Thiên 75 — Phẩm 75 – Không có lõi chắc

 Phẩm thứ bảy mươi lăm, "Không có cốt lõi chắc thật", của kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Đại trí tuệ đưa sang bờ bên kia: trí tuệ thấu suốt rằng mọi sự vốn không có thực thể cố định, đưa người tu vượt khỏi khổ đau sinh tử sang bờ giải thoát).

 Bấy giờ Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ "không") bạch Phật rằng: "Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức là Phật)! Giả sử người có tướng thì không được thuận nhẫn (sự chấp nhận thuận theo chân lý, một bậc nhẫn trước khi chứng ngộ hoàn toàn rằng các pháp không sinh không diệt), không được giác ngộ. Còn người không có tướng thì có được thuận nhẫn không? Có đến được tám bậc của hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) không? Có đến được bậc Bích-chi-Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy) không? Có đến được bậc Bồ-tát (bậc phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) không? Có thể được độ thoát không? Có được niệm về đạo không? Có thể làm cho tập khí (dấu vết thói quen phiền não còn sót lại từ trước) của A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) và Bích-chi-Phật được trừ bỏ không? Có thể làm cho Bồ-tát lên được Bồ-tát vị (địa vị Bồ-tát chắc chắn sẽ thành Phật, không còn thoái lui) không? Lên Bồ-tát vị rồi có được Tát-vân-nhã (trí biết hết thảy, tức trí tuệ toàn tri của Phật) không? Được Tát-vân-nhã rồi có diệt được các tập khí không? Thế Tôn! Nếu không có tâm ý, nếu không sinh tâm ý, không khởi lên tướng của pháp ấy, thì có đạt được Tát-vân-nhã không?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Đúng vậy, đúng vậy! Người không có tướng cũng không có thuận nhẫn, cũng không thể trừ các tập khí."

 Tu-bồ-đề lại hỏi: "Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, có tâm ý chấp tướng không? Đối với năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là tạo tác của tâm, thức là phân biệt nhận biết) có tướng không? Cho đến đối với Tát-vân-nhã có tướng không? Có tướng dâm, nộ, si (ba thứ độc của tâm: tham dục, giận dữ, ngu mê), hay không có tướng dâm, nộ, si? Có tướng sáu suy (sáu nhập: sáu giác quan tiếp nhận sáu đối tượng, gọi là "suy" vì làm hao mòn điều lành) và tướng sáu suy dứt hết không? Có tướng cận (xúc: sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng) và tướng cận dứt hết không? Có tướng giác (thọ: sự cảm nhận khổ, vui) và tướng giác dứt hết không? Có tướng ái (lòng ham muốn, đắm say) và tướng ái dứt hết không? Có tướng thụ (thủ: sự nắm giữ, chiếm lấy) và tướng thụ dứt hết không? Có tướng hữu (sự tồn tại, tức nghiệp dẫn đến đời sau) và tướng hữu dứt hết không? Có tướng sinh và tướng sinh dứt hết không? Có tướng chết và tướng chết dứt hết không? Có lo buồn khổ nhọc, và tướng lo buồn khổ nhọc dứt hết không? Có tướng khổ và tướng khổ dứt hết không? Có tướng bốn đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) và tướng bốn đế dứt hết không? Có tướng Tát-vân-nhã và tướng Tát-vân-nhã dứt hết không? Có tướng tập khí và tướng tập khí dứt hết không?"

 Phật dạy: "Không. Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì không có tướng mà cũng không có không tướng. Tu-bồ-đề! Thuận nhẫn của Bồ-tát thì không có tướng. Bồ-tát ấy không có tướng, đó là niệm về đạo. Không có có tướng, không có không tướng, đó là quả báo của Bồ-tát."

 Phật dạy: "Có tướng là đạo của Bồ-tát, không tướng là sự giác ngộ. Vì vậy, Tu-bồ-đề! Nên biết cái có của các pháp đều là không có gì cả."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu không có gì cả, thì làm sao trong cái không có gì cả mà được giác ngộ, và được tự tại đối với các pháp?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Xưa kia khi Ta còn là Bồ-tát, Ta thực hành sáu Ba-la-mật (sáu hạnh đưa sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), từ thiền thứ nhất đến thiền thứ tư (bốn bậc thiền định của cõi sắc). Ta quán xét tính chất của thiền mà không nghĩ đến kiêu căng, không nương tựa vào thiền, không đắm vào vị ngọt của thiền; đối với các việc của bốn thiền thì vắng lặng trong sạch, không mong cầu gì. Đã an trú vững vàng trong thiền rồi, Ta liền ở trong thần thông (năng lực siêu phàm): dùng thiên nhãn (mắt trời) mà thấy suốt, dùng thiên nhĩ (tai trời) mà nghe suốt, dùng ý mà biết tâm người khác và biết đời trước của họ từ đâu đến, tự biết đời trước của mình, lại bay đi tự tại. Tuy vậy, Ta không vì những thần thông ấy mà kiêu căng, không đắm say, không nương tựa vào sáu thần thông, không có phân biệt gì. Tu-bồ-đề! Ta dùng trí tuệ tương ứng với một tướng hợp nhất (?) mà thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), liền giác ngộ bốn đế, đầy đủ mười lực của Như Lai (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), bốn vô ngại tuệ (bốn thứ trí tuệ và tài biện thuyết không bị ngăn trở), mười tám pháp của Phật (mười tám công đức riêng chỉ Phật mới có), và đặt chúng sinh vào ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi-Phật, Bồ-tát)."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ cái chân thật như thế mà đến) làm sao ở trong cái không có gì cả mà khởi lên bốn thiền? Sáu thần thông không có gì cả, chúng sinh cũng không có gì cả, vậy Như Lai làm sao đặt chúng sinh vào ba thừa?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu dâm, nộ, si và các việc trái pháp khác là có hoặc là không có, thì khi Ta còn là Bồ-tát, Ta đã không khởi bốn thiền ở trong cái có hay cái không. Vì vậy, Tu-bồ-đề! Chúng chẳng phải có, cũng chẳng phải không có; vì thế, lúc Ta mới phát tâm thực hành đạo Bồ-tát, Ta đã thực hành bốn thiền."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu trong thần thông mà thật có cái có hay cái không có, thì Ta quyết không thể giác ngộ cái có và cái không có trong thần thông mà thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ. Chính vì đối với thần thông mà biết rõ cái có và cái không có, nên Ta mới thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Nếu Bồ-tát đối với cái có và cái không có của các pháp, nhờ thiền và năm thần thông mà thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ, thì làm sao Bồ-tát ở trong pháp không có gì cả mà điều chưa từng biết thì biết được, điều chưa từng học thì học được, và từ trong đó mà thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát đã từng ở chỗ chư Phật quá khứ cúng dường bao nhiêu vị Phật và Bồ-tát, và đã từng nghe chư Phật dạy rằng: trong cái không có gì cả thì không có Phật, không có Bích-chi-Phật; trong cái không có gì cả thì không có A-la-hán; trong cái không có gì cả thì không có các bậc hiền thánh; trong cái không có gì cả thì không có một mảy may sợi tóc nào là có. Bồ-tát nghĩ rằng: 'Trong cái không có gì cả, không có Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc Thánh) cho đến Phật, tất cả đều không có gì cả. Vì các pháp không có gì cả, nên ta hoặc sẽ thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ, hoặc sẽ không thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ. Giả sử ta sẽ thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ, thì những chúng sinh còn thực hành theo tướng, ta sẽ đặt họ vào nơi không tướng.'

 Tu-bồ-đề! Những vị Bồ-tát thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ, vì muốn độ thoát chúng sinh, nên điều chưa từng tập thì tập, điều chưa từng học, chưa từng nhận thì học, thì nhận. Ở chỗ chư Phật quá khứ, Bồ-tát học trước hết là sáu Ba-la-mật, khuyên người khác thực hành sáu Ba-la-mật, thấy người khác thực hành thì vui mừng thay cho họ. Vì bố thí mà không có lòng tham nhơ bẩn nên được giàu có lớn. Nhờ bố thí mà giữ giới, nên được làm bậc tôn quý trên cõi trời và trong loài người. Nhờ bố thí mà được tam-muội (thiền định, tâm chuyên chú vững vàng). Nhờ bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn và thiền định mà được phần trí tuệ, phần giải thoát, phần thấy biết rõ sự giải thoát. Nhờ các phần ấy và sáu Ba-la-mật, Bồ-tát vượt qua hai địa (hai bậc của hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật, chỉ tu để tự giải thoát), lên Bồ-tát vị. Lên được địa vị ấy rồi thì làm trong sạch cõi Phật (thế giới nơi một vị Phật giáo hóa), giáo hóa chúng sinh, rồi đạt Tát-vân-nhã, chuyển bánh xe pháp (thuyết giảng giáo pháp), dùng ba thừa mà độ chúng sinh. Tu-bồ-đề! Bồ-tát như thế trước hết phải khởi đầu từ đàn Ba-la-mật (bố thí đến bờ bên kia, tức bố thí mà không chấp vào người cho, người nhận và vật cho), rồi tiếp đó mới được các trí tuệ; nhưng những điều ấy cũng không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì không có thực.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát từ lúc mới phát tâm đến nay, tự mình giữ giới, khuyên người khác giữ giới, thấy người khác giữ giới thì vui mừng thay cho họ. Nhờ giữ giới mà được làm bậc hào quý trên cõi trời và trong loài người. Người nghèo thì Bồ-tát đem của cải bố thí, lại dùng giới, tam-muội, trí tuệ, giải thoát, sự thấy biết rõ giải thoát mà giúp họ đứng vững. Nhờ công đức của năm phần ấy, Bồ-tát vượt qua hai địa, lên Bồ-tát vị, độ thoát chúng sinh; những điều chưa từng biết, chưa từng học, chưa từng tập thì đều được học, được biết, được tập. Vì sao? Vì muốn tập cái không có gì cả.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành nhẫn nhục, khuyên người khác thực hành, thấy người khác nhẫn nhục thì vui mừng thay cho họ. Bồ-tát làm cho chúng sinh được no đủ, dùng của cải giúp họ đứng vững, hoặc dùng công đức của năm phần mà vượt qua hai địa, lên Bồ-tát vị. Vì sao? Vì những gì đem cho cũng không có cốt lõi chắc thật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát tự mình tinh tấn làm điều lành, khuyên người khác tinh tấn, thấy người khác tinh tấn thì vui mừng thay cho họ. Bồ-tát lại dùng của cải cấp cho chúng sinh đầy đủ, dùng công đức của năm phần như giới, nhẫn nhục mà vượt qua hai địa, lên Bồ-tát vị. Vì sao? Vì những gì đem cho cũng không có cốt lõi chắc thật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành bốn thiền, bốn đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng đối với mọi loài: từ, bi, hỷ, xả), bốn định vô hình (bốn bậc định của cõi vô sắc, nơi không còn hình thể vật chất), khuyên người khác thực hành, thấy người khác thực hành thì vui mừng thay cho họ. Bồ-tát an trú trong thiền mà bố thí cho người nghèo thiếu, dạy họ trí tuệ, giải thoát và sự thấy biết rõ giải thoát, rồi vượt qua hai địa, lên Bồ-tát vị. Vì sao? Vì những gì có đều không có cốt lõi chắc thật.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát từ lúc phát tâm đến nay thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, dùng của cải cấp cho chúng sinh đầy đủ, giúp họ đứng vững trong giới, tam-muội, trí tuệ, sự thấy biết rõ giải thoát. Bồ-tát tự mình thực hành sáu độ (tức sáu Ba-la-mật), khuyên người khác thực hành, thấy người khác thực hành thì vui mừng thay cho họ. Nhờ ẩu-hòa câu-xá-la (phương tiện khéo léo: tài khéo dùng mọi cách thích hợp để tu hành và cứu độ chúng sinh mà không bị dính mắc), Bồ-tát vượt qua hai địa, lên Bồ-tát vị, thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ. Vì sao? Vì không có hình tướng. Tu-bồ-đề! Từ đó Bồ-tát những điều xưa chưa học, xưa chưa biết, xưa chưa tương ứng, thì đều học, đều biết, đều tương ứng.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát học những điều chưa từng học. Từ lúc mới phát tâm đến nay, Bồ-tát luôn có tâm niệm Tát-vân-nhã, hiểu rõ mọi việc có và không, rồi thực hành các phép nghĩ nhớ về ba ngôi tôn quý (Phật, Pháp, Tăng), thường thực hành nghĩ nhớ cõi trời, nghĩ nhớ giới, nghĩ nhớ bố thí."

 Phật hỏi Tu-bồ-đề: "Thế nào là niệm Phật (nghĩ nhớ Phật)? Niệm Phật thì không dùng sắc, thọ, tưởng, hành, thức mà nghĩ nhớ. Vì sao? Vì năm ấm không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả; niệm Phật tức là không có niệm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Đối với Như Lai, Vô Sở Trước (bậc không còn dính mắc vào bất cứ điều gì), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn, bình đẳng), không nên dùng ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật) mà nghĩ nhớ, không nên dùng sắc vàng và ánh sáng mà nghĩ nhớ. Vì sao? Vì hình dáng của Phật không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả; niệm Phật tức là không có niệm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Đối với Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, không nên dùng tính của giới, phần trí tuệ, phần tam-muội, phần giải thoát, phần thấy biết rõ giải thoát; không nên dùng năm phần ấy mà nghĩ nhớ Như Lai. Vì sao? Vì những điều ấy không có cốt lõi chắc thật. Cái không chắc thật thì là không có gì cả; niệm Phật tức là không có niệm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nghĩ nhớ Như Lai thì không dùng mười lực mà nghĩ nhớ, không dùng bốn vô sở úy mà nghĩ nhớ; bốn đẳng, đại từ đại bi (lòng thương lớn, ban vui và cứu khổ cho mọi loài), mười tám pháp của Phật, bốn vô ngại tuệ, cũng không dùng những điều ấy mà nghĩ nhớ Như Lai. Vì sao? Vì chúng không có cốt lõi chắc thật. Cái không chắc thật thì là không có gì cả; niệm Phật tức là không có niệm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nghĩ nhớ Như Lai thì không dùng mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết) mà nghĩ nhớ. Vì sao? Vì chúng không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả; niệm Phật tức là không có niệm. Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì nên niệm Phật như thế. Nhờ vậy mà biết học theo thứ lớp, điều chưa từng học thì tập, điều chưa từng tương ứng thì làm cho đầy đủ, đều tương ứng thuận theo mà đến được các đạo. Nên học như vậy, đầy đủ ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp hỗ trợ cho việc giác ngộ) và ba tam-muội (ba phép định: không, vô tướng, vô nguyện), thì liền đầy đủ trí tuệ Tát-vân-nhã, liền tương ứng với cái có và cái không có. Giác ngộ được rằng không có cốt lõi bền chắc thì liền được chỗ của cái có và cái không có.

 "Tu-bồ-đề! Thế nào là niệm Pháp (nghĩ nhớ giáo pháp)? Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì không nên nghĩ nhớ pháp thiện hay pháp ác, không nghĩ nhớ pháp được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật) hay không được thọ ký, không nên nghĩ nhớ pháp thế tục hay pháp của đạo, không nghĩ nhớ pháp hữu lậu (pháp còn phiền não rỉ chảy, còn ràng buộc sinh tử) hay vô lậu (pháp không còn phiền não), không nghĩ nhớ pháp của bậc hiền hay pháp của kẻ ngu, không nghĩ nhớ pháp của ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), không nghĩ nhớ pháp thuộc tính hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt) hay vô vi (cái không do tạo tác, không sinh diệt). Vì sao? Vì các pháp không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả; niệm Pháp tức là không có gì để niệm. Học niệm Pháp như vậy để tương ứng với cái có và cái không có, thì liền đạt Tát-vân-nhã, liền đạt chỗ của cái có và cái không có. Tu-bồ-đề! Bồ-tát nên niệm Pháp như thế.

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát nên niệm Tăng (nghĩ nhớ đoàn thể những người tu hành) thế nào? Bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến Tát-vân-nhã luôn niệm Tăng, mà đó là không có niệm. Như vậy, Tu-bồ-đề! Bồ-tát nên niệm Tăng như thế.

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát niệm Giới thế nào? Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, từ lúc mới phát tâm đến nay không để giới bị khuyết, không để giới bị sai lệch, khéo gìn giữ giới, nên nghĩ nhớ đến lẽ có và không. Nghĩ nhớ như vậy là thuận theo điều nên làm, liền đạt Tát-vân-nhã, nơi không có chỗ của có và không. Tu-bồ-đề! Bồ-tát niệm Thí (nghĩ nhớ việc bố thí) thế nào? Có hay không có đều nên bố thí: bố thí vật chất và bố thí giáo pháp, trong đó không khởi tâm rối loạn, cũng không nghĩ rằng có cái đem cho hay không có cái đem cho. Dù đem cả thân mạng và tay chân mà bố thí, trong đó cũng không khởi tâm rối loạn. Vì sao? Vì không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả. Bồ-tát luôn nghĩ nhớ việc bố thí cho đến khi thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ.

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát nên niệm Thiên (nghĩ nhớ cõi trời) thế nào? Những bậc Tu-đà-hoàn sinh lên các cõi trời, từ trời Tứ Thiên vương (cõi trời thấp nhất, do bốn vị vua trời cai quản) đến cõi trời thứ sáu (sáu tầng trời của cõi dục), những người sinh lên trời ấy đều không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả. Tu-bồ-đề! Nên thuận theo niệm ấy cho đến khi thành Tát-vân-nhã. Tu-bồ-đề! Những bậc A-na-hàm (quả thứ ba của bậc Thánh, không còn sinh lại cõi dục) sinh lên các cõi trời sắc giới và vô sắc giới, cũng không có cốt lõi chắc thật. Cái không có cốt lõi chắc thật thì là không có gì cả. Bồ-tát nên thuận theo niệm ấy cho đến khi thành A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ. Tu-bồ-đề! Bồ-tát luôn thực hành sáu niệm (niệm Phật, Pháp, Tăng, Giới, Thí, Thiên), thuận theo điều nên làm.

 "Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, muốn học những điều cần thuận theo, cần tập luyện, muốn thành tựu mọi công đức, thì nên học nội không, ngoại không (sự trống không của các pháp bên trong thân tâm và bên ngoài) và hữu vô không (sự trống không của cả cái có lẫn cái không), nên học ba mươi bảy phẩm, đại từ đại bi, nên học hạnh đạo của Bồ-tát, đều đạt đến cốt yếu của lẽ có và không. Đến một tướng nhỏ như sợi tóc còn không có, huống gì lại có tướng Tát-vân-nhã? Tu-bồ-đề! Đó là Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà được tương ứng theo thứ lớp."

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Nếu cái có của các pháp đều là không có gì cả, cho đến năm ấm, sáu suy cũng không có gì cả, các tính cũng không có gì cả, ba mươi bảy phẩm cũng không có gì cả, thì trí tuệ Tát-vân-nhã cũng phải là không có gì cả. Vậy thì cũng không có Phật, không có Pháp, không có Tỳ-kheo Tăng (đoàn thể các vị xuất gia tu hành), cũng không có đạo, không có quả báo, không có dính mắc hay cắt đứt, không có giác ngộ; các pháp cũng đều không có gì cả."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Cái có và cái không có của các pháp có thể thấy được không?"

 Tu-bồ-đề thưa: "Không thể thấy được, thưa Thế Tôn."

 "Tu-bồ-đề! Vậy sao ông lại nói rằng cái có của các pháp đều là không có gì cả, cho đến năm ấm và sự giác ngộ cũng vậy?"

 Tu-bồ-đề bạch Phật: "Thế Tôn! Đối với pháp này con không có gì ngờ vực. Chỉ vì những người tu theo ba thừa ở đời sau, con sợ họ sẽ nói rằng: nếu cái có của các pháp là không có gì cả, thì ai là kẻ dính mắc? Ai là kẻ cắt đứt? Vì không biết việc dính mắc và cắt đứt, họ có thể làm hỏng giới, phá giới, không biết mình đi về đâu. Những kẻ làm hỏng giới như thế, mỗi người sẽ đi vào ba đường dữ (địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Thế Tôn! Con không dám có điều ngờ vực, chỉ vì con lo cho đời sau nên mới hỏi Như Lai mà thôi."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video