Thiên thứ hai mươi: Tuyển tướng (chọn người làm tướng)
Võ Vương (tức Chu Vũ Vương, vị vua mở đầu nhà Chu) hỏi Thái Công (tức Khương Thái Công, Lã Vọng, quân sư của Võ Vương) rằng: "Bậc làm vua khi dấy binh, muốn chọn lựa và rèn luyện những người anh hùng tài giỏi (?), biết được kẻ sĩ ai cao ai thấp, thì phải làm thế nào?"
Thái Công đáp: "Kẻ sĩ có mười lăm loại mà vẻ bề ngoài không khớp với lòng dạ bên trong. Có kẻ trông như người tài đức mà thực ra kém cỏi. Có kẻ trông hiền lành tử tế mà lại làm trộm cướp. Có kẻ bề ngoài cung kính mà trong lòng khinh nhờn. Có kẻ bề ngoài liêm khiết, cẩn thận mà bên trong chẳng có chút kính trọng nào. Có kẻ trông tinh tường sắc sảo mà không có thực lòng. Có kẻ trông sâu sắc trầm tĩnh mà không có thành thật. Có kẻ thích bày mưu tính kế mà không biết quyết đoán. Có kẻ trông như quả cảm mà thực ra chẳng làm được gì. Có kẻ trông thật thà chất phác mà không đáng tin. Có kẻ trông lơ mơ mù mờ mà lại trung thành, thật thà. Có kẻ ăn nói kỳ quặc, cực đoan mà lại làm nên công trạng. Có kẻ bề ngoài dũng mãnh mà bên trong nhút nhát. Có kẻ trông nghiêm trang đứng đắn mà lại coi thường người khác. Có kẻ trông gay gắt, hay quát tháo mà lại điềm tĩnh, chân thành. Có kẻ dáng vẻ yếu ớt, hình dung xấu xí, mà khi được sai ra ngoài thì không nơi nào không tới được, không việc được giao nào không làm xong. Những người mà thiên hạ coi rẻ thì bậc thánh nhân lại quý trọng. Người thường không hiểu được; nếu không có con mắt sáng suốt lớn lao thì không thấy được chỗ khác biệt ấy. Đó là những kẻ sĩ có vẻ ngoài không khớp với lòng dạ bên trong."
Võ Vương hỏi: "Lấy gì mà biết được họ?" Thái Công đáp: "Muốn biết họ có tám cách thử. Một là hỏi han bằng lời, để xem sự hiểu biết của họ có tường tận không. Hai là dồn ép bằng lý lẽ, để xem họ ứng biến ra sao. Ba là cho người ngầm dò xét họ, để xem họ có thành thật không. Bốn là hỏi thẳng, hỏi công khai, để xem đức hạnh của họ. Năm là giao cho họ quản lý tiền của, để xem họ có liêm khiết không. Sáu là đem sắc đẹp ra thử, để xem họ có giữ được mình trong sạch không. Bảy là báo cho họ biết việc nguy nan, để xem họ có dũng cảm không. Tám là cho họ uống rượu say, để xem dáng điệu cư xử của họ. Đủ cả tám cách thử ấy thì phân biệt được ai là người tài đức, ai là kẻ kém cỏi."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video