Phẩm thứ tám mươi tám: Tát-đà-ba-luân, thuộc kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha nghĩa là lớn lao; Bát-nhã là trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật; Ba-la-mật nghĩa là "đến bờ bên kia", tức pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; gộp lại là "pháp tu trí tuệ lớn đưa sang bờ giác"). Tát-đà-ba-luân là tên một vị bồ-tát, nghĩa là "Thường Khóc", vì ông khóc mãi khi tìm cầu pháp này.
Phật bảo Tu-bồ-đề (một vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ "không"): "Bồ-tát Ma-ha-tát (bồ-tát là người phát nguyện tu thành Phật để cứu mọi chúng sinh; ma-ha-tát nghĩa là "chúng sinh lớn", chỉ bậc bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh lớn) nếu muốn tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật thì hãy làm như bồ-tát Tát-đà-ba-luân. Hiện nay vị ấy đang ở chỗ đức Phật Lôi Âm Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác (Lôi Âm, nghĩa là "Tiếng Sấm", là tên vị Phật; Như Lai là danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc theo đúng chân lý mà đến"; Vô Sở Trước nghĩa là "không còn vướng mắc gì", bậc đã dứt sạch phiền não, đáng được cúng dường; Đẳng Chính Giác nghĩa là "giác ngộ chân chính, trọn vẹn, ngang bằng mọi Phật"), thường tu phạm hạnh thanh tịnh (lối sống trong sạch, giữ giới, không dâm dục, của người tu)."
Tu-bồ-đề bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đã tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật như thế nào?"
Phật đáp: "Khi bồ-tát Tát-đà-ba-luân tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật, ông không tiếc thân mạng, không mong được cúng dường, không cầu danh tiếng, thường ở nơi vắng lặng. Ông nghe trong hư không có tiếng nói rằng: 'Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi thân mật dành cho người tu)! Đừng sinh lòng mỏi mệt, chán nản, muốn ngủ nằm; đừng nghĩ đến ăn uống, đừng nghĩ đến ngày đêm, đừng nghĩ đến lạnh nóng; đừng để tâm bám vào bên trong hay bên ngoài; đừng ngoảnh nhìn hai bên.
Khi đi hãy nghĩ như thế này: hãy như là không đi; đối với năm ấm của thân (ngũ ấm: năm nhóm yếu tố hợp thành con người, gồm sắc là thân xác và hình tướng, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý muốn và các hoạt động của tâm, thức là sự hay biết) đừng khởi lên ý niệm chấp vào hình tướng. Vì sao vậy? Ai khởi ý niệm chấp tướng thì đối với Phật pháp sẽ bị ngăn trở, trì trệ; ai bị ngăn trở thì còn ở trong khổ sống chết; ai còn ở trong khổ sống chết thì không thể đạt được Bát-nhã Ba-la-mật.'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân đáp lại tiếng trong hư không rằng: 'Tôi xin làm theo lời dạy. Vì sao vậy? Tôi muốn vì chúng sinh mà làm ngọn đèn sáng lớn, truyền rộng Phật pháp; tôi muốn đạt được A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật).'
Nói xong, ông lại nghe tiếng trong hư không rằng: 'Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Muốn nghe pháp không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: không là thấy mọi sự vật đều không có tự thể cố định; vô tướng là không chấp vào hình tướng; vô nguyện là không còn mong cầu, tạo tác điều gì) thì hãy tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật; hãy lìa ý niệm chấp tướng, lìa cái thấy chấp có sinh mạng, lìa cái thấy chấp có con người; hãy xa lánh ác tri thức (bạn xấu, thầy tà, người dẫn mình vào đường sai), hãy gần gũi làm việc cùng thiện tri thức (bạn tốt, thầy hiền, người dẫn mình vào đường chánh), hãy cúng dường chân tri thức (người thầy chân thật). Vị ấy sẽ giảng cho con pháp không, vô tướng, vô nguyện, sẽ giảng pháp không sinh không diệt, sẽ khuyên giúp người ta cầu Tát-vân-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ trọn vẹn của Phật).
Ai tu như vậy thì chẳng bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật, hoặc nghe từ trong kinh, hoặc nghe từ miệng một vị bồ-tát ma-ha-tát. Này thiện nam tử, con được nghe Bát-nhã Ba-la-mật từ nơi ai thì hãy xem người ấy như bậc thầy của đời (?). Đối với pháp sư (vị thầy giảng giải giáo pháp) con phải biết đền ơn, chớ có vong ơn. Nơi con được nghe Bát-nhã Ba-la-mật chính là chân tri thức. Nghe kinh rồi thì sẽ được A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, không còn lay chuyển, thối lui.
Con hãy tự nghĩ rằng: "Ta cách các đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác không xa; sinh ra ở đâu cũng thường gặp chư Phật; sẽ luôn xa lìa tám nơi không rảnh để tu (tám hoàn cảnh khó gặp Phật nghe pháp, như sinh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi trời sống lâu, vùng biên địa, bị đui điếc câm ngọng, theo tà kiến, sinh vào thời không có Phật), và sẽ được sinh vào tám nơi an vui (những hoàn cảnh thuận lợi để tu học)."
Giữ đức hạnh ấy, con hãy kính pháp sư như kính Thế Tôn, đừng mang tâm mong cầu lợi lộc theo kiểu thế tục. Đối với pháp sư, hãy khởi ý tưởng rằng đó là pháp, khởi ý tưởng cung kính; còn nếu khởi ý tưởng mong cầu lợi lộc thì phải biết đó là việc của ma. Nếu ma Ba-tuần (vua ma ở cõi trời Dục giới, chuyên phá hoại người tu) hoặc đem năm thú vui (sự ham thích đối với năm thứ: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, và cảm giác chạm xúc), hoặc đem những thứ mềm mại, sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon đến dâng pháp sư, thì pháp sư vì dùng Âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo: trí khéo léo tùy hoàn cảnh mà dùng cách thích hợp để giáo hóa chúng sinh) muốn độ chúng sinh nên có thể nhận những thứ ấy.
Nếu con thấy vậy, đừng khởi ý nghĩ ô uế, chỉ nên nghĩ rằng: "Ta chưa đạt được phương tiện khéo léo ấy." Như việc pháp sư làm, bồ-tát đã đạt phương tiện khéo léo thì không có gì vướng mắc, ngăn ngại. Ví như kim cương, không chỗ nào không xuyên qua được, mà không nhiễm bụi bẩn. Hãy dùng pháp hành "một mực bình đẳng" (?) mà nhìn pháp sư. Thế nào là pháp hành một mực bình đẳng? Nghĩa là mọi pháp đều không bám chấp, cũng không đoạn diệt. Vì sao vậy? Vì mọi pháp đều không, không có ta, không có người, không có sinh mạng, ví như trò ảo thuật, như ảo ảnh hơi nóng lúc trời nắng. Hãy quán sát (nhìn sâu bằng trí tuệ) như vậy. Ai xem pháp sư, bậc dẫn đường, theo cách quán sát như thế thì chẳng bao lâu sẽ đạt được Bát-nhã Ba-la-mật.
Này thiện nam tử! Hãy đề phòng việc của ma. Này thiện nam tử! Nếu đến chỗ pháp sư mà không được pháp sư đoái đến (?), đừng khởi tâm vướng mắc, hãy vì pháp mà cung kính pháp sư.'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân nghe xong tiếng nói trong hư không, liền đi về hướng đông. Đi chưa được bao lâu, trong lòng nghĩ: 'Lúc nãy ta không hỏi: ta phải đi đến đâu? Đường đi xa bao nhiêu? Sẽ nghe pháp từ ai?' Thế là ông khóc lớn. Khóc xong, ông nghĩ: 'Nay ta ở ngay chỗ này, không ăn uống nữa, không nhúc nhích nữa, từ một ngày cho đến bảy ngày, nếu không được nghe Bát-nhã Ba-la-mật thì nhất định không đứng dậy.'"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ví như một vị trưởng giả (người giàu có, có địa vị) có một đứa con trai, rồi đứa con ấy chết; cha mẹ đau buồn, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ đến con. Tu-bồ-đề! Lúc ấy Tát-đà-ba-luân cũng vậy, không còn một ý nghĩ nào khác, chỉ nghĩ đến Bát-nhã Ba-la-mật. Khi ông khóc như thế, liền có hình tượng một đức Như Lai hiện ra trước mặt, đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm tốt đẹp khác thường nơi thân Phật, kết quả của công đức tu tập qua vô số đời).
"Đức Phật ấy khen rằng: 'Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Các đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác thời quá khứ, khi còn tu hạnh bồ-tát, cũng tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật như thế. Hãy giữ tâm dũng mãnh tinh tấn này, từ đây đi về hướng đông, cách đây hai vạn dặm, có một nước tên là Hương Thị. Thành quách nước ấy có bảy lớp tường bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, ngọc đỏ…) bao quanh, nước hào chảy quanh mười vòng, có hàng cây bằng bảy báu xếp thành nhiều lớp, cùng hào bằng bảy báu.
Thành ấy dọc ngang bốn trăm tám mươi dặm; nước ấy giàu có vui vẻ, dân chúng đông đúc, áo quần trang sức và châu báu đều quý lạ tuyệt đẹp. Trong thành có năm trăm dãy lan can, phố phường chợ búa ngõ xóm xếp hàng ngay ngắn đối nhau, dùng các thứ báu, vàng bạc xen nhau trang trí, treo lụa là, cờ phướn, đẹp như gấm cõi trời. Trên thành, các đài, lầu gác, ụ tường thành đều bằng bảy báu; hàng cây báu trên thành xếp thành hàng đẹp lạ; lại dùng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, màu tía ánh đỏ, tương truyền lấy từ dòng sông bên rừng cây Diêm-phù) làm mái che kết lưới ngọc.
Lục lạc bằng bảy báu treo ở lầu gác; khi gió nổi lên thổi chuông vang, tiếng nghe hòa nhã như nhạc cõi trời; chúng sinh nào nghe tiếng lục lạc đều thấy vui sướng. Nước hào quanh thành mát ấm vừa phải, luôn đầy không vơi. Trong hào có thuyền bằng bảy báu, người ta đi thuyền dạo chơi trên mặt nước; những người ấy nhờ phúc đức đời trước mà được như vậy. Trong nước có hoa ba-đàm (sen hồng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng), hoa câu-văn-la (súng trắng nở đêm), hoa ưu-bát-lợi (sen xanh), lại có các thứ hoa khác, đủ màu, đủ loại, đến hàng ngàn trăm thứ; hết thảy hoa đẹp trong ba ngàn đại thiên cõi nước (một thế giới cực lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) không thứ nào là không có ở đó.
Men theo quanh thành, mỗi phía có năm trăm khu nhà lầu nghỉ ngơi, cũng bằng bảy báu, trang hoàng xinh đẹp. Mỗi khu lầu có năm trăm ao nước, mỗi ao dọc ngang hai mươi dặm, cũng có hoa đẹp nhiều màu bằng bảy báu; hoa to như lọng xe, có năm màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, màu nào rõ màu ấy. Trong ao có vịt trời, ngỗng trời, uyên ương, khổng tước, cò giao tinh, các loài chim lạ đến hàng ngàn trăm giống. Những vật báu trong thành và các khu lầu ấy không có chủ, cũng không có người canh giữ, vì đó là do phúc đức đời trước của dân nước ấy mà có; vì họ thường tu tập Bát-nhã Ba-la-mật, nên suốt đêm dài (suốt thời gian lâu dài) được hưởng phúc đức như thế.
"'Này thiện nam tử! Nơi ấy có một vị bồ-tát tên là Pháp Thượng (bồ-tát Đàm-vô-kiệt). Giữa nước ấy có cung điện nhà cửa, rộng dọc bốn mươi dặm, đều dùng bảy báu làm bảy lớp tường cung; lan can, cây bằng bảy báu, vườn tược, lầu quán, ao tắm cũng đều bảy lớp; lầu gác, lan can, cung điện, cửa ngõ đều bằng bảy báu, chạm khắc hoa văn bảy lớp. Trong cung của Pháp Thượng có bốn khu lầu: một tên Thường Lạc (Luôn Vui), hai tên Trừ Ưu (Dứt Buồn), ba tên Tạp Hoa (Đủ Thứ Hoa), bốn tên Tạp Hương (Đủ Thứ Hương).
Mỗi khu lầu có tám ao nước: một tên là Hiền, hai tên Hiền Diệu (Hiền Đẹp), ba tên Nhật Lạc (Vui Mỗi Ngày) (?), bốn tên Diệu Lạc (Niềm Vui Tuyệt Diệu), năm tên Cát Tường (Điềm Lành), sáu tên Cát Thượng (Lành Bậc Nhất), bảy tên là Trừ (Dứt Bỏ), tám tên Bất Hoàn (Không Trở Lại). Bốn bờ ao, mỗi bờ một thứ báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê. Đáy ao toàn bằng vàng tía ròng, mái che bằng lưới vàng. Trong mỗi ao đều có bậc thang bằng vàng, xen lẫn đủ màu bằng xà cừ, mã não và các thứ báu hợp thành.
Hai bên bậc thang lại có cây chuối bằng vàng tía, hoa mềm mại, theo gió rủ lả. Trong nước ao cũng có các thứ hoa như đã kể ở trên. Men theo bờ ao lại có cây hoa, gió thổi các hoa rơi xuống nước ao thì trông như mọc rễ ở đó. Nước ao thơm như gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương) cõi trời. Trong cung của Pháp Thượng có sáu vạn tám ngàn phu nhân, thể nữ vây quanh vui chơi. Trai gái trong thành Hương Thị đều đến tụ hội, cùng nhau vui chơi ở khu ao lầu Thường Lạc.'
"Đức hóa Phật (vị Phật do thần lực biến hiện ra) nói: 'Này thiện nam tử! Bồ-tát Pháp Thượng ấy cùng với quyến thuộc vui chơi với nhau. Mỗi ngày ngài thuyết pháp ba thời (ba buổi). Dân chúng trong thành Hương Thị dựng pháp tòa (tòa ngồi cao để giảng pháp) cho bồ-tát Pháp Thượng. Ở giữa thành, dùng vàng, bạc, pha lê, lưu ly làm tòa, dùng vải kiếp-ba-dục (vải bông mịn) mềm mại làm nệm, rắc lên nệm các thứ hương cõi trời. Tòa cao mười dặm; phía trên tòa có những người nam người nữ cầm chuỗi ngọc rủ xuống, lại rải hoa quý, đốt hương quý. Vì sao vậy? Vì kính trọng giáo pháp. Bồ-tát Pháp Thượng ngồi trên tòa ấy, đem Bát-nhã Ba-la-mật giảng cho chúng sinh.'"
"Đức hóa Phật lại nói: 'Này thiện nam tử! Dân nước Hương Thị cung kính phụng sự bồ-tát Pháp Thượng như thế đó. Có bao nhiêu trăm ngàn chư thiên (các vị trời) đến tụ hội nghe và nhận lãnh Bát-nhã Ba-la-mật: trong đó có người chép, có người tụng đọc, có người học thuộc bằng miệng, có người ghi nhớ, có người lặng lẽ suy niệm mà thực hành. Chúng sinh trong nước ấy đều là bậc A-duy-việt-trí (bậc không còn thối lui trên đường tu thành Phật), đối với A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ không còn lay động, quay lui.
"'Này thiện nam tử! Con từ đây đi về hướng đông đến chỗ bồ-tát Pháp Thượng, sẽ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật. Vị Pháp Thượng ấy là chân tri thức của con từ đời trước, thường khuyên giúp con hướng về A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ. Bồ-tát Pháp Thượng xưa kia khi tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật cũng như con bây giờ. Nay hãy đi đi, thiện nam tử! Ngày đêm chớ dứt ý niệm, chẳng bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật.'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân nghe lời ấy xong, mừng rỡ nhảy nhót mà nói: 'Bao giờ ta mới được gặp pháp sư, theo ngài nghe và nhận lãnh Bát-nhã Ba-la-mật!'"
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ví như có người bị trúng mũi tên độc nặng, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ: 'Bao giờ ta mới gặp được thầy thuốc giỏi rút mũi tên độc ra, làm cho vết thương lành!' Tát-đà-ba-luân cũng không còn ý nghĩ nào khác, chỉ muốn được gặp pháp sư để nghe Bát-nhã Ba-la-mật, nghe Bát-nhã Ba-la-mật rồi để dứt mọi sự nương tựa, bám chấp.
"Bấy giờ, bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền thấy được trí tuệ không ngăn ngại đối với mọi pháp, đạt được vô lượng cửa tam-muội (trạng thái tâm định sâu, tập trung trọn vẹn và yên lặng). Các tam-muội ấy tên là: tam-muội thấy hết những gì mọi pháp có; tam-muội không có gì để nắm bắt nơi mọi pháp; tam-muội hàng phục mọi sự vô minh; tam-muội thấy mọi pháp không sai khác; tam-muội thấy mọi pháp không biến đổi; tam-muội thấy mọi pháp không có gì, không tụ họp gì; tam-muội dứt mọi tối tăm; tam-muội thấy thứ lớp các pháp không khác nhau; tam-muội không thấy gì nơi mọi pháp; tam-muội rải hoa. Ông đạt được vô lượng các loại cửa tam-muội như thế. Trụ trong các tam-muội ấy rồi, ông thấy vô số đức Phật ở mười phương đang đem Bát-nhã Ba-la-mật giảng pháp cho các bồ-tát.
"Bấy giờ, chư Phật mười phương đều khen ngợi rằng: 'Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Chúng ta xưa kia khi còn làm bồ-tát, tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật cũng trụ trong các tam-muội này mà được như thế; được các tam-muội này rồi mà vào Bát-nhã Ba-la-mật cũng như thế, liền thành tựu phương tiện khéo léo, đứng vững nơi pháp không thối lui. Khi chúng ta được các tam-muội này, cũng không thấy có pháp nào tu tam-muội, không thấy có ai rời tam-muội, cũng không thấy có người tu đạo, cũng không thấy có người đạt A-duy-tam-phật (thành Phật, giác ngộ chân chính trọn vẹn).
Bát-nhã Ba-la-mật không có kiêu mạn. Này thiện nam tử! Chúng ta vì trụ nơi không kiêu mạn nên được thân sắc vàng, đủ ba mươi hai tướng tốt, ánh sáng vô hạn, được trí tuệ không thể nghĩ bàn, tam-muội giác ngộ tối thượng, trí tuệ của Phật; đầy đủ mọi công đức, đến chư Phật cũng không đo lường được, không nói hết được, huống chi hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy, cũng không đi giáo hóa rộng)!
Vì thế, thiện nam tử, đối với pháp này hãy càng thêm cung kính. Này thiện nam tử! Có chí, có tinh tấn thì đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ cũng không khó. Này thiện nam tử! Đối với chân tri thức, hãy khởi lòng cung kính, yêu mến, vui thích như nhìn Thế Tôn. Bồ-tát nào được chân tri thức thì mau đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ.'
"Bấy giờ, bồ-tát Tát-đà-ba-luân thưa với chư Phật: 'Vị chân tri thức mà con thường kính là ai vậy?' Chư Phật đáp: 'Bồ-tát Pháp Thượng đời đời thường đem A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ dạy dỗ con. Bồ-tát Pháp Thượng thường đem Bát-nhã Ba-la-mật đầy đủ phương tiện khéo léo; vị ấy chính là thầy tôn kính của con, là chân tri thức. Này thiện nam tử! Hãy kính bồ-tát Pháp Thượng như đội lên đầu. Dù từ kiếp này sang kiếp khác (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), cho đến trăm kiếp, đem tất cả những gì có trong ba ngàn đại thiên cõi nước ra cúng dường, cũng chưa đền được ơn trong chốc lát. Ơn được nghe pháp tôn quý này thật khó đền, vì nhờ đó con được lợi ích của Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo.' Các đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác nói xong, bỗng nhiên biến mất.
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân ra khỏi tam-muội, nhìn quanh bốn phía, trong lòng tự nghĩ: 'Các đức Như Lai ấy từ đâu đến? Đi về đâu?' Nghĩ vậy rồi, ông buồn bã không vui. Ông lại nghĩ: 'Bồ-tát Pháp Thượng thường tu Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo, nắm giữ trọn các cửa đà-lân-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không quên mất), được tự tại đối với mọi pháp, đã từng theo các đức Phật quá khứ mà tạo công đức; ngài là thầy chân thật của ta. Ta sẽ hỏi bồ-tát Pháp Thượng: "Các đức Như Lai ấy từ đâu đến? Đi về đâu?"'
Thế rồi, bồ-tát Tát-đà-ba-luân nghĩ đến bồ-tát Pháp Thượng, lòng cung kính, yêu mến, vui thích, từ trước đã thêm khiêm nhường kính cẩn: 'Nay ta lại nghèo, không có châu báu, hương hoa, vật quý lạ để dâng lên bậc tôn kính. Đã vì Bát-nhã Ba-la-mật mà cúng dường bồ-tát Pháp Thượng thì không thể đi tay không đến chỗ ngài. Ta có lòng cung kính mà không có gì cả, chi bằng bán thân mình để cúng dường Bát-nhã Ba-la-mật và thầy.
Từ trước đến nay, thân ta đã bị hủy hoại không ít lần, mà đến nay vẫn chưa dứt; những lần hủy thân trước kia là do dâm dục, giận dữ, si mê, trải qua bao đau khổ, mà chẳng phải vì pháp, cũng chẳng phải vì thầy, chỉ vì tham đắm năm ấm và sáu suy (sáu đối tượng của giác quan là hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm xúc chạm, và các ý niệm, chúng làm hao mòn, suy thoái thiện tâm).'
"Bấy giờ, bồ-tát đi ngang qua một thành, lớn tiếng rao: 'Tôi muốn bán thân, ai muốn mua tôi không?'
"Lúc ấy, ma Ba-tuần trong lòng tự nghĩ: 'Nay vị bồ-tát này vì Bát-nhã Ba-la-mật mà tự bán thân mình, muốn đem cúng dường bồ-tát Pháp Thượng, muốn được nghe Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo: bồ-tát tu Bát-nhã Ba-la-mật thế nào để mau đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ. Nghe rồi ắt sẽ cung kính lãnh nhận. Nếu ta không phá hoại thì y sẽ dạy vô số trăm ngàn bồ-tát và các chúng sinh vượt ra khỏi vùng cai quản của ta. Nay ta phải đến phá y.' Ba-tuần liền khiến trai gái cả nước không thấy hình ông, không nghe tiếng ông.
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân bán thân không được, buồn rầu khóc lóc nói: 'Ta khổ quá! Muốn tự bán thân để cúng dường thầy mà không bán được!' Lúc ấy, Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi, vị hộ trì Phật pháp) trong lòng nghĩ: 'Nay vị bồ-tát này vì Bát-nhã Ba-la-mật mà muốn cúng dường bồ-tát Pháp Thượng; nay ta thử đến xem người ấy, xem có thật vì pháp hay có phần giả dối nịnh bợ?'
"Lúc ấy, Thích-đề-hoàn-nhân hóa làm một chàng phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) trẻ tuổi, đến chỗ bồ-tát hỏi Tát-đà-ba-luân: 'Thiện nam tử! Sao ông không vui, buồn rầu khóc lóc vậy?'
"Ông đáp: 'Chàng trai trẻ! Tôi vì pháp mà muốn tự bán thân để cúng dường bậc thầy tôn kính, mà mãi không bán được, không ai hỏi mua tôi, vì thế nên khóc. Tự nghĩ mình phúc mỏng, không có của cải vật báu gì để cúng dường thầy.'
"Bấy giờ, chàng trai trẻ nói với bồ-tát: 'Tôi không cần người làm, nay tôi làm lễ tế thần, muốn có máu người, muốn có tủy người, muốn có tim người. Ai cho tôi được thì tôi sẽ trả cho thật nhiều của báu.'
"Lúc ấy, bồ-tát mừng rỡ đáp: 'Tôi được lợi lớn rồi! Chàng trai trẻ! Hãy mua tim, tủy và máu của tôi, cho tôi của báu để cúng dường thầy, để tôi được nghe Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo, thật là đúng ước nguyện của tôi.'
"Chàng trai trẻ hỏi lại: 'Ông bán tủy, máu và tim, đòi giá bao nhiêu?'
"Bồ-tát đáp: 'Tùy ý cậu, cho tôi bao nhiêu cũng được.'
"Tát-đà-ba-luân liền dùng tay phải tự đâm vào cánh tay trái cho máu chảy ra đưa cho chàng. Rồi ông lại muốn đập xương lấy tủy; khi ấy trong thành có một cô con gái nhà trưởng giả, căn lành vượt hơn sức ma, ma không khuất phục được cô. Lúc ấy, cô gái nhà trưởng giả từ trên lầu xa xa trông thấy bồ-tát tự hành hạ mình như thế, nghĩ: 'Nay ta hãy xuống hỏi xem vì cớ gì.'
"Lúc ấy, cô gái nhà trưởng giả liền xuống đến chỗ bồ-tát, hỏi: 'Này anh! Vì sao lại làm như thế, tàn nhẫn tự cắt mình, lấy máu này để làm gì? Lại còn muốn đập xương nữa!'
"Tát-đà-ba-luân đáp cô gái: 'Tôi muốn bán cho chàng trai trẻ kia để có của báu cúng dường thầy, vì muốn nghe kinh tôn quý Bát-nhã Ba-la-mật.'
"Lúc ấy, cô gái nói với bồ-tát: 'Cúng dường thầy thì sẽ được công đức gì đặc biệt lạ lùng?'
"Bồ-tát đáp: 'Thầy sẽ dạy tôi Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo, chỉ cho tôi những pháp mà bồ-tát tu hành; nhờ vậy tôi sẽ học được để làm cầu đò rộng lớn cho mọi chúng sinh, thành A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, thành Phật; thân tôi sẽ có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, ánh sáng vô thượng; được bốn tâm bình đẳng (bốn tâm vô lượng: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo niềm vui của người, xả là buông bỏ, đối xử bình đẳng), bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững chắc khi giảng pháp của Phật), mười trí lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), cùng mười tám pháp riêng có (mười tám phẩm chất chỉ Phật mới có, hàng thanh văn bồ-tát không có), đạt sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm như thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại tự tại, dứt sạch phiền não) và giới hạnh trong sạch không thể nghĩ bàn; khi thành Phật rồi sẽ được trí tuệ không ngăn ngại, được của báu vô thượng để trừ hết mọi nghèo khổ. Tôi sẽ được những pháp như thế.'
"Lúc ấy, cô gái nghe vậy, mừng rỡ hớn hở nói với bồ-tát: 'Lành thay, lành thay, hiền giả (người hiền, cách gọi tôn trọng)! Thật kỳ lạ, thật đặc biệt! Anh nói ra những pháp vi diệu như thế. Nói thêm nữa: chỉ vì một pháp này, hiền giả đáng đánh đổi số của nhiều như vô số cát sông Hằng (?). Vì sao vậy? Vì pháp này rất sâu xa vi diệu. Này thiện nam tử! Những gì anh muốn có, chớ nghi ngại. Muốn có lưu ly, ngọc ma-ni (ngọc báu trong sáng, tương truyền như ý), các thứ báu, chân châu, vàng bạc, hổ phách, gỗ chiên-đàn, hương quý, phướn lụa, lọng hoa, muốn bao nhiêu tùy ý, nay tôi sẽ đưa cho anh, anh có thể mang đi cúng dường bậc thầy tôn kính về pháp, chớ tự cắt xẻ hủy hoại thân mình như vậy. Nay tôi cũng muốn đến chỗ ấy, đi theo anh, cùng gieo căn lành. Những điều anh vừa nói, tôi cũng đều muốn được.'
"Lúc ấy, Thích-đề-hoàn-nhân liền bỏ hình chàng phạm chí trẻ, hiện lại thân Đế Thích, đứng trước bồ-tát Tát-đà-ba-luân khen rằng: 'Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Chí nguyện như anh đây, các đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác thời quá khứ khi tu đạo bồ-tát, tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo, rồi thành Phật, cũng giống như hiền giả. Hôm nay tôi cũng không cần tim, tủy và máu người; tôi muốn thử anh nên mới đến đây. Anh muốn được điều nguyện gì?'
"Tát-đà-ba-luân đáp: 'Tôi không cần gì khác, xin cho tôi được nguyện đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ.'
"Thích-đề-hoàn-nhân đáp: 'Thiện nam tử! Đó là phạm vi của Phật, tôi không làm được; xin anh cầu điều nguyện khác để tôi được chút phúc.'
"Bồ-tát đáp: 'Nếu nguyện lớn không thuộc phạm vi của anh, thì hãy làm cho thân thể tôi lành lại như cũ, không còn vết thương, vết sẹo; như thế là anh tạo phúc cho mình.' Vừa nói xong, thân Tát-đà-ba-luân liền lành lại như cũ. Thế rồi Đế Thích bỗng nhiên biến mất.
"Lúc ấy, cô gái nhà trưởng giả nói với bồ-tát: 'Hãy theo tôi về nhà, gặp cha mẹ tôi, tôi sẽ thưa với cha mẹ, anh muốn những vật cúng dường gì sẽ đều được cấp cho. Tôi cũng sẽ đi theo, hầu hạ bên cạnh, đến chỗ Pháp Thượng.'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân theo cô gái về đến nhà, đứng chờ ngoài cổng. Cô gái vào thưa với cha mẹ: 'Nay xin cha mẹ cho con vàng bạc, châu báu, lưu ly, ngọc ma-ni, hương quý, chiên-đàn, lọng hoa, cờ phướn, áo lạ nhiều màu, các vật cúng dường và những đồ quý lạ, cùng năm trăm thị nữ; con muốn vì pháp mà theo bồ-tát Tát-đà-ba-luân đến chỗ bồ-tát Pháp Thượng ở nước Hương Thị, để nghe kinh tôn quý và mọi pháp của Phật, con sẽ học được để độ thoát chúng sinh.'
"Cha mẹ hỏi cô gái: 'Tát-đà-ba-luân là ai vậy?'
"Cô gái lại thưa: 'Người ấy giờ đang đứng ngoài cổng, đã phát lời thề nguyện kiên cố muốn cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, muốn vì chúng sinh mà cứu nỗi khổ vô cùng. Có một pháp vi diệu lớn tên là Bát-nhã Ba-la-mật, là điều mà các bồ-tát nên học. Thiện nam tử ấy chỉ vì pháp này mà tự bán thân, không tiếc mạng sống, tự cắt xẻ mình để đem cúng dường bậc đại sư Pháp Thượng. Lòng chí thành của người ấy làm cảm động đến Đế Thích.
Con thấy sự lạ ấy liền đến hỏi: "Có gì đặc biệt mà phải tự cắt đâm mình?" Người ấy đáp con: "Tôi bán cho chàng trai trẻ để có của cải cúng dường thầy tôi. Tôi sẽ được ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của Phật, sẽ chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để độ thoát chúng sinh." Con nghe vậy rất đỗi vui mừng, ai nghe pháp ấy mà chẳng vui; con liền hứa sẽ đưa châu báu, vật cúng dường và theo hầu bên cạnh. Vì thế xin cha mẹ cho con hết châu báu và các thị nữ.'
"Cha mẹ bảo cô gái: 'Như lời con nói, người ấy tinh tấn thật lạ lùng, không tiếc thân mạng như thế để cầu pháp không thể nghĩ bàn. Như lời con nói, thiện nam tử ấy ắt sẽ làm được pháp vô thượng, đem an ổn cho chúng sinh, lập lời thề lớn tăng-na tăng-niết (mặc áo giáp thệ nguyện lớn, nghĩa là quyết tâm vững chắc như mặc áo giáp ra trận để cứu độ chúng sinh); cha mẹ sao lại trái nguyện ấy của con. Con muốn đi gặp và cúng dường bồ-tát Pháp Thượng thì cứ theo ý nguyện của con, cha mẹ mừng thay cho con; còn cha mẹ đã già, không đi được. Con muốn châu báu quý lạ gì cứ tùy ý, cha mẹ nhất định không ngăn bất cứ ước nguyện nào.'
"Bấy giờ, cô gái lấy năm trăm cỗ xe trang sức bằng bảy báu, cùng năm trăm thị nữ trang điểm theo hầu, chở các thứ hoa, áo báu nhiều màu như đã kể trên, chất đầy xe. Tát-đà-ba-luân ngồi riêng một xe, cùng năm trăm cô gái vây quanh theo sau.
"Thế rồi họ đi về hướng đông, dần dần lên đường, xa xa trông thấy thành quách nước Hương Thị, bảy báu đủ màu, quý lạ tuyệt đẹp, xưa nay chưa từng có, đúng như đã kể ở trên. Lại xa xa trông thấy ở giữa thành, bồ-tát Pháp Thượng đang thuyết pháp, có đại chúng hàng trăm ngàn vạn người vây quanh. Thấy vậy, ông rất vui mừng, thân tâm an ổn, ví như vị tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực, giữ giới) chứng được Tứ thiền (tầng thiền định thứ tư, nơi tâm hoàn toàn yên lặng, xả bỏ cả vui lẫn khổ). Ông lại tự nghĩ: 'Nay ta không thể ngồi trên xe, phải xuống đi bộ.'
Ông liền cùng cô gái nhà trưởng giả, có năm trăm cô gái vây quanh, tiến vào trong cổng thành. Thấy một đài bằng bảy báu, trang trí bằng gỗ chiên-đàn đỏ, có lưới ngọc chân châu phủ quanh. Bốn góc đài có bốn bình báu đựng ngọc ma-ni, ngày đêm luôn sáng; có lư hương báu luôn đốt hương quý, ngày đêm luôn thơm. Giữa đài có một ngôi tháp bằng bảy báu, lại dùng báu bốn màu làm hộp, dùng vàng tía dát mỏng làm giấy chép kinh Bát-nhã Ba-la-mật đặt trong hộp; lại dùng bảy báu dệt thành phướn xen nhau, màu sắc tuyệt đẹp, theo gió bay phấp phới.
Tát-đà-ba-luân và năm trăm cô gái thấy cái đài bảy báu có lưới ngọc ấy; thấy Thích-đề-hoàn-nhân cùng các thiên tử (các vị trời) cầm hoa mạn-đà-la cõi trời (một loài hoa trời, nghĩa là "hoa vừa ý") cùng gỗ chiên-đàn nhiều màu và hương quý cõi trời, nghiền thành bột mịn như bụi, từ trong hư không rải lên đài để cúng dường, lại tấu nhạc trời để cúng dường."
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân từ xa hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: 'Ngài cúng dường gì vậy, rải hoa lên đài này để làm gì?'
"Thế là Thích-đề-hoàn-nhân đáp Tát-đà-ba-luân: 'Thiện nam tử! Anh không biết sao, Bát-nhã Ba-la-mật này sinh ra các bồ-tát. Tất cả bồ-tát đều phải học nơi đây, sẽ thành tựu công đức các ba-la-mật, đầy đủ các pháp của Phật, đạt Tát-vân-nhã. Vì thế nên chúng tôi cúng dường.' Tát-đà-ba-luân nghe vậy càng thêm vui mừng.
"Ông lại hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: 'Bát-nhã Ba-la-mật ở đâu?'
"Thích-đề-hoàn-nhân đáp: 'Ở trong hộp bảy báu giữa đài; bồ-tát Pháp Thượng đã niêm bằng ấn bảy báu, các anh và tôi không được tự tiện xem.'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân, cô gái nhà trưởng giả và năm trăm cô gái, mỗi người lấy hoa quý, hương quý, chiên-đàn, các thứ báu, lưu ly, ngọc ma-ni, cúng dường Bát-nhã Ba-la-mật xong, để riêng một phần mang đến chỗ tòa cao của bồ-tát Pháp Thượng, lại vì pháp mà cúng dường bậc đại sư Pháp Thượng. Những hoa đã rải, ở ngay phía trên bồ-tát Pháp Thượng, hóa thành một đài bảy báu dừng giữa hư không. Hoa quý rải ra đều rơi như mưa xuống bồ-tát Pháp Thượng; áo báu nhiều màu rải ra ở trên đài, có những vị trời do thần lực hóa hiện, tay cầm phướn trời rủ xuống.
Tát-đà-ba-luân và năm trăm cô gái thấy sự biến hóa ấy, ai nấy đều nghĩ: 'Bồ-tát ma-ha-tát Pháp Thượng hóa hiện được như thế thật là chưa từng có, huống chi khi thành A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, thành Phật!' Lúc ấy, cô gái nhà trưởng giả và năm trăm cô gái thấy bồ-tát Pháp Thượng thì vui mừng hớn hở, đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, cùng lúc khen rằng: 'Nhờ công đức này, chúng con được lợi ích của pháp, cũng sẽ được như thế. Nguyện cho chúng con được cúng dường Bát-nhã Ba-la-mật như bồ-tát Pháp Thượng; chúng con cũng sẽ truyền rộng Bát-nhã Ba-la-mật để độ chúng sinh, cũng như bồ-tát Pháp Thượng. Nguyện cho chúng con được Bát-nhã Ba-la-mật, thành tựu phương tiện khéo léo, những biến hóa đã làm, đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, được tự tại đối với mọi pháp như bậc đại sư Pháp Thượng.'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân cùng cô gái nhà trưởng giả và năm trăm cô gái cúng dường xong, tiến lên cúi đầu mặt sát đất lạy bồ-tát Pháp Thượng, rồi lui đứng một bên, với lòng cung kính chắp tay thưa với bồ-tát Pháp Thượng: 'Xưa kia con ở nơi vắng lặng, nghe trong hư không có tiếng nói: "Thiện nam tử! Từ đây đi về hướng đông sẽ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật." Con liền đi về hướng đông, giữa đường nghĩ: "Ta sẽ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật từ ai?" Con buồn rầu khóc lóc, lặng lẽ ở một chỗ, bảy ngày không nghĩ đến ăn uống, chỉ nghĩ bao giờ mới được Bát-nhã Ba-la-mật.
Khi ấy, liền có một đức hóa Phật đứng trước mặt con, bảo con rằng: "Thiện nam tử! Hãy giữ tâm tinh tấn dũng mãnh này, từ đây đi về hướng đông hai vạn dặm, có nước tên là Hương Thị, có vị bồ-tát tên là Pháp Thượng thường giảng Bát-nhã Ba-la-mật; con có thể theo ngài mà nghe, ngài là thầy chân thật của con." Con nghe lời dạy ấy của hóa Phật rồi liền đi về hướng đông; xa xa trông thấy đại sư, trong lòng vui mừng hớn hở, an ổn, ví như tỳ-kheo chứng Tứ thiền.
Vì nghĩ đến Bát-nhã Ba-la-mật, con liền được vô lượng tam-muội, liền thấy chư Phật mười phương khen con rằng: "Lành thay, lành thay! Những tam-muội con đạt được đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra; chúng ta xưa kia khi tu hạnh bồ-tát, tìm cầu Bát-nhã Ba-la-mật cũng như thế." Khen con xong, chư Phật không hiện ra nữa. Con ra khỏi tam-muội, tự nghĩ: "Chư Phật từ đâu đến? Đi về đâu?" rồi lại rất buồn rầu.
Con lại nghĩ: "Bậc đại sư Pháp Thượng nhờ Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo mà được tự tại đối với mọi pháp; ta sẽ đến hỏi thầy chư Phật mười phương từ đâu đến, đi về đâu." Hôm nay xin đại sư giảng giải cho con chỗ đến đi của các đức Như Lai ấy, con mong được biết; chúng con nghe xong sẽ thường thấy chư Phật, không rời Thế Tôn.'
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video