Thiên Thể Dụng sinh khắc, phần thứ hai (thể: quẻ đơn ba vạch không chứa hào động, tượng trưng cho bản thân người hỏi hoặc chủ thể của việc; dụng: quẻ đơn chứa hào động, tượng trưng cho sự việc hay đối tượng được hỏi; sinh khắc: quan hệ giữa các hành trong ngũ hành, "sinh" là nuôi dưỡng, giúp cho mạnh lên, "khắc" là chế ngự, áp đảo, làm hại).
Đoán thời tiết, mục thứ nhất
Phàm xem bói về thời tiết thì không phân thể với dụng, mà xem toàn bộ các quẻ và suy xét kỹ ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; vạn vật đều được quy vào năm loại này, giữa chúng có quan hệ sinh và khắc). Quẻ Ly (quẻ đơn tượng lửa, mặt trời) nhiều thì báo trời nắng. Quẻ Khảm (quẻ đơn tượng nước, mưa) nhiều thì báo trời mưa. Quẻ Khôn (quẻ đơn tượng đất) là trời âm u. Quẻ Càn (quẻ đơn tượng trời) báo trời quang tạnh. Quẻ Chấn (quẻ đơn tượng sấm) nhiều thì mùa xuân, mùa hè có sấm rền. Quẻ Tốn (quẻ đơn tượng gió) nhiều thì bốn mùa đều có gió mạnh. Quẻ Cấn (quẻ đơn tượng núi) nhiều thì mưa lâu ắt sẽ tạnh. Quẻ Đoài (quẻ đơn tượng đầm, hồ) nhiều thì dù không mưa trời cũng âm u.
Mùa hè xem được Ly nhiều mà không có Khảm thì hạn hán, nắng nóng gay gắt. Mùa đông xem được Khảm nhiều mà không có Ly thì mưa tuyết rơi lả tả.
"Xem toàn bộ các quẻ" là nói đến quẻ hỗ và quẻ biến. Quẻ hỗ là quẻ lập từ các hào giữa của quẻ chính, chỉ diễn biến ở khoảng giữa của sự việc. Quẻ biến là quẻ có được sau khi đổi hào động, chỉ kết cục. Hào là mỗi vạch liền hoặc vạch đứt trong quẻ. Về ngũ hành, Ly thuộc Hỏa nên báo trời nắng. Khảm là nước nên báo mưa. Khôn là khí của đất nên báo âm u. Càn là trời nên báo trời quang tạnh. Chấn là sấm, Tốn là gió. Mùa thu, mùa đông mà Chấn nhiều, không có gì chế ngự, thì cũng có sấm bất thường; nếu có Tốn phụ vào thì ứng với cảnh gió lay sấm động. Cấn là khí mây núi; nếu mưa đã lâu mà gặp Cấn thì sẽ tạnh. Cấn nghĩa là dừng lại, và cũng là nghĩa Thổ khắc Thủy. Đoài là đầm nước, nên dù không mưa trời cũng âm u.
Sự biến hóa của trời đất vốn khó lường, nhưng cái diệu của lý số (đạo lý và quy luật số trong Kinh Dịch) cũng có thể dựa vào được. Vì thế Càn mang tượng trời, bốn mùa quang tạnh; Khôn mang thể đất, khí trời một màu ảm đạm. Càn và Khôn cùng có mặt thì lúc nắng lúc mưa đổi thay. Khôn và Cấn cùng có mặt thì âm u thất thường. Số bói có âm có dương, tượng quẻ có lẻ có chẵn. Âm thì mưa, dương thì nắng; chẵn lẻ ngầm chồng lên nhau (?).
Khôn là chỗ cực của lão âm (âm đã đến cực độ, sắp chuyển sang dương), nên nắng lâu mà gặp Khôn ắt sẽ mưa. Càn là chỗ cực của lão dương (dương đã đến cực độ, sắp chuyển sang âm), nên mưa lâu mà gặp Càn ắt sẽ nắng. Nếu gặp Khảm chồng Khảm, Ly chồng Ly thì cũng là ngày lúc nắng lúc mưa. Khảm là nước nên ắt mưa; Ly là lửa nên ắt nắng. Càn và Đoài thuộc Kim, mùa thu trời trong sáng. Khảm thuộc Thủy, mùa đông tuyết rơi rét buốt. Khôn và Cấn thuộc Thổ, mùa xuân thì mưa thấm đất, mùa hè gặp Hỏa thì nóng hầm hập.
Kinh Dịch nói: "Mây theo rồng, gió theo hổ." Lại nói: "Cấn là mây, Tốn là gió." Cấn và Tốn cùng gặp thì gió mây hội tụ, cát bay đá chạy, che mặt trời, khuất núi non; không kể mùa nào, cũng không cần xét thể dụng. Khảm ở trên Cấn thì giăng sương mù, nổi mây. Khảm ở trên Đoài thì đọng sương giá, thành tuyết. Càn và Đoài là sương giá, tuyết, mưa đá, hạt băng; Ly thuộc Hỏa là mặt trời, tia chớp, cầu vồng. Ly là chớp, Chấn là sấm, gặp nhau thì sấm chớp cùng nổi. Khảm là mưa, Tốn là gió, gặp nhau thì gió mưa ập đến. Quẻ Chấn gặp lại nhiều lần thì sấm vang trăm dặm. Hào thuộc Khảm hiện ra liên tiếp thì mưa thấm khắp chín cõi, tức khắp thiên hạ. Cho nên hai quẻ đơn gặp nhau cũng là cách đoán tổng quát dựa vào tượng của các hào.
Quẻ Địa Thiên Thái (Khôn ở trên, Càn ở dưới) và quẻ Thủy Thiên Nhu (Khảm ở trên, Càn ở dưới) là tượng trời mờ mịt. Quẻ Thiên Địa Bĩ (Càn ở trên, Khôn ở dưới) và quẻ Thủy Địa Tỷ (Khảm ở trên, Khôn ở dưới) là hình trời tối tăm. Hào toàn là Ly thì mùa hè ắt hạn hán, bốn mùa đều nắng. Hào toàn là Khảm thì mùa đông ắt rét, bốn mùa ắt mưa. Mưa lâu không tạnh, gặp Cấn ắt tạnh. Nắng lâu không mưa, gặp Cấn cũng vậy.
Lại như quẻ Thủy Hỏa Ký Tế (Khảm ở trên, Ly ở dưới) và quẻ Hỏa Thủy Vị Tế (Ly ở trên, Khảm ở dưới) thì bốn mùa gió mây khó lường. Quẻ Phong Trạch Trung Phu (Tốn ở trên, Đoài ở dưới) và quẻ Trạch Phong Đại Quá (Đoài ở trên, Tốn ở dưới) thì ba tháng mùa đông ắt có mưa tuyết. Quẻ Thủy Sơn Kiển (Khảm ở trên, Cấn ở dưới) và quẻ Sơn Thủy Mông (Cấn ở trên, Khảm ở dưới) thì đi trăm bước cũng phải cầm ô. Quẻ Địa Phong Thăng (Khôn ở trên, Tốn ở dưới) và quẻ Phong Địa Quán (Tốn ở trên, Khôn ở dưới) thì bốn mùa không thể đi thuyền.
Ly ở trên Cấn thì chiều mưa, sáng nắng. Ly ở quẻ chính mà quẻ hỗ là Cấn thì chiều nắng, sáng mưa. Tốn và Khảm mà quẻ hỗ là Ly thì hiện cầu vồng, ráng trời. Tốn và Ly mà quẻ hỗ là Khảm thì cũng vậy. Lại phải suy xét theo bốn mùa, không thể cố chấp vào một lẽ. Chấn và Ly là chớp, là sấm, ứng vào mùa hè. Càn và Đoài là sương giá, là tuyết, nghiệm vào các tháng mùa đông. Lẽ của trời đất lớn lao thay! Ai có được bài này thì nên kính trọng, quý giữ.
Đoán việc người, mục thứ hai
Xem bói về việc người thì phải xét kỹ thể và dụng. Quẻ thể là chủ, quẻ dụng là khách. Dụng khắc thể là không tốt; thể khắc dụng thì tốt. Dụng sinh thể thì có niềm vui được thêm lợi; thể sinh dụng thì có nỗi lo hao tổn, mất mát. Thể và dụng tỷ hòa (cùng một hành, ngang nhau, không sinh không khắc) thì mưu tính việc gì cũng tốt lành, thuận lợi. Lại xét kỹ quẻ hỗ, quẻ biến để đoán lành dữ, rồi xét thêm sự thịnh suy để biết rõ tốt xấu.
Xem việc người thì dựa vào toàn bộ chương tổng luận về thể dụng ở trước mà quyết đoán lành dữ. Nếu có quẻ sinh thể thì xem trong chương tám quẻ ở trước, quẻ sinh thể ấy có điều lành gì. Lại xem quẻ khắc thể có điều dữ gì, thì cũng xem quẻ khắc thể ở chương trước. Nếu không có sinh khắc thì chỉ đoán theo quẻ gốc.
Đoán việc gia trạch (nhà cửa và gia đình), mục thứ ba
Phàm xem về gia trạch thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm gia trạch. Thể khắc dụng thì nhà cửa phần nhiều tốt lành; dụng khắc thể thì nhà cửa phần nhiều xấu. Thể sinh dụng thì hay hao tán của cải, hoặc phải đề phòng mất trộm. Dụng sinh thể thì hay được thêm lợi, hoặc có niềm vui được người biếu tặng. Thể dụng tỷ hòa thì gia đình yên ổn. Nếu có quẻ sinh thể thì đoán theo cách đoán việc người ở chương trước.
Đoán việc nhà ở, mục thứ tư
Phàm xem về nhà ở thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm ngôi nhà. Thể khắc dụng thì ở được, tốt; dụng khắc thể thì ở vào sẽ xấu. Thể sinh dụng thì báo của cải sa sút; dụng sinh thể thì gia đình hưng thịnh. Thể dụng tỷ hòa thì tự nhiên yên ổn.
Đoán việc hôn nhân, mục thứ năm
Xem về hôn nhân thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm việc hôn nhân. Dụng sinh thể thì việc cưới dễ thành, hoặc nhờ việc cưới mà được lợi. Thể sinh dụng thì việc cưới khó thành, hoặc vì việc cưới mà bị thiệt. Thể khắc dụng thì có thể thành nhưng thành muộn. Dụng khắc thể thì không thể thành, có thành cũng có hại. Thể dụng tỷ hòa thì hôn nhân tốt lành.
Khi xem về hôn nhân, thể là nhà người đi xem, dụng là nhà định kết thông gia. Quẻ thể vượng (hành của quẻ hợp với mùa đang xem, nên mạnh) thì gia thế nhà bên này hơn. Quẻ dụng vượng thì nhà bên kia giàu của. Dụng sinh thể thì được tiền của nhờ hôn nhân, hoặc bên kia có ý muốn kết thân. Thể sinh dụng thì không có của hồi môn, hoặc bên này phải đến cầu hôn mới thành. Nếu thể dụng tỷ hòa thì hai bên đều muốn kết thân, chắc chắn là đôi lứa xứng đôi.
Càn: người đoan chính và cao.
Khảm: tà dâm, da đen, hay ghen, xa hoa.
Cấn: da vàng, nhiều khéo léo.
Chấn: dung mạo đẹp, khó xâm phạm.
Tốn: tóc ít và thưa, xấu xí, lòng tham.
Ly: người thấp, da đỏ, tính khí thất thường.
Khôn: mặt xấu, bụng to, da vàng.
Đoài: cao, ăn nói vui vẻ, da trắng.
Đoán việc sinh nở, mục thứ sáu
Xem về sinh nở thì lấy thể làm người mẹ, lấy dụng làm đứa con. Thể và dụng đều nên vượng, không nên suy (hành của quẻ không hợp mùa, nên yếu). Nên sinh nhau, không nên khắc nhau. Thể khắc dụng thì bất lợi cho con; dụng khắc thể thì bất lợi cho mẹ. Thể khắc dụng mà quẻ dụng lại suy thì con khó giữ được toàn vẹn. Dụng khắc thể mà quẻ thể lại suy thì khó giữ được mẹ. Dụng sinh thể thì lợi cho mẹ; thể sinh dụng thì lợi cho con. Thể dụng tỷ hòa thì sinh nở thuận lợi, nhanh chóng.
Nếu muốn biết trai hay gái thì xét ở quẻ trước. Quẻ dương mà hào dương nhiều thì sinh con trai; quẻ âm mà hào âm nhiều thì sinh con gái. Nếu quẻ và hào âm dương sinh lẫn nhau, không phân rõ, thì xem số người đứng hai bên người đi xem là chẵn hay lẻ để làm chứng. Nếu muốn quyết định ngày sinh thì dựa vào khí số của quẻ dụng mà cân nhắc. Cái gọi là khí số của quẻ là: xem quẻ nào là dụng, rồi theo thứ tự thời gian ứng với tám quẻ (mỗi quẻ ứng với một mùa, một số tháng, ngày nhất định) mà định.
Đoán việc ăn uống, mục thứ bảy
Phàm xem về ăn uống thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm việc ăn uống. Dụng sinh thể thì ăn uống ắt thịnh soạn. Thể sinh dụng thì khó được ăn uống. Thể khắc dụng thì việc ăn uống bị cản trở. Dụng khắc thể thì ắt không có ăn uống. Thể dụng tỷ hòa thì ăn uống đầy đủ. Lại nữa, trong quẻ có Khảm thì có rượu, có Đoài thì có thức ăn. Không có Khảm, không có Đoài thì đều không có. Đoài và Khảm sinh thể thì rượu thịt say no. Muốn biết ăn món gì thì suy theo loại đồ ăn uống của quẻ. Muốn biết trong bàn tiệc có những ai thì suy theo loại người của quẻ hỗ.
Loại đồ ăn uống và loại người, tức là các loại vạn vật thuộc về tám quẻ đã nêu ở phần trước.
Đoán việc mưu cầu, mục thứ tám
Xem về mưu cầu thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm việc định mưu. Thể khắc dụng thì việc mưu tính tuy có thể thành nhưng thành muộn. Dụng khắc thể thì mưu cầu không thành, mưu tính còn có hại. Dụng sinh thể thì không cần mưu tính cũng thành. Thể sinh dụng thì mưu tính nhiều mà ít khi được như ý. Thể dụng tỷ hòa thì mưu cầu vừa ý.
Đoán việc cầu công danh, mục thứ chín
Phàm xem về cầu công danh thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm công danh. Thể khắc dụng thì công danh có thể thành nhưng thành muộn. Dụng khắc thể thì công danh không thể thành. Thể sinh dụng thì công danh không thành, hoặc vì công danh mà bị mất mát. Dụng sinh thể thì công danh dễ thành, hoặc nhờ công danh mà được lợi. Thể dụng tỷ hòa thì công danh vừa ý.
Muốn biết ngày thành danh thì xét kỹ quái khí (khí của quẻ, tức mùa, tháng, ngày mà quẻ ấy ứng vào) của quẻ sinh thể. Muốn biết nơi nhậm chức thì quyết theo phương hướng của quẻ biến. Nếu không có quẻ khắc thể thì công danh dễ thành, chỉ cần xem thứ tự thời gian ứng với quẻ thể để định ngày. Nếu đang làm quan mà xem bói thì kỵ nhất là gặp quẻ khắc thể. Nếu trong quẻ có quẻ khắc thể thì đang làm quan sẽ gặp họa: nhẹ thì bị cấp trên trách phạt, nặng thì bị cách chức về nhà. Thời điểm xảy ra thì xem quái khí của quẻ khắc thể, đoán theo thứ tự thời gian thuộc về tám quẻ.
Đoán việc cầu tài, mục thứ mười
Xem về cầu tài thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm tiền của. Thể khắc dụng thì có của; dụng khắc thể thì không có của. Thể sinh dụng thì có nỗi lo hao tổn tiền của; dụng sinh thể thì có niềm vui tiền của tăng thêm. Thể dụng tỷ hòa thì tiền lời như ý. Muốn biết ngày được của thì định theo quái khí của quẻ sinh thể. Muốn biết ngày mất của thì định theo quái khí của quẻ khắc thể.
Lại nữa, nếu trong quẻ có quẻ bị thể khắc và quẻ sinh thể thì có của, quái khí của các quẻ ấy chính là ngày thấy của. Nếu trong quẻ có quẻ khắc thể và quẻ được thể sinh thì mất của, quái khí của các quẻ ấy chính là ngày mất của.
Đoán việc buôn bán, mục thứ mười một
Xem về buôn bán thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm tiền của. Thể khắc dụng thì có lời; dụng khắc thể thì không thành. Thể sinh dụng thì khó thành, hoặc vì buôn bán mà bị thiệt. Dụng sinh thể thì thành ngay, thành thì ắt có lời. Thể dụng tỷ hòa thì dễ thành.
Đoán việc đi xa, mục thứ mười hai
Xem về đi xa thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm điều ứng nghiệm của chuyến đi. Thể khắc dụng thì đi được, đến đâu cũng phần nhiều đắc ý. Dụng khắc thể thì ra đi sẽ gặp họa. Thể sinh dụng thì đi xa bị hao tốn, thiệt hại. Dụng sinh thể thì có của bất ngờ. Thể dụng tỷ hòa thì chuyến đi thuận lợi, nhanh chóng.
Lại nữa, phàm xem về đi xa thì thể nên vượng, các quẻ khác nên sinh thể. Trong quẻ có Càn, Chấn nhiều thì báo sẽ đi được. Có Khôn, Cấn nhiều thì không đi được. Tốn thì nên đi đường thủy bằng thuyền, Ly thì nên đi đường bộ. Khảm thì đề phòng mất mát, Đoài thì báo có tranh cãi.
Đoán người đi xa, mục thứ mười ba
Xem về người đi xa thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm người đi xa. Thể khắc dụng thì người đi về muộn. Dụng khắc thể thì người đi không về. Thể sinh dụng thì người đi chưa về. Dụng sinh thể thì người đi sắp về. Thể dụng tỷ hòa thì chẳng mấy ngày nữa sẽ về.
Lại dựa vào quẻ dụng để xem tình hình người đi xa ở bên ngoài. Quẻ dụng được sinh thì ở ngoài thuận lợi. Quẻ dụng suy lại bị khắc thì ở ngoài gặp tai ương. Chấn nhiều thì không yên. Cấn nhiều thì bị cản trở. Khảm thì gặp hiểm nạn. Đoài thì báo có tranh cãi.
Đoán việc đến gặp người, mục thứ mười bốn
Xem về việc đến gặp người thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm người mình định gặp. Thể khắc dụng thì gặp được; dụng khắc thể thì không gặp được. Thể sinh dụng thì khó gặp, gặp cũng vô ích. Dụng sinh thể thì gặp được, gặp còn được lợi. Thể dụng tỷ hòa thì gặp nhau vui vẻ.
Đoán việc mất đồ, mục thứ mười lăm
Xem về mất đồ thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm đồ bị mất. Thể khắc dụng thì tìm được nhưng muộn. Dụng khắc thể thì không tìm được. Thể sinh dụng thì đồ khó thấy. Dụng sinh thể thì đồ dễ tìm. Thể dụng tỷ hòa thì đồ không mất.
Lại lấy quẻ biến làm nơi đồ bị mất đang ở. Nếu quẻ biến là Càn thì tìm ở phương Tây Bắc, hoặc ở nhà công, lầu gác, hoặc bên cạnh đồ kim loại, đá, hoặc trong đồ vật hình tròn, hoặc ở chỗ đất cao. Quẻ biến là Khôn thì tìm ở phương Tây Nam, hoặc ở ruộng đồng, hoặc ở kho thóc, hoặc ở chỗ trồng cấy gặt hái, hoặc ở hầm đất, hang chứa đồ, hoặc trong đồ sành, đồ vật vuông. Quẻ biến là Chấn thì tìm ở phương Đông, hoặc ở núi rừng, hoặc trong bụi gai, bên cạnh chuông trống, hoặc ở chợ đông người, hoặc ở đường lớn. Quẻ biến là Tốn thì tìm ở phương Đông Nam, hoặc ở núi rừng, hoặc ở chùa chiền, đền quán, hoặc ở vườn rau, hoặc trên thuyền, hoặc trong đồ gỗ. Quẻ biến là Khảm thì tìm ở phương Bắc, thường giấu ở bờ nước, hoặc ở khe suối, giếng, mương rãnh, hoặc cạnh chỗ để rượu, giấm, hoặc ở nơi có cá, muối. Quẻ biến là Ly thì tìm ở phương Nam, hoặc trong bếp, hoặc cạnh lò rèn, lò đúc, hoặc ở bên cửa sổ sáng, hoặc bỏ quên trong phòng trống, hoặc bên cạnh giấy tờ sách vở, hoặc ở nơi có khói lửa. Quẻ biến là Cấn thì tìm ở phương Đông Bắc, hoặc trong núi rừng, hoặc gần ven đường, hoặc cạnh vách đá, hoặc giấu trong hang đất. Quẻ biến là Đoài thì tìm ở phương Tây, hoặc ở ven đầm, hoặc trong tường đổ vách nát, hoặc trong giếng bỏ, ao vỡ.
Đoán bệnh tật, mục thứ mười sáu
Phàm xem về bệnh tật thì lấy thể làm người bệnh, lấy dụng làm bệnh. Quẻ thể nên vượng, không nên suy; thể nên được sinh, không nên bị khắc. Dụng nên sinh thể, không nên khắc thể. Thể khắc dụng thì bệnh dễ khỏi; thể sinh dụng thì bệnh khó lành. Thể khắc dụng thì không cần thuốc cũng khỏi; dụng khắc thể thì có thuốc cũng vô hiệu. Nếu thể bị khắc nhưng đang vượng thì vẫn còn hy vọng. Thể bị khắc mà lại suy thì chắc chắn không sống được. Muốn biết trong cái dữ còn có cứu hay không thì xem có quẻ sinh thể hay không. Thể sinh dụng thì bệnh kéo dài khó khỏi; dụng sinh thể thì khỏi ngay. Thể dụng tỷ hòa thì bệnh dễ khỏi.
Nếu muốn biết ngày khỏi bệnh thì quyết theo quẻ chủ (?). Nếu muốn biết rõ thời điểm nguy kịch thì định theo quẻ khắc thể. Nếu bàn đến thuốc men thì xem quẻ sinh thể. Như quẻ Ly sinh thể thì nên uống thuốc tính nóng; quẻ Khảm sinh thể thì nên uống thuốc tính lạnh; quẻ Cấn thì dùng thuốc ấm bổ; quẻ Càn, Đoài thì dùng thuốc tính mát.
Lại có thuyết tin vào quỷ thần. Tuy đó không phải là đạo của Kinh Dịch, nhưng cũng không thể nói đạo của Kinh Dịch không bao gồm điều ấy. Tạm lấy lý mà suy. Nếu trong quẻ có quẻ khắc thể thì có thể đoán được là quỷ thần nào. Quẻ Càn khắc thể thì báo có thần ở phương Tây Bắc, hoặc quỷ chết vì binh đao, hoặc dịch bệnh theo mùa, hoặc tà thần mượn danh chính thần (?). Quẻ Khôn khắc thể thì là thần ở phương Tây Nam, hoặc quỷ ở đồng hoang, hoặc quỷ là người thân thích, hoặc thần đất, thần nước, thần làng xã, hoặc do phạm vào phương hướng kiêng kỵ, hoặc ma quỷ không người thờ cúng quấy phá. Quẻ Chấn khắc thể thì là thần ở phương Đông, hoặc thần dưới gốc cây, hoặc đủ thứ yêu quái, hoặc thường thấy bóng hình, nghe tiếng động lạ. Quẻ Tốn khắc thể thì là quỷ ở phương Đông Nam, hoặc người thắt cổ tự tử, hoặc người chết vì gông xiềng. Quẻ Khảm khắc thể thì là quỷ ở phương Bắc, hoặc thần ở ven nước, hoặc người chết đuối, hoặc quỷ chết vì bệnh về huyết. Quẻ Ly khắc thể thì là quỷ ở phương Nam, hoặc thần dũng mãnh, hoặc phạm vào thần bếp, hoặc mắc lỗi trong việc hương khói thờ cúng (?), hoặc quỷ chết cháy, hoặc người chết vì bệnh sốt nóng. Quẻ Cấn khắc thể thì là thần ở phương Đông Bắc, hoặc ma núi rừng quấy phá, hoặc yêu tinh núi rừng, hoặc quái đất, tinh đá. Quẻ Đoài khắc thể thì là thần ở phương Tây, hoặc quỷ chết trận, hoặc quỷ người tàn tật, hoặc quỷ người cắt cổ tự vẫn. Trong quẻ không có quẻ khắc thể thì không cần bàn đến.
Lại có người hỏi: quẻ Càn ở trên, Khôn ở dưới (quẻ Thiên Địa Bĩ), xem bệnh thì đoán thế nào? Nghiêu Phu (tức Thiệu Ung, tác giả của phép bói này) đáp: "Càn trên Khôn dưới mà hào thứ nhất động thì chính là nghĩa sinh thể. Khôn biến thành Chấn thuộc Mộc, quẻ hỗ thấy Tốn, Cấn, đều là nghĩa có lợi cho sự sống, gọi là không có tai họa; đến ngày gặp được sinh thì khỏi bệnh."
Lại hỏi: "Hào thứ hai động thì thế nào?" Đáp: "Khôn biến thành Khảm thuộc Thủy, đó là nghĩa tiết thể (làm hao tổn thể), làm hỏng Kim. Kim rơi vào đất của Thủy, quẻ hỗ lại thấy Tốn, Ly, là gió quạt lửa lò, đều là nghĩa khắc thể. Lại xem ngoại ứng (những điềm báo bên ngoài xảy ra lúc xem bói) thế nào; nếu ứng thì đó là tượng thiêu xác, đoán là chết không còn nghi ngờ gì. Lấy bốn mùa xuân, hạ, thu, đông mà suy thêm thì càng thấy rõ lẽ."
Lại nói: "Hào thứ ba động thì Khôn biến thành Cấn thuộc Thổ, đều nằm trong nghĩa sinh thể, không cần hỏi đến quẻ hỗ cũng đoán là lành, không còn nghi ngờ."
Lại nói: "Hào thứ tư động thì Càn biến thành Tốn thuộc Mộc. Kim và Mộc đều có nghĩa khắc thể, quẻ hỗ dù lành cũng thành dữ. Mộc có nghĩa là khiêng xác, Kim là quan quách xây gạch (?). Đó là suy đoán chắc chắn, là lẽ chắc chắn."
Lại nói: "Hào thứ năm động thì Càn biến thành Ly, trái lại sinh được thể; quẻ hỗ và quẻ biến đều sinh thể, ấy là lành, không còn nghi ngờ. Nếu có thêm điềm lành thì càng lành. Cách đoán thật rõ ràng."
Lại nói: "Hào thứ sáu động thì Càn biến thành Đoài, làm tiết thể; quẻ hỗ thấy Tốn, Cấn, một dữ một lành, bệnh ấy không chết thì cũng nguy. Cũng nên xem điềm báo lành hay dữ: lành thì nói lành, dữ thì nói dữ. Cách đoán này rất rõ ràng. Các quẻ khác đều theo cách này mà đoán thì Tâm Dịch (phép Dịch dựa vào sự cảm ứng của tâm, tức phép bói này) không lần nào không nghiệm."
Đoán việc kiện tụng, mục thứ mười bảy
Xem về kiện tụng thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm người đối chất và điều ứng nghiệm của vụ kiện. Quẻ thể nên vượng, quẻ dụng nên suy. Thể nên được dụng sinh, không nên sinh dụng. Nên có quẻ sinh thể, không nên có quẻ khắc thể. Vì thế thể khắc dụng thì mình thắng người; dụng khắc thể thì người thắng mình. Thể sinh dụng thì nếu không phải mình đuối lý thì cũng vì việc quan mà bị mất mát. Dụng sinh thể thì không chỉ được lẽ phải mà còn nhờ vụ kiện mà có được lợi. Thể dụng tỷ hòa thì việc kiện tụng tốt nhất: không chỉ có người ra sức nâng đỡ mà ắt còn có người đứng ra hòa giải.
Đoán việc mồ mả, mục thứ mười tám
Xem về mồ mả thì lấy thể làm chủ, lấy dụng làm mồ mả. Thể khắc dụng thì chôn ở đó tốt; dụng khắc thể thì chôn ở đó xấu. Thể sinh dụng thì chôn vào sẽ khiến vận nhà suy thoái. Dụng sinh thể thì chôn vào sẽ khiến nhà hưng thịnh, để phúc cho con cháu đời sau. Thể dụng tỷ hòa là đất tốt, rất nên chôn, chôn thì tốt lành, thịnh vượng.
Trên đây là bí quyết về thể dụng, mới nêu ra mười tám mục ví dụ về cách xem bói, để chỉ phép tắc cho người học đời sau. Nhưng việc đời nhiều như thế, há chỉ có mười tám loại việc để xem thôi sao! Song mười tám loại này là những việc lớn, thiết yếu; người xem bói cứ theo từng loại mà suy ra là được.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video