Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Trí tuệ siêu việt lớn), phẩm thứ hai mươi mốt: Cung kính Bồ-tát.
Phật bảo A-nan (vị đệ tử hầu cận Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi): "Nếu Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) thực hành không lìa Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, đưa người tu sang bờ giải thoát), thì khi ấy ác ma (ma ác, loài chuyên phá hoại người tu hành) buồn khổ như mũi tên đâm vào tim, liền làm mưa đá lớn, sấm chớp sét đánh, muốn khiến Bồ-tát kinh sợ đến dựng tóc gáy, tâm lui sụt chìm xuống, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) dù chỉ một niệm cũng rối loạn. A-nan! Ác ma không hẳn muốn quấy phá khắp tất cả Bồ-tát."
"Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Những Bồ-tát nào bị ác ma quấy phá?"
"A-nan! Có Bồ-tát đời trước nghe nói Bát-nhã ba-la-mật sâu xa mà không tin nhận. Người như vậy bị ác ma quấy phá và thừa cơ được.
"Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát khi nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, trong lòng sinh nghi: có Bát-nhã ba-la-mật sâu xa này chăng, hay không có? A-nan! Bồ-tát như vậy cũng bị ác ma thừa cơ.
"Lại nữa, A-nan! Có Bồ-tát lìa thiện tri thức (người thầy, người bạn lành dẫn dắt theo chính đạo), rơi vào tay ác tri thức (người dẫn dắt theo đường sai), người ấy không được nghe ý nghĩa trong Bát-nhã ba-la-mật sâu xa. Vì không được nghe nên không biết, không thấy phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật thế nào, phải tu Bát-nhã ba-la-mật thế nào. A-nan! Người ấy cũng bị ác ma thừa cơ.
"Lại nữa, A-nan! Nếu Bồ-tát tiếp nhận và giữ theo tà pháp (giáo pháp sai lệch), người ấy cũng bị ác ma thừa cơ. Ác ma nghĩ: 'Người này giúp ta, lại khiến người khác giúp ta, cũng có thể làm tròn điều ta mong muốn.' A-nan! Người ấy cũng bị ác ma thừa cơ.
"Lại nữa, A-nan! Bồ-tát thế nào thì bị ác ma thừa cơ? Nếu Bồ-tát nghe Bát-nhã ba-la-mật sâu xa, rồi nói với Bồ-tát khác: 'Bát-nhã ba-la-mật này rất sâu, chúng ta còn chưa thấu được tận đáy, các ông nghe làm gì!' Người ấy cũng bị ác ma thừa cơ. A-nan! Nếu Bồ-tát khinh Bồ-tát khác mà nói: 'Ta là người tu hạnh xa lìa (sống riêng nơi vắng vẻ, xa chốn đông người), các ông không có công đức này.' Khi ấy ác ma rất vui mừng hớn hở.
A-nan! Nếu có những Bồ-tát được ác ma xưng tặng danh hiệu, vì được danh hiệu ấy mà khinh các Bồ-tát khác có tâm lành trong sạch; những người này không có dáng vẻ công đức của Bồ-tát A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật), mà mượn danh công đức A-bệ-bạt-trí, làm tăng thêm phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não như tham lam, giận dữ, mê muội), tự đề cao mình, hạ thấp người khác, nói rằng: 'Ta có công đức, các ông không có việc ấy.' Khi ấy ác ma liền rất vui mừng, nghĩ: 'Cung điện (của ta) (?) như thế chẳng còn trống vắng, (bọn này) làm đầy thêm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh (ba đường ác: cõi chịu hình phạt khổ sở, cõi quỷ đói, cõi loài vật).'
Vì ác ma gia thêm sức thần, nên lời người ấy nói ra ai cũng tin nhận. Tin nhận rồi, theo cái thấy của họ mà học, theo lời họ nói mà làm. Học theo cái thấy, làm theo lời nói rồi, lại cũng tăng thêm phiền não. Những người như vậy, vì tâm điên đảo (thấy ngược với sự thật), nên quả báo của các nghiệp do thân, miệng, ý gây ra (việc làm, lời nói, ý nghĩ) đều là khổ; vì nhân duyên ấy mà làm đầy thêm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. A-nan! Ác ma thấy được lợi ấy cũng rất vui mừng.
A-nan! Nếu người cầu Phật đạo tranh cãi với người Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), ác ma lại nghĩ: 'Người này tuy xa lìa Tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ toàn giác của Phật) nhưng chưa xa lắm.' A-nan! Nếu Bồ-tát tranh cãi với Bồ-tát, ác ma liền rất vui mừng, nghĩ: 'Cả hai người này đều lìa xa Tát-bà-nhã.' A-nan! Nếu Bồ-tát chưa được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật) mà giận ghét người đã được thọ ký, cùng tranh giành, mắng chửi độc ác, thì nếu (người ấy vẫn còn) quý tiếc Tát-bà-nhã, tùy theo số niệm giận dữ đã khởi, mỗi một niệm bị lùi lại một kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), sau đó mới lại có thể phát đại trang nghiêm (tức mặc lại 'áo giáp lớn' của chí nguyện cứu độ chúng sinh)."
A-nan thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Tội như vậy có thể sám hối được không? Hay phải trải qua hết số kiếp tương ứng với số niệm, sau đó mới lại phát được đại trang nghiêm?" Phật nói: "Có cách ra khỏi. Ta nói Bồ-tát và Thanh văn đều có pháp ra khỏi tội, không nói là không có cách ra khỏi. A-nan! Nếu Bồ-tát tranh cãi với Bồ-tát, mắng chửi độc ác, mà không xin lỗi nhau, để mối hận kết trong lòng, ta không nói người ấy có pháp ra khỏi tội. Người ấy nếu quý tiếc Tát-bà-nhã, thì phải trải qua hết số kiếp tương ứng với số niệm, rồi mới lại được phát đại trang nghiêm.
A-nan! Nếu Bồ-tát tranh cãi với Bồ-tát, mắng chửi độc ác, rồi liền xin lỗi nhau, về sau không tái phạm, và nghĩ rằng: 'Ta nên khiêm nhường với tất cả chúng sinh. Nếu ta giận dữ tranh cãi, trả đũa người khác, thì đó là mất mát lớn. Ta phải vì tất cả chúng sinh mà làm cây cầu. Ta còn không nên khinh ông hay người khác, huống gì trả đũa! Nên như người điếc câm, không nên tự phá hoại tâm sâu xa của mình. Khi ta đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sẽ cứu độ những người này. Sao lại thêm giận dữ, tự gây chướng ngại bằng lòng sân hận?' A-nan! Người cầu đạo Bồ-tát, đối với người Thanh văn cũng không nên sinh lòng giận dữ, ngăn ngại."
A-nan thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát sống chung với Bồ-tát thì phép tắc thế nào?" Phật nói: "Nhìn nhau nên nghĩ như nhìn Phật: đây là bậc thầy lớn của ta, cùng ngồi một cỗ xe (Nhất thừa: con đường duy nhất đưa đến thành Phật), cùng đi một con đường. Người kia học gì, ta cũng nên học theo. Nếu người kia thực hành xen tạp, thì đó không phải điều ta học. Nếu người kia học trong sạch, với ý niệm tương ứng với Tát-bà-nhã, thì ta cũng nên học theo. Bồ-tát nếu học như vậy, thì gọi là cùng học."
Bấy giờ Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về lẽ Không) thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ-tát học vì lẽ cùng tận (mọi pháp vốn diệt tận), thì là học Tát-bà-nhã; học vì lẽ không sinh, vì lẽ tách lìa, vì lẽ diệt mất, thì là học Tát-bà-nhã."
Phật bảo Tu-bồ-đề: "Như ông nói, Bồ-tát học vì lẽ cùng tận thì là học Tát-bà-nhã; học vì lẽ không sinh, vì lẽ tách lìa, vì lẽ diệt mất, thì là học Tát-bà-nhã. Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Như Lai (danh hiệu của Phật) nhờ 'Như' (chân như: bản tánh như thật, không đổi khác của mọi pháp) mà được gọi là Như Lai. Cái 'Như' ấy chẳng phải cùng tận, chẳng phải tách lìa, chẳng phải diệt mất, có phải không?" "Đúng vậy, bạch Thế Tôn!"
"Tu-bồ-đề! Người học như vậy gọi là học Tát-bà-nhã. Học Tát-bà-nhã là học Bát-nhã ba-la-mật, học Thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), Tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), Thập bát bất cộng pháp (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) ở địa vị Phật. Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì đến được bờ bên kia của mọi sự học. Người học như vậy, ma và dân của ma không thể khuất phục. Người học như vậy mau được địa vị A-bệ-bạt-trí. Người học như vậy mau ngồi đạo tràng (chỗ ngồi thành Phật dưới cội Bồ-đề). Người học như vậy là học chỗ hành của chính mình. Người học như vậy là học pháp cứu giúp che chở. Người học như vậy là học đại từ đại bi (lòng thương yêu lớn ban vui và lòng xót thương lớn cứu khổ).
Người học như vậy là học Pháp luân ba lần chuyển, mười hai hành tướng (Pháp luân: giáo pháp ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não; ba lần chuyển là chỉ bày, khuyên tu và tự chứng minh bốn chân lý về khổ, nguyên nhân khổ, sự hết khổ và con đường hết khổ; bốn chân lý mỗi cái ba lần thành mười hai hành tướng). Người học như vậy là học cứu độ chúng sinh. Người học như vậy là học không để dứt mất giống Phật. Người học như vậy là học mở cửa cam lộ (cửa Niết-bàn, ví như nước cam lộ uống vào thì không chết). Tu-bồ-đề! Kẻ phàm phu (người thường chưa giác ngộ) thấp kém không thể học như vậy. Người muốn điều phục tất cả chúng sinh mới có thể học như vậy.
Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì không đọa vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, không sinh ở biên địa (vùng xa xôi không có Phật pháp). Người học như vậy không sinh vào nhà Chiên-đà-la (tầng lớp thấp hèn nhất ở Ấn Độ xưa, làm các nghề như đồ tể), không sinh vào nhà làm nghề đan tre cỏ, không sinh vào nhà dọn phân, không sinh vào các nhà nghèo hèn khác. Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì không mù không lòa, không mắt lé, không lùn thấp, không điếc câm, không ngu đần, không tàn tật, các giác quan và thân thể đầy đủ.
Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì không giết hại mạng người, không trộm của người, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc hai lưỡi, không nói lời ác, không nói lời vô ích, không tham lam ganh ghét, không giận dữ, không có cái thấy sai lầm, không sống bằng cách kiếm sống bất chính, không nuôi quyến thuộc có cái thấy sai lầm, không nuôi quyến thuộc phá giới.
Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì không sinh vào cõi trời Trường thọ (cõi trời sống rất lâu nhưng không có cơ hội nghe pháp, được xem là một nạn). Vì sao? Vì Bồ-tát thành tựu phương tiện (cách thức khéo léo). Thế nào là phương tiện? Đó là từ Bát-nhã ba-la-mật mà khởi lên, tuy có thể vào thiền định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú), nhưng không theo thiền định mà sinh (vào cõi trời tương ứng). Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì được sức mạnh thanh tịnh, sự không sợ hãi thanh tịnh của Phật."
"Bạch Thế Tôn! Nếu tất cả pháp (mọi sự vật, hiện tượng) vốn có tướng trong sạch, thì Bồ-tát lại được pháp trong sạch gì nữa?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy! Tu-bồ-đề! Tất cả pháp vốn có tướng trong sạch, Bồ-tát ở trong các pháp vốn trong sạch ấy mà thực hành Bát-nhã ba-la-mật, không kinh ngạc, không sợ hãi, không chìm đắm, không lui bước, đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật trong sạch. Tu-bồ-đề! Kẻ phàm phu không biết không thấy tất cả pháp vốn có tướng trong sạch, vì thế Bồ-tát phát tâm siêng năng tinh tấn, học ở trong đó, được các sức mạnh trong sạch, các sự không sợ hãi. Tu-bồ-đề! Bồ-tát học như vậy thì đều có thể thông suốt tâm và những gì tâm đang vận hành của tất cả chúng sinh.
Tu-bồ-đề! Ví như chỉ ít nơi đất sản sinh vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, tên lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây Diêm-phù), trong đám đông chúng sinh cũng chỉ ít người học được Bát-nhã ba-la-mật như vậy. Ví như trong chúng sinh, ít người tạo được nghiệp làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp), nhiều người tạo được nghiệp làm các vua nhỏ. Cũng vậy, Tu-bồ-đề! Ít chúng sinh đi được con đường Bát-nhã ba-la-mật, nhiều người phát tâm theo thừa (cỗ xe, tức con đường tu) Thanh văn, Bích-chi Phật (người tự tu tự ngộ khi không có Phật ra đời, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình).
Tu-bồ-đề! Ít chúng sinh học được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong những người học A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ít người làm đúng như lời dạy. Trong những người làm đúng như lời dạy, ít người theo học được Bát-nhã ba-la-mật. Trong những người theo học, ít người đạt được A-bệ-bạt-trí. Vì thế, Tu-bồ-đề! Bồ-tát muốn ở trong số ít của số ít ấy, thì phải học Bát-nhã ba-la-mật, tu tập Bát-nhã ba-la-mật."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video