Thiên 3 — Bác thuyết trọng âm khinh dương

 Vạch rõ thuyết “quý âm khinh dương”

 Kinh Dịch nói: “Lập ra đạo của trời gọi là âm và dương.” Chỉ hai khí ấy thôi mà về thể thì cái gì cũng có đủ, về dụng thì cái gì cũng bao gồm; hai thứ không thể bỏ một. Cho nên nói: “Dương lẻ loi thì không sinh, âm đơn độc thì không lớn”; hai thứ chưa từng rời nhau. Cho nên nói: “Dương bám gốc vào âm, âm bám gốc vào dương.” Bỏ dương mà nói âm thì chẳng phải là âm; bỏ âm mà nói dương thì chẳng phải là dương.

 Thánh nhân làm Kinh Dịch, sao nhất định nâng dương nén âm? Đáp: đạo chỉ là một mà thôi, cho nên nói Càn (quẻ thuần dương, tượng trời) chia làm hai thì gọi là Khôn (quẻ thuần âm, tượng đất). Nói theo hai mặt đối đãi của lưỡng nghi (hai thế lực đối nhau của vũ trụ) thì gọi là âm dương; nói theo cái nhất nguyên (cái gốc duy nhất ban đầu) hòa lẫn làm một thì chỉ có dương mà thôi. Nói dương là âm đã ở trong đó rồi. Xét theo việc người, thì dương là người quân tử, âm là kẻ tiểu nhân. Trong là quân tử, ngoài là tiểu nhân thì là quẻ Thái (quẻ thông suốt, yên ổn); trong là tiểu nhân, ngoài là quân tử thì là quẻ Bĩ (quẻ bế tắc). Theo đó mà nói, dương và âm không thể tách rời. Nếu đã tách ra thì phải quý dương mà khinh âm (?), như thánh nhân làm Kinh Dịch. Vì sao? Nếu quý âm khinh dương thì là trái với ý thánh nhân làm Kinh Dịch, làm rối đạo chính của trời đất.

 Vậy mà «Ngọc Xích» lại cho bốn quẻ Cấn, Tốn, Chấn, Đoài là âm đang vượng tướng (khí đang lúc thịnh) nên quý, cho Càn, Khôn, Khảm, Ly là dương cô hư (lẻ loi, trống rỗng) nên khinh. Rồi theo phép nạp giáp (phép ghép các thiên can vào các quẻ), đem tám thiên can và mười hai địa chi ra phân: Bính nạp vào Cấn, Tân nạp vào Tốn, Canh nạp vào Chấn mà Hợi, Mão, Mùi theo nó, Đinh nạp vào Đoài mà Tỵ, Dậu, Sửu theo nó, những chữ ấy đều gọi là âm nên quý. Giáp nạp vào Càn, Ất nạp vào Khôn, Quý nạp vào Khảm mà Tý, Thân, Thìn theo nó, Nhâm nạp vào Ly mà Ngọ, Dần, Tuất theo nó, những chữ ấy đều gọi là dương nên khinh. Từ đó những người đời nay bàn địa lý (phong thủy), chẳng cần biết đất thật hay giả thế nào, hễ thấy long âm, nước âm, hướng âm thì nhất loạt cho là tốt, thấy long dương, nước dương, hướng dương thì nhất loạt cho là xấu. Đó là sai lầm quá mức.

 Lẽ tốt xấu không đâu rõ hơn Kinh Dịch. Sáu mươi bốn quẻ của Dịch quẻ nào cũng có chỗ tốt, có chỗ xấu. Tám quẻ là cha mẹ của sáu mươi bốn quẻ, há có lẽ bốn quẻ toàn tốt, bốn quẻ toàn xấu? Tám can mười hai chi cũng vậy. Tôi cho rằng bàn đất thì chỉ bàn đó có phải đất tốt hay không, chứ không nên bàn nó thuộc quẻ nào, thuộc can chi nào. Nếu quả thật long thật, huyệt (điểm tụ khí, chỗ đặt mộ) đúng, nước ôm vòng quanh, tọa hướng (phía lưng tựa và phía mặt nhìn của ngôi mộ) thích đáng, thì dù dương cũng tốt. Nếu long không phải đến thật, huyệt không phải kết thật, sa (các gò núi nhỏ quanh huyệt) bay đi, nước quay lưng, tọa hướng lệch xiêu, thì dù âm cũng xấu.

 Lại còn bó buộc vào cái gọi là “tam cát lục tú” (ba phương vị tốt và sáu phương vị đẹp theo thuyết phái này), cho rằng nó xuất phát từ sao trên trời. Xét lời các nhà thiên văn thì Tử Vi viên ở phương Nhâm Hợi (bắc lệch tây bắc) của Trung Quốc, Thái Vi viên ở phương Bính Ngọ (nam), Thiên Thị viên ở phương Dần Cấn (đông bắc) (“viên” là ba khu vực sao lớn trên bầu trời theo thiên văn cổ). Hơn nữa, hai mươi tám tú (hai mươi tám chòm sao chia đều quanh bầu trời) phân bố khắp mười hai cung (mười hai khu vực chia vòng trời), chòm nào cũng có thể làm phúc, cũng có thể làm họa. Hai mươi bốn phương can chi dưới đất ứng lên các sao trên trời cũng như thế. Cớ sao ở chỗ này thì tốt, ở chỗ kia thì xấu? Điều đó hoàn toàn không hợp với lẽ của sao trời.

 Đến chỗ nói Càn Khôn là già cứng, Thìn Tuất là khôi cang (hai sao dữ), Sửu Mùi là ám kim sát (sát khí kim ngầm), thì đủ thứ đều trái lẽ. Càn Khôn là cha mẹ của các quẻ, sáu quẻ con đều do nó sinh ra, sao lại là xấu được? Phân biệt già hay non là ở long: long xuất thân non thì dù Càn Khôn cũng non; long xuất thân già thì dù Tốn, Tân, Đoài, Đinh cũng già. Bốn sao làm thành gáo của Bắc Đẩu gọi là Thiên Khôi, chỗ cán Bắc Đẩu chỉ tới gọi là Thiên Cang; đó là cái trục xoay vần bốn mùa, điều hòa nguyên khí (khí gốc của trời đất), là cái quyền lớn của tạo hóa. Các nhà lý số (người suy đoán vận số theo lẽ âm dương) cho rằng chỗ Thiên Cang chỉ tới thì mọi sát khí đều ẩn mất, còn gì tốt bằng, sao lại cho là xấu?

 Ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) đều là sợi dọc sợi ngang của trời đất, sao riêng kiêng bốn chữ kim? Canh, Dậu, Tân là kim cứng rắn nhất, đã không hại gì đến việc nó là tốt, thế mà riêng kiêng cái kim ngầm ở bốn góc, thật vô lý quá. Những điều như thế, các ông Quản (Quản Lộ, đời Tam Quốc), Quách (Quách Phác, đời Tấn, tác giả «Táng thư»), Dương (Dương Quân Tùng, đời Đường), Lại (Lại Văn Tuấn, đời Tống) chưa từng có lời nào nói rõ; kẻ không biết mà bày đặt bừa, để chất độc tràn khắp thiên hạ. “Kẻ đầu tiên làm tượng gỗ chôn theo người chết, chắc sẽ tuyệt tự chăng?” (lời Khổng Tử, ý nói kẻ khởi xướng điều xấu ắt chịu quả báo). Tôi không khỏi cầm bút mà than thở mãi.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video