Thiên thứ hai mươi sáu: Quân thế (thế mạnh và cách vận dụng sức mạnh của quân đội)
Vũ Vương (vua Chu Vũ Vương, người lập ra nhà Chu) hỏi Thái Công (Khương Thái Công, tức Lã Vọng, quân sư của nhà Chu): “Phép tiến đánh nên thế nào?”
Thái Công đáp: “Thế (thế trận, sức mạnh có được nhờ tận dụng tình hình) dựa vào sự chuyển động của địch mà tạo ra. Biến hóa nảy sinh ở khoảng giữa hai trận đang đối đầu. Kỳ và chính (kỳ: cách đánh bất ngờ, khác thường; chính: cách đánh đường đường, theo lối thông thường) phát ra từ một nguồn không bao giờ cạn. Cho nên việc lớn nhất thì không nói ra, dùng binh thì không bàn ra miệng. Vả lại, việc đã đạt tới mức cao nhất thì lời bàn về nó không đáng để nghe. Quân lính khi được đem ra dùng thì hình dạng không cố định để người ta nhìn thấy. Thoắt đi thoắt đến, tự mình làm chủ mà không bị ai khống chế, đó mới là binh.
Kế hoạch của mình mà để địch nghe được thì địch sẽ bàn cách đối phó, để địch thấy được thì địch sẽ tính toán, để địch biết được thì mình sẽ bị vây khốn, để địch hiểu rõ được thì mình sẽ lâm nguy.
“Cho nên người giỏi đánh trận không đợi đến lúc dàn quân ra mới thắng. Người giỏi trừ họa thì xử lý từ khi họa chưa nảy sinh. Thắng được địch là thắng từ khi sự việc chưa lộ hình dạng. Trận đánh cao nhất là trận không phải giao chiến. Cho nên kẻ phải tranh thắng thua trước mũi gươm sáng loáng không phải là tướng giỏi. Kẻ đợi mất mát rồi mới lo phòng bị không phải là bậc thánh nhân cao nhất. Trí khôn chỉ ngang với mọi người thì không phải là quốc sư (bậc thầy mưu lược hàng đầu của cả nước); tài nghề chỉ ngang với mọi người thì không phải là quốc công (người thợ, người có tay nghề giỏi bậc nhất trong nước).
Trong mọi việc, không gì lớn hơn là chắc chắn thắng; trong cách dùng, không gì lớn hơn là kín đáo, lặng lẽ; khi hành động, không gì lớn hơn là bất ngờ; khi mưu tính, không gì lớn hơn là không để ai biết.
“Người giành được thắng lợi từ trước là người trước hết tỏ ra yếu kém trước mặt địch, rồi sau đó mới đánh. Vì thế làm chỉ một nửa công sức mà thành quả lại gấp đôi. Thánh nhân xem xét sự vận động của trời đất, (người thường) ai biết được quy luật của nó? Thánh nhân noi theo đạo âm dương (quy luật hai mặt đối lập mà nương nhau của vạn vật, như sáng – tối, nóng – lạnh, mạnh – yếu) mà thuận theo thời tiết từng lúc. Gặp lúc trời đất đầy hay vơi, cứ theo đó mà coi là lẽ thường. Muôn vật có sống có chết là theo hình thế của trời đất. Cho nên nói: chưa thấy rõ hình thế mà đã đánh, thì dù quân đông cũng ắt thua.”
“Người giỏi đánh trận, khi đóng quân thì không bị lay chuyển; thấy có thể thắng thì xuất quân, thấy không thể thắng thì dừng lại. Cho nên nói: chớ sợ hãi, chớ do dự. Cái hại lớn nhất khi dùng binh là do dự; tai họa lớn nhất của tam quân (toàn bộ quân đội) không gì hơn là ngờ vực, chần chừ không quyết.
“Người giỏi đánh trận thấy lợi thì không bỏ lỡ, gặp thời cơ thì không ngờ vực. Để mất lợi, lỡ thời cơ thì ngược lại sẽ chuốc lấy tai họa. Cho nên người khôn ngoan theo đúng thời cơ mà không để lỡ; người khéo léo đã quyết là quyết ngay, không chần chừ. Vì thế mà như sấm nổ bất chợt không kịp bịt tai, như chớp lóe nhanh không kịp nhắm mắt. Lao tới như con ngựa hoảng sợ, xông trận như người phát cuồng; kẻ nào chống lại đều bị đánh tan, kẻ nào đến gần đều bị diệt, thì còn ai chống đỡ nổi?
“Làm tướng, có điều không cần nói ra mà vẫn giữ vững được, đó gọi là thần (sáng suốt kỳ diệu, khó lường); có điều không cần trông thấy mà vẫn nhìn rõ, đó gọi là minh (sáng tỏ, thấu suốt). Cho nên ai biết được đạo thần minh ấy thì ngoài đồng không còn kẻ địch nào chặn ngang, đối mặt không còn nước nào đứng vững nổi.”
Vũ Vương nói: “Hay thay!”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video