Thiên 59 — Chiến Kỵ — Đánh bằng kỵ binh

 Chiến kỵ (cách dùng kỵ binh, tức quân cưỡi ngựa, để đánh trận), thiên thứ năm mươi chín

 Vũ Vương (tức Chu Vũ Vương, vị vua lập ra nhà Chu) hỏi Thái Công (tức Khương Thái Công, còn gọi là Lã Vọng, quân sư của nhà Chu): "Dùng kỵ binh đánh trận thì nên thế nào?" Thái Công đáp: "Kỵ binh có mười cách thắng và chín cách bại."

 Vũ Vương hỏi: "Mười cách thắng là thế nào?" Thái Công đáp: "Khi quân địch vừa mới đến, hàng ngũ trận thế chưa ổn định, đằng trước với đằng sau chưa nối liền nhau, thì đánh thủng toán kỵ binh đi đầu của chúng, rồi đánh vào hai bên trái phải, địch ắt phải bỏ chạy.

 Khi hàng ngũ trận thế của địch chỉnh tề, vững chắc, binh lính hăng hái muốn đánh, thì kỵ binh ta bám sát hai cánh của chúng mà không rời ra. Lúc thì phi tới, lúc thì phi lui, nhanh như gió, dữ như sấm, bụi tung mù mịt khiến ban ngày tối như chiều hôm. Ta nhiều lần đổi cờ hiệu, thay đổi quân phục để làm địch rối trí, như vậy có thể thắng được quân địch.

 Khi hàng ngũ của địch không vững, binh lính không muốn đánh, thì áp sát phía trước và phía sau chúng, đánh quét hai bên trái phải như người đi săn lùa thú, kèm hai cánh mà đánh, địch ắt sợ hãi.

 Khi trời chiều tối, địch muốn rút về doanh trại, toàn quân của chúng (nguyên văn "tam quân", nghĩa là ba quân, chỉ toàn bộ quân đội) đang hoảng sợ, thì ta kèm hai bên sườn, đánh gấp vào phía sau, áp sát cửa lũy, không cho chúng vào được, địch ắt thua.

 Khi địch không có chỗ hiểm trở để dựa vào mà giữ vững, ta tiến sâu và đuổi đánh một mạch, cắt đứt đường vận lương, địch ắt bị đói.

 Khi đất bằng phẳng, dễ đi lại, bốn mặt đều trông thấy địch, ta dùng xe chiến và kỵ binh xông vào, địch ắt rối loạn.

 Khi địch tháo chạy, binh lính tan tác lộn xộn, ta hoặc kèm hai bên sườn, hoặc đánh úp phía trước và phía sau, có thể bắt được tướng của chúng.

 Khi địch quay về lúc chiều tối, quân lính rất đông, hàng ngũ ắt rối loạn. Khi ấy, ta cho kỵ binh cứ mười người lập thành một "đội", một trăm người lập thành một "đồn"; xe chiến cứ năm chiếc lập thành một "tụ", mười chiếc lập thành một "quần" (đội, đồn, tụ, quần đều là tên các đơn vị biên chế quân đội). Ta cắm thật nhiều cờ, xen vào đó các tay cường nỏ (loại nỏ có sức bật mạnh, bắn được xa). Ta hoặc đánh hai bên sườn, hoặc chặn đường trước và đường sau, có thể bắt sống tướng địch. Đó là mười cách thắng của kỵ binh."

 Vũ Vương hỏi: "Chín cách bại là thế nào?" Thái Công đáp: "Phàm khi dùng kỵ binh xông vào quân địch mà không phá được trận của chúng, địch lại giả vờ bỏ chạy, rồi quay xe chiến và kỵ binh lại đánh vào phía sau ta, đó là "đất bại" của kỵ binh.

 Đuổi theo quân thua chạy mà vượt qua chỗ hiểm trở, cứ đuổi mãi không dừng, để địch mai phục hai bên sườn ta, lại cắt đứt đường lui phía sau, đó là "đất bị vây" của kỵ binh.

 Đi vào mà không có đường quay về, đã vào rồi mà không có lối ra, thế gọi là sa xuống "thiên tỉnh" (giếng trời, tức chỗ đất trũng bốn bề vách cao như đáy giếng), mắc kẹt trong "địa huyệt" (hang đất, tức chỗ hõm sâu không có lối thoát), đó là "đất chết" của kỵ binh.

 Lối đi vào thì hẹp, lối đi ra thì xa, khiến địch yếu cũng có thể đánh được quân mạnh của ta, địch ít cũng có thể đánh được quân đông của ta, đó là "đất bị diệt sạch" của kỵ binh.

 Khe suối lớn, hang hốc sâu, cây rừng rậm rạp che kín, đó là "đất làm kiệt sức" của kỵ binh.

 Bên trái và bên phải có sông nước, phía trước có gò lớn, phía sau có núi cao; toàn quân phải đánh nhau ở khoảng giữa hai dòng nước, còn địch chiếm cả bên trong lẫn bên ngoài, đó là "đất gian nan" của kỵ binh.

 Địch cắt đứt đường vận lương của ta, ta đã đi thì không có đường quay về, đó là "đất khốn quẫn" của kỵ binh.

 Đất thấp trũng, lầy lội, tiến hay lui đều sa vào bùn ướt, đó là "đất tai họa" của kỵ binh.

 Bên trái có hào sâu, bên phải có hố và gò, chỗ cao chỗ thấp mà trông như đất bằng, địch tiến lui để dụ ta vào, đó là "đất sa bẫy" của kỵ binh.

 Chín loại đất này đều là đất chết của kỵ binh. Đó là chỗ tướng sáng suốt biết tránh xa, cũng là chỗ tướng u mê sa vào mà thất bại."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video