Kỳ binh (cách dùng quân bất ngờ, đánh theo lối không ai lường trước), thiên thứ hai mươi bảy
Vũ Vương (Chu Vũ Vương, vị vua lập ra nhà Chu) hỏi Thái Công (Khương Thái Công, tức Lã Vọng, quân sư của nhà Chu): "Nói chung, phép dùng binh cốt yếu ở chỗ nào?"
Thái Công đáp: "Người giỏi đánh trận thời xưa không phải đánh được trên trời, cũng không phải đánh được dưới đất. Thành hay bại đều do thần thế (thế trận biến hóa khôn lường như thần, khiến địch không đoán được). Ai nắm được thế ấy thì hưng thịnh, ai để mất thì diệt vong.
"Khi hai trận đối nhau, đưa quân mặc giáp ra bày binh, thả lính đi lại, cố ý làm rối hàng ngũ, là để tạo biến hóa làm địch rối trí. Cỏ sâu, cây cối um tùm che lấp là chỗ để lẩn trốn, rút lui. Khe suối, hang núi hiểm trở là chỗ để chặn chiến xa, chống quân kỵ. Chỗ hẹp hiểm, núi rừng là nơi để lấy ít đánh nhiều. Chỗ trũng, đầm lầy, tối tăm mờ mịt là nơi để giấu hình tích quân mình. Nơi quang đãng, không có chỗ ẩn nấp là nơi để đánh nhau bằng sức mạnh và lòng dũng cảm.
Nhanh như tên bay, đánh như nỏ bật là để phá những mưu kế tinh vi của địch. Đặt phục binh để lừa, bày quân bất ngờ, giăng thế từ xa để đánh lừa, dụ dỗ địch, là để phá quân giết tướng. Chia quân ra nhiều ngả là để đánh trận tròn, phá trận vuông (các thế dàn quân thành hình tròn hay hình vuông của địch). Nhân lúc địch kinh hoảng mà đánh thì một người địch nổi mười. Nhân lúc địch mệt mỏi, chiều tối dừng lại hạ trại mà đánh thì mười người địch nổi trăm.
Dùng các kỹ thuật khéo léo đặc biệt là để vượt nước sâu, qua sông lớn. Dùng nỏ mạnh và binh khí cán dài là để đánh nhau qua sông. Đặt trạm canh xa, cho do thám đi xa, hành động thật nhanh rồi giả vờ rút chạy, là để khiến thành trì, làng ấp phải đầu hàng. Đánh trống tiến quân, reo hò ầm ĩ là để thi hành mưu kế bất ngờ. Nhân lúc gió lớn mưa to là để đánh phía trước, bắt phía sau quân địch. Giả làm sứ giả của địch là để cắt đường vận lương của chúng. Giả mạo hiệu lệnh của địch, mặc quần áo giống quân địch, là để phòng khi phải rút chạy.
Đánh trận nhất định phải dựa vào chính nghĩa, đó là để khích lệ quân lính, thắng được kẻ thù. Ban tước cao, thưởng hậu là để khuyến khích quân sĩ liều mình theo lệnh. Hình pháp nghiêm, phạt nặng là để thúc những kẻ mỏi mệt, lười nhác phải tiến lên. Lúc vui lúc giận, lúc cho lúc lấy, lúc mềm mỏng lúc cứng rắn, lúc chậm lúc nhanh, là để điều hòa tam quân (toàn bộ quân đội; thời xưa quân thường chia làm ba bộ phận lớn) và khiến kẻ dưới đồng lòng tuân phục.
Đóng quân ở chỗ cao, thoáng đãng (?) là để canh gác, cảnh giới. Giữ chỗ hiểm trở là để thế quân vững chắc. Núi rừng rậm rạp là chỗ để qua lại lặng lẽ, không ai hay. Hào sâu, lũy cao, tích trữ nhiều lương thực là để cầm cự được lâu dài.
"Cho nên nói: không biết sách lược đánh và công thì không thể bàn chuyện đối phó với địch. Không biết chia quân và điều động thì không thể bàn chuyện dùng kỳ binh. Không hiểu thấu lẽ trị và loạn thì không thể bàn chuyện biến hóa.
Cho nên nói: tướng không có lòng nhân thì tam quân không gắn bó. Tướng không dũng cảm thì tam quân không hăng hái. Tướng không có trí thì tam quân sinh nghi ngờ lớn. Tướng không sáng suốt thì tam quân nghiêng đổ lớn. Tướng không tinh tế, cẩn thận thì tam quân lỡ mất thời cơ. Tướng không thường xuyên cảnh giác thì tam quân mất phòng bị. Tướng không mạnh mẽ, quyết đoán thì tam quân lơ là chức phận.
"Vậy nên, tướng là người nắm vận mệnh sống chết của người khác; tam quân cùng tướng mà nên nề nếp, cũng cùng tướng mà rối loạn. Có được tướng giỏi thì quân mạnh, nước thịnh. Không có tướng giỏi thì quân yếu, nước mất."
Vũ Vương nói: "Hay lắm!"
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video