Thiên 24 — Phẩm 24 – Phó chúc (lần thứ nhất)

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn lao; Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, rằng chúng đều trống rỗng, không có tự thể cố định; Ba-la-mật: sang tới bờ bên kia, tức hoàn thành trọn vẹn một hạnh tu để thoát khỏi khổ đau) – Phẩm Chúc lụy (dặn dò và trao gửi lại kinh), thứ hai mươi bốn.

 Phật bảo Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lẽ "không"): "Nếu Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) nghe Bát-nhã Ba-la-mật rất sâu xa này mà tin hiểu, không ngờ vực, không hối hận, không thấy là khó, thì vị Bồ-tát ấy sẽ được nghe Bát-nhã Ba-la-mật sâu xa ở chỗ Phật A-súc (một vị Phật ở cõi phương Đông tên là Diệu Hỷ) và ở chỗ các vị Bồ-tát, và cũng lại tin hiểu.

 Tu-bồ-đề! Bồ-tát nếu tin hiểu được Bát-nhã Ba-la-mật đúng như Phật đã nói, thì người ấy chắc chắn đạt tới bậc A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui, không bao giờ rời bỏ con đường thành Phật nữa). Tu-bồ-đề! Nếu người ta chỉ cần nghe Bát-nhã Ba-la-mật thôi cũng đã được lợi ích lớn, huống chi là tin hiểu và thực hành đúng như lời dạy. Người ấy sẽ an trụ nơi Tát-bà-nhã (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật)."

 Tu-bồ-đề thưa Phật: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Nếu rời khỏi Như (chân như: cái thật tướng như vậy, không thay đổi, của mọi sự vật) thì không còn pháp (sự vật, hiện tượng) nào có thể nắm bắt được. Vậy ai sẽ an trụ nơi Tát-bà-nhã? Ai sẽ đạt được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật)? Ai sẽ thuyết pháp (giảng dạy giáo lý)?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Ông hỏi rằng rời khỏi Như thì không còn pháp nào có thể nắm bắt được, vậy ai sẽ an trụ nơi Tát-bà-nhã, ai sẽ đạt được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, ai sẽ thuyết pháp. Đúng vậy, đúng vậy! Tu-bồ-đề! Rời khỏi Như thì không có pháp nào cả, mà có an trụ thì cũng là an trụ trong Như. Ngay cái Như còn không thể nắm bắt được, huống chi là người an trụ trong Như. Như thì không đạt được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; rời khỏi Như cũng không đạt được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Trong Như không có người thuyết pháp; rời khỏi Như cũng không có người thuyết pháp (?)."

 Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân (vua cõi trời Đao-lợi, tức Đế Thích) thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Không có người an trụ trong Như, không có người đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, không có người thuyết pháp. Vậy mà Bồ-tát nghe pháp sâu xa này, không ngờ vực, không hối hận, không thấy là khó, mà vẫn muốn đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, việc ấy thật là rất khó."

 Tu-bồ-đề nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Kiêu-thi-ca (tên họ của Đế Thích từ đời trước)! Như ông nói, Bồ-tát nghe pháp sâu xa này, không ngờ vực, không hối hận, không thấy là khó, mà muốn đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, đó là điều rất khó. Kiêu-thi-ca! Mọi pháp đều là không (trống rỗng, không có tự thể riêng), thì trong đó ai là kẻ ngờ vực, hối hận hay thấy khó?"

 Thích-đề-hoàn-nhân nói với Tu-bồ-đề: "Những điều ngài nói đều dựa trên lẽ không, nên không có gì vướng mắc. Ví như ngửa lên bắn vào khoảng trời không, mũi tên bay đi chẳng gặp gì cản trở. Tu-bồ-đề! Lời ngài nói không vướng mắc cũng như vậy."

 Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Con nói như vậy, đáp như vậy, có phải là nói theo đúng Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đã đến từ chân như), đáp theo đúng pháp hay không?"

 "Kiêu-thi-ca! Ông nói như vậy, đáp như vậy, là nói theo đúng Như Lai, đáp theo đúng pháp, đều là câu trả lời chân chính. Kiêu-thi-ca! Những điều Tu-bồ-đề nói đều dựa trên lẽ không.

 Tu-bồ-đề còn không nắm bắt được Bát-nhã Ba-la-mật, huống chi là người thực hành Bát-nhã Ba-la-mật; còn không nắm bắt được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, huống chi là người đạt được A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; còn không nắm bắt được Tát-bà-nhã, huống chi là người đạt được Tát-bà-nhã; còn không nắm bắt được Như, huống chi là người đạt được Như; còn không nắm bắt được vô sinh (lẽ thật rằng mọi sự vốn không hề sinh ra), huống chi là người đạt được vô sinh; còn không nắm bắt được các lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), huống chi là người đạt được các lực; còn không nắm bắt được vô sở úy (bốn đức không sợ hãi khi giảng pháp của Phật), huống chi là người đạt được vô sở úy; còn không nắm bắt được pháp, huống chi là người thuyết pháp.

 Kiêu-thi-ca! Tu-bồ-đề thường thích sống xa lìa, thích cái hạnh không có gì để nắm giữ. Kiêu-thi-ca! Hạnh của Tu-bồ-đề so với hạnh của Bồ-tát thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần trăm nghìn vạn ức, cho đến dùng con số hay thí dụ cũng không thể so bì được. Kiêu-thi-ca! Chỉ trừ hạnh của Như Lai ra, Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật là lớn nhất, hơn hết, cao nhất, mầu nhiệm nhất trong mọi hạnh khác. Hạnh của Bồ-tát so với hạnh của Thanh văn (người tu theo lời Phật dạy chỉ cầu tự giải thoát cho mình) và Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, sống riêng một mình, không giáo hóa người khác) cũng là lớn nhất, hơn hết, cao nhất, mầu nhiệm nhất. Vì thế, Kiêu-thi-ca! Nếu ai muốn là bậc cao nhất trong mọi chúng sinh, thì nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật là hạnh của Bồ-tát."

 Lúc ấy các thiên tử (con trời, chư thiên) cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai trong sáu cõi trời ham muốn, ở trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích làm vua) trong hội liền đem hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời, đẹp và thơm, khiến người thấy vui lòng) của cõi trời rải lên trên Phật.

 Có sáu trăm vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật. Nhờ sức thần thông của Phật, tay họ bỗng đầy ắp hoa, họ liền đem hoa ấy rải lên trên Phật. Rải xong, họ nói: "Bạch Thế Tôn! Chúng con đều sẽ thực hành hạnh cao nhất này." Phật liền mỉm cười.

 Lệ thường của chư Phật là khi mỉm cười thì từ miệng phát ra vô số luồng ánh sáng màu xanh, vàng, đỏ, trắng. Những luồng ánh sáng ấy chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, lên tới cõi Phạm thiên (các cõi trời thanh tịnh ở tầng trên, đã lìa ham muốn), rồi quay về nhiễu quanh thân Phật ba vòng và đi vào trên đỉnh đầu.

 A-nan (vị thị giả, người em họ của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên (lý do, nguyên cớ) gì mà Thế Tôn mỉm cười? Chư Phật không bao giờ cười khi không có nhân duyên."

 Phật bảo A-nan: "Sáu trăm vị tỳ-kheo này sẽ thành Phật vào kiếp Tinh Tú (tên một đại kiếp trong tương lai; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài), cùng một danh hiệu là Tán Hoa (Rải Hoa). A-nan! Số chúng tăng tỳ-kheo của các vị Như Lai ấy đều bằng nhau, tuổi thọ cũng bằng nhau, đều là hai vạn kiếp. Các vị tỳ-kheo ấy từ nay về sau, sinh ra ở đâu cũng thường được xuất gia, và thế giới của họ thường mưa xuống những bông hoa đẹp năm màu.

 Vì thế, A-nan! Nếu ai muốn thực hành hạnh cao nhất thì nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. Nếu Bồ-tát muốn thực hành hạnh của Như Lai thì nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật. A-nan! Nếu Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, nên biết người ấy là từ cõi người mà mạng chung, hoặc từ cõi trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư trong sáu cõi trời ham muốn, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ) mạng chung rồi sinh xuống cõi người. Vì sao vậy? Vì ở cõi người và cõi trời Đâu-suất thì dễ thực hành Bát-nhã Ba-la-mật.

 A-nan! Nếu Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, tin ưa, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn không quên), đọc tụng, chép viết; chép xong lại đem Bát-nhã Ba-la-mật chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích và khích lệ cho vui mừng các vị Bồ-tát khác, thì nên biết người ấy được Như Lai nhìn thấy (biết đến), nên biết người ấy đã gieo các thiện căn (gốc rễ điều lành, tức công đức sẽ đơm hoa kết trái về sau) ở chỗ chư Phật, chứ không phải chỉ gieo thiện căn ở chỗ hàng đệ tử.

 A-nan! Nếu Bồ-tát học Bát-nhã Ba-la-mật mà không kinh hãi, không sợ sệt, tin ưa, thọ trì, đọc tụng, thực hành đúng như lời dạy, thì nên biết người ấy sẽ đến được chỗ các đức Phật hiện tại. Nếu có ai tin Bát-nhã Ba-la-mật, không chê bai, không chống trái, thì nên biết người ấy đã từng cúng dường chư Phật. A-nan! Nếu người nào gieo thiện căn ở chỗ Phật, dù cầu quả A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử, quả vị cao nhất của Thanh văn) hay quả Bích-chi Phật, thì thiện căn ấy cũng không uổng phí, và cũng không rời Bát-nhã Ba-la-mật. Vì thế, A-nan! Nay ta đem Bát-nhã Ba-la-mật dặn dò trao gửi cho ông.

 "A-nan! Những pháp ta đã nói, trừ Bát-nhã Ba-la-mật ra, những gì ông thọ trì nếu có quên mất thì lỗi còn nhỏ. Còn ông thọ trì Bát-nhã Ba-la-mật mà quên mất dù chỉ một câu, thì lỗi rất nặng. Vì thế, A-nan! Ta đem Bát-nhã Ba-la-mật dặn dò trao gửi cho ông. Những gì ông đã nghe và thọ trì thì đều phải đọc tụng cho thông suốt, khéo ghi nhớ trong lòng, khiến từng chương từng câu đều rõ ràng. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã Ba-la-mật là kho tàng giáo pháp của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại.

 "A-nan! Nếu ai ngay bây giờ muốn đem lòng từ ái mà cung kính cúng dường ta, thì người ấy nên dùng chính tấm lòng ấy để cúng dường Bát-nhã Ba-la-mật, thọ trì, đọc tụng, thực hành đúng như lời dạy; như thế tức là cúng dường ta. A-nan! Người ấy không chỉ cúng dường ta, mà còn là cung kính cúng dường chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại.

 "A-nan! Nếu ông yêu quý, không nỡ rời bỏ ta, thì cũng nên yêu quý, không rời bỏ Bát-nhã Ba-la-mật như vậy, dù chỉ một câu cũng phải cẩn thận đừng để quên mất.

 "A-nan! Về những nhân duyên khiến ta dặn dò trao gửi Bát-nhã Ba-la-mật, nếu nói trong một kiếp, trăm kiếp, nghìn vạn ức na-do-tha kiếp (na-do-tha: một con số rất lớn, khoảng một trăm tỷ hoặc hơn), cho đến số kiếp nhiều như cát sông Hằng, cũng không thể nói hết. A-nan! Nay chỉ nói tóm lược.

 Như nay ta là bậc Đại sư (vị thầy lớn), thì chư Phật mười phương trong quá khứ và hiện tại cũng là bậc Đại sư trong tất cả thế gian, giữa trời, người và a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên). Bát-nhã Ba-la-mật cũng là bậc Đại sư trong tất cả thế gian, giữa trời, người và a-tu-la. Vì có vô lượng nhân duyên như thế, nên ta ở giữa tất cả thế gian trời, người, a-tu-la mà đem Bát-nhã Ba-la-mật dặn dò trao gửi cho ông."

 Phật bảo A-nan: "Nếu ai yêu quý Phật, yêu quý Pháp (giáo lý của Phật), yêu quý Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu theo Phật), yêu quý A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại, thì nên đem lòng yêu quý ấy mà yêu quý Bát-nhã Ba-la-mật. Đó chính là điều ta dùng để giáo hóa. A-nan! Nếu có người thọ trì, đọc tụng Bát-nhã Ba-la-mật, nên biết người ấy tức là thọ trì A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại.

 "A-nan! Khi Bát-nhã Ba-la-mật sắp bị dứt mất, nếu có ai muốn giữ gìn, giúp đỡ, thì người ấy chính là giữ gìn, giúp đỡ A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại. Vì sao vậy? A-nan! A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra.

 A-nan! A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật quá khứ đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra; A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật vị lai cũng từ Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra; A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề của chư Phật hiện tại ở vô lượng a-tăng-kỳ (số nhiều không thể đếm xuể) thế giới cũng từ Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra.

 Vì thế, A-nan! Nếu Bồ-tát muốn đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề thì nên khéo học sáu Ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Vì sao vậy? A-nan! Các Ba-la-mật là mẹ của các Bồ-tát, có thể sinh ra chư Phật. Nếu Bồ-tát học sáu Ba-la-mật này thì sẽ đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Vì thế, A-nan! Ta đem sáu Ba-la-mật một lần nữa dặn dò trao gửi cho ông. Vì sao vậy? Vì sáu Ba-la-mật này là kho tàng giáo pháp vô tận của chư Phật.

 "A-nan! Nếu ông dùng pháp Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: con đường tu chỉ nhằm tự giải thoát cho riêng mình) giảng cho người theo Tiểu thừa, khiến chúng sinh trong cả tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) đều nhờ pháp ấy mà chứng quả A-la-hán, thì ông là đệ tử của ta, công đức ấy vẫn còn ít, không đáng kể. Còn nếu ông đem sáu Ba-la-mật giảng cho Bồ-tát, thì ông là đệ tử của ta, công đức đầy đủ, ta sẽ vui lòng.

 A-nan! Nếu có người dùng pháp Tiểu thừa này dạy cho chúng sinh trong cả tam thiên đại thiên thế giới, khiến họ chứng quả A-la-hán, thì phúc đức của các việc bố thí, trì giới (giữ gìn giới luật), tu điều lành ấy có nhiều chăng?"

 A-nan thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!"

 Phật bảo A-nan: "Phúc ấy tuy nhiều, nhưng không bằng một người Thanh văn giảng Bát-nhã Ba-la-mật cho Bồ-tát dù chỉ trong một ngày; phúc ấy nhiều hơn rất nhiều. A-nan! Hãy gác lại một ngày ấy, chỉ từ sáng sớm đến giờ ăn cơm; gác lại khoảng từ sáng sớm đến giờ ăn cơm, chỉ trong một lậu khắc (một khoảng thời gian đo bằng đồng hồ nước, chừng mười lăm phút); gác lại một lậu khắc ấy, cho đến chỉ trong một tu-du (khoảnh khắc ngắn ngủi) mà giảng pháp cho Bồ-tát, thì thiện căn và phúc đức của người ấy, tất cả hàng Thanh văn và Bích-chi Phật không thể nào sánh được. Nếu Bồ-tát thực hành như vậy, suy niệm như vậy, mà lại bị thoái chuyển (lùi bước, rời bỏ) khỏi A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, thì không bao giờ có chuyện đó."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video