Thiên 17 — Phẩm 17 – Công đức sâu xa

 Phẩm thứ mười bảy: Công đức sâu xa

 Bấy giờ ông Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lý "Không") thưa với Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Vị Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thối lui, chắc chắn sẽ đi đến quả Phật) này đã thành tựu công đức (phần phước lành và đức hạnh do tu tập mà có) lớn lao. Thế Tôn có thể nói ra những dấu hiệu của Bồ-tát A-bệ-bạt-trí nhiều như cát sông Hằng (ví với số lượng nhiều không đếm xuể). Nói những dấu hiệu ấy tức là nói về tướng (dấu hiệu, đặc tính) của Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt thấy rõ thật tướng các pháp, đưa người tu sang bờ giác ngộ) sâu xa."

 Phật dạy: "Hay thay, hay thay, Tu-bồ-đề! Ông có thể chỉ ra cho các Bồ-tát tướng rất sâu xa. Tu-bồ-đề! Tướng rất sâu xa ấy chính là nghĩa Không (mọi sự vật đều không có tự tính cố định, không tự tồn tại riêng biệt), chính là vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vô tác (không có gì để tạo tác, mong cầu), vô khởi (không khởi lên), vô sinh vô diệt (không sinh ra, không mất đi), vô sở hữu (không có gì để chiếm giữ), vô nhiễm (không bị vấy bẩn), tịch diệt (lặng yên, dứt hết phiền não), là nghĩa xa lìa, là nghĩa Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng sinh tử)."

 "Bạch Thế Tôn! Chỉ có nghĩa Không cho đến nghĩa Niết-bàn mới sâu xa, còn tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) thì không phải nghĩa sâu xa sao?" "Tu-bồ-đề! Tất cả các pháp cũng là nghĩa sâu xa. Vì sao vậy? Tu-bồ-đề! Sắc (phần vật chất, hình thể) sâu xa; thọ (cảm giác), tưởng (tri giác, hình dung), hành (ý chí và các hoạt động tâm lý tạo tác), thức (sự nhận biết) — năm thứ này hợp thành con người — cũng sâu xa. Sắc sâu xa như thế nào? Chân như (thật tính như vậy của mọi vật, không thay đổi) sâu xa thế nào thì sắc sâu xa thế ấy. Thọ, tưởng, hành, thức sâu xa như thế nào? Chân như sâu xa thế nào thì thọ, tưởng, hành, thức sâu xa thế ấy. Tu-bồ-đề! Chỗ không có sắc, ấy là chỗ sâu xa của sắc; chỗ không có thọ, tưởng, hành, thức, ấy là chỗ sâu xa của thức."

 Tu-bồ-đề thưa: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài dùng phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt người khác hiểu đạo) vi diệu, gạt bỏ sắc mà chỉ ra Niết-bàn, gạt bỏ thọ, tưởng, hành, thức mà chỉ ra Niết-bàn."

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này mà biết suy nghĩ, quán xét rằng: 'Bát-nhã ba-la-mật dạy thế nào, ta nên học như thế; Bát-nhã ba-la-mật nói thế nào, ta nên làm như thế', thì Bồ-tát ấy suy nghĩ, tu tập như vậy, dù chỉ một ngày, công đức tạo được cũng không có giới hạn.

 Tu-bồ-đề! Ví như một người nhiều dục vọng, những ý nghĩ ham muốn cũng nhiều, hẹn gặp một người phụ nữ xinh đẹp. Người phụ nữ ấy bị ngăn trở, lỡ hẹn không đến được. Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Những ý nghĩ ham muốn của người nhiều dục vọng ấy gắn với điều gì?" "Bạch Thế Tôn! Người nhiều dục vọng ấy chỉ khởi lên những ý nghĩ ham muốn, nhớ tưởng đến người phụ nữ kia: 'Chẳng bao lâu nữa nàng sẽ đến, ta sẽ cùng nàng ngồi nằm, đùa giỡn cười vui.'"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Người ấy trong một ngày một đêm khởi lên bao nhiêu ý nghĩ ham muốn?" "Bạch Thế Tôn! Người ấy trong một ngày một đêm khởi lên rất nhiều ý nghĩ."

 "Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát làm theo lời dạy của Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà suy nghĩ, học tập, thì lìa được lỗi lầm thối lui, thoát được nỗi khổ sinh tử của bao nhiêu kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài). Công đức mà Bồ-tát ấy tạo được trong một ngày, phù hợp với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, còn hơn công đức bố thí (đem của cải, sức lực giúp người) suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng của vị Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa.

 Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật mà trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) các bậc Tu-đà-hoàn (bậc thánh mới vào dòng thánh, quả vị thứ nhất), Tư-đà-hàm (bậc thánh chỉ còn trở lại cõi người một lần, quả vị thứ hai), A-na-hàm (bậc thánh không còn trở lại cõi dục, quả vị thứ ba), A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử, quả vị cao nhất của hàng Thanh văn), Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy) và chư Phật, ý ông nghĩ sao, phước ấy có nhiều không?" Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Vô lượng vô biên, không thể đếm được."

 Phật dạy: "Không bằng Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tu hành đúng như lời dạy, dù chỉ một ngày, phước ấy còn nhiều hơn. Vì sao vậy? Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thì vượt qua được địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, mục đích tự giải thoát cho mình) và Bích-chi Phật, vào được ngôi Bồ-tát, chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn vẹn của Phật). Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật mà thực hành bố thí, trì giới (giữ gìn giới luật), nhẫn nhục (nhẫn chịu điều trái ý), tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định (giữ tâm lắng yên, chuyên chú) và trí tuệ, ý ông nghĩ sao, phước ấy có nhiều không?" Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"

 Phật dạy: "Không bằng Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tu hành đúng như lời dạy, dù chỉ một ngày thực hành bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phước ấy còn nhiều hơn. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật mà pháp thí (đem giáo pháp giảng dạy cho người) cho chúng sinh, ý ông nghĩ sao, phước ấy có nhiều không?" Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"

 Phật dạy: "Không bằng Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tu hành đúng như lời dạy, dù chỉ một ngày pháp thí cho chúng sinh, phước ấy còn nhiều hơn. Vì sao vậy? Nếu Bồ-tát không lìa Bát-nhã ba-la-mật, tức là không lìa Tát-bà-nhã (nhất thiết trí — trí tuệ biết hết thảy mọi sự của Phật). Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật mà tu ba mươi bảy phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đi đến giác ngộ, gọi là ba mươi bảy phẩm trợ đạo), ý ông nghĩ sao, phước ấy có nhiều không?" Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"

 Phật dạy: "Không bằng Bồ-tát an trú đúng như lời dạy của Bát-nhã ba-la-mật, dù chỉ một ngày tu ba mươi bảy phẩm, phước ấy còn nhiều hơn. Vì sao vậy? Nếu Bồ-tát không lìa Bát-nhã ba-la-mật mà lại thối mất Tát-bà-nhã, thì không có lẽ ấy. Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát trong số kiếp nhiều như cát sông Hằng, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật mà đem công đức của việc tài thí (bố thí của cải), pháp thí và thiền định hồi hướng (hướng phần công đức mình tạo được về một mục đích cao cả) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ý ông nghĩ sao, phước ấy có nhiều không?" Tu-bồ-đề thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"

 Phật dạy: "Không bằng Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà tu hành đúng như lời dạy, dù chỉ một ngày đem công đức tài thí, pháp thí, thiền định hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, phước ấy còn nhiều hơn. Vì sao vậy? Đó là sự hồi hướng bậc nhất, tức là không lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Như Phật đã dạy, tất cả các pháp do tạo tác mà khởi lên đều chỉ là do nhớ tưởng, phân biệt mà có. Vậy sao lại nói Bồ-tát được phước rất nhiều?" "Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, cũng có thể quán xét thấy những công đức do tạo tác mà khởi lên ấy là trống rỗng, không có gì thật, hư dối không thật, không có tướng bền chắc. Nếu Bồ-tát quán xét được đến đâu thì không lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa đến đó. Không lìa Bát-nhã ba-la-mật sâu xa đến đâu thì được phước đức vô lượng a-tăng-kỳ (số lượng nhiều đến mức không đếm được) đến đó."

 "Bạch Thế Tôn! Vô lượng và a-tăng-kỳ khác nhau thế nào?" "Tu-bồ-đề! A-tăng-kỳ là không thể đếm cho hết. Vô lượng là vượt quá mọi con số đo lường."

 "Bạch Thế Tôn! Có lý do nào để sắc cũng là vô lượng, thọ, tưởng, hành, thức cũng là vô lượng không?" Phật dạy: "Có. Tu-bồ-đề! Sắc cũng vô lượng, thọ, tưởng, hành, thức cũng vô lượng."

 "Bạch Thế Tôn! Vô lượng nghĩa là gì?" "Tu-bồ-đề! Vô lượng chính là nghĩa Không, chính là nghĩa vô tướng, vô tác."

 "Bạch Thế Tôn! Vô lượng chỉ là nghĩa Không, không có nghĩa nào khác sao?" "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao, chẳng phải ta đã nói tất cả các pháp đều Không sao?" "Thế Tôn đã nói vậy." "Tu-bồ-đề! Không tức là vô tận, Không tức là vô lượng. Vì thế trong nghĩa của pháp này không có sự khác biệt. Tu-bồ-đề! Những điều Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến) nói là vô tận, vô lượng, Không, vô tướng, vô tác, vô khởi, vô sinh vô diệt, vô sở hữu, vô nhiễm, Niết-bàn, đều chỉ là dùng tên gọi làm phương tiện mà nói ra."

 Tu-bồ-đề thưa: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Thật tướng (bộ mặt chân thật) của các pháp vốn không thể nói ra được, vậy mà nay Ngài nói ra. Bạch Thế Tôn! Theo chỗ con hiểu ý nghĩa lời Phật dạy, thì tất cả các pháp đều không thể nói ra được." "Đúng vậy, đúng vậy! Tu-bồ-đề! Tất cả các pháp đều không thể nói ra được. Tu-bồ-đề! Tướng Không của tất cả các pháp là không thể nói ra được."

 "Bạch Thế Tôn! Cái nghĩa không thể nói ấy thì không thêm không bớt. Nếu như vậy thì Đàn ba-la-mật (bố thí hoàn hảo, đưa người sang bờ giác) cũng phải không thêm không bớt; Thi-la ba-la-mật (trì giới hoàn hảo), Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), Tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn hoàn hảo), Thiền ba-la-mật (thiền định hoàn hảo) cũng phải không thêm không bớt. Nếu các ba-la-mật này không thêm không bớt, thì Bồ-tát làm sao dùng các ba-la-mật không thêm không bớt ấy mà chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát làm cho các ba-la-mật thêm hay bớt, thì không thể đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 "Đúng vậy, đúng vậy! Tu-bồ-đề! Cái nghĩa không thể nói thì không thêm không bớt. Bồ-tát khéo biết phương tiện, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, tu Bát-nhã ba-la-mật, không nghĩ rằng: 'Đàn ba-la-mật thêm hay bớt', mà nghĩ rằng: 'Đàn ba-la-mật này chỉ có tên gọi mà thôi.' Khi bố thí, Bồ-tát ấy đem ý nghĩ ấy, tâm ấy cùng các thiện căn (gốc lành, những việc thiện làm nền cho quả tốt về sau) đều hồi hướng đúng như tướng của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Tu-bồ-đề! Bồ-tát khéo biết phương tiện, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, tu Bát-nhã ba-la-mật, không nghĩ rằng: 'Thi-la ba-la-mật thêm hay bớt; Sằn-đề ba-la-mật, Tỳ-lê-da ba-la-mật, Thiền ba-la-mật thêm hay bớt.' Tu-bồ-đề! Bồ-tát khéo biết phương tiện, khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật, tu Bát-nhã ba-la-mật, không nghĩ rằng: 'Bát-nhã ba-la-mật thêm hay bớt', mà nghĩ rằng: 'Bát-nhã ba-la-mật chỉ có tên gọi mà thôi.' Khi tu trí tuệ, đem ý nghĩ ấy, tâm ấy, thiện căn ấy hồi hướng đúng như tướng của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Thế nào là A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" "Tu-bồ-đề! A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề chính là chân như, không thêm không bớt. Nếu Bồ-tát thường thực hành tương ưng với ý niệm ấy (?), thì đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Như vậy, Tu-bồ-đề! Cái nghĩa không thể nói tuy không thêm không bớt, nhưng không làm thối mất các ý niệm, không làm thối mất các ba-la-mật. Bồ-tát thực hành như thế thì đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà cũng không thối mất hạnh Bồ-tát. Ai nghĩ được như vậy thì đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát dùng tâm trước để đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hay dùng tâm sau để đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Bạch Thế Tôn! Tâm trước và tâm sau không cùng có một lúc; tâm sau và tâm trước cũng không cùng có một lúc. Bạch Thế Tôn! Nếu tâm trước và tâm sau không cùng có một lúc, thì các thiện căn của Bồ-tát làm sao tăng trưởng được?"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như khi thắp đèn, là ngọn lửa đầu đốt cháy tim đèn, hay ngọn lửa sau đốt cháy?" "Bạch Thế Tôn! Không phải ngọn lửa đầu đốt cháy, nhưng cũng không lìa ngọn lửa đầu; không phải ngọn lửa sau đốt cháy, nhưng cũng không lìa ngọn lửa sau."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Tim đèn ấy có cháy không?" "Bạch Thế Tôn! Tim đèn ấy thật có cháy."

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát cũng như vậy. Không phải tâm đầu chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng cũng không lìa tâm đầu; không phải tâm sau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng cũng không lìa tâm sau mà chứng được." "Bạch Thế Tôn! Pháp nhân duyên (lẽ mọi sự do nhiều điều kiện hợp lại mà thành) này thật sâu xa. Bồ-tát không phải dùng tâm đầu chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng cũng không lìa tâm đầu mà chứng; không phải dùng tâm sau chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng cũng không lìa tâm sau mà chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu một tâm đã diệt, tâm ấy có sinh lại nữa không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu tâm sinh ra, đó có phải là tướng sẽ diệt không?" "Bạch Thế Tôn! Đó là tướng sẽ diệt."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Cái tướng diệt ấy, về lẽ có phải bị diệt không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Có phải cũng trụ như thế, như chân như mà trụ không?" "Thưa vâng (?), bạch Thế Tôn! Cũng trụ như thế, như chân như mà trụ." "Tu-bồ-đề! Nếu trụ như thế, như chân như mà trụ, thì đó là thường còn (mãi mãi không đổi) sao?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Chân như ấy có sâu xa không?" "Bạch Thế Tôn! Chân như ấy rất sâu xa."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Chân như ấy chính là tâm sao?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Lìa chân như thì có tâm không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ông có thấy chân như không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu người thực hành như vậy, đó có phải là hạnh sâu xa không?" "Bạch Thế Tôn! Nếu người thực hành như vậy, đó là thực hành mà không có chỗ nào để thực hành. Vì sao vậy? Vì người ấy không thực hành bất cứ hạnh nào."

 "Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật, thì thực hành ở chỗ nào?" "Bạch Thế Tôn! Thực hành trong đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, sự thật rốt ráo)."

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu Bồ-tát thực hành trong đệ nhất nghĩa, người ấy có thực hành theo tướng không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Bồ-tát ấy có phá hoại các tướng không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Thế nào là Bồ-tát phá hoại các tướng?" "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ấy không học theo kiểu: 'Ta hành đạo Bồ-tát, ngay ở thân này dứt bỏ các tướng.' Nếu dứt bỏ các tướng ấy khi chưa đầy đủ Phật đạo, thì sẽ thành Thanh văn. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ấy có sức phương tiện lớn, biết lỗi của các tướng, mà cũng không chấp lấy vô tướng."

 Bấy giờ ông Xá-lợi-phất (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nói với Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát trong giấc mộng tu ba cửa giải thoát (ba cách quán chiếu dẫn đến giải thoát) là Không, vô tướng, vô tác, thì có làm Bát-nhã ba-la-mật tăng thêm không? Nếu ban ngày làm tăng thêm thì trong mộng cũng phải tăng thêm. Vì sao vậy? Vì Phật đã dạy ngày và đêm, thức và mộng đều như nhau, không khác."

 "Thưa Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát tu Bát-nhã ba-la-mật thì có Bát-nhã ba-la-mật. Vì thế trong mộng cũng phải làm tăng thêm Bát-nhã ba-la-mật. Thưa Xá-lợi-phất! Nếu người trong mộng tạo nghiệp (hành động có tác dụng dẫn đến hậu quả), thì nghiệp ấy có quả báo (kết quả tốt xấu phải nhận) không? Phật dạy tất cả các pháp như mộng, vậy thì lẽ ra không có quả báo. Nhưng nếu khi tỉnh dậy mà phân biệt, thì phải có quả báo. Thưa Xá-lợi-phất! Nếu người trong mộng giết hại sinh vật, tỉnh dậy rồi phân biệt nghĩ rằng: 'Ta giết như thế thật là thích', thì nghiệp ấy thế nào?" Xá-lợi-phất đáp: "Thưa Tu-bồ-đề! Không có duyên (điều kiện, đối tượng) thì không có nghiệp; không có duyên thì ý nghĩ không sinh ra."

 "Đúng vậy, thưa Xá-lợi-phất! Không có duyên thì không có nghiệp, không có duyên thì ý nghĩ không sinh; có duyên thì có nghiệp, có duyên thì ý nghĩ sinh ra. Nếu tâm vận hành trong những điều thấy, nghe, cảm nhận, hay biết, thì có tâm nhận lấy điều nhơ, có tâm nhận lấy điều sạch. Vì thế, thưa Xá-lợi-phất! Nghiệp khởi lên là có nhân duyên, không phải không có nhân duyên; ý nghĩ sinh ra là có nhân duyên, không phải không có nhân duyên."

 Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: "Nếu Bồ-tát trong mộng bố thí, hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì việc bố thí ấy có được gọi là hồi hướng không?" "Thưa Xá-lợi-phất! Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) hiện đang ngồi trong hội này, đã được Phật thọ ký (báo trước cho biết sẽ thành Phật) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ông có thể hỏi ngài, Di-lặc sẽ trả lời."

 Xá-lợi-phất liền hỏi Bồ-tát Di-lặc: "Tu-bồ-đề nói: 'Việc này Di-lặc sẽ trả lời.'" Bồ-tát Di-lặc nói với Xá-lợi-phất: "Ông nói rằng Di-lặc sẽ trả lời. Thưa Xá-lợi-phất! Vậy nay là lấy cái tên Di-lặc mà trả lời chăng? Hay lấy sắc mà trả lời? Lấy thọ, tưởng, hành, thức mà trả lời? Hay lấy cái Không của sắc mà trả lời? Lấy cái Không của thọ, tưởng, hành, thức mà trả lời? Cái Không của sắc không thể trả lời, cái Không của thọ, tưởng, hành, thức không thể trả lời. Thưa Xá-lợi-phất! Tôi hoàn toàn không thấy có pháp nào có thể trả lời, cũng không thấy người trả lời, người được trả lời, pháp dùng để trả lời, hay pháp có thể đem ra trả lời. Tôi cũng không thấy có pháp nào được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Di-lặc: "Pháp như ngài vừa nói, ngài có chứng được pháp ấy không?" Di-lặc đáp: "Tôi không chứng đắc theo pháp được nói ra."

 Xá-lợi-phất nghĩ thầm: "Trí tuệ của Bồ-tát Di-lặc thật sâu xa, vì ngài đã thực hành Bát-nhã ba-la-mật trong suốt đêm dài (thời gian rất lâu)."

 Bấy giờ Phật biết điều Xá-lợi-phất đang nghĩ trong lòng, liền bảo Xá-lợi-phất: "Ý ông nghĩ sao? Ông có thấy pháp này, và nhờ pháp này mà chứng quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) không?" "Thưa không, bạch Thế Tôn!"

 "Này Xá-lợi-phất! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật cũng như vậy; vì có phương tiện nên không nghĩ rằng: 'Pháp này được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; đã được thọ ký, đang được thọ ký, sẽ được thọ ký.' Nếu Bồ-tát thực hành như vậy, tức là thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không sợ không chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mà nghĩ: 'Ta siêng năng tinh tấn tu hành, ắt sẽ chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'

 Này Xá-lợi-phất! Bồ-tát phải luôn luôn không kinh sợ, không hãi hùng. Nếu ở giữa bầy thú dữ cũng không nên kinh sợ. Vì sao vậy? Bồ-tát nên nghĩ rằng: 'Nếu nay ta bị thú dữ ăn thịt, ta sẽ xem như đem thân bố thí cho chúng. Nguyện nhờ đó mà đầy đủ Đàn ba-la-mật (bố thí hoàn hảo), sẽ đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ta sẽ siêng năng tinh tấn như thế để chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy trong thế giới của ta sẽ không có cõi súc sinh (loài vật, một trong những cảnh giới khổ) nào cả.'

 Nếu Bồ-tát ở giữa bọn giặc thù cũng không nên kinh sợ. Vì sao vậy? Theo phép của Bồ-tát thì không nên tiếc thân mạng, mà nghĩ rằng: 'Nếu có kẻ cướp mạng ta, thì ở đây không nên sinh lòng sân hận (giận dữ, oán ghét). Nguyện nhờ đó mà đầy đủ Sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục hoàn hảo), sẽ đến gần A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ta nên siêng năng tinh tấn như thế để chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy trong thế giới của ta sẽ không có giặc thù, cùng các bọn cướp ác.'

 Nếu Bồ-tát ở nơi không có nước cũng không nên kinh sợ, mà nghĩ rằng: 'Ta nên vì tất cả chúng sinh nói pháp để trừ cơn khát (khát vọng, phiền não).' Nếu ta khát kiệt mà chết, thì nên nghĩ rằng: 'Những chúng sinh này vì không có phước đức nên mới ở nơi không có nước như thế này. Ta nên siêng năng tinh tấn như thế để chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy trong thế giới của ta, những nơi không có nước, ta cũng sẽ khiến chúng sinh siêng năng tinh tấn, tu các phước đức, để trong thế giới tự nhiên có nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, êm, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể).'

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát ở giữa nạn đói kém cũng không nên kinh sợ, mà nghĩ rằng: 'Ta nên siêng năng tinh tấn như thế để chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy trong thế giới của ta sẽ không có nạn đói kém như thế này, mọi người đầy đủ an vui, cần gì theo ý thì vừa nghĩ đến là có ngay, như ở cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai thuộc cõi dục, nơi trời Đế Thích ngự trị), nghĩ gì đều được nấy.' Nếu Bồ-tát không kinh sợ, không hãi hùng như vậy, nên biết Bồ-tát ấy có thể chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát ở nơi có dịch bệnh cũng không nên kinh sợ. Vì sao vậy? Vì ở đó không có pháp nào có thể bị bệnh. Ta nên siêng năng tinh tấn như thế để chứng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy trong thế giới của ta, tất cả chúng sinh không có ba thứ bệnh (theo y học cổ Ấn Độ: bệnh do gió, do nóng, do đàm). Ta sẽ siêng năng tinh tấn, theo đúng những gì chư Phật đã làm.

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát nghĩ rằng A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề phải lâu lắm mới chứng được, thì cũng không nên kinh sợ. Vì sao vậy? Từ thuở quá khứ xa xưa nhất của thế giới đến nay cũng như khoảng một niệm (khoảnh khắc cực ngắn), không nên khởi ý nghĩ là lâu xa, không nên nghĩ thuở quá khứ ấy là lâu xa. Thuở quá khứ dù là lâu xa, nhưng cũng chỉ tương ưng với một niệm. Như vậy, Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát phải lâu lắm mới chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng không nên kinh sợ, thối lui chìm đắm."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video