Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người sang bờ giải thoát), phẩm Các Pháp Như Biến Hóa Nhiệm Mầu, thứ tám mươi bảy.
Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu lý "không") bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả đời tôn kính, tức Phật)! Giả sử các pháp đều không như nhau, đối với các pháp không có làm gì, thì làm sao Bồ-tát (người phát nguyện cầu giác ngộ để cứu mọi loài) thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không nắm được đệ nhất nghĩa (chân lý tối hậu, sự thật rốt ráo) tột bậc, mà vẫn làm việc của Bồ-tát, đem bốn ân (bốn cách thu phục, làm lợi cho chúng sinh: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc có lợi cho họ, cùng làm việc với họ) đến cho chúng sinh?"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Như ông nói, cái không thì không có làm, cũng không có không làm. Nếu chúng sinh tự biết được cái không thì đã chẳng cần có Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) và cảnh giới của Phật (?). Như Lai không lay động khỏi cái không mà đưa chúng sinh vượt khỏi tướng có cái ta, có thân tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió); vượt khỏi tướng có sự hiểu biết, thấy biết nơi năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức); vượt khỏi tướng của mười hai suy (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng, gọi là 'suy' vì chúng làm hao mòn, suy tổn con người); vượt khỏi tướng hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), mà giúp họ đứng vững nơi cõi không phải hữu vi."
"Tánh của cái không phải hữu vi ấy là không, vậy thế nào là không?"
Phật đáp: "Đối với các tướng đều là không. Người do nhà ảo thuật hóa ra là không; cái không phải ảo hóa và cái không không hợp lại cũng không tan ra, vì cái không là không (?); cái không của không và người được hóa ra không ai phân biệt được. Vì sao vậy? Vì đều là không. Tu-bồ-đề! Năm ấm không có cái gì là không không; vì là không nên mới nói rằng năm ấm là không."
Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn! Pháp thế tục như ảo thuật, vậy pháp của đạo cũng như ảo thuật sao? Giả sử pháp của đạo là ảo thuật, thì từ ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp hỗ trợ cho sự giác ngộ) cho đến mười tám pháp riêng của Phật (mười tám đức chỉ riêng Phật mới có) và pháp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Bích-chi-phật và Bồ-tát) cũng như ảo thuật, người tu ba thừa cũng như ảo thuật."
Phật đáp: "Các pháp biến hóa ấy do ai hóa ra? Do Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ, không có thầy) hóa ra chăng? Do Bồ-tát, do Phật hóa ra chăng? Do các tập khí (những thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não) hóa ra, hay do nghiệp hành hóa ra?"
Đáp: "Không có ai hóa ra cả."
Phật nói: "Vì thế nên các pháp như vật biến hóa."
Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn! Những gì được dứt bỏ bởi Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên của hàng Thanh văn, người đã vào dòng thánh) cho đến A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não), Bích-chi-phật, và sự dứt sạch các tập khí của Phật, cũng như vật biến hóa sao?"
Phật đáp: "Những gì có sinh ra, có diệt đi, thảy đều như vật biến hóa."
Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn! Pháp nào không như vật biến hóa?"
Phật đáp: "Không khởi lên, không diệt đi, đó là không phải biến hóa."
Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn! Cái gì không khởi lên, cái gì không diệt đi, không phải là biến hóa?"
Phật đáp: "Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới tắt hết phiền não, giải thoát khỏi sinh tử) không phải là biến hóa."
Tu-bồ-đề thưa: "Bạch Thế Tôn! Ngài thường nói cái không thì không lay động, không xoay chuyển, không có hai pháp đối nhau, không có gì là không không; vì thế Nê-hoàn cũng như vật biến hóa."
Phật nói: "Đúng thế, đúng thế! Tất cả đều là không, không phải do Thanh văn, Bích-chi-phật làm ra, cũng không phải do Bồ-tát, Phật làm ra; cái không chân thật chính là Nê-hoàn."
Lại hỏi: "Bạch Thế Tôn! Đối với cái không, người tu hành ở đời quá khứ (?) nên vào như thế nào, học như thế nào, nói như thế nào?"
Phật đáp: "Ý Tu-bồ-đề nghĩ sao? Chỉ có đời quá khứ mà không có đời vị lai sao?"
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video