Phẩm thứ tám mươi chín: Pháp Thượng, thuộc kinh Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha là lớn lao; Bát-nhã là trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật; Ba-la-mật là "đến bờ bên kia", tức pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ). Pháp Thượng là tên một vị bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu mọi chúng sinh).
"Thế rồi, bồ-tát ma-ha-tát (bậc bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh lớn) Pháp Thượng đáp bồ-tát Tát-đà-ba-luân (vị bồ-tát tên nghĩa là "Thường Khóc", người đang đi cầu pháp): 'Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi thân mật dành cho người tu)! Các đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc theo đúng chân lý mà đến") luôn không lay động, cũng không đi, cũng không đến. Như Lai chính là như như (chân như: bản thể chân thật, luôn như thế, không thay đổi của mọi sự vật), không có sinh khởi hay diệt mất; cái gì không sinh khởi thì cũng không đến, cũng không đi. Cái không sinh ra chính là Như Lai.
Thiện nam tử! Chân tế (giới hạn tột cùng của sự thật, tức thực tại rốt ráo) thì không biết lúc nào đến, không biết lúc nào đi; chân tế chính là Như Lai. Hư không thì không đến, không đi; cái không chính là Như Lai. Chân đế (chân lý tuyệt đối, sự thật tối hậu) thì không biết lúc nào đến, không biết lúc nào đi; chân đế chính là Như Lai. Vô vi (cái không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt) thì không đến, không đi; vô vi chính là Như Lai. Diệt tận (sự dứt sạch hết phiền não, tức niết-bàn) thì không đến, không đi; diệt tận chính là Như Lai. Thiện nam tử! Như Lai không lìa các pháp ấy; các pháp ấy chính là chân như của Như Lai.
"'Thiện nam tử! Chân như chỉ là một, không có hai, cũng không có ba, cũng không có con số nhiều ít nào, vì pháp vốn là không. Thiện nam tử! Ví như mùa xuân đã qua, vào lúc mùa hạ nóng gắt, hơi nóng bốc lên như ngọn lửa dữ (ảo ảnh hơi nóng), kẻ ngu đuổi theo, cho đó là nước, đuổi mãi không thôi, kêu rằng sẽ có nước. Theo ý hiền giả thế nào? Nước mà người ấy đuổi theo từ đâu đến? Từ biển đông, biển tây, biển nam, biển bắc, từ biển nào đến?'
"Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đáp: 'Ảo ảnh hơi nóng còn chẳng phải là nước, huống chi lại từ biển mà có đến đi!'
"Pháp Thượng lại nói: 'Thiện nam tử! Kẻ phàm phu ấy bị nóng và khát bức bách nên khởi ý tưởng có nước, đuổi theo mệt nhọc mà rốt cuộc chẳng được nước. Những ai khởi ý tưởng cho rằng các đức Như Lai có đến có đi, thì cũng là phàm phu, chẳng khác gì kẻ kia. Vì sao vậy? Chớ dùng thân sắc tướng mà nhìn Như Lai. Như Lai chính là pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp); pháp tính thì không đến cũng không đi, các đức Như Lai cũng như thế, không đến không đi.
"'Thiện nam tử! Ví như nhà ảo thuật hóa ra voi, ngựa, xe cộ; ai cho rằng những thứ ảo hóa ấy có đến có đi đều là kẻ ngu; ai cho rằng các đức Như Lai có đến có đi cũng là phàm phu. Vì sao vậy? Pháp tính không đến cũng không đi.'
"Tát-đà-ba-luân thưa với Pháp Thượng: 'Những gì thấy trong mộng, trong ảo thuật đều trống rỗng không thật, đều không có gì cả.'
"Pháp Thượng đáp: 'Thiện nam tử! Đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác (Vô Sở Trước là "không còn vướng mắc gì", bậc đã dứt sạch phiền não; Đẳng Chính Giác là "giác ngộ chân chính trọn vẹn") đã nói: "Mọi pháp đều có như trong mộng." Ai cho các pháp mộng ảo là có thật thì không biết Như Lai, chỉ bám vào danh và sắc thân (tên gọi và thân hình) của Như Lai mà thôi, liền nghĩ rằng Như Lai có tướng đến đi. Bọn ấy đều là phàm phu không có trí tuệ; bọn phàm phu ấy trên đường sống chết sẽ còn quay lại nhiều lần, cách Bát-nhã Ba-la-mật rất xa, cách các pháp của Phật cũng xa.
Đối với các pháp mộng ảo, ai biết mọi pháp như mộng như ảo thì người ấy biết Như Lai. Đối với các pháp, không tìm tướng có đến có đi, cũng không tìm thấy các đức Như Lai có sinh có diệt; ai biết Như Lai không đến không đi, không sinh không diệt thì người ấy gần A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của một vị Phật), chẳng bao lâu nữa. Đó là tu Bát-nhã Ba-la-mật, đó chính là đệ tử của Phật. Những người ấy đáng thọ nhận đồ cúng dường của cả nước, là ruộng phúc cho thế gian (ví như thửa ruộng tốt, ai cúng dường gieo vào đó sẽ gặt được nhiều phúc).
Thiện nam tử! Ví như những thứ ngọc quý trong biển lớn không phải từ các cõi nước mười phương mà đến; do phúc của con người mà biển sinh ra những báu ấy, không phải không có duyên cớ. Do nhân duyên (nguyên nhân chính và các điều kiện phụ hợp lại) mà sinh ra báu ấy, khi mất đi cũng không đến mười phương; từ nhân duyên mà khởi, từ nhân duyên mà diệt, cũng không phải từ mười phương mà có đến có đi.
Thiện nam tử! Thân chư Phật có những việc tu hành làm nhân duyên thì liền hợp thành, do công hạnh xưa kia mà có, cũng không vì công hạnh mà đi đến mười phương; nếu không có công hạnh, không có nhân duyên hợp lại, thì khi không có nhân duyên cũng không có thân. Thiện nam tử! Ví như cây đàn không hầu (một loại đàn dây cổ, giống đàn hạc), do nhân duyên: có dây, có trụ đàn, có người gảy, nên mới có âm thanh vang ra; khi âm thanh dứt cũng không có đến đi; khi âm thanh phát ra cũng không từ đâu đến, khi mất cũng không đi về đâu.
Muốn biết thân Phật cũng như thế: có vô lượng công đức, không phải do một việc mà thành, đều nhờ các nhân duyên cùng hợp lại mà thành, không phải lìa nhân duyên mà có đến đi. Thiện nam tử! Hãy biết chư Phật cũng không có đến đi; hết thảy mọi pháp cũng đều như thế, không sinh không diệt. Con biết được điều này thì ắt sẽ đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, ắt sẽ thấu suốt rốt ráo Bát-nhã Ba-la-mật và Âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện khéo léo: trí khéo léo tùy hoàn cảnh mà dùng cách thích hợp để giáo hóa chúng sinh).'
"Bấy giờ, Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi, vị hộ trì Phật pháp) đưa hoa mạn-đà-la cõi trời (một loài hoa trời, nghĩa là "hoa vừa ý") cho Tát-đà-ba-luân, bảo đem cúng dường bồ-tát Pháp Thượng: 'Xin cho tôi được phúc. Vì sao vậy? Hết thảy chúng sinh sẽ được nhờ ơn của ngài, sẽ đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ. Ngài là bậc thượng sĩ, ở thế gian hiếm có, rất khó gặp, lại vì chúng sinh mà chịu khó nhọc, trải qua vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) mà không hề cho là khó nhọc.'
"Lúc ấy, Tát-đà-ba-luân nhận hoa mạn-đà-la của Thích-đề-hoàn-nhân, đem rải lên bồ-tát Pháp Thượng. Rải xong thưa: 'Từ nay trở đi, con xin dâng thân mình lên thầy, cung cấp mọi việc cần dùng.' Rồi chắp tay lui đứng một bên.
"Bấy giờ, cô gái nhà trưởng giả và năm trăm thị nữ thưa với bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Chúng con nguyện đem thân dâng lên đại sư, cung cấp mọi việc cần dùng; nhờ công đức này, nguyện được lợi ích của pháp như đại sư hôm nay, và sẽ cùng đại sư thường cúng dường chư Phật Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính).'
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân bảo cô gái nhà trưởng giả và năm trăm thị nữ: 'Nếu các cô theo lời ta dạy thì ta sẽ nhận các cô.'
"Các cô gái đáp: 'Thân mạng chúng con thuộc về thầy (?), không dám trái lời dạy.'
"Bồ-tát Tát-đà-ba-luân thưa với bồ-tát Pháp Thượng: 'Con nguyện đem thân mình dâng lên, cùng năm trăm cô gái, năm trăm cỗ xe và tất cả những gì có được dâng lên đại sư; xin thương xót chúng con mà nhận cho!'
"Bấy giờ, Thích-đề-hoàn-nhân khen rằng: 'Lành thay, lành thay! Người đã phát tâm bồ-tát thì nên đem hết những gì mình có ra như việc hiền giả đã làm. Bồ-tát bố thí như vậy thì mau đạt A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ; cung kính phụng sự thầy như thế thì mau được nghe Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo luôn. Các đức Như Lai Vô Sở Trước Đẳng Chính Giác thời quá khứ đều như thế cả: buông bỏ lòng luyến tiếc mà bố thí, được Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo, rồi thành A-duy-tam-phật (thành Phật, giác ngộ chân chính trọn vẹn).'
"Bấy giờ, bồ-tát Pháp Thượng liền nhận Tát-đà-ba-luân cùng cô gái nhà trưởng giả, năm trăm thị nữ, và tất cả châu báu trên năm trăm cỗ xe, nhận hết, vì muốn cho Tát-đà-ba-luân thành tựu công đức; tuy đã nhận, nhưng lại đem trả về cho bồ-tát Tát-đà-ba-luân.
"Khi trời đã tối, bồ-tát Pháp Thượng từ tòa cao đứng dậy trở vào trong cung.
"Bấy giờ, Tát-đà-ba-luân trong lòng nghĩ: 'Ta vì pháp mà đến, không nên ngồi hay nằm, mà phải giữ hai tư thế để chờ thầy ra: một là kinh hành (đi bộ chậm rãi qua lại một cách chánh niệm), hai là đứng.'
"Lúc ấy, bồ-tát Pháp Thượng vào trong cung ngồi ngay thẳng, nhờ Bát-nhã Ba-la-mật và phương tiện khéo léo mà nhập vô số tam-muội (trạng thái tâm định sâu, tập trung trọn vẹn và yên lặng), suốt bảy năm. Tát-đà-ba-luân cũng suốt bảy năm không ngồi không nằm, thường kinh hành và đứng, không khởi ba thứ nhơ bẩn (tam cấu: tham lam, giận dữ, si mê), không có ham thích dục lạc nào, chỉ nghĩ đến lúc nào bồ-tát Pháp Thượng ra giảng Bát-nhã Ba-la-mật cho mình.
"Sau bảy năm, Tát-đà-ba-luân trong lòng nghĩ: 'Ta sẽ vì thầy mà trang hoàng tòa cao, đặt đủ thứ hoa quý, đốt các hương quý, để chờ pháp sư (vị thầy giảng giải giáo pháp) ra giảng Bát-nhã Ba-la-mật cho đại chúng.'
"Tát-đà-ba-luân và năm trăm cô gái ai nấy đều trải chỗ ngồi, đem áo đẹp trên người, các tấm thảm nệm quý, vải bông mịn mềm mại trải lên tòa. Tát-đà-ba-luân liền đi tìm nước để vẩy đất, nhưng tìm mãi không được. Đó là do ma Ba-tuần (vua ma ở cõi trời Dục giới, chuyên phá hoại người tu) che giấu, khiến nước không hiện ra, muốn phá bồ-tát, làm cho ông khởi tâm rối loạn, không muốn để ông thành A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ.
Tát-đà-ba-luân trong lòng lại nghĩ: 'Ta sẽ tự đâm vào thân, lấy máu ra mà vẩy đất. Vì sao vậy? Vì sợ đất có bụi bay lên bám vào thầy. Ta không nên tiếc cái thân mong manh dễ vỡ này. Vì sao vậy? Từ trước đến nay trải vô số kiếp, ta đã vứt bỏ thân này không biết bao nhiêu lần mà chưa từng gặp được pháp vô thượng này.' Thế rồi bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền cầm dao bén đâm vào thân cho máu chảy ra, đem vẩy đất. Năm trăm cô gái cũng đều làm như vậy. Khi ấy, Ba-tuần không tìm được kẽ hở để phá.
"Bấy giờ, Thích-đề-hoàn-nhân nghĩ: 'Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm cô gái này thật kỳ lạ đặc biệt, ham công đức đến mức không tiếc thân mạng để cung kính pháp sư. Ma Ba-tuần kia tuy muốn phá mà không tìm được kẽ hở; họ kiên cố đến thế, thề mặc áo giáp tăng-na (lời thệ nguyện lớn vững chắc như áo giáp ra trận), không tiếc thân mạng, hướng về A-nậu-đa-la Tam-da-tam-bồ, muốn độ chúng sinh khỏi nỗi khổ vô hạn.' Lúc ấy, Đế Thích khen rằng: 'Lành thay, lành thay! Hiền giả tinh tấn không thể nghĩ bàn. Vì nguyện vô thượng, chư Phật quá khứ khi tu hành xưa kia cũng tinh tấn như thế.'
"Tát-đà-ba-luân trong lòng nghĩ: 'Nay ta đã trải tòa cho thầy xong. Biết tìm đâu được hoa đẹp để khi pháp sư ra thì rải lên ngài?' Khi ấy, Đế Thích biết ý nghĩ của ông, liền đem một ngàn thạch (thạch: đơn vị đo dung lượng thời xưa, khoảng một trăm thăng) hoa mạn-đà-la cõi trời đưa cho bồ-tát, nói: 'Hãy đem cúng dường thầy, và rải lên đất.' Ông liền lấy hoa chia ra rải trên đất, để lại một phần. Sau bảy năm, bồ-tát Pháp Thượng từ trong cung đi ra đến tòa cao; Tát-đà-ba-luân và năm trăm cô gái liền cầm hoa trời đón rải lên Pháp Thượng, cúi đầu mặt lạy rồi lui ngồi một bên.
"Bồ-tát Pháp Thượng bảo bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Thiện nam tử! Hãy lắng nghe kỹ, nhận lãnh kỹ, khéo suy nghĩ ghi nhớ.' Thế là bồ-tát Tát-đà-ba-luân vâng lời lắng nghe. 'Vì mọi pháp đều bình đẳng, nên Bát-nhã Ba-la-mật bình đẳng như kim cương. Vì mọi pháp đều vắng lặng, mọi pháp đều bình đẳng, vắng lặng, không lay động, nên Bát-nhã Ba-la-mật bình đẳng, vắng lặng, không lay động cũng như kim cương. Vì mọi pháp không nương tựa vào đâu, mọi pháp không sợ hãi, mọi pháp chỉ một vị (cùng một bản chất như nhau), nên Bát-nhã Ba-la-mật cũng không nương tựa vào đâu.
Vì mọi pháp một vị, không sợ hãi, mọi pháp không sinh, mọi pháp không diệt, mọi pháp như hư không, nên Bát-nhã Ba-la-mật không sinh không diệt cũng như hư không. Vì năm ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành con người: thân xác hình sắc, cảm giác, nhận biết, ý muốn và hoạt động của tâm, sự hay biết) không có đáy, không có bờ mé, mọi pháp không có đáy, bốn đại (bốn yếu tố tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) không có đáy, nên Bát-nhã Ba-la-mật cũng không có đáy. Vì hư không không có bờ mé, biển lớn không có bờ, mọi pháp không có bờ mé, nên Bát-nhã Ba-la-mật cũng không có bờ mé.
Ví như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất, ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) trang nghiêm tốt đẹp đủ điều, Bát-nhã Ba-la-mật cũng như thế. Vì mọi pháp không bị phá hoại, mọi pháp không thể thấy được, mọi pháp không có gì để nhận lãnh, mọi pháp không có gì cả, mọi pháp không thể nghĩ bàn; nên Bát-nhã Ba-la-mật không bị phá hoại, cũng không thể nắm bắt được, cũng không có gì để nhận lãnh, cũng không có gì cả, không thể nghĩ bàn cũng như thế.'
"Bấy giờ, bồ-tát Tát-đà-ba-luân ngay trên chỗ ngồi đạt được: tam-muội mọi pháp bình đẳng, tam-muội mọi pháp vắng lặng, tam-muội không lay động, tam-muội không nương tựa, tam-muội không sợ hãi, tam-muội một vị, tam-muội không sinh, tam-muội không diệt, tam-muội hư không, tam-muội năm ấm không đáy, tam-muội mọi pháp không đáy, tam-muội bốn đại không bờ mé, tam-muội tính hư không, tam-muội như biển, tam-muội như núi Tu-di, tam-muội kim cương, tam-muội không bị phá hoại, tam-muội không có gì để nắm bắt, tam-muội không có gì để nhận lãnh, tam-muội không có gì cả, tam-muội không thể nghĩ bàn. Nhờ những tam-muội như thế, ông đạt được sáu vạn cửa tam-muội."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video