Thiên 27 — Phẩm 27 – Bồ-tát Tát-đà-ba-luân (Thường Đề)

 Phẩm Tát-đà-ba-luân, thứ hai mươi bảy (Tát-đà-ba-luân: tên một vị Bồ-tát, nghĩa là "Người luôn khóc", tiếng Việt quen gọi là Bồ-tát Thường Đề).

 Phật bảo Tu-bồ-đề (một vị đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về "không"): "Nếu Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) muốn tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt bản chất chân thật của mọi sự vật, đưa người tu sang bờ giải thoát), thì nên làm như Bồ-tát Tát-đà-ba-luân. Hiện nay vị ấy đang ở chỗ Phật Lôi Âm Uy Vương, thực hành Bồ-tát đạo (con đường tu tập của Bồ-tát)."

 Tu-bồ-đề thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đã tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật như thế nào?"

 Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, thuở trước khi tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, không nương dựa vào việc đời, không tiếc thân mạng, không ham lợi lộc và sự cung phụng. Ở trong một khu rừng vắng, ông nghe giữa hư không có tiếng nói rằng: 'Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu tại gia hay xuất gia một cách thân mến)! Từ đây ông hãy đi về phía đông, sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật. Khi đi chớ nghĩ đến mệt mỏi, chớ nghĩ đến ngủ nghỉ, chớ nghĩ đến ăn uống, chớ nghĩ đến ngày đêm, chớ nghĩ đến lạnh nóng, cùng những việc như thế. Chớ nghĩ ngợi, chớ xem xét, cũng chớ suy tính.

 Hãy lìa tâm dối trá quanh co, chớ tự đề cao mình mà hạ thấp người khác. Hãy lìa mọi ý niệm về hình tướng chúng sinh, hãy lìa mọi lợi lộc, cung phụng và danh tiếng, hãy lìa năm cái (năm thứ phiền não che lấp tâm: tham muốn dục lạc, giận hờn, mê mờ buồn ngủ, xao động hối hận, và nghi ngờ), hãy lìa keo kiệt và ganh ghét, cũng chớ phân biệt pháp bên trong (những gì thuộc thân tâm mình) và pháp bên ngoài (những gì ngoài thân tâm mình).

 Khi đi, chớ ngó sang trái sang phải, chớ nghĩ đến phía trước, chớ nghĩ đến phía sau, chớ nghĩ đến phía trên, chớ nghĩ đến phía dưới, chớ nghĩ đến bốn hướng phụ, chớ để tâm lay động theo sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn — năm nhóm yếu tố tạo nên con người: sắc là thân xác và vật chất; thọ là cảm giác; tưởng là nhận biết, hình dung; hành là các ý muốn, tạo tác của tâm; thức là sự hay biết phân biệt). Vì sao vậy? Nếu lay động theo sắc, thọ, tưởng, hành, thức thì không phải là thực hành Phật pháp, mà là đi trong vòng sinh tử. Người như thế không thể đạt được Bát-nhã ba-la-mật.'

 "Tát-đà-ba-luân đáp lại tiếng nói giữa hư không: 'Tôi sẽ làm đúng như lời dạy. Vì sao vậy? Vì tôi muốn làm ánh sáng cho tất cả chúng sinh, nên gom góp mọi Phật pháp.'

 "Tiếng nói giữa hư không bảo: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Ông nên tin hiểu pháp không (mọi sự vật đều không có tự thể riêng, cố định), vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vô tác (không có gì để mong cầu, tạo tác); nên lìa mọi hình tướng, lìa cái thấy chấp là có, lìa cái thấy chấp có chúng sinh, chấp có người, chấp có ta, mà tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật.

 Này thiện nam tử! Nên xa lìa ác tri thức (người bạn, người thầy xấu, dắt mình vào đường sai), gần gũi thiện tri thức (người bạn, người thầy tốt, dẫn mình vào đường chính). Thiện tri thức là người có thể giảng nói về pháp không, vô tướng, vô tác, không sinh không diệt. Này thiện nam tử! Nếu ông làm được như thế thì chẳng bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật, hoặc nghe từ kinh sách, hoặc nghe từ pháp sư (người giảng giải giáo pháp).

 Này thiện nam tử! Ông nghe Bát-nhã ba-la-mật từ người nào thì nên coi người ấy như bậc đại sư (bậc thầy lớn), phải biết đền ơn. Nên nghĩ rằng: "Người mà ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật, chính là thiện tri thức của ta. Ta được nghe Bát-nhã ba-la-mật thì sẽ không thối lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật). Ta sẽ không lìa xa chư Phật, không sinh vào thế giới không có Phật, được thoát khỏi mọi hoạn nạn." Suy nghĩ về những công đức và lợi ích như thế, nên đối với pháp sư mà coi như bậc đại sư.

 Này thiện nam tử! Chớ vì lòng ham tiền của, lợi lộc thế gian mà đi theo pháp sư. Hãy vì yêu quý, kính trọng giáo pháp mà đi theo pháp sư. Lại nữa, này thiện nam tử! Nên nhận biết ma sự (những việc do ma gây ra để ngăn trở người tu). Ác ma có khi gây ra các nhân duyên khiến người giảng pháp hưởng thụ sắc đẹp, tiếng hay, hương thơm, vị ngon, cảm xúc êm dịu. Người giảng pháp vì có sức phương tiện (khả năng khéo léo dùng mọi cách thích hợp để giáo hoá) nên nhận hưởng năm dục ấy (năm thứ dục lạc từ sắc, tiếng, hương, vị, cảm xúc). Ông ở trong chuyện đó chớ khởi tâm không trong sạch, mà nên nghĩ rằng: "Ta không biết sức phương tiện ấy; pháp sư có lẽ vì làm lợi ích chúng sinh, muốn cho họ gieo căn lành (gốc rễ điều thiện, nhân lành sinh ra quả tốt) mà dùng những thứ ấy. Các vị Bồ-tát không có gì ngăn ngại."

 Này thiện nam tử! Lúc ấy ông nên quán xét thật tướng các pháp (bộ mặt chân thật của mọi sự vật). Thế nào là thật tướng các pháp? Phật dạy tất cả các pháp đều không có nhơ bẩn. Vì sao vậy? Vì bản tính của tất cả các pháp là không; tất cả các pháp không có ta, không có chúng sinh; tất cả các pháp như trò ảo thuật, như giấc mơ, như tiếng vang, như cái bóng, như sóng nắng. Này thiện nam tử! Nếu ông quán xét thật tướng các pháp như thế mà đi theo pháp sư, thì chẳng bao lâu sẽ hiểu rõ Bát-nhã ba-la-mật.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Ông lại nên nhận biết ma sự. Nếu pháp sư đối với người tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật mà trong lòng có chỗ chê ghét, không đoái hoài tới, thì ông ở trong chuyện đó chớ nên buồn phiền, chỉ đem tâm yêu quý, kính trọng giáo pháp mà đi theo pháp sư, đừng sinh lòng chán nản bỏ đi.'

 "Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nhận lời dạy như thế từ giữa hư không rồi, liền đi về phía đông. Đi về phía đông chưa bao lâu, ông lại nghĩ: 'Vừa rồi sao ta không hỏi tiếng nói trên không rằng đi về phía đông xa hay gần? Sẽ nghe Bát-nhã ba-la-mật từ ai?' Ông liền dừng lại không đi nữa, buồn rầu khóc lóc, nghĩ rằng: 'Ta sẽ ở lại đây, dù một ngày, hai ngày, cho đến bảy ngày, không nghĩ đến mệt mỏi, không nghĩ đến ngủ nghỉ, không nghĩ đến ăn uống, không nghĩ đến ngày đêm, không nghĩ đến lạnh nóng, nhất định phải biết được ta sẽ nghe Bát-nhã ba-la-mật từ ai.'

 "Này Tu-bồ-đề! Ví như có người chỉ có một đứa con, thương yêu hết mực, bỗng một hôm đứa con chết đi, người ấy vô cùng đau khổ, chỉ ôm nỗi đau ấy, không còn nghĩ gì khác. Này Tu-bồ-đề! Tát-đà-ba-luân cũng như thế, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ: bao giờ ta mới được nghe Bát-nhã ba-la-mật?

 "Này Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đang buồn rầu khóc lóc như thế, có hình tượng Phật hiện đứng trước mặt, khen rằng: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Chư Phật thời quá khứ, khi xưa thực hành Bồ-tát đạo, tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, cũng như ông hôm nay. Vì vậy, này thiện nam tử! Do ông siêng năng tinh tấn, yêu thích giáo pháp như thế, nên từ đây đi về phía đông, cách đây năm trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), có một thành tên là Chúng Hương, do bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) hợp thành.

 Thành ấy có bảy lớp, dài rộng mười hai do-tuần, xung quanh đều có hàng cây đa-la (một loài cây cọ thân cao thẳng) bằng bảy báu bao bọc khắp nơi. Thành giàu có vui vẻ, yên ổn, dân chúng đông đúc, đường phố ngay hàng, đẹp đẽ như tranh vẽ, cầu bến bằng phẳng như mặt đất, rộng rãi sạch sẽ. Trên bảy lớp thành đều có lầu gác làm bằng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc tía ánh đỏ). Mỗi lầu gác đều có hàng cây bảy báu, với đủ loại quả báu. Các lầu gác ấy nối nhau theo thứ tự bằng dây báu, có lưới chuông báu giăng phủ trên thành. Gió thổi chuông kêu, tiếng hòa nhã như tấu năm thứ nhạc, rất đáng ưa thích; dùng âm thanh ấy làm vui cho chúng sinh.

 Bốn bên thành có ao nước chảy trong sạch, lạnh ấm vừa phải. Trong ao có các thuyền trang hoàng bằng bảy báu; đó là do nghiệp đời trước của các chúng sinh mà có, họ dùng để vui chơi. Trong nước các ao có đủ loại hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng, cùng nhiều loài hoa đẹp khác, hương sắc đầy đủ, phủ kín trên mặt nước; tất cả hoa đẹp có trong ba nghìn đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) ở đây đều có cả.

 Bốn bên thành có năm trăm vườn cảnh, trang hoàng bằng bảy báu, rất đáng ưa thích. Mỗi vườn có năm trăm ao nước. Mỗi ao dài rộng mười dặm, đều trang hoàng bằng bảy báu nhiều màu. Trong nước các ao đều có hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng, lớn như bánh xe, phủ kín mặt nước. Sen xanh tỏa ánh xanh, sen vàng tỏa ánh vàng, sen đỏ tỏa ánh đỏ, sen trắng tỏa ánh trắng. Trong nước các ao đều có vịt trời, ngỗng, uyên ương và nhiều loài chim lạ. Các vườn cảnh ao hồ ấy không thuộc riêng về ai, đều là quả báo của nghiệp đời trước của chúng sinh, do suốt thời gian dài tin ưa giáo pháp sâu xa, thực hành Bát-nhã ba-la-mật, nhờ phúc đức ấy mà có.

 Này thiện nam tử! Trong thành Chúng Hương có một đài lớn rất cao, cung điện của Bồ-tát Đàm-vô-kiệt (tên một vị Bồ-tát, nghĩa là "Pháp Thượng" — người được tôn cao về giáo pháp) ở trên đó. Cung ấy dài rộng mỗi bề năm mươi dặm, đều được trang trí bằng bảy báu nhiều màu. Tường cung có bảy lớp, cũng đều bằng bảy báu, có hàng cây bảy báu bao quanh. Trong cung có bốn vườn cảnh, là nơi thường vui chơi: một tên là Thường Hỷ (Luôn vui), hai tên là Vô Ưu (Không buồn), ba tên là Hoa Sức (Trang sức bằng hoa), bốn tên là Hương Sức (Trang sức bằng hương).

 Mỗi vườn có tám ao nước: một tên là Hiền, hai tên là Hiền Thượng, ba tên là Hoan Hỷ, bốn tên là Hỷ Thượng, năm tên là An Ổn, sáu tên là Đa An Ổn, bảy tên là Tất Định, tám tên là A-bệ-bạt-trí (nghĩa là "không thối lui", chỉ địa vị Bồ-tát không bao giờ lùi bước trên đường thành Phật). Bờ các ao mỗi mặt làm bằng một thứ báu; đáy ao bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê, ngọc mai khôi (một thứ ngọc đỏ), trên rải cát vàng. Bên mỗi ao có tám lối bậc thang, các bậc thang làm bằng đủ thứ của báu. Giữa các bậc thềm có cây chuối bằng vàng Diêm-phù-đàn. Trong nước các ao đều có hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng phủ kín. Trên đó vịt trời, ngỗng, uyên ương, chim công và nhiều loài chim khác hót hòa với nhau, rất đáng ưa thích. Bờ các ao đều mọc cây hoa, cây hương; gió thổi hương hoa rơi xuống nước ao. Ao ấy có đủ nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, uống vào hết đói khát, nuôi lớn thân thể), thơm như gỗ chiên-đàn (một loại gỗ thơm quý), sắc và vị đầy đủ.

 Bồ-tát Đàm-vô-kiệt cùng sáu vạn tám nghìn thể nữ (những người con gái hầu hạ trong cung), đầy đủ năm dục (năm thứ dục lạc từ sắc, tiếng, hương, vị, cảm xúc), cùng nhau vui chơi; và trai gái trong thành cũng đều vào các vườn như vườn Thường Hỷ, các ao như ao Hiền, cùng nhau vui chơi.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát Đàm-vô-kiệt vui chơi với các thể nữ xong, mỗi ngày ba thời giảng Bát-nhã ba-la-mật. Trai gái lớn nhỏ trong thành Chúng Hương vì Bồ-tát Đàm-vô-kiệt mà dựng một pháp tòa lớn (chỗ ngồi cao để giảng pháp) ở nơi đông người tụ họp trong thành. Bốn chân tòa, chân thì bằng vàng, chân bằng bạc, chân bằng lưu ly, chân bằng pha lê; trải nệm gấm (?) và đệm nhiều màu, trên phủ tấm vải bông trắng xứ Ca-thi (?) (Ca-thi: tên một xứ ở Ấn Độ xưa nổi tiếng về vải mịn). Tòa cao năm dặm, giăng các màn trướng. Bốn bên mặt đất quanh tòa rải hoa năm màu, đốt các thứ hương danh tiếng, để cúng dường giáo pháp. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngồi trên tòa ấy giảng Bát-nhã ba-la-mật.

 Này thiện nam tử! Mọi người ở đó cúng dường, cung kính Bồ-tát Đàm-vô-kiệt như thế, vì muốn được nghe Bát-nhã ba-la-mật; trong pháp hội lớn ấy có hàng trăm nghìn vạn chư thiên (các vị trời) và người đời cùng tụ họp một chỗ. Trong đó có người lắng nghe, có người tiếp nhận, có người ghi nhớ giữ gìn, có người tụng đọc, có người chép kinh, có người quán xét đúng đắn, có người thực hành đúng như lời dạy. Những chúng sinh ấy đã vượt qua các đường ác (những cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), đều không thối lui khỏi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Này thiện nam tử! Từ đây ông hãy đi, sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật ở chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đời đời là thiện tri thức của ông, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, làm vui mừng cho ông trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử! Bồ-tát Đàm-vô-kiệt khi xưa thực hành Bồ-tát đạo, tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, cũng như ông hôm nay. Nay ông hãy đi về phía đông, chớ tính ngày đêm, chẳng bao lâu sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân trong lòng vô cùng vui mừng. Ví như có người bị trúng tên độc, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ: bao giờ mới gặp được thầy thuốc giỏi rút mũi tên độc ra, trừ cho ta nỗi khổ này. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cũng như thế, không còn nghĩ gì khác, chỉ nghĩ: bao giờ mới được gặp Bồ-tát Đàm-vô-kiệt giảng Bát-nhã ba-la-mật cho ta; ta nghe được Bát-nhã ba-la-mật thì sẽ dứt hết mọi cái thấy chấp là có.

 "Lúc ấy, ngay tại chỗ đang đứng, Tát-đà-ba-luân đối với tất cả các pháp khởi lên ý niệm rằng không có gì là cố định, và đi vào các cửa tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú hoàn toàn vào một điều), đó là: tam-muội Quán xét bản tính các pháp, tam-muội Các pháp không thể nắm bắt, tam-muội Phá vô minh (sự si mê, không thấy rõ sự thật) đối với các pháp, tam-muội Các pháp không khác nhau, tam-muội Các pháp không hư hoại, tam-muội Soi sáng các pháp, tam-muội Các pháp lìa tối tăm, tam-muội Các pháp không nối tiếp nhau, tam-muội Bản tính các pháp không thể nắm bắt, tam-muội Rải hoa, tam-muội Không nhận lấy các thân, tam-muội Lìa ảo hóa, tam-muội Như bóng trong gương, tam-muội Ngôn ngữ của mọi chúng sinh, tam-muội Làm mọi chúng sinh vui mừng, tam-muội Thuận theo mọi điều lành, tam-muội Trang nghiêm bằng đủ loại lời nói, chữ nghĩa, câu cú, tam-muội Không sợ hãi, tam-muội Bản tính luôn lặng lẽ, tam-muội Giải thoát không ngăn ngại, tam-muội Lìa bụi nhơ, tam-muội Trang nghiêm bằng danh xưng và lời nói,

 tam-muội Thấy tất cả, tam-muội Mọi giới hạn đều không ngăn ngại (?), tam-muội Như hư không, tam-muội Như kim cương, tam-muội Không thua kém (?), tam-muội Đạt được thắng lợi, tam-muội Chuyển mắt (?), tam-muội Thấu tột bản tính các pháp, tam-muội Được an ổn, tam-muội Tiếng rống sư tử (lời nói vững vàng, oai lực, không gì khuất phục được), tam-muội Hơn hết mọi chúng sinh, tam-muội Lìa nhơ, tam-muội Trong sạch không nhơ, tam-muội Trang nghiêm bằng hoa, tam-muội Thuận theo điều bền chắc, tam-muội Vượt trên các pháp, được sức mạnh và không sợ hãi, tam-muội Thông suốt các pháp, tam-muội Phá bỏ dấu ấn của mọi pháp (?), tam-muội Cái thấy không phân biệt, tam-muội Lìa mọi kiến chấp, tam-muội Lìa mọi tối tăm, tam-muội Lìa mọi hình tướng, tam-muội Lìa mọi dính mắc, tam-muội Lìa mọi lười biếng, tam-muội Soi sáng giáo pháp sâu xa, tam-muội Cao quý tốt lành, tam-muội Không thể bị cướp đoạt, tam-muội Phá ma, tam-muội Phát sinh ánh sáng, tam-muội Thấy chư Phật.

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân an trú trong các tam-muội ấy, liền thấy chư Phật ở mười phương đang giảng Bát-nhã ba-la-mật cho các vị Bồ-tát. Chư Phật mỗi vị đều an ủi, khen rằng: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Khi xưa chúng ta thực hành Bồ-tát đạo, tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, cũng như ông hôm nay; đạt được các tam-muội này, cũng như ông hôm nay. Đạt được các tam-muội này rồi, chúng ta thông suốt Bát-nhã ba-la-mật, an trú ở địa vị A-bệ-bạt-trí (địa vị không thối lui). Nhờ đạt được các tam-muội này mà chúng ta đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Này thiện nam tử! Đó chính là Bát-nhã ba-la-mật, tức là đối với các pháp không có gì để nghĩ tưởng, bám víu. Chúng ta an trú trong pháp không nghĩ tưởng ấy, mà được thân sắc vàng như thế này, ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật), ánh sáng lớn, trí tuệ không thể nghĩ bàn, tam-muội cao tột của chư Phật, trí tuệ cao tột, đạt đến tận cùng mọi công đức. Những công đức như thế, chư Phật nói ra còn không thể hết, huống chi hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy)!

 Vì vậy, này thiện nam tử! Đối với pháp này, ông càng nên cung kính, yêu quý gấp bội, khởi tâm trong sạch; thì đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề không có gì là khó. Đối với thiện tri thức, ông nên hết lòng cung kính, yêu quý, tin tưởng, vui theo. Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát được thiện tri thức che chở, nhớ nghĩ đến, thì sẽ mau đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.'

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân thưa với chư Phật: 'Ai là thiện tri thức của con?' Chư Phật đáp: 'Này thiện nam tử! Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đời đời dạy bảo, giúp ông thành tựu trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, khiến ông được học Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt là thiện tri thức của ông, ông nên đền ơn. Này thiện nam tử! Dù ông trong một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài, tính bằng vô số năm), hai kiếp, ba kiếp, cho đến một trăm kiếp, hoặc hơn một trăm kiếp, đội vị ấy trên đầu mà cung kính, dùng mọi thứ đồ vui sướng để cúng dường; hoặc đem hết sắc đẹp, tiếng hay, hương thơm, vị ngon, cảm xúc êm dịu trong ba nghìn đại thiên thế giới ra cúng dường, cũng chưa đền được ơn trong chốc lát. Vì sao vậy? Vì nhờ sức nhân duyên của Bồ-tát Đàm-vô-kiệt mà ông đạt được các tam-muội sâu xa như thế, và được nghe Bát-nhã ba-la-mật cùng phương tiện.' Chư Phật dạy bảo, an ủi Bồ-tát Tát-đà-ba-luân như thế xong, bỗng nhiên không hiện nữa.

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân ra khỏi tam-muội, không thấy chư Phật đâu, liền nghĩ: 'Chư Phật vừa rồi từ đâu đến? Nay đi về đâu?' Vì không thấy Phật nên ông rất buồn rầu, nghĩ rằng: 'Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đã đạt được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi giáo pháp không quên mất) và các sức thần thông (năng lực siêu phàm), đã từng cúng dường chư Phật thời quá khứ, đời đời là thiện tri thức của ta, luôn làm lợi ích cho ta. Ta đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt sẽ hỏi chư Phật từ đâu đến, đi về đâu.'

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đối với Bồ-tát Đàm-vô-kiệt càng thêm yêu quý, cung kính, tin tưởng, vui theo, nghĩ rằng: 'Nay ta nghèo khó, không có hoa, hương, chuỗi ngọc, hương đốt, hương xoa, áo quần, phướn lọng, vàng bạc, ngọc trai, pha lê, san hô; không có những thứ ấy để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Nay ta không nên đi tay không đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Nếu đi tay không thì lòng ta không yên. Ta sẽ tự bán thân mình để có tiền của, vì Bát-nhã ba-la-mật mà cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Vì sao vậy? Từ bao đời đến nay ta đã mất thân vô số lần. Trong vòng sinh tử không có khởi đầu, vì những nhân duyên dục lạc mà ta ở trong địa ngục chịu khổ vô lượng, nhưng chưa từng một lần vì pháp trong sạch này mà bỏ thân.'

 "Lúc ấy, Bồ-tát Tát-đà-ba-luân giữa đường vào một thành lớn, đến chợ, cất tiếng to rao rằng: 'Ai cần mua người? Ai cần mua người?' Khi ấy ác ma nghĩ: 'Bồ-tát Tát-đà-ba-luân vì yêu giáo pháp mà muốn tự bán thân để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, mong được nghe Bát-nhã ba-la-mật và phương tiện. Nếu vị Bồ-tát ấy được biết Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật thế nào để mau đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì cũng sẽ được học rộng như nước biển lớn, không bị các ma phá hoại, có thể đạt đến tận cùng mọi công đức, và nhờ đó làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh. Những chúng sinh ấy sẽ thoát ra khỏi cõi ta cai quản, đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Nay ta phải đến phá ý chí cầu đạo của người ấy.' Liền đó ác ma che lấp mọi người, cho đến không để một người nào nghe được tiếng rao; chỉ có một cô con gái nhà trưởng giả (người giàu có, có địa vị trong xã hội) là ma không che lấp được.

 "Bồ-tát Tát-đà-ba-luân bán thân không ai mua, đứng một chỗ, rơi nước mắt nói: 'Do tội nặng của ta (?), muốn tự bán thân để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, để được nghe Bát-nhã ba-la-mật, mà không có ai mua.' Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (vua của cõi trời Đao-lợi, tức Đế Thích) nghĩ: 'Nay ta hãy thử người thiện nam tử này, xem có thật vì lòng sâu xa yêu giáo pháp mà bỏ thân này không?' Liền hóa thành một người Bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, tế tự cao nhất ở Ấn Độ xưa), đi đến bên Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, hỏi: 'Này thiện nam tử! Vì sao hôm nay ông buồn rầu khóc lóc?' Tát-đà-ba-luân nói: 'Tôi vì nghèo khó, không có của báu, muốn tự bán thân để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, để được nghe Bát-nhã ba-la-mật, mà không có ai mua.'

 Người Bà-la-môn nói: 'Này thiện nam tử! Ta không cần người, nhưng nay muốn làm lễ tế lớn, cần tim người, máu người, tủy người, ông có thể cho ta không?' Tát-đà-ba-luân tự nghĩ: 'Ta được lợi lớn rồi, nhất định sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật và phương tiện.' Vì người Bà-la-môn muốn mua tim, máu, tủy nên ông rất vui mừng, nói với người Bà-la-môn: 'Những gì ông cần, tôi sẽ cho hết.' Người Bà-la-môn hỏi: 'Ông cần giá bao nhiêu?' Đáp: 'Tùy ông trả.' Bồ-tát Tát-đà-ba-luân liền cầm dao sắc đâm vào cánh tay phải cho máu chảy ra, lại cắt đùi phải, muốn chẻ xương lấy tủy.

 "Lúc ấy có một cô con gái nhà trưởng giả ở trên lầu nhìn xa thấy Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đâm tay cho chảy máu, cắt đùi phải, lại muốn chẻ xương lấy tủy, liền nghĩ: 'Người thiện nam tử này vì nhân duyên gì mà hành hạ thân mình như thế? Ta phải đến hỏi.' Cô con gái trưởng giả liền xuống lầu, đến chỗ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, hỏi: 'Này thiện nam tử! Vì nhân duyên gì mà ông hành hạ thân mình, dùng máu và tủy ấy để làm gì?' Tát-đà-ba-luân nói: 'Bán cho người Bà-la-môn để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật và Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Cô con gái trưởng giả hỏi: 'Này thiện nam tử! Ông bán máu tủy để cúng dường người ấy thì được lợi ích gì?'

 Tát-đà-ba-luân nói: 'Người ấy sẽ giảng cho tôi Bát-nhã ba-la-mật và sức phương tiện; tôi theo đó mà học, sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, được thân sắc vàng, ba mươi hai tướng tốt, ánh sáng thường tỏa, ánh sáng vô lượng, đại từ (lòng thương lớn, ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng xót thương lớn, cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (tâm buông bỏ, bình đẳng với tất cả), mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều tự tin không sợ hãi khi giảng pháp), bốn trí vô ngại (bốn khả năng hiểu và diễn đạt không vướng mắc về nghĩa lý, giáo pháp, ngôn ngữ và tài biện thuyết), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng có của Phật, không chung với ai khác), sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm), sự trong sạch không thể nghĩ bàn, cùng các phần giới (giữ gìn đạo đức), định (tâm định tĩnh), trí tuệ, giải thoát, và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ mình đã giải thoát); đạt được trí tuệ cao tột của Phật, kho báu giáo pháp cao tột, rồi đem chia sẻ, ban cho tất cả chúng sinh.'

 "Lúc ấy cô con gái trưởng giả nói với Tát-đà-ba-luân: 'Những điều ông nói thật hiếm có, mầu nhiệm bậc nhất. Chỉ vì mỗi một pháp ấy thôi, cũng đáng bỏ thân nhiều như số cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng là cách ví số lượng nhiều không đếm xuể). Này thiện nam tử! Những gì nay ông cần như vàng bạc, ngọc trai, lưu ly, pha lê, hổ phách, san hô, các thứ châu báu quý, cùng hoa, hương, chuỗi ngọc, phướn lọng, áo quần, tôi sẽ cho hết để ông cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, xin chớ tự hành hạ mình. Nay tôi cũng muốn theo ông đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt để gieo các căn lành, mong đạt được pháp trong sạch như thế.'

 "Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân hiện lại thân thật, đứng trước Bồ-tát Tát-đà-ba-luân, nói: 'Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Tâm ông bền chắc, yêu giáo pháp đến như thế. Chư Phật thời quá khứ khi thực hành Bồ-tát đạo cũng như ông hôm nay, tìm cầu được nghe Bát-nhã ba-la-mật và phương tiện, rồi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử! Thật ra ta không cần tim, máu, tủy người, chỉ đến để thử ông thôi. Ông mong muốn điều gì, ta sẽ ban cho.' Tát-đà-ba-luân nói: 'Xin ban cho tôi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Thích-đề-hoàn-nhân nói: 'Ta không có điều ấy. Chỉ chư Phật Thế Tôn mới làm được. Hãy cầu điều khác, ta sẽ ban cho.' Tát-đà-ba-luân nói: 'Nếu ông không có sức làm điều ấy, thì xin làm cho thân tôi lành lặn như cũ.' Thân Tát-đà-ba-luân liền lành lặn trở lại, không còn vết thương hay sẹo (?). Thế rồi Thích-đề-hoàn-nhân bỗng nhiên biến mất.

 "Lúc ấy cô con gái trưởng giả nói với Bồ-tát Tát-đà-ba-luân: 'Mời ông đến nhà tôi, tôi sẽ thưa với cha mẹ xin của báu, để vì việc nghe pháp mà cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng cô con gái trưởng giả về đến nhà cô. Cô vào thưa với cha mẹ: 'Xin cha mẹ cho con hoa, hương, chuỗi ngọc, đủ loại áo quần và các thứ của báu; xin cho phép con cùng năm trăm thị nữ cha mẹ đã cho con trước đây, cùng Bồ-tát Tát-đà-ba-luân đi cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Bồ-tát Đàm-vô-kiệt sẽ giảng pháp cho con. Nhờ pháp ấy, chúng con sẽ đạt được pháp của chư Phật.'

 Cha mẹ hỏi con: 'Bồ-tát Tát-đà-ba-luân nay ở đâu?' Cô đáp: 'Nay đang ở ngoài cửa. Người ấy phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, muốn cứu tất cả chúng sinh thoát khỏi nỗi khổ sinh tử. Vì yêu giáo pháp mà muốn tự bán thân, nhưng không ai mua, buồn rầu khóc lóc, đứng một chỗ nói: "Tôi muốn bán thân mà không có ai mua." Khi ấy có một người Bà-la-môn hỏi: "Vì sao hôm nay ông muốn tự bán thân?" Người ấy đáp: "Tôi vì yêu giáo pháp, muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, tôi sẽ nhờ vị ấy mà đạt được pháp của chư Phật." Người Bà-la-môn nói: "Ta không cần người, nay muốn làm lễ tế lớn, cần tim người, máu người, tủy người." Lập tức người ấy rất vui mừng, tay cầm dao sắc đâm tay cho chảy máu, lại cắt đùi phải, muốn chẻ xương lấy tủy.

 Con ở trên lầu nhìn xa thấy việc ấy, trong lòng tự nghĩ: "Người này vì sao hành hạ thân mình, ta phải đến hỏi." Con liền đến hỏi. Người ấy đáp con: "Tôi nghèo khó, không có của báu, muốn bán tim, máu, tủy cho người Bà-la-môn." Con khi ấy hỏi: "Này thiện nam tử! Ông lấy tiền của ấy để làm gì?" Người ấy đáp con: "Vì yêu giáo pháp mà cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt." Con lại hỏi: "Này thiện nam tử! Ông làm việc ấy được lợi ích gì?" Người ấy đáp con: "Trong việc ấy, tôi sẽ được lợi ích công đức vô lượng, không thể nghĩ bàn."

 Con nghe về các công đức vô lượng không thể nghĩ bàn của chư Phật ấy, trong lòng rất vui mừng, nghĩ rằng: "Người thiện nam tử này thật hiếm có, có thể tự chịu khổ sở như thế. Vì yêu giáo pháp mà còn dám bỏ thân. Ta sao lại không cúng dường giáo pháp? Nay ta có nhiều của cải, nên ở việc này phát nguyện lớn." Khi ấy con nói: "Này thiện nam tử! Ông chớ hành hạ thân mình như thế, tôi sẽ cho nhiều của cải để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt; tôi cũng theo ông đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, muốn tự mình cúng dường, tôi cũng muốn được Phật pháp cao tột." Như con vừa kể, nay xin cha mẹ cho phép con theo người thiện nam tử này, và cho của cải để cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.'

 Cha mẹ đáp: 'Người mà con khen ngợi thật hiếm có, khó ai bằng; người ấy một lòng nghĩ đến giáo pháp, là bậc hơn hết, đứng đầu trong tất cả thế gian, nhất định có thể đem an vui cho tất cả chúng sinh. Người ấy dám cầu việc khó; nay cha mẹ cho phép con đi theo, cha mẹ cũng muốn được gặp Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Cô gái vì muốn cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt nên thưa với cha mẹ: 'Con không dám ngăn cản công đức của người khác.'

 "Cô gái liền sửa soạn trang hoàng năm trăm cỗ xe, bảo năm trăm thị nữ cũng đều trang điểm, mang theo đủ loại hoa màu sắc; đủ loại áo màu sắc; đủ loại hương hỗn hợp, hương bột, hương xoa; hoa bằng vàng bạc châu báu; đủ loại chuỗi ngọc nhiều màu đẹp đẽ; cùng các món ăn uống ngon. Cô cùng Bồ-tát Tát-đà-ba-luân mỗi người ngồi một xe, năm trăm thị nữ cung kính vây quanh, dần dần đi về phía đông.

 Từ xa họ trông thấy thành Chúng Hương. Thành ấy có bảy lớp, trang hoàng bằng bảy báu, rất đáng ưa thích. Có bảy lớp hào, bảy lớp hàng cây. Thành dài rộng mười hai do-tuần, giàu có vui vẻ, yên ổn, dân chúng đông đúc, năm trăm đường phố đẹp đẽ như tranh vẽ, cầu bến bằng phẳng như mặt đất, rộng rãi sạch sẽ. Họ thấy Bồ-tát Đàm-vô-kiệt ngồi trên pháp tòa ở giữa thành, vô lượng trăm nghìn vạn người vây quanh nghe giảng pháp. Lòng họ liền vui mừng, ví như vị Tỳ-kheo (người đàn ông xuất gia tu theo Phật) đạt được tầng thiền thứ ba (tầng định thứ ba trong bốn tầng thiền định, có niềm an vui sâu lắng, vi tế bậc nhất). Thấy rồi, họ nghĩ: 'Chúng ta không nên ngồi xe đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Liền đều xuống xe đi bộ. Tát-đà-ba-luân cùng năm trăm thị nữ cung kính vây quanh, mỗi người cầm đủ thứ đồ trang nghiêm, cùng đến chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.

 "Ở chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt có một đài bằng bảy báu, trang trí bằng gỗ ngưu đầu chiên-đàn (loại gỗ thơm quý bậc nhất, mọc ở núi hình đầu trâu). Lưới ngọc trai giăng mắc, chuông báu xen kẽ. Bốn góc đều treo ngọc sáng để làm ánh sáng. Có bốn lò hương bằng bạc trắng, đốt trầm hương đen, để cúng dường Bát-nhã ba-la-mật. Trong đài báu có một giường lớn bằng bảy báu. Trên giường có bốn hộp báu; dùng lá vàng ròng viết kinh Bát-nhã ba-la-mật, đặt trong hộp ấy. Bốn bên đài treo các phướn báu.

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng năm trăm thị nữ từ xa trông thấy đài đẹp, trang trí bằng đủ thứ châu báu. Lại thấy Thích-đề-hoàn-nhân cùng vô lượng trăm nghìn chư thiên đem hoa mạn-đà-la cõi trời (một loài hoa trời, thơm đẹp, xem là điềm lành), hoa vàng bạc cõi trời, hoa chiên-đàn cõi trời rải lên đài. Chư thiên ở giữa hư không tấu các thứ nhạc. Ông liền hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: 'Kiều-thi-ca (tên gọi khác của Thích-đề-hoàn-nhân)! Vì sao ông cùng chư thiên đem hoa mạn-đà-la cõi trời, hoa vàng bạc cõi trời, hoa chiên-đàn cõi trời rải lên đài này, lại tấu các thứ nhạc giữa hư không?'

 Thích-đề-hoàn-nhân nói: 'Này thiện nam tử! Ông không biết sao? Có một pháp tên là Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật (Bát-nhã ba-la-mật lớn lao), là mẹ của các vị Bồ-tát. Bồ-tát học theo pháp ấy thì sẽ đạt đến tận cùng mọi công đức, mọi Phật pháp, mau đạt Tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).' Tát-đà-ba-luân nói: 'Kiều-thi-ca! Ma-ha Bát-nhã ba-la-mật, mẹ của các vị Bồ-tát, ở đâu? Nay tôi muốn được thấy.' 'Này thiện nam tử! Ở trong chiếc hộp bảy báu này, viết trên lá vàng, Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đã niêm ấn bảy chỗ, ta không thể đưa cho ông xem được.'

 "Bấy giờ Bồ-tát Tát-đà-ba-luân cùng năm trăm người nữ, mỗi người cầm đủ loại hoa, hương, chuỗi ngọc, phướn lọng, áo quần, vàng bạc châu báu, đem một nửa cúng dường Bát-nhã ba-la-mật, một nửa cúng dường Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Bồ-tát Tát-đà-ba-luân dùng đủ loại hoa, hương, chuỗi ngọc, phướn lọng, áo quần, hoa vàng bạc châu báu, tấu các thứ nhạc, cúng dường Bát-nhã ba-la-mật xong, hướng về chỗ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, lại đem đủ loại hoa, hương, chuỗi ngọc, bột chiên-đàn, hoa vàng bạc châu báu, vì cúng dường giáo pháp mà rải lên Bồ-tát Đàm-vô-kiệt. Những thứ ấy liền dừng lại giữa hư không, hợp thành một cái lọng báu. Bốn bên lọng treo các phướn báu.

 Bồ-tát Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ thấy sức thần thông ấy, lòng rất vui mừng, nghĩ rằng: 'Thật chưa từng có! Đại sư Đàm-vô-kiệt có sức thần thông đến thế; chưa thành Phật mà sức thần thông còn được như vậy, huống chi khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.' Lúc ấy năm trăm người nữ vì kính trọng Bồ-tát Đàm-vô-kiệt nên đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề: 'Chúng con nhờ nhân duyên căn lành này, đời vị lai sẽ được thành Phật; khi thực hành Bồ-tát đạo cũng được công đức như Bồ-tát Đàm-vô-kiệt hôm nay; cúng dường, cung kính, tôn trọng Bát-nhã ba-la-mật, giảng giải cho người khác, thành tựu sức phương tiện, cũng như Bồ-tát Đàm-vô-kiệt.' Tát-đà-ba-luân và năm trăm người nữ cúi đầu sát chân lễ Bồ-tát Đàm-vô-kiệt, chắp tay cung kính, lui đứng một bên.

 "Tát-đà-ba-luân thưa với Bồ-tát Đàm-vô-kiệt: 'Con trước kia tìm cầu Bát-nhã ba-la-mật, khi ấy ở trong rừng vắng nghe giữa hư không có tiếng nói: "Này thiện nam tử, từ đây đi về phía đông sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật." Con liền đi về phía đông. Đi về phía đông chưa bao lâu, con lại nghĩ: "Sao ta không hỏi tiếng nói trên không rằng đi xa hay gần, sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật từ ai?" Con buồn rầu phiền não, liền dừng lại bảy ngày, không nghĩ đến ăn uống và việc đời, chỉ nghĩ đến Bát-nhã ba-la-mật: sao ta không hỏi tiếng nói trên không rằng đi gần hay xa, được nghe từ ai.

 Lập tức có hình tượng Phật hiện ra trước mặt con, nói rằng: "Này thiện nam tử! Từ đây đi về phía đông năm trăm do-tuần, có thành tên là Chúng Hương, trong đó có vị Bồ-tát tên là Đàm-vô-kiệt đang giảng Bát-nhã ba-la-mật cho đại chúng. Ông đến đó sẽ được nghe Bát-nhã ba-la-mật." Con ở ngay chỗ ấy, đối với tất cả các pháp khởi lên ý niệm không nương tựa vào đâu, cũng đạt được vô lượng cửa tam-muội. Con an trú trong các tam-muội ấy, liền thấy chư Phật mười phương đang giảng Bát-nhã ba-la-mật cho đại chúng. Chư Phật khen con: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử! Khi xưa chúng ta thực hành Bồ-tát đạo cũng đạt được các tam-muội này, an trú trong các tam-muội này mà thành tựu được Phật pháp."

 Chư Phật an ủi, chỉ dạy con xong, đều không hiện nữa. Con ra khỏi các tam-muội, nghĩ rằng: "Chư Phật từ đâu đến, đi về đâu?" Vì không biết nhân duyên đến đi của chư Phật, con liền nghĩ: "Bồ-tát Đàm-vô-kiệt đã từng cúng dường chư Phật thời quá khứ, gieo trồng căn lành sâu dày, khéo học phương tiện, nhất định có thể giảng cho ta biết chư Phật từ đâu đến, đi về đâu." Cúi xin đại sư nay giảng cho con biết chư Phật từ đâu đến, đi về đâu, để con luôn được thấy Phật không bao giờ xa lìa.'

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video