Thiên 25 — Phẩm 25 – Thấy Phật A-súc

 Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật (Ma-ha: lớn lao; Bát-nhã: trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, rằng chúng đều trống rỗng, không có tự thể cố định; Ba-la-mật: sang tới bờ bên kia, tức hoàn thành trọn vẹn một hạnh tu để thoát khỏi khổ đau) – Phẩm Thấy Phật A-súc (một vị Phật ở cõi phương Đông tên là Diệu Hỷ), thứ hai mươi lăm.

 Khi Phật nói Bát-nhã Ba-la-mật, trong hội có bốn chúng (bốn hạng đệ tử của Phật): tỳ-kheo (người nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (người nam tu tại gia), ưu-bà-di (người nữ tu tại gia), cùng trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có thể bay đi), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, giận dữ), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát, hình dạng giống người mà có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và những loài chẳng phải người.

 Nhờ sức thần thông của Phật, mọi người đều thấy Phật A-súc đang ở giữa đại hội, được đại chúng cung kính vây quanh, và Ngài đang thuyết pháp cho họ. Đại chúng ấy như nước biển lớn, không thể lay động. Bấy giờ các vị tỳ-kheo ở đó đều là A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử), các lậu (những ô nhiễm rò rỉ trong tâm khiến con người trôi lăn trong sinh tử) đều đã dứt sạch, không còn phiền não, tâm được tự tại; cùng với các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, tức người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh ở bậc cao) nhiều vô số.

 Phật thu lại sức thần thông, bốn chúng trong đại hội không còn thấy Như Lai A-súc, hàng Thanh văn, Bồ-tát và cảnh trang nghiêm của cõi nước ấy nữa.

 Phật bảo A-nan (vị thị giả, người em họ của Phật): "Mọi pháp (sự vật, hiện tượng) cũng như vậy, không phải là đối tượng đứng trước mắt. Như nay Phật A-súc, các vị A-la-hán và chúng Bồ-tát đều không còn hiện ra nữa. Vì sao vậy? Vì pháp không thấy pháp, pháp không biết pháp. A-nan! Mọi pháp không phải là cái biết, không phải là cái thấy, không có người tạo tác, không có tham đắm, vì không phân biệt.

 "A-nan! Mọi pháp không thể nghĩ bàn, giống như người do nhà ảo thuật hóa ra; mọi pháp không có người nhận lãnh, vì chúng không bền chắc. Bồ-tát thực hành như vậy gọi là thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, đối với các pháp cũng không vướng mắc. Bồ-tát học như vậy gọi là học Bát-nhã Ba-la-mật. A-nan! Nếu Bồ-tát muốn đến bờ bên kia của mọi pháp thì nên học Bát-nhã Ba-la-mật. Vì sao vậy? A-nan! Học Bát-nhã Ba-la-mật là bậc nhất trong mọi sự học, vì nó đem lại an vui và lợi ích cho mọi thế gian.

 "A-nan! Người học như vậy thì làm chỗ nương tựa cho những ai không có chỗ nương tựa. Người học như vậy được chư Phật chấp nhận, được chư Phật khen ngợi. Chư Phật học như vậy rồi có thể dùng ngón chân làm chấn động cả tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ). A-nan! Chư Phật học Bát-nhã Ba-la-mật này nên đối với mọi pháp quá khứ, vị lai và hiện tại đều có cái biết, cái thấy không chướng ngại. A-nan! Vì thế Bát-nhã Ba-la-mật là cao nhất, mầu nhiệm nhất.

 "A-nan! Nếu muốn cân đo Bát-nhã Ba-la-mật thì chẳng khác gì cân đo hư không. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã Ba-la-mật là vô lượng (không thể đo lường). A-nan! Ta không nói Bát-nhã Ba-la-mật là có giới hạn, có số lượng. A-nan! Danh từ, chương cú, lời nói thì có hạn lượng, còn Bát-nhã Ba-la-mật thì vô lượng."

 "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Bát-nhã Ba-la-mật là vô lượng?"

 "A-nan! Bát-nhã Ba-la-mật vì không cùng tận nên vô lượng; Bát-nhã Ba-la-mật vì xa lìa (vốn lìa mọi tướng, không có tự thể) nên vô lượng. A-nan! Chư Phật quá khứ đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà ra, mà Bát-nhã Ba-la-mật không cạn hết; chư Phật vị lai đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà ra, mà Bát-nhã Ba-la-mật không cạn hết; chư Phật hiện tại ở vô lượng thế giới đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà ra, mà Bát-nhã Ba-la-mật không cạn hết. Vì thế, Bát-nhã Ba-la-mật trước đây không cạn hết, nay không cạn hết, về sau cũng sẽ không cạn hết. A-nan! Nếu ai muốn làm cạn hết Bát-nhã Ba-la-mật, thì chẳng khác gì muốn làm cạn hết hư không."

 Lúc ấy Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu nhất về lẽ "không") nghĩ: "Việc này rất sâu xa, ta nên hỏi Phật." Liền thưa Phật: "Bạch Thế Tôn! Bát-nhã Ba-la-mật là không cùng tận sao?" "Tu-bồ-đề! Bát-nhã Ba-la-mật không cùng tận. Vì hư không không cùng tận, nên Bát-nhã Ba-la-mật không cùng tận."

 "Bạch Thế Tôn! Phải làm thế nào để phát sinh Bát-nhã Ba-la-mật?"

 "Tu-bồ-đề! Vì sắc (thân thể và mọi vật chất có hình tướng) không cùng tận, đó là phát sinh Bát-nhã Ba-la-mật; vì thọ (cảm giác vui, khổ hay không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tâm lý như ý muốn, toan tính), thức (sự nhận thức, phân biệt) không cùng tận, đó là phát sinh Bát-nhã Ba-la-mật.

 Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi tu dưới cội cây bồ-đề, nơi thành Phật), quán xét mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả khiến chúng sinh xoay vần trong sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu giác quan, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết) như vậy, lìa khỏi hai bên (hai chủ trương cực đoan: cho mọi thứ là thường còn, hoặc cho là đứt mất hoàn toàn), đó là pháp bất cộng (pháp riêng có, không chung với hàng khác) của Bồ-tát. Nếu Bồ-tát quán xét pháp nhân duyên như vậy thì không rơi vào địa vị Thanh văn (người tu chỉ cầu tự giải thoát cho mình) hay Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không giáo hóa người khác), mau gần Tát-bà-nhã (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật), chắc chắn đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật).

 "Tu-bồ-đề! Những Bồ-tát còn bị thoái chuyển (lùi bước, rời bỏ con đường thành Phật) thì không có được suy niệm như vậy, không biết rằng Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật là dùng pháp không cùng tận để quán xét mười hai nhân duyên như thế nào. Tu-bồ-đề! Những Bồ-tát còn bị thoái chuyển thì không có được sức phương tiện (khả năng khéo léo dùng đúng cách để tu và giáo hóa) như vậy. Tu-bồ-đề! Những Bồ-tát không thoái chuyển đều có được sức phương tiện như vậy, tức là Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật dùng pháp không cùng tận như vậy mà quán xét mười hai nhân duyên.

 Khi Bồ-tát quán xét như vậy, không thấy có pháp nào sinh ra mà không do nhân duyên; cũng không thấy các pháp (?). Luôn luôn không thấy có người tạo tác hay người nhận lãnh các pháp. Tu-bồ-đề! Đó gọi là Bồ-tát khi thực hành Bát-nhã Ba-la-mật quán xét pháp mười hai nhân duyên.

 "Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, không thấy sắc, không thấy thọ, tưởng, hành, thức, không thấy cõi Phật này, không thấy cõi Phật kia, cũng không thấy có pháp nào thấy được cõi Phật này hay cõi Phật kia. Tu-bồ-đề! Nếu có Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật được như vậy, thì lúc ấy ác ma (ma vương, kẻ chuyên phá hoại việc tu hành) buồn rầu như bị mũi tên cắm vào tim. Ví như người vừa mất cha mẹ, đau đớn khổ sở vô cùng. Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì ác ma cũng đau đớn khổ sở vô cùng như vậy."

 "Bạch Thế Tôn! Chỉ một ác ma buồn khổ thôi, hay là ác ma trong cả ba nghìn thế giới đều buồn khổ?"

 "Tu-bồ-đề! Các ác ma ấy đều buồn khổ, ai nấy ngồi ở chỗ mình mà không thể yên ổn. Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật như vậy thì trong tất cả thế gian, trời, người, a-tu-la không ai tìm được sơ hở để làm hại, cũng không thấy có pháp nào khiến Bồ-tát phải lùi bước. Vì thế, Tu-bồ-đề! Bồ-tát muốn đạt A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề thì nên thực hành Bát-nhã Ba-la-mật như vậy.

 Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật như vậy thì đầy đủ Đàn Ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn), Thi-la Ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn), Sằn-đề Ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục trọn vẹn), Tỳ-lê-da Ba-la-mật (hạnh tinh tấn, siêng năng trọn vẹn), Thiền Ba-la-mật (hạnh thiền định, giữ tâm lắng yên, trọn vẹn). Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật thì đầy đủ các Ba-la-mật, cũng đầy đủ được sức phương tiện. Bồ-tát ấy thực hành Bát-nhã Ba-la-mật nên mọi việc mình làm, vừa khởi lên là liền biết rõ. Vì thế, Tu-bồ-đề! Bồ-tát muốn có sức phương tiện thì nên học Bát-nhã Ba-la-mật, nên tu Bát-nhã Ba-la-mật.

 "Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật và phát sinh Bát-nhã Ba-la-mật, nên nghĩ đến chư Phật hiện tại ở vô lượng vô biên thế giới, rằng trí Tát-bà-nhã của chư Phật đều từ Bát-nhã Ba-la-mật mà sinh ra. Khi Bồ-tát nghĩ như vậy, nên suy xét thế này: 'Những tướng trạng của các pháp mà chư Phật mười phương đã chứng đắc, ta cũng sẽ chứng đắc.' Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật nên khởi lên ý nghĩ như vậy.

 Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát khởi lên được ý nghĩ như vậy, dù chỉ trong khoảng một cái búng tay, thì phúc đức ấy còn hơn phúc đức bố thí trong số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như cát sông Hằng, huống chi là một ngày hay nửa ngày. Nên biết Bồ-tát ấy chắc chắn đạt tới bậc A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui khỏi con đường thành Phật); nên biết Bồ-tát ấy được chư Phật hộ niệm (nghĩ tới, che chở).

 "Tu-bồ-đề! Bồ-tát được chư Phật hộ niệm thì không sinh vào chỗ nào khác, chắc chắn sẽ đứng vững nơi A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Bồ-tát ấy trọn không rơi vào ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, và súc sinh), thường sinh vào chỗ tốt, không xa lìa chư Phật. Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hành Bát-nhã Ba-la-mật, phát sinh Bát-nhã Ba-la-mật, dù chỉ trong khoảng một cái búng tay mà được công đức như thế, huống chi là một ngày, hoặc hơn một ngày. Như Bồ-tát Hương Tượng, nay đang ở chỗ Phật A-súc tu hạnh Bồ-tát, luôn không rời hạnh Bát-nhã Ba-la-mật."

 Khi Phật nói pháp này, chúng tỳ-kheo cùng tất cả trời, người, a-tu-la trong đại hội đều rất vui mừng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video