Thiên thứ tám mươi mốt: Phẩm "Không hình tướng" của Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Đại trí tuệ đưa sang bờ bên kia: trí tuệ lớn thấy rõ mọi sự vật, hiện tượng đều trống rỗng, không có tự tính, nhờ đó vượt khỏi biển sống chết để sang bờ giải thoát).
Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nghĩa "không") thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Nếu bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát lớn: người tu hành phát nguyện rộng lớn, cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) đối với sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu hướng đến giác ngộ), mười trí lực của Phật (mười năng lực hiểu biết đặc biệt của Phật), bốn điều không sợ (bốn sự tự tin hoàn toàn của Phật khi thuyết pháp), bốn trí tuệ không ngăn ngại (thông suốt không trở ngại về pháp, nghĩa, ngôn từ và biện thuyết), mười tám pháp của Phật (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có), thực hành mười tám cái không (mười tám cách quán xét về tính không), mà không đầy đủ đạo bồ-tát thì không thành A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), vậy làm sao bồ-tát ma-ha-tát đạt được A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát học Bát-nhã Ba-la-mật, dùng ẩu-hoà câu-xá-la (phương tiện khéo léo: tài khéo dùng cách thức thích hợp với từng người, từng hoàn cảnh để dẫn dắt chúng sinh mà bản thân không bị dính mắc) thực hành đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đưa sang bờ giải thoát), không thấy vật đem cho, không thấy chính mình, không thấy người nhận, cũng không lìa các pháp ấy, cũng không thấy các pháp ấy; người thực hành như thế thì soi sáng đạo bồ-tát. Vì thế, Tu-bồ-đề! Bồ-tát nhờ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo mà chứng ngộ A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ. Bồ-tát thực hành đàn ba-la-mật, không thấy vật đem cho, không thấy chính mình, không thấy người nhận; thực hành năm ba-la-mật còn lại cho đến mười tám pháp của Phật cũng như vậy."
Xá-lợi-phất (vị đại đệ tử của Phật, đứng đầu về trí tuệ) thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, thì tu tập Bát-nhã Ba-la-mật như thế nào?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, dùng phương tiện khéo léo, không tu tập năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là hình thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết, hành là các tâm ý tạo tác, thức là sự hay biết phân biệt), cũng không phải không tu tập. Vì sao vậy? Năm ấm không có hình tướng, không có gì để tu tập, cũng không có gì là không thể tu tập. Sáu ba-la-mật cũng không tu tập, cũng không phải không tu tập. Vì sao vậy? Vì sáu ba-la-mật không có hình tướng; cho đến mười tám pháp cũng không tu tập, cũng không phải không tu tập. Vì sao vậy? Vì mười tám pháp trống rỗng, không có hình tướng."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Các pháp không có gì cả, cũng không có hình tướng, không thể thấy được, cũng không có tu tập hay không tu tập, vậy làm sao đi vào Bát-nhã Ba-la-mật mà học? Bồ-tát không học Bát-nhã Ba-la-mật thì cũng không đạt được A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ."
Phật nói: "Như ông nói, bồ-tát không học Bát-nhã Ba-la-mật thì không đạt được A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ. Dùng phương tiện khéo léo, không lìa phương tiện khéo léo, bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Các pháp không có gì cả, vì thế bồ-tát cũng không nắm giữ gì; sáu ba-la-mật cũng không có gì, năm ấm cũng không có gì, cho đến mười tám pháp cũng không thể thấy, thì nắm giữ cái gì? Vì thế bồ-tát cũng không nắm giữ gì.
Xá-lợi-phất! Bát-nhã Ba-la-mật cũng không thể giữ gìn, cho đến mười tám pháp của Phật cũng không thể giữ gìn; Bát-nhã Ba-la-mật ấy chính là không thể giữ gìn. Xá-lợi-phất! Người học như thế, đối với việc học còn không thấy gì, huống gì Bát-nhã Ba-la-mật, huống gì bồ-tát, huống gì pháp của Phật, pháp của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ), Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên), huống gì pháp của phàm phu (người thường chưa giác ngộ)! Vì sao vậy? Xá-lợi-phất! Vì các pháp không có hình tướng; trong pháp không có gì cả, thì đâu là pháp của phàm phu ngu tối, đâu là pháp của Thanh văn, Bích-chi-phật, đâu là pháp của tam-da-tam-Phật (bậc chính đẳng chính giác, tức Phật)?"
Xá-lợi-phất thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Pháp của ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi-phật, bồ-tát) và pháp phàm phu còn không thể thấy, thì ai sẽ nói rằng: 'Pháp của kẻ phàm ngu là pháp ba thừa, là pháp không hình tướng'? Do đâu mà có pháp của kẻ phàm ngu, có pháp ba thừa?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Năm ấm mà kẻ phàm ngu bước vào, có hình tướng, có chỗ chốn, có thật chăng?"
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, không! Đó chính là điên đảo (thấy sai sự thật, lấy giả làm thật)."
Phật nói: "Đạo Phật mà kẻ phàm ngu bước vào, có hình tướng, có chỗ chốn, có thật chăng?"
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, không! Chỉ là điên đảo mà thôi."
"Vì thế, Xá-lợi-phất! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo, thấy các pháp không có hình tướng, liền phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ."
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là bồ-tát dùng phương tiện khéo léo thấy các pháp không có hình tướng mà phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ?"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không thấy các pháp có hình tướng có thể gây chướng ngại, không thấy có chướng ngại đáng chán ghét, cũng không thấy có kẻ lười biếng."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Vì các pháp không có hình tướng, không có thọ mạng (sự sống lâu dài của một cái ta), vì mọi cái có đều là không có gì, tính và tướng của các pháp đều là không, mà chúng sinh mê tối lại sa vào năm ấm, mười hai suy (mười hai cửa làm hao tổn: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng). Bồ-tát thấy mọi cái có của các pháp đều là không có gì, thực hành Bát-nhã Ba-la-mật mà tự đứng vững, như nhà ảo thuật vì chúng sinh nói pháp: với người tham lam ganh ghét thì nói phúc của bố thí; với người làm điều ác thì nói phúc của giữ giới; với người giận dữ thì nói phúc của nhẫn nhục; với người lười biếng thì nói phúc của tinh tấn; với người tâm tán loạn thì nói phúc của tâm chuyên nhất; với người ngu si thì nói phúc của trí tuệ. Đặt chúng sinh vào sáu ba-la-mật rồi, lại chuyển sang nói pháp cao quý của bậc hiền thánh, khiến họ đạt được đạo ba thừa."
Xá-lợi-phất thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Có bồ-tát thật chăng? Mà lại nói bồ-tát vì những chúng sinh trống rỗng không có ấy mà nói việc sáu ba-la-mật, khiến họ đạt được đạo ba thừa."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đối với các pháp không đạt được gì. Vì sao vậy? Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không thấy chúng sinh, cũng không thấy chỗ ở của họ. Chỉ vì theo cách nói quy ước của đạo mà bồ-tát ma-ha-tát dựa trên hai đế (hai tầng chân lý: tục đế là sự thật theo cách nhìn thông thường của thế gian, chân đế là sự thật rốt ráo) mà vì chúng sinh nói pháp. Xá-lợi-phất! Không phải vì hai đế mà nắm được chúng sinh và chỗ ở của họ. Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, chỉ dùng phương tiện khéo léo mà vì chúng sinh nói pháp. Chúng sinh hiện tại còn không tự thấy được, huống gì có người đắc đạo, đã đắc, sắp đắc. Vì thế, Xá-lợi-phất! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, dùng phương tiện khéo léo mà vì chúng sinh nói pháp."
Xá-lợi-phất thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát là bậc đại sĩ (người lớn lao) của trên trời dưới đất, ở trong pháp không thấy một chữ, cũng không thấy nhiều thứ, cũng không thấy sai khác. Lập lời thệ nguyện như thế, nhưng không hiện ra trong ba cõi (cõi Dục: còn ham muốn; cõi Sắc: còn hình thể; cõi Vô sắc: chỉ còn tâm thức), cũng không hiện ra trong tính hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) hay vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt). Mà độ chúng sinh trong ba cõi, cũng không thấy chúng sinh, cũng không có tướng chúng sinh; chúng sinh không bị trói buộc, cũng không được giải thoát, không dính mắc, không đứt đoạn; năm nẻo (năm cõi tái sinh: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời) mỗi nẻo khác nhau, cũng không hợp lại, cũng không thấy hư hoại, cũng không có trong sạch, cũng không có dơ bẩn, huống gì lại có sự thọ sinh trong năm đường!"
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đúng thế, đúng thế! Xá-lợi-phất! Như lời ông nói, giả như vốn có chúng sinh mà khiến thành không có, thì bồ-tát và Phật phải có lỗi; giả như vốn không có các nẻo sống chết của năm đường mà khiến thành có, thì đó cũng là lỗi của Như Lai và bồ-tát. Dù có Phật hay không có Phật, pháp sống chết vẫn thường còn như như (đúng như thực tại vốn thế), và cái như như ấy cũng thường còn (?); trong đó không có chúng sinh, không có ta, không có thọ mạng, cũng không có cái thấy biết, huống gì lại có năm nẻo! Pháp ấy không có đầu mối, huống gì có sống chết của năm nẻo mà độ thoát chúng sinh!
Xá-lợi-phất! Bồ-tát từ nơi chư Phật quá khứ, nghe rằng tướng của các pháp là không, nên phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ, cũng không nói rằng: 'Ta ở trong pháp có chỗ đạt được.' Giả như có chỗ đạt được, thì không thể độ thoát chúng sinh khỏi chỗ điên đảo mà họ sa vào. Vì thế bồ-tát lập lời thệ nguyện lớn; nhờ lời thệ nguyện ấy mà đối với A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ rốt cuộc không thoái lui, ắt sẽ thành a-duy-tam-Phật (thành Phật, giác ngộ hoàn toàn), dùng pháp giúp ích chúng sinh khiến họ thoát khỏi điên đảo.
Ví như nhà ảo thuật hoá ra mấy nghìn ức vạn người, dùng thức ăn có hàng trăm mùi vị cho những người hoá hiện ấy ăn đến no đủ; cho ăn no rồi rất vui mừng nói: 'Hôm nay phúc ta làm thật rộng lớn.' Ý Xá-lợi-phất thế nào? Có ai được no đủ chăng?"
Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, không!"
Phật nói: "Xá-lợi-phất! Bồ-tát cũng như thế, từ khi mới phát tâm đến nay, thực hành sáu ba-la-mật, bốn thiền (bốn tầng thiền định ở cõi Sắc), bốn đẳng (bốn tâm bình đẳng rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), bốn định không (bốn tầng thiền định ở cõi Vô sắc), thực hành ba mươi bảy phẩm pháp, thực hành mười tám cái không, ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện), tám giải thoát (tám pháp thiền quán giúp thoát khỏi sự trói buộc của ba cõi), chín bậc thiền thứ lớp (chín tầng thiền định nhập lần lượt không gián đoạn), thực hành mười trí lực của Phật, bốn điều không sợ, bốn trí tuệ không ngăn ngại cho đến mười tám pháp của Phật, đầy đủ đạo bồ-tát, làm thanh tịnh cõi Phật, dạy dỗ chúng sinh, mà không thấy có pháp nào có thể đạt được, có thể hàng phục giáo hoá."
Tu-bồ-đề thưa Phật: "Thế nào là đạo của bồ-tát ma-ha-tát có thể dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát từ khi mới phát tâm đến nay, thực hành sáu ba-la-mật cho đến mười tám pháp của Phật, dạy dỗ chúng sinh, làm thanh tịnh cõi Phật."
Tu-bồ-đề thưa Phật: "Thế nào là bồ-tát thực hành đàn ba-la-mật mà dạy dỗ chúng sinh?"
Phật đáp: "Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, tự mình bố thí, dạy người bố thí rằng: 'Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu tại gia)! Hãy tập bố thí, có thể được giàu lớn, có thể lìa khổ sống chết. Chớ dính mắc vào vật đem cho, chớ dính mắc vào người cho và người nhận; ba điều ấy tính vốn không. Pháp không thì không nhận lấy, cũng chẳng phải không nhận lấy; cái không nhận lấy tính vốn là không.'"
Phật nói: "Đó là bồ-tát thực hành đàn ba-la-mật, bố thí cho chúng sinh mà không thấy vật đem cho, không thấy chính mình, không thấy người nhận. Đàn ba-la-mật là vượt qua mà không nương tựa vào đâu; đem ba điều không thấy ấy mà đặt chúng sinh vào ba thừa. Đó là bồ-tát ma-ha-tát thực hành đàn ba-la-mật dạy dỗ chúng sinh: tự mình bố thí, khuyên giúp người khác bố thí, thấy người bố thí thì khen ngợi, vui mừng thay cho họ. Bồ-tát bố thí như thế thì được sinh vào bốn dòng họ lớn (bốn giai cấp cao quý thời xưa: vua chúa, tu sĩ Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ), được làm già-ca-việt-la (Chuyển luân Thánh vương: vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp), liền dùng bốn việc để thu nhiếp chúng sinh: một là ban cho, hai là lời nói yêu thương, ba là làm lợi cho người, bốn là cùng làm việc chung với người. Đó là bốn việc.
Dùng bốn ân bố thí ấy, đặt chúng sinh vào thi ba-la-mật (hạnh giữ giới đưa sang bờ giải thoát) và thiền ba-la-mật (hạnh thiền định đưa sang bờ giải thoát), đặt vào bốn thiền, bốn đẳng, bốn định không, đặt vào ba mươi bảy phẩm, ba cửa giải thoát, khuyên giúp họ cầu đạo ba thừa, dạy người rằng: 'Thiện nam tử! Hãy chứng ngộ A-nậu-đa-la tam-da tam-bồ. Trong pháp điên đảo trói buộc chúng sinh không có gì cả; hãy tự thoát khỏi điên đảo, rồi lại dạy người khác lìa sự trói buộc ấy; hãy tự mình nhận lợi ích, cũng làm lợi ích cho các chúng sinh khác.'"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát nên thực hành đàn ba-la-mật như thế. Người thực hành như thế, từ khi mới phát tâm đến nay không rơi vào đường ác, ở đâu cũng thường được phúc của Chuyển luân vương. Vì sao vậy? Vì tuỳ theo chỗ bố thí mà nhận quả báo. Có người đến chỗ thánh vương cầu xin, thánh vương nghĩ rằng: 'Ta sở dĩ cầu làm Chuyển luân vương, chỉ vì chúng sinh mà thôi.' Liền nói với người cầu xin rằng: 'Những gì ta có đều là của ngươi cả.' Mọi phúc lành đều đem cho chúng sinh, thường giữ lòng đại bi làm lợi ích chúng sinh, nhưng cũng không thấy chúng sinh; chỉ theo cách nói thế tục mà có tên gọi chúng sinh, ví như tiếng vang.
Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành đàn ba-la-mật, đến thịt da của mình còn không tiếc, huống gì vật bên ngoài! Chỉ muốn độ thoát chúng sinh khỏi sống chết. Thế nào là việc bên ngoài? Đó là sáu ba-la-mật cho đến mười tám pháp; vâng làm những điều ấy rồi độ thoát chúng sinh."
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát an trụ nơi đàn ba-la-mật, bố thí cho chúng sinh, khuyên họ giữ giới: 'Ngươi giữ giới thì ta khiến ngươi không thiếu thốn gì, ngươi muốn gì ta sẽ cấp cho đầy đủ. Người ta chỉ vì của cải mà chuyên làm điều phạm giới; ngươi giữ giới thì ta dứt lòng tham của ngươi.' Nhờ nhân duyên giữ giới, dùng pháp ba thừa độ cho họ thoát khổ."
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát an trụ nơi đàn ba-la-mật, nếu thấy chúng sinh giận dữ tranh giành, bồ-tát hỏi rằng: 'Thiện nam tử! Ngươi tranh giành vì cớ gì? Nếu các ngươi muốn có được thứ gì, thì vàng bạc châu báu cứ lấy nơi ta, chớ tranh giành với nhau.' Bồ-tát dùng bố thí mà đặt chúng sinh vào sằn ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục đưa sang bờ giải thoát: chịu đựng điều trái ý mà không giận, không trả thù), nói với chúng sinh rằng: 'Các ngươi tranh giành nhau, đều trống rỗng không có thật, đều không có gốc rễ. Chớ tranh giành cái không mà giết hại nhau, kết thành oán thù. Chớ vì việc trống rỗng không có mà rơi vào ba nghiệp ác (những việc ác dẫn đến ba đường khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Người khởi oán giận còn không được làm người trở lại, huống gì gặp đời có Phật! Thân người khó được, đời có Phật khó gặp, chớ bỏ đời có Phật mà rơi vào tội không cùng tận.'
Bồ-tát thực hành nhẫn nhục, khuyên người nhẫn nhục, thấy người nhẫn nhục thì khen ngợi vui mừng, đặt chúng sinh vào sằn ba-la-mật, dùng pháp ba thừa mà độ thoát họ. Tu-bồ-đề! Bồ-tát an trụ nơi bố thí mà khuyên, đặt chúng sinh vào sằn ba-la-mật là như vậy.
"Thế nào là bồ-tát an trụ nơi đàn ba-la-mật mà khuyên chúng sinh thực hành duy-đãi ba-la-mật (hạnh tinh tấn đưa sang bờ giải thoát: siêng năng gắng sức tu hành không ngừng)?" Phật nói: "Bồ-tát thấy chúng sinh lười biếng, bồ-tát hỏi rằng: 'Ngươi vì sao lười biếng?' Chúng sinh đáp: 'Vì không có chỗ nương nhờ nên lười biếng.' Bồ-tát an trụ nơi đàn ba-la-mật nói với chúng sinh rằng: 'Thiện nam tử! Có gì thiếu thốn ta sẽ cấp cho ngươi, ngươi hãy tinh tấn. Ta lấy bố thí, giữ giới, nhẫn nhục làm nhân duyên cho ngươi.' Chúng sinh nghe vậy, liền dùng thân, miệng, ý thực hành tinh tấn, liền đầy đủ các pháp lành, liền được tâm ý vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy) của bậc hiền thánh, tuỳ theo pháp lành của họ mà dùng pháp ba thừa khiến họ được giải thoát. Tu-bồ-đề! Đó là bồ-tát an trụ nơi bố thí mà khuyên giúp chúng sinh thực hành duy-đãi ba-la-mật như vậy.
"Thế nào là bồ-tát an trụ nơi đàn ba-la-mật mà đặt chúng sinh vào thiền ba-la-mật? Bồ-tát nói với chúng sinh rằng: 'Các ngươi vì sao không học pháp thiền?' Chúng sinh nói: 'Chúng tôi không có nhân duyên nên không thể học thiền.' Bồ-tát đáp: 'Ta sẽ cùng các ngươi tạo nhân duyên, khiến các ngươi dứt được ý niệm.' Bồ-tát liền cùng chúng sinh tạo nhân duyên không niệm tưởng, khiến họ dứt ý niệm, liền được bốn thiền, bốn tâm bình đẳng, ba mươi bảy phẩm, dùng pháp ba thừa mà độ thoát họ, cho đến A-nậu-đa-la tam-da tam-Phật mà không hao tổn việc đạo. Tu-bồ-đề! Đó là bồ-tát an trụ nơi bố thí mà khuyên, đặt chúng sinh vào thiền ba-la-mật như vậy.
"Thế nào là bồ-tát an trụ nơi đàn ba-la-mật mà khuyên chúng sinh thực hành Bát-nhã Ba-la-mật? Bồ-tát nói với chúng sinh rằng: 'Vì sao không nghĩ đến Bát-nhã Ba-la-mật?' Chúng sinh đáp: 'Không có nhân do.' Bồ-tát lại nói: 'Ta sẽ làm người đánh xe dẫn đường cho các ngươi; các ngươi hãy bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, tu thiền, ta sẽ khiến các ngươi đầy đủ những việc ấy.' Bồ-tát nghĩ rằng: 'Có pháp nào có thể đi vào được chăng? Chúng sinh, cái ta, thọ mạng và ba cõi có thể đi vào được chăng? Sáu ba-la-mật, ba mươi bảy phẩm có thể đi vào được chăng? Từ Tu-đà-hoàn (quả thứ nhất: người mới vào dòng thánh) đến La-hán (bậc đã dứt sạch phiền não), Bích-chi-phật và Phật có thể đi vào được chăng?'
Bồ-tát an trụ trong Bát-nhã Ba-la-mật, không thấy các pháp có cái có thể đạt được, có cái có thể đi vào, có chỗ có thể đạt được; đã đạt chỗ không đi vào rồi, không thấy pháp có sinh có diệt, có dính mắc có đứt đoạn; tuy không thấy gì nhưng cũng không phân biệt, không nói đây là trời, đây là người, đây là ba đường ác; cũng không nói đây là giữ giới, không giữ giới; cũng không nói đây là Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm (quả thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thứ ba: không trở lại cõi Dục nữa), đây là A-la-hán, Bích-chi-phật; cũng không nói đây là Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như), bậc Vô Sở Trước (không còn dính mắc), bậc Đẳng Chính Giác (giác ngộ chân chính, bình đẳng). Tu-bồ-đề! Đó là bồ-tát an trụ nơi bố thí mà khuyên, đặt chúng sinh vào thực hành Bát-nhã Ba-la-mật.
"Thế nào là bồ-tát an trụ nơi sáu ba-la-mật mà khuyên, đặt chúng sinh vào thực hành ba mươi bảy phẩm? Bồ-tát dùng phương tiện thu nhiếp chúng sinh, khiến họ thực hành bốn ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán xét: thân, cảm giác, tâm, pháp), bốn ý đoạn (bốn sự gắng sức chân chính: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm thiện chưa sinh, tăng thiện đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thiền định: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc lành: tin, tấn, niệm, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn lớn mạnh), bảy giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), tám con đường chính của bậc hiền thánh (thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); người nhận lãnh những pháp ấy liền thoát khỏi sống chết. Tu-bồ-đề! Bồ-tát dùng pháp của bậc hiền thánh ấy mà thu nhiếp chúng sinh.
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát khuyên bảo và thương xót chúng sinh rằng: 'Thưa các hiền giả! Ta suốt đêm dài bố thí, nay nhận phúc ấy. Những gì ta có đều là của các hiền giả; muốn có vàng bạc, bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não), áo quần chăn đệm, của cải lúa thóc, muốn gì ta sẽ cấp cho đầy đủ. Những thứ này có thể giúp được yên ổn lâu dài. Các ngươi hãy an trụ nơi sáu ba-la-mật, và khuyên người khác an trụ nơi sáu độ (sáu hạnh đưa sang bờ giải thoát). Các ngươi hãy đặt chúng sinh vào thực hành ba mươi bảy phẩm, mười trí lực của Phật và mười tám pháp, lại chuyển dạy cho hết thảy chúng sinh đạo ba thừa, pháp vô lậu.' Tu-bồ-đề! Đó là bồ-tát an trụ nơi Bát-nhã Ba-la-mật, nên giáo hoá chúng sinh như thế, khiến họ vượt qua ba đường ác và hoạn nạn sống chết."
"Lại nữa, Tu-bồ-đề! Bồ-tát an trụ nơi thi ba-la-mật mà giáo hoá chúng sinh rằng: 'Các ngươi đang ở chỗ phạm giới, ta sẽ làm nhân duyên giữ giới trong sạch cho các ngươi.' Liền bố thí, tuỳ theo phương tiện mà dẫn dụ cho họ tiến lên, khuyên chúng sinh khắp nơi làm mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến); giữ mười điều lành ấy mà sống không tì vết, không phạm giới của bậc hiền thánh, dần dần nhờ ba thừa mà dứt hết khổ.
"Lấy thi ba-la-mật làm đầu thì cũng như đã nói về đàn ba-la-mật; bốn ba-la-mật còn lại cũng như vậy."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video