Phẩm thứ chín: Khen ngợi sự thanh tịnh.
Bấy giờ ông Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật rằng: “Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Sự thanh tịnh này rất sâu xa.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này sáng tỏ.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này không sinh vào cõi dục (cõi của những loài còn ham muốn ăn uống, dâm dục), không sinh vào cõi sắc (cõi của những loài đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế), không sinh vào cõi vô sắc (cõi của những loài không còn thân hình, chỉ còn tâm thức).” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này không dơ cũng không sạch.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này không có cái được, không có quả (quả vị chứng đắc do tu hành).” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này không tạo tác, không dấy khởi.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này không có cái biết.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Sự thanh tịnh này không biết sắc (phần vật chất, thân thể), không biết thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết, hình dung), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự phân biệt hiểu biết).” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa sang bờ bên kia, tức trí tuệ hoàn hảo thấy rõ bản chất thật của mọi sự vật, đưa đến giác ngộ) đối với tát-bà-nhã (trí biết tất cả mọi sự của Phật) không thêm, không bớt.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.” “Bạch Thế Tôn! Vì Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh nên đối với các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) không nắm giữ gì.” Phật dạy: “Vì thanh tịnh vậy.”
Bấy giờ Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu lý “không” bậc nhất) bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta (ngã — cái mà người đời cho là bản thân riêng có thật) thanh tịnh nên sắc thanh tịnh.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh (thanh tịnh hoàn toàn, đến tận cùng).” “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta thanh tịnh nên thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta thanh tịnh nên quả thanh tịnh.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta thanh tịnh nên tát-bà-nhã thanh tịnh.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta thanh tịnh nên không có cái được, không có quả.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta không có giới hạn nên sắc không có giới hạn.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Vì cái ta không có giới hạn nên thọ, tưởng, hành, thức không có giới hạn.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.”
“Bạch Thế Tôn! Hiểu như thế, như thế, gọi là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu giúp mọi chúng sinh) phải không?” “Này Tu-bồ-đề! Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật không phải bờ bên này (cõi sinh tử), không phải bờ bên kia (cõi giải thoát), không phải giữa dòng.” Phật dạy: “Vì rốt ráo thanh tịnh.” “Bạch Thế Tôn! Bồ-tát nếu phân biệt dù chỉ như thế thì đánh mất Bát-nhã ba-la-mật, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật.” Phật dạy: “Lành thay, lành thay! Này Tu-bồ-đề! Từ danh tướng (tên gọi và hình tướng do tâm phân biệt đặt ra) mà sinh ra chấp trước (bám chặt, cho là có thật).” “Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài đã khéo nói về sự chấp trước trong Bát-nhã ba-la-mật.”
Bấy giờ Xá-lợi-phất hỏi Tu-bồ-đề: “Vì lẽ gì mà gọi là chấp trước?” “Thưa Xá-lợi-phất! Nếu thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng tin hướng về điều lành) phân biệt rằng sắc là không (trống rỗng, không có tự tính cố định), thì gọi là chấp trước; phân biệt rằng thọ, tưởng, hành, thức là không, thì gọi là chấp trước; phân biệt pháp quá khứ, pháp vị lai, pháp hiện tại, thì gọi là chấp trước. Bồ-tát mới phát tâm (mới khởi lòng cầu thành Phật) cho rằng mình được chừng ấy phúc đức, thì gọi là chấp trước.”
Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) hỏi Tu-bồ-đề: “Vì lẽ gì mà việc ấy gọi là chấp trước?” “Này Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích khi còn làm người)! Người ấy phân biệt tâm này, rồi đem tâm này hồi hướng (đem công đức hướng về một mục đích) về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp — tức quả vị Phật). Này Kiều-thi-ca! Bản tính của tâm không thể hồi hướng được. Vì thế, Bồ-tát nếu muốn dạy dỗ, giáo hóa người khác hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì nên theo đúng thật tướng (bộ mặt chân thật) của các pháp mà chỉ bày, dạy bảo, làm cho họ được lợi ích và vui mừng. Như vậy thì không tự làm hại mình; đó là điều Phật chấp nhận, điều Phật dạy. Thiện nam, thiện nữ cũng nhờ đó mà lìa được mọi chấp trước.”
Bấy giờ Phật khen Tu-bồ-đề: “Lành thay, lành thay! Ông đã chỉ ra được cho các Bồ-tát những pháp chấp trước. Này Tu-bồ-đề! Ta sẽ nói thêm về những pháp chấp trước nhỏ nhiệm. Nay ông hãy lắng nghe cho kỹ!” Tu-bồ-đề thưa: “Vâng, con xin nghe lời dạy.”
Phật dạy: “Nếu thiện nam, thiện nữ nắm lấy hình tướng mà niệm (nhớ nghĩ) chư Phật, thì hễ nắm lấy tướng nào đều gọi là chấp trước. Đối với các pháp vô lậu (pháp trong sạch, không còn phiền não rỉ chảy) của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều tùy hỷ (vui theo); tùy hỷ rồi hồi hướng về A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì đó cũng là chấp trước. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Bản tính của các pháp không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; không thể nắm lấy tướng, không thể làm đối tượng cho tâm bám vào, không thể thấy, không thể nghe, không thể cảm nhận, không thể biết, không thể hồi hướng.”
“Bạch Thế Tôn! Bản tính của các pháp này rất sâu xa.” Phật dạy: “Vì rốt ráo lìa mọi tướng.” “Bạch Thế Tôn! Con xin cúi lạy Bát-nhã ba-la-mật.” Phật dạy: “Vì Phật đạt được pháp không tạo tác này.” “Bạch Thế Tôn! Phật đạt được tất cả các pháp như thế.” “Này Tu-bồ-đề! Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như) đạt được tất cả các pháp. Này Tu-bồ-đề! Bản tính của các pháp chỉ là một, không hai, không ba; bản tính ấy cũng chẳng phải là tính, chẳng phải do tạo tác. Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát biết được như thế thì lìa mọi chấp trước.”
“Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật thật khó biết.” “Này Tu-bồ-đề! Vì không có người biết.” “Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật không thể nghĩ bàn.” “Này Tu-bồ-đề! Vì Bát-nhã ba-la-mật không thể dùng tâm mà biết.” “Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật không tạo tác gì.” “Này Tu-bồ-đề! Vì không thể tìm thấy người tạo tác.”
“Bạch Thế Tôn! Bồ-tát phải thực hành Bát-nhã ba-la-mật như thế nào?” “Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát không thực hành theo sắc thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật; không thực hành theo thọ, tưởng, hành, thức thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Nếu không thực hành theo sự không đầy đủ của sắc (?) thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật; không thực hành theo sự không đầy đủ của thọ, tưởng, hành, thức (?) thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Vì sao? Vì sắc không đầy đủ thì không phải là sắc; thọ, tưởng, hành, thức không đầy đủ thì không phải là thức. Nếu thực hành được như thế đối với tướng không đầy đủ, thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.”
Tu-bồ-đề thưa: “Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngay giữa mọi chấp trước mà Ngài nói ra điều không chấp trước.” “Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát không thực hành theo sắc, không chấp vào tướng, thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật; không thực hành theo thọ, tưởng, hành, thức, không chấp vào tướng, thì là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Bồ-tát thực hành như thế thì đối với sắc không sinh chấp trước, đối với thọ, tưởng, hành, thức không sinh chấp trước; đối với quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc Thanh văn, đã vào dòng thánh), quả Tư-đà-hàm (quả thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), quả A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi dục), quả A-la-hán (quả cao nhất, dứt hết phiền não, thoát sinh tử), đạo Bích-chi Phật (con đường của bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy dạy) không sinh chấp trước, cho đến đối với tát-bà-nhã cũng không sinh chấp trước. Vì sao? Vì đã vượt qua mọi chấp trước nên gọi là tát-bà-nhã không ngăn ngại. Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát muốn vượt qua mọi chấp trước thì nên suy ngẫm Bát-nhã ba-la-mật như thế.”
Tu-bồ-đề bạch Phật: “Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Pháp này rất sâu xa. Nói ra thì không bớt, không nói cũng không bớt; nói ra thì không thêm, không nói cũng không thêm.” Phật dạy: “Đúng thế, đúng thế! Này Tu-bồ-đề! Như Phật suốt đời khen ngợi hư không, hư không cũng không bớt; không khen ngợi thì cũng không bớt; khen ngợi không thêm, không khen ngợi cũng không thêm. Này Tu-bồ-đề! Ví như khen người do phép huyễn biến ra, người ấy cũng không vui; không khen thì cũng không giận. Này Tu-bồ-đề! Bản tính của các pháp cũng như thế: nói ra cũng không thêm, không nói cũng không bớt.”
“Bạch Thế Tôn! Việc làm của Bồ-tát thật là khó. Khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật, tâm không thêm không bớt, cũng không lùi bước, không đổi hướng. Bạch Thế Tôn! Tu tập Bát-nhã ba-la-mật giống như tu tập hư không. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát vì cứu độ tất cả chúng sinh mà khoác lên mình đại trang nghiêm (ví như mặc áo giáp lớn ra trận, tức phát nguyện lớn và quyết tâm bền chắc), thật đáng cúi lạy cung kính. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát vì chúng sinh mà khoác đại trang nghiêm, giống như người đánh nhau với hư không. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát vì chúng sinh mà khoác đại trang nghiêm, giống như người tranh cãi kiện tụng với hư không. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát này được gọi là người khoác đại trang nghiêm. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát vì chúng sinh mà khoác đại trang nghiêm, giống như người muốn nhấc bổng hư không lên. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát này được gọi là người đã vượt sang bờ bên kia của sự tinh tấn (siêng năng không lùi), được gọi là bậc dũng mãnh; vì các pháp giống như hư không mà phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (?).”
Bấy giờ trong hội có một vị tỳ-kheo (người nam xuất gia, giữ đủ giới luật) nghĩ thầm: “Tôi xin cúi lạy Bát-nhã ba-la-mật. Trong Bát-nhã ba-la-mật không có pháp nào sinh ra, không có pháp nào diệt mất.”
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân hỏi Tu-bồ-đề: “Nếu Bồ-tát tu tập Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì là tu tập pháp gì?” “Này Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát tu tập Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì chính là tu tập hư không.”
Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Nếu có người thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng Bát-nhã ba-la-mật, con sẽ bảo vệ người ấy.”
Tu-bồ-đề hỏi Thích-đề-hoàn-nhân: “Ông có thấy pháp này là thứ có thể bảo vệ được không?” Thích-đề-hoàn-nhân đáp: “Không thấy.”
“Này Kiều-thi-ca! Nếu Bồ-tát thực hành đúng như lời Bát-nhã ba-la-mật dạy, thì đó chính là được bảo vệ. Nếu Bồ-tát có lúc xa lìa Bát-nhã ba-la-mật, thì người hay phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần, yêu ma) sẽ có dịp làm hại. Này Kiều-thi-ca! Nếu ai muốn bảo vệ người thực hành Bát-nhã ba-la-mật, thì cũng như muốn bảo vệ hư không. Này Kiều-thi-ca! Ý ông thế nào? Ông có thể bảo vệ tiếng vang được không?” Thích-đề-hoàn-nhân đáp: “Không thể.”
“Này Kiều-thi-ca! Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật cũng như thế: biết tất cả các pháp đều không, như tiếng vang, mà cũng không phân biệt như thế; nên biết đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật.”
Bấy giờ Phật dùng thần lực khiến cho tất cả các vị trời Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương, cõi trời thấp nhất trong cõi dục) trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ), cùng các vị Thích-đề-hoàn-nhân, chủ cõi Ta-bà (cõi thế giới loài người đang sống, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu), và các vị Phạm thiên vương (vua trời cõi Phạm thiên trong cõi sắc), đều đến chỗ Phật, cúi đầu sát đất lạy dưới chân Phật rồi lui đứng một bên. Các vị Tứ Thiên vương, các vị Thích-đề-hoàn-nhân, các vị Phạm thiên vương nhờ thần lực của Phật mà thấy được một nghìn đức Phật, cùng tướng mạo như thế, cùng danh hiệu như thế; vị giảng phẩm Bát-nhã ba-la-mật đều tên là Tu-bồ-đề, người nêu câu hỏi vặn cũng đều như Thích-đề-hoàn-nhân. Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng ở cõi này giảng Bát-nhã ba-la-mật.
Bấy giờ Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Khi Bồ-tát Di-lặc thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, ở nơi này sẽ giảng Bát-nhã ba-la-mật như thế nào?” “Này Tu-bồ-đề! Khi Bồ-tát Di-lặc thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, giảng Bát-nhã ba-la-mật thì không nói sắc là không, không nói thọ, tưởng, hành, thức là không; không nói sắc bị trói buộc, không nói sắc được cởi mở; không nói thọ, tưởng, hành, thức bị trói buộc, không nói thọ, tưởng, hành, thức được cởi mở.”
Tu-bồ-đề thưa: “Bạch Thế Tôn! Bát-nhã ba-la-mật là thanh tịnh chăng?” Phật dạy: “Vì sắc thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh.” “Vì thọ, tưởng, hành, thức thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh chăng?” Phật dạy: “Vì hư không thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh; vì sắc không nhiễm bẩn nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh; vì thọ, tưởng, hành, thức không nhiễm bẩn nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh. Này Tu-bồ-đề! Vì hư không không nhiễm bẩn nên Bát-nhã ba-la-mật thanh tịnh.”
“Bạch Thế Tôn! Nếu có thiện nam, thiện nữ thọ trì, đọc tụng Bát-nhã ba-la-mật thì trọn không bị chết oan (chết bất đắc kỳ tử). Chừng ấy trăm nghìn vị trời đều cùng đi theo. Nếu vào các ngày mồng tám, mười bốn, mười lăm, hai mươi ba, hai mươi chín, ba mươi mỗi tháng (sáu ngày trai trong tháng, ngày người tu giữ giới thanh tịnh), ở bất cứ nơi đâu mà giảng Bát-nhã ba-la-mật thì phúc ấy rất nhiều.” Phật dạy: “Đúng thế, đúng thế! Này Tu-bồ-đề! Người ấy giảng Bát-nhã ba-la-mật thì được phúc rất nhiều. Này Tu-bồ-đề! Bát-nhã ba-la-mật gặp nhiều trở ngại. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật là châu báu lớn, đối với các pháp không chấp trước, không nắm giữ gì. Vì sao vậy? Vì các pháp vốn không có gì, không thể tìm được.
Này Tu-bồ-đề! Vì Bát-nhã ba-la-mật không có cái được nên không gì làm nhơ bẩn được. Vì sao? Vì Bát-nhã ba-la-mật không có pháp nào cả, nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật không nhiễm bẩn. Vì Bát-nhã ba-la-mật không nhơ bẩn nên các pháp cũng không nhơ bẩn. Nếu như thế mà cũng không phân biệt, thì gọi là thực hành Bát-nhã ba-la-mật. Này Tu-bồ-đề! Trong Bát-nhã ba-la-mật không có pháp nào để thấy hay không thấy, không có pháp nào để nắm lấy hay buông bỏ.”
Lúc ấy chừng ấy trăm nghìn vị thiên tử (con trời, các vị trời) nhảy nhót vui mừng, ở giữa hư không đồng thanh xướng lên: “Chúng tôi ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người ở) được thấy bánh xe pháp (lời Phật dạy, ví như bánh xe lăn đi khắp nơi nghiền nát phiền não) chuyển lần thứ hai!” Tu-bồ-đề nói với các thiên tử: “Không phải chuyển lần đầu, cũng không phải chuyển lần thứ hai. Vì sao? Vì trong pháp Bát-nhã ba-la-mật không có chuyển, cũng không có quay lại.”
Phật bảo Tu-bồ-đề: “Ma-ha ba-la-mật (ba-la-mật lớn) là Bát-nhã ba-la-mật của Bồ-tát, tức là đối với tất cả các pháp không chuyển, không chấp trước. Đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà cũng không có gì được. Khi chuyển bánh xe pháp cũng không có gì được chuyển, không có pháp nào để quay lại, không có pháp nào để chỉ bày, không có pháp nào để thấy, vì pháp này không thể nắm bắt. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Không thì không chuyển, không quay lại; không tướng, không tạo tác, không dấy khởi, không sinh ra, không có gì cả, không chuyển, không quay lại; nói như thế gọi là giảng Bát-nhã ba-la-mật. Không có người nghe, không có người nhận, không có người chứng đắc, cũng không có ai lấy pháp làm phúc điền (ruộng phúc — nơi gieo điều thiện để gặt phúc báo).”
Tu-bồ-đề bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không bờ bến là Bát-nhã ba-la-mật, vì hư không không bờ bến. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật chân chính là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp bình đẳng. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật xa lìa là Bát-nhã ba-la-mật, vì bản tính các pháp vốn xa lìa. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể phá hoại là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không thể nắm bắt. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có chỗ chốn là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không hình, không tên. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đi là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không đến. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể cướp đoạt là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không thể nắm lấy. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật cùng tận là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không cùng tận. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không sinh là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không sinh. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không tạo tác là Bát-nhã ba-la-mật, vì không thể tìm thấy người tạo tác. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không xuất ra là Bát-nhã ba-la-mật, vì không thể tìm thấy người xuất ra. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đến nơi là Bát-nhã ba-la-mật, vì không có sự lùi bước chìm mất. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không cáu bẩn là Bát-nhã ba-la-mật, vì mọi phiền não (những tâm xấu như tham, giận, si mê làm rối loạn tâm) đều đã thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không nhơ bẩn là Bát-nhã ba-la-mật, vì chỗ nương không bị nhơ bẩn (?).
Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không diệt là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp lìa thời trước (không có điểm khởi đầu trong quá khứ). Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như huyễn (như trò ảo thuật) là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không sinh. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như mộng là Bát-nhã ba-la-mật, vì ý thức bình đẳng. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không hý luận (không bàn suông, không bày đặt suy diễn vô ích) là Bát-nhã ba-la-mật, vì mọi hý luận đều bình đẳng. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không niệm tưởng là Bát-nhã ba-la-mật, vì mọi niệm tưởng không sinh. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không lay động là Bát-nhã ba-la-mật, vì pháp tính (bản chất chân thật của các pháp) thường còn mãi. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật lìa ham muốn là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không dối gạt. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không dấy khởi là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không phân biệt. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vắng lặng là Bát-nhã ba-la-mật, vì tướng của các pháp không thể nắm bắt. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không phiền não là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không có lỗi lầm.
Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không có chúng sinh là Bát-nhã ba-la-mật, vì không thể tìm được giới hạn của chúng sinh. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không đứt đoạn là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không dấy khởi. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không rơi vào hai bên cực đoan là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không chấp trước. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không khác biệt là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không hòa hợp. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không chấp trước là Bát-nhã ba-la-mật, vì không phân biệt địa vị Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) và địa vị Bích-chi Phật. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không phân biệt là Bát-nhã ba-la-mật, vì mọi phân biệt đều bình đẳng. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không thể đo lường là Bát-nhã ba-la-mật, vì phép đo lường không sinh. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như hư không là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không có chướng ngại. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không sinh là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không dấy khởi.
Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô thường (không bền lâu) là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không mất. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật khổ là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không có khổ não. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô ngã (không có cái ta riêng có thật) là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không có gì để tham đắm. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không có gì để được. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô tướng (không có hình tướng) là Bát-nhã ba-la-mật, vì tướng của các pháp không thể nắm bắt. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô tác (không mong cầu tạo tác) là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không thành tựu gì. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật sức mạnh là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không thể phá hoại. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật vô lượng pháp Phật là Bát-nhã ba-la-mật, vì vượt ngoài phép tính đếm. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật không sợ hãi là Bát-nhã ba-la-mật, vì tâm không chìm đắm. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật như như (đúng như thật, không đổi khác) là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không khác nhau. Bạch Thế Tôn! Ba-la-mật tự nhiên là Bát-nhã ba-la-mật, vì các pháp không có tự tính (bản chất riêng cố định).”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video