Tháng nắng nóng bị trúng nóng
Đi đường gặp nắng nóng gắt là đáng thương nhất. Vội lấy năm tiền (tiền: đơn vị cân thời xưa, khoảng 3,7 gam) đất bám ở bánh xe, cho vào chén nước, để lắng trong rồi uống hết nước ấy. Người nhẹ nhõm, khỏe khoắn, liền yên ổn.
Thương hàn sinh ho
Thương hàn (theo Đông y: bệnh do khí lạnh từ bên ngoài xâm nhập, sinh sốt, ớn lạnh, đau mình) sinh ho, đêm không ngủ được. Nghiền thật mịn một tiền phèn chua thành bột. Lấy bán hạ (củ cây bán hạ, vị thuốc trừ đờm), vỏ quýt và gừng nấu chung, sắc thành nước rồi hòa bột phèn vào uống, làm tan đờm dãi đặc.
Nhọt rốn cá
Nhọt rốn cá (loại nhọt độc, giữa có miệng lõm như rốn con cá) độc nặng, khó chữa. Đem phèn nung trong lửa rồi trải ra đất cho nguội. Dùng hồ bột mì làm vào tiết Hàn thực (tiết ăn đồ nguội, khoảng đầu tháng ba âm lịch) trộn cho dính rồi dán lên. Da non mọc lại, sưng tiêu, liền yên.
Lở miệng
Lở miệng phát lên, đau không nói được. Lấy xạ hương (chất thơm lấy từ túi xạ của con hươu xạ) và đồng thanh (gỉ đồng màu xanh) nghiền chung. Để khô, nhón một ít rắc lên luôn tay, chẳng bao lâu tự yên.
Sinh khó
Đàn bà lúc sắp đẻ rất khó khăn, nếu có phương thuốc hay thì cũng không vất vả. Tìm cái quai mũi của chiếc giày cỏ vứt bên đường, đốt thành tro, uống với rượu liền yên.
Đàn bà khô miệng
Đàn bà miệng lưỡi đều khô cháy, không chữa thì sao yên được dù chỉ một lúc. Tìm một bộ gan gà lông vàng, đốt thành tro, hòa rượu uống, công hiệu như thuốc tiên.
Chảy nước mắt
Gặp gió chảy nước mắt lạnh, hãy nghe cách chữa tận gốc: tháng chạp đi tìm cây dâu, chớ coi thường. Lấy những lá còn trên đầu cành chưa rụng, sắc nước rửa mắt nhiều lần, tự nhiên yên.
Tiểu tiện không thông
Tiểu tiện không thông có gì khó, chẳng cần thầy thuốc xoàng nói đi nói lại. Lấy biển súc (một loại cỏ thuốc, lá nhỏ như lá tre, làm lợi tiểu) sắc với nước, uống một hơi, mới biết phép này không phải truyền suông.
Đại tiện không thông
Đại tiện không thông, hãy nghe lời tôi: bụng đầy như núi, ngồi dậy khó khăn. Dùng nước nghiền hạt gai dầu lấy nước, uống một lần, tự nhiên yên.
Chảy máu mũi
Trong mũi chảy máu cam trào ra như suối. Lấy tóc rối đốt thành tro, có gì là khó; dùng ống trúc thổi tro vào trong mũi, chốc lát khỏi như gặp thần tiên.
Đau răng
Đau răng nhức không nói nên lời, có được cách chữa thì như gặp các vị tiên. Lấy đại kích (rễ cây đại kích, vị thuốc có độc) đốt lên rồi cắn vào chỗ đau. Phương thuốc nổi tiếng lưu lại, đâu phải truyền suông.
Ho lâu năm
Ho lâu năm khó khỏi nhất, chớ đi cầu người cho tốn tiền uổng. Chỉ cần lấy hoa khoản đông (hoa cây khoản đông, vị thuốc trị ho) tán bột, đốt như đốt hương, hít một hơi liền yên.
Gai đâm sưng đau
Bị gai đâm nhiễm độc sưng đau, kêu la không ngớt, không ra máu, không ra mủ, không ngủ được. Nghiền nát nhựa thông thành bột mịn, đắp lên rồi lấy lụa bịt lại, khỏi tai họa.
Bị dao chém chảy máu
Bị dao chém chảy máu không ngừng, con ngài mùa thu đã đẻ trứng hiệu nghiệm nhất. Nghiền nát, đốt thành tro, dán vào chỗ bị thương, máu cầm ngay, bình yên.
Trẻ nhỏ đau xương
Trẻ nhỏ đau xương không nói được, chảy máu chảy mủ thật đáng thương. Tìm một cái xác lột của rắn nước, đốt thành tro, trộn dầu dán vào chỗ đau.
Tiêu chảy
Từng nghe hỏi tiêu chảy ra nước có phương gì: hạt mã đề rang cháy là tốt nhất. Tán bột mịn, mỗi lần một tiền hòa với nước cơm, chỉ cần bảy lần uống là khỏe.
Nhọt
Nhọt [chữ thiếu] trong ngoài (?) lâu không khỏi, khiến người đi lại đau như bị nấu. Nếu ông biết lấy móng chân bò, đốt thành tro trộn dầu, đắp vào chỗ bệnh.
Cố lãnh
Người mắc cố lãnh (chứng lạnh lâu ngày, bám sâu trong người khó trừ) đêm không ngủ được. Dùng xuyên ô (củ ô đầu vùng Tứ Xuyên, vị thuốc nóng, có độc) để sống, nghiền thật mịn, trộn với giấm ngon, trải lên lụa, dán vào chỗ lạnh, sẽ ấm như bông.
Ruồi vào ruột
Bỗng bị ruồi chui vào cổ họng, trong bụng khó chịu, nôn mãi không thôi. Tìm mắt con cóc, nghiền nát nuốt xuống, giải được nỗi lo.
Muỗi, rận
Mộc miết (hạt gấc) và xuyên khung (củ cây xuyên khung, vị thuốc thơm) hai vị lượng bằng nhau, hùng hoàng (khoáng chất màu vàng chứa lưu huỳnh và thạch tín, có độc) bằng một nửa, trộn đều. Dùng mật ong làm viên, mỗi lần đốt một viên, tự nhiên muỗi rận không đến quấy.
Phá thương phong
Bệnh phá thương phong (bệnh uốn ván, do vết thương nhiễm độc gây co cứng) chớ chậm trễ. Lấy hai ba tiền xác ve sầu mùa thu. Đến lúc cứng hàm thì khó chữa rồi, nên kịp đốt thành tro uống với rượu, liền yên.
Thương hàn cấp
Bị thương hàn phát gấp, hãy nghe lời người: phép này ai biết là do thánh truyền. Bán hạ, rượu, gừng sắc chung, uống ngay liền yên.
Rắn cắn
Nếu ai khổ vì bị rắn độc cắn, tỏi một tép (loại tỏi cả củ chỉ có một tép) vốn có sức rất hay. Thái thành lát, đắp che chỗ bị cắn, đốt ngải cứu lên trên bảy mồi (mỗi lần đốt một nhúm ngải trên da gọi là một mồi), liền khỏe.
Chó cắn
Bị chó cắn cần gì khổ sở lo âu, ta có phương tiên chỉ truyền miệng: cạo lấy rêu xanh trên gạch (?) trộn với phân bò, đắp vào chỗ bị cắn, khỏi ngay.
Đau vùng tim
Đau vùng tim (đau ở vùng ngực trên, sát chỗ dạ dày) khổ không chịu nổi, vội xem phương tiên truyền "hải thượng phương" (bài thuốc tương truyền do tiên ngoài biển truyền lại, ý nói bài thuốc dân gian rất hiệu nghiệm). Lấy biển súc sắc với nước uống một hơi, uống xong liền khỏe.
Bệnh rùa
Bệnh rùa trong bụng (bụng mọc khối cứng như con rùa) khổ không nói nên lời, trong bụng sinh khối cứng như gạch. Lấy con tằm tự chết cứng (bạch cương tàm: tằm chết cứng vì nấm, vị thuốc) và nước tiểu ngựa trắng, chẳng bao lâu khối ấy mềm như bông.
Nội chướng
Mắt bị nội chướng (màng mờ sinh bên trong mắt, như bệnh đục thủy tinh thể) nước mắt dầm dề, hãy chớ khổ não trong lòng. Chỉ cần lấy mật và óc cá chép, trộn đều đắp vào thì yên.
Đau xương
Xương bị đánh vỡ là khó khăn nhất. Tìm chiếc giày đi núi đã rách, chớ coi thường; đốt thành tro trong lửa, trộn dầu dán vào, bảo đảm mặt khóc hóa mặt vui.
Bỏng nước sôi, bỏng lửa
Bị nước sôi dội, lửa đốt đau không chịu nổi, da thịt nát loét đau khác thường. Lấy lòng trắng trứng gà và rượu ngon tưới rửa, tin rằng đây là phương tiên truyền từ ngoài biển.
Cổ họng
Cổ họng bế tắc không nói được, may có hàn the (bằng sa, một khoáng chất) giữ cho yên. Giã trộn với mơ muối thành viên to bằng quả táo, ngậm trong miệng cho tan, liền thông.
Hôi nách
Trên người hôi nách không chịu nổi, trao cho ông phương hay là dùng nước tiểu. Đêm khuya yên tĩnh, hứng lúc còn nóng mà rửa nhiều lần, con cháu đời sau khỏi bị di truyền.
Lỵ ra máu
Muốn chữa huyết lỵ (bệnh lỵ đi ngoài ra máu) chớ chậm trễ. Lấy giấy ướt gói muối, đốt trong lửa, nghiền nát chia làm ba lần dùng, hòa với nước cháo trắng mà uống, liền yên.
Treo cổ tự tử
Người treo cổ trên xà nhà, hãy nghe cách cứu: vội vàng đỡ xuống đặt nằm trên đất, lấy bồ kết và tế tân (rễ cây tế tân, vị thuốc cay thơm) tán bột thổi vào trong mũi, chốc lát hồn phách tự trở về.
Điếc tai
Tai điếc lâu rồi không nghe được tiếng người, dẫu bệnh đã ba năm năm cũng chẳng sợ. Tìm mật chuột nhỏ vào trong tai, thật như trong chốc lát gặp thần tiên.
Trẻ nhỏ khóc đêm
Trẻ nhỏ khóc đêm thật đáng thương, suốt đêm không ngủ, khổ sở dày vò. Lấy móng bò tán bột dán lên rốn, yên lặng êm ả, tự nhiên yên.
Đau tai
Trong tai đau như dao khoét, chảy máu chảy mủ lâu không khô. Lấy phân chim cưu (chim gáy) và dạ minh sa (phân dơi, vị thuốc) thổi vào trong tai, hết mủ tiêu sưng liền yên.
Đau răng
Một nhúm đậu đen, vài cọng hành, ngải cứu đã giã kỹ, xuyên tiêu (hạt tiêu vùng Tứ Xuyên) đều có công. Lấy nửa bát nước sắc lên, siêng súc miệng, đau răng dứt ngay, hiển hiện như thần.
Mũi đỏ
Mũi đỏ do phế phong (theo Đông y: phong nhiệt tích ở phổi, lộ ra ở mũi) khó chữa nhất, may có phương hay đáng giữ gìn. Chỉ cần lấy lưu huỳnh và phèn chua tán bột mịn, hòa với nước quả cà là hợp nhất.
Trùng thiệt
Trẻ nhỏ bị trùng thiệt (dưới lưỡi sưng nổi lên như mọc thêm một cái lưỡi) khổ sở nhất. Đem ổ khóa gỉ đốt trong lửa, gõ cho rơi vụn, tán bột mịn, hòa nước cho uống, liền tiêu.
Sa âm đạo, sa tử cung không thu lên được
Sa hậu môn và sa âm đạo là hai nỗi lo. Tìm cá diếc, chỉ dùng phần đầu, hơ trên lửa cho khô, tán bột mịn, một nửa xoa ngoài, một nửa uống, tự nhiên thu lên.
Sa hậu môn
Sa hậu môn không dứt, lâu ngày khó yên; thật là phương tiên, người có duyên mới gặp. Tìm con nhện đốt cho cháy nát, bôi lên hậu môn, khỏi ngay.
Lúc rét lúc nóng
Lúc rét lúc nóng lại kéo dài, lặp đi lặp lại như bị ma quỷ quấy. Trên đường tìm vài con nhện hỉ (loại nhện nhỏ chân dài, dân gian cho là điềm vui), đem buộc vào bên chỗ bắt mạch ở cổ tay.
Cổ họng
Cổ họng tắc gấp chớ chần chừ, hãy tìm rễ cỏ lư đô (?). Sắc với rượu ngon cho sôi ba bốn dạo, dùng ống tre rót vào họng, hay như thần.
Song nga
Lấy rễ ngưu tất (rễ cây ngưu tất, vị thuốc) tươi giã lấy nước; nam thổi vào lỗ mũi trái, nữ thổi vào lỗ mũi phải. Chẳng sợ song nga (hai bên họng sưng to như hai con ngài, tức viêm amiđan hai bên) phát gấp, hòa rượu uống một lần, tự nhiên lui.
Lỵ
Bảy quả ô mai (mơ hun khói), bảy quả táo, bảy cái vỏ hạt dẻ (?), bảy tấc cam thảo, thêm bấc đèn, sắc chung với rượu, lỵ đỏ lỵ trắng (lỵ ra máu và lỵ ra mũi nhầy) lập tức khỏi.
Kinh nguyệt không thông
Đàn bà kinh nguyệt không thông, lấy phân chuột đốt thành tro, thấy công hiệu ngay. Hòa với rượu nóng mà uống, như gặp được Biển Thước (danh y nổi tiếng thời Chiến Quốc), chỉ cần một lần uống đã hiển hiện như thần.
Ít sữa
Đàn bà ít sữa, hãy nghe lời tôi: chỉ dùng năm tiền xuyên sơn giáp (vảy con tê tê), nghiền nát, uống với nước vo gạo ngay trong đêm, sữa chảy ra như suối trong giếng.
Nhọt vú
Nhọt vú sưng đau kêu la không ngớt. Lấy vừng rang cháy, nghiền thật mịn, hòa với dầu trong chén đèn, bôi lên trên, hết mủ tiêu sưng, khỏi ngay.
Đẻ nhiều
Xạ hương, nhục quế (vỏ quế) và hồng hoa, trộn chung với nước đá làm viên. Lấy nước sắc ngưu tất uống kèm, chắc chắn dứt thai, không đẻ nữa.
Tiểu són
Tiểu tiện không cầm được có gì khó: tìm ô dược ở Thiên Thai (rễ cây ô dược mọc ở núi Thiên Thai, loại tốt nhất) nghiền ra. Uống sau bữa ăn, nên uống với nước cơm, mỗi ngày hai lần, mỗi lần ba tiền.
Hóc xương
Hóc xương khó chữa, khổ sở kêu trời; lấy rễ cây kim anh sắc với giấm.
Khi nuốt vào họng chớ để dính lên răng; xương sẽ ra, người tự dễ chịu.
Có thai lên cơn sốt rét
Đang có thai mà lên cơn sốt rét, khổ không nói nên lời, rét nóng thay nhau hành thật đáng thương. Vội lấy đủ ba tiền dạ minh sa, lúc bụng đói uống với nước trà, tự yên.
Huyết băng
Đàn bà bị băng lậu (ra huyết ở đường sinh dục, lúc ồ ạt, lúc rỉ rả không dứt) sao mà máu ra nhiều thế. Lấy quán chúng (rễ một loại dương xỉ, vị thuốc) rang với gạo, trộn đều; mỗi lần uống hai tiền với rượu và giấm, nên biết chứng này tự tiêu.
Cam răng
Tẩu mã nha cam (bệnh lợi răng loét hoại phát nhanh như ngựa chạy) làm răng lung lay. Lấy quả táo gói tín thạch (thạch tín) bên trong, đốt trong lửa, lại lấy hoàng bá (vỏ cây hoàng bá) cùng tán bột, nhón một ít xát vào chỗ bệnh, lập tức tiêu.
Đàn bà bị ngũ tâm nhiệt
Ngũ tâm phát nóng (nóng ở lòng hai bàn tay, lòng hai bàn chân và vùng ngực) biết làm sao? Lấy xích thược (rễ cây thược dược đỏ) cùng bạc hà, lượng bằng nhau, nghiền mịn, uống với nước sôi, từ đó thấy mát mẻ nhiều.
Lở miệng
Cả miệng lở loét đau đáng thương, vội lấy gừng khô cùng hoàng liên (rễ cây hoàng liên, vị đắng), nhai kỹ trong miệng cho chảy dãi ra, từ đó lở loét không còn vương vấn.
Trẻ nhỏ nôn mửa, tiêu chảy
Trẻ nhỏ nôn mửa tiêu chảy, làm sao cho yên? Lấy hoạt thạch (một loại khoáng chất trơn mịn) và lưu huỳnh nghiền chung, mỗi lần một tiền hòa nước cho uống, mới biết thuốc hay là của thần tiên.
Đau đầu do đầu phong
Đầu phong (chứng đau đầu lâu năm, hay tái phát, do phong tà gây ra) đau ở vùng thái dương. Xuyên khung, bạch chỉ (rễ cây bạch chỉ), thạch cao, đủ ba vị, tán bột mịn, mỗi lần ba tiền uống với trà, uống xong hiệu nghiệm ngay, chưa từng có.
Điếc tai
Tai điếc suốt ngày không nghe tiếng người. Lấy tế tân tán bột, nấu chảy sáp ong viên lại, bọc bông nhét vào tai, viên to bằng cục phân chuột. Bấy giờ mới tin trừ được bệnh như cởi trói cho người bị treo ngược.
Tự hãn
Tự hãn (tự ra mồ hôi khi không vận động) không dứt thì dùng bột phòng phong (rễ cây phòng phong), uống hai tiền với nước sắc phù tiểu mạch (hạt lúa mì lép nổi trên mặt nước). Nếu không hiệu thì dùng bột mẫu lệ (vỏ hàu nghiền). Hai phương đã thử nghiệm, có thể lưu truyền.
Chó cắn
Người bị chó cắn đau đáng thương. Lấy năm mươi hạt thầu dầu bỏ vỏ, giã nát thành cao, dán vào chỗ bị cắn. Lại có phương dùng xương hổ, cũng có thể truyền cùng.
Tay chân lạnh buốt
Tay chân lạnh buốt, trong bụng khó chịu. Lấy tay chấm nước nóng vỗ vào khoeo chân; thấy hiện những chấm tím đen thì lấy kim chích vỡ, cho ra bớt máu độc, liền khỏi.
Bỏng nước sôi, bỏng lửa
Bị nước sôi, lửa đốt đau đáng thương. Lấy vỏ cây dâu rượu tán bột, trộn dầu nhào lại; lại lấy rượu ngon hòa mà rửa, trước mắt sẽ thấy yên ngay.
Chuột rút kèm nôn mửa, tiêu chảy
Chuột rút kèm nôn mửa tiêu chảy thật khó chịu. Lấy lá ngải và mộc qua (quả cây mộc qua) sắc nước để nguội; vội lấy muối ăn đặt vào miệng, vừa nuốt xuống liền khỏe.
Bĩ tích
Người lớn trẻ nhỏ mắc bĩ tích (?) (trong bụng kết thành khối cứng), trong ruột có một khối cứng như gạch. Giã tỏi cùng phác tiêu (muối khoáng mang tiêu, làm nhuận tràng) và đại hoàng (rễ cây đại hoàng, vị thuốc tẩy), đắp dán vào chỗ bệnh, khối ấy sẽ mềm như bông.
Nhọt
Hoàng bá cùng bột khinh phấn (một hợp chất thủy ngân dạng bột trắng, có độc), thêm mật lợn hòa thành cao, đắp dán rồi lấy lụa quấn chặt. Mười ngày thay một lần, nhọt sẽ khỏi như lấy tay nhặt đi.
Hóc xương
Phương đơn giản chữa hóc xương là rễ cây gai dại; lại có phương dùng cam thảo với sa nhân (hạt cây sa nhân, vị thơm); lại có phương dùng cả quả lẫn rễ hoa kim phượng (cây bóng nước). Ba cách chữa đều thần hiệu.
Thôi sinh
Thôi sinh (giục đẻ, giúp sinh nhanh): lấy bảy mươi hạt hoàng quỳ (hạt cây vông vang) rang lên, nghiền nát uống với rượu, cứu người lúc nguy cấp. Đàn bà đẻ khó liền được vẹn toàn, cả nhà khỏi phải lo buồn.
Xuy nhũ
Đàn bà bị xuy nhũ (vú sưng cứng, tắc sữa, xưa cho là do trẻ bú thổi hơi vào) khó chịu nhất. Vội lấy ghét đọng trên chiếc lược trăm răng của đàn ông, gỡ xuống trộn với cơm viên to bằng hạt ngô đồng, uống ba viên với rượu, không thành hại.
Trĩ lậu, sa hậu môn
Người bị trĩ lậu (bệnh trĩ có lỗ rò chảy mủ) và sa hậu môn rất khổ, lúc đau mặt xám như đất. Vội lấy chừng hai tiền xuyên tiêu, lúc bụng đói uống với nước, khỏi khổ sở.
Xuy nhũ
Đàn bà bị xuy nhũ thì làm sao? Lấy bồ kết đốt thành tro, trộn với bột vỏ nghêu, hòa với rượu ngon tám phần (?) mà uống, lập tức khỏi, hiệu nghiệm thật nhiều.
Đinh sang
Chữa đinh sang (nhọt nhỏ, chân sâu, cứng như cái đinh, rất độc) thần hiệu là cỏ [chữ thiếu] (?), phải đi hái vào giờ Ngọ ngày mùng năm tháng năm. Tán bột mịn, lấy hơn nửa lạng hòa rượu uống, uống xong ra mồ hôi, quả nhiên khỏi.
Rắn cắn, chó cắn
Tế tân, tất bát (quả cây tất bát, giống quả tiêu lốt) và hùng hoàng, dùng rượu nghiền, cho thêm xạ hương. Bất kể rắn cắn hay chó cắn, uống ngay liền khỏe.
An thai
An thai (giữ cho thai yên): tía tô, trần bì (vỏ quýt để lâu năm), vỏ quýt, hành, cùng bột mịn sa nhân, sắc chung với rượu. Thai khí không yên (thai động, khí trong bụng bất ổn) dồn lên dưới ngực, bụng trướng đau, uống vào có công hiệu như thần.
Chó dại cắn
Người bị chó dại cắn khổ nhất. Lấy năm tiền hùng hoàng, năm tiền xạ hương, mỗi lần lấy hai tiền hòa rượu, chia làm hai lần uống; nếu không uống được thì đổ vào mũi cũng yên.
Giảm đau
Thảo quả, huyền hồ sách (củ cây diên hồ sách, vị thuốc giảm đau) đứng đầu, kế đến ngũ linh chi (phân con sóc bay, vị thuốc), một dược và nhũ hương (hai thứ nhựa cây thơm). Hòa với một chén rượu, nên uống ấm; đau bụng, đau vùng tim đều khỏi như lấy tay nhặt đi.
Trĩ lậu
Người bị trĩ lậu đau thành nhọt: lấy nửa tờ giấy có ngài tằm đẻ trứng còn sót lại, đốt thành tro trong bát, hòa rượu ngon mà uống, bệnh đi như nước dội lên sương.
Đau răng
Lấy năm bảy đóa hoa cúc mùa lạnh, giã chung với tuyết hoa (?), trộn cơm làm viên to bằng quả táo, hít vào trong mũi, hết đau thật như lấy tay nhặt đi.
Nối xương
Nối xương ai biết thuốc gì hay? Phải vội tìm một con cóc lớn, giã sống nhuyễn như bùn bôi vào chỗ gãy, lấy vỏ cây sam kẹp chặt lại, rất đáng khen.
Giải rượu
Thứ này giải rượu chẳng tầm thường (?): thảo quả sắc thêm với nước cát căn (sắn dây) khô. Uống liền ba bốn chén để giải độc, trước khi tỉnh hay sau khi say đều nên dùng.
Hay quên
Người ngày đêm hay quên việc, lấy viễn chí (rễ cây viễn chí) và xương bồ (thân rễ cây thạch xương bồ) nấu thành nước. Mỗi sáng lúc bụng đói uống một bát, sách vở như khắc vào lòng.
Ngộ độc trái cây
Trái cây trên đời có rất nhiều loại, tính có độc hay không, lạnh hay mát mỗi thứ khác nhau. Ăn nhầm bị trúng độc thì giải thế nào? Lấy phác tiêu thêm xạ hương, liền yên.
Nấc
Già trẻ bỗng nấc liên tục: lấy xuyên tiêu trộn bột mì sống làm viên to bằng hạt ngô đồng, uống mười viên với nước giấm. Tin là phương tiên, không truyền bậy.
Thương hàn
Bỗng thấy mắc thương hàn khổ khó chữa: chỉ dùng nửa lạng ngô thù du (quả cây ngô thù du, vị cay nóng), không cần thêm gì, sắc với nước uống lúc bụng đói, bảo đảm bệnh trừ ngay.
Đau trống trong đầu
Đau óc như treo lơ lửng trên đỉnh đầu: nên nghiền mịn mã nha tiêu (tinh thể mang tiêu hình như răng ngựa), giã chung với bơ sữa, tạm đặt lên mũi, tự nhiên thảnh thơi.
Đau mắt đỏ
Mắt đỏ khó mở, không thấy trời: lấy hoàng liên tốt, thổ sản đất Tuyên Châu, ngâm vào sữa lừa ba đêm, nhỏ vào mắt, liền sáng rõ.
Mắt có màng
Trong mắt sinh màng che, không nhìn được, có lẽ do can kinh (đường kinh lạc thuộc gan, theo Đông y gan liên quan đến mắt) ủ nhiệt mà sinh hư yếu. Hãy lấy bảy hạt húng quế, sắc nước uống một lần, bệnh tiêu trừ.
Trẻ nhỏ sốt rét
Trẻ nhỏ mắc sốt rét: lấy phân mèo đen là hợp nhất, cùng bảy hạt đào nhân (nhân hạt đào) sắc uống. Uống một chén trước cơn sốt, thấy rõ như gặp thầy giỏi.
Ho không dứt
Ho lâu ngày nếu không dứt, ai biết chỉ cần dùng bèo tấm tốt: phơi khô, giã nát, sắc đặc mà uống, một đêm ngủ yên đến sáng.
Bị dao búa làm thương
Bị kim sang (vết thương do dao búa, binh khí bằng kim loại) tình cờ làm thương tích: chỉ dùng hoàng đan (bột chì đỏ) với phèn chua, rất tốt cho việc mọc da non và giảm đau, chỗ bị thương liền bình yên.
Sốt rét
Lấy ba tiền bột thường sơn (rễ cây thường sơn, vị thuốc chữa sốt rét) giã nhỏ, bốn quả ô mai bỏ hạt nghiền ra. Trước khi cơn sốt đến, hòa rượu uống, chốc lát nôn ra được đờm dãi.
Nhọt, lác độc
Các thứ nhọt độc trên đời, thêm cả ghẻ lác, đều có phương hay: đem phân lừa đốt thành tro rắc lên, ngày ngày thấy da trở lại như thường.
Gân chân co rút đau
Hai chân đau gân, co quắp rút lại, ngày đêm khó cử động: mau giã gừng sống thành cao, trải mỏng lên trên, sẽ trở lại như cũ.
Tiểu tiện không ra
Tiểu tiện suốt cả ngày khó ra: lấy riêng một vị rau diếp giã nhuyễn như bùn, nặn thành bánh dán vào rốn, khiến nước chảy ra kịp lúc.
Giun đũa, sán xơ mít
Dạ dày hư yếu tự nhiên thành bệnh (?), sinh nhiều sán xơ mít (sán dây, đốt trắng dài chừng một tấc) và giun đũa. Thu lấy tổ ong, đốt tồn tính (đốt cháy đen nhưng chưa thành tro trắng, còn giữ tính thuốc), hòa rượu uống một thìa, có công hiệu như thần.
Lác khô, lác ướt
Đầu mặt nếu sinh lác khô, lác ướt: lấy [chữ thiếu] nửa sống nửa chín (?) cùng phèn chua, hòa rượu bôi lên, lập tức đỡ, bảo đảm da khỏi ngay.
Phiên vị
Mắc phiên vị (ăn vào rồi nôn ngược ra) đã bao lâu? Lấy ba quả hồng khô giã nhuyễn như bùn, hòa với rượu ngon, uống lúc còn nóng. Phương này hiệu nghiệm mà ít người biết.
Máu chảy không ngừng
Máu chảy không ngừng thì làm sao? Lấy phân lừa đốt thành tro, không cần nhiều, chỉ lấy một ít thổi vào mũi, nên biết bệnh này liền tiêu.
Hôi miệng
Nếu người hơi miệng hôi khó chịu: chỉ lấy phèn chua cùng xạ hương, trộn hai thứ xát lên răng, nói năng cười đùa không ai ngửi thấy.
Chuột cắn
Bị chuột cắn rách da thịt rất nguy hại, độc ngấm vào sưng đau không chịu nổi. Vội lấy phân mèo nhét vào vết cắn, quả thật không thành nhọt.
Trĩ
Bệnh trĩ ở hậu môn khổ sở hoảng hốt (?): hạt rau mùi rang lên là tốt nhất, nghiền mịn hòa rượu uống ba năm lần, tự nhiên đi đứng được như thường.
Rết, rắn, bò cạp cắn
Rết, rắn, bò cạp độc khác thường, cắn phải người thì đau không chịu nổi. Ta có linh đan dùng là khỏi: tự nhiên là nước gừng hòa với hùng hoàng.
Tiêu khát
Rễ cây qua lâu chính là thiên hoa phấn, khiến bệnh tiêu khát (khát nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều, người gầy sút, gần giống bệnh tiểu đường) khỏi ngay. Hái được bất cứ lúc nào, sắc với nước lã mà uống, trong miệng như có suối chảy ra.
Tiểu ra máu
Tiểu trường (ruột non, theo Đông y có liên quan đến việc tiểu tiện) có nhiệt, tiểu ra máu không dứt: hái lưu ký nô (một loại cỏ thuốc cầm máu) tươi, tán bột, hòa trà uống lúc bụng đói, màu đỏ trong nước tiểu tự nhiên hết.
Nhau không ra
Đất trong lòng bếp gọi là phục long can (đất ở đáy bếp đun lâu năm, vị thuốc). Thuốc rẻ mà công hiệu đặc biệt, chẳng tầm thường. Tán bột hòa rượu uống ấm, là thuốc thần khi nhau thai không ra.
Đẻ ngược
Thai trong bụng sắp ra ngược, người vợ hoảng sợ không biết làm sao. Tìm bột phục long can, hòa rượu uống một liều, liền sinh ra được.
Sau khi đẻ không có sữa
Đàn bà khi sữa không xuống: lấy ba cây rau diếp nghiền nhuyễn như bùn, hòa rượu ngon uống một hơi, dẫu là thạch nữ (đàn bà bẩm sinh không có khả năng sinh nở) cũng sữa chảy ròng ròng.
Sau khi đẻ khô họng
Sau khi đẻ cổ họng khô khổ, lại thêm ho không yên: lấy mỡ lợn và hồ phấn (bột chì trắng) trộn chung, hòa với nước đun sôi để nguội mà uống, tự khỏi.
Sưng trong âm hộ
Đàn bà bỗng bị sưng trong âm hộ: lấy hành trắng nghiền thành cao, thêm nhũ hương, dán đắp vào, chưa đủ lâu thì chớ rửa đi. Vốn là phương lạ truyền từ ngoài biển.
Lở âm hộ
Đàn bà trong âm hộ bỗng sinh lở, đau ngứa liên miên không chịu nổi: tìm cá diếc lấy mật bôi vào, chẳng bao lâu liền mát dịu.
Kinh nguyệt không đều
Lấy a giao (keo nấu từ da lừa) rang với tro cho phồng thành hạt tròn như hạt châu, nhân lúc còn nóng đem nghiền ngay. Kinh nguyệt không đều nên dùng bột này, hòa rượu uống một lần, khỏi ngay.
Sinh khó
Lấy búa sắt nung lửa đỏ thấu, nhúng vào rượu, nhân lúc còn ấm uống một chén. Chuyên giữ cho đàn bà lúc đẻ khó, liền sinh nở, gặp chuyện mừng.
Sau khi đẻ đau vùng tim
Đàn bà sau khi đẻ đau vùng ngực trên, kêu rên thảm thiết, tay xoa nắn. Lấy trứng gà hòa rượu uống lúc bụng đói, một đêm sẽ ngủ yên.
Sau khi đẻ ra máu không dứt
Đàn bà sau khi đẻ máu ra khó cầm: các thuốc không bằng bách thảo sương (muội đen đọng ở đáy nồi hay ống khói do đốt cỏ). Tán bột hòa rượu, uống lúc còn ấm, sáng hôm sau thấy khỏe ngay.
Nhau không ra
Sau khi đẻ nhau thai không ra, nhốn nháo kinh động cả nhà: lấy mười bốn hạt thầu dầu bỏ vỏ, nghiền chung với bột mì trắng, đắp vào lòng bàn chân.
Trẻ nhỏ kinh phong
Cấp kinh phong (bệnh co giật ở trẻ nhỏ phát đột ngột, sốt cao, co giật mạnh) và mạn kinh phong (co giật phát từ từ, yếu ớt, người mệt lả), đến lúc ấy mới biết phương cứu mạng có công lớn: chỉ cần lấy thanh mông thạch (một loại đá khoáng có tác dụng trừ đờm) mài với nước, hòa cho uống, đờm dãi liền thông.
Trẻ nhỏ hen ho
Trẻ nhỏ ho nhiều kèm thở suyễn: lấy thạch cao nung chậm trong lửa [chữ thiếu] (?), nghiền bột mịn hòa nước mật ong cho uống, một đêm thấy rõ giảm một nửa.
Trẻ nhỏ khóc đêm
Trẻ nhỏ khóc đêm không ngủ được: gom bốn năm cục hoa đèn (tàn bấc đèn kết lại như bông hoa), nghiền nát, hòa với nước sắc bấc đèn cho uống, cả đêm yên lặng đến sáng.
Trẻ nhỏ chúm miệng
Toát khẩu (trẻ sơ sinh miệng chúm lại, không bú được) và tề phong (uốn ván rốn ở trẻ sơ sinh) cũng là một loại, mười trẻ khó được hai ba trẻ khỏi. Mau tìm cương tàm (tằm chết cứng) tán bột mịn, hòa mật ong bôi vào trong miệng thì yên.
Trẻ nhỏ tiêu chảy, đi lỵ
Tiêu chảy, đi lỵ, sa hậu môn chẳng cần lo lắng: lấy hoa hòe tán bột, hòa nước cơm, trước bữa ăn cho uống một chén, uống đều, hiệu nghiệm như dùi đánh vào trống là có tiếng vang ngay.
Đau răng
Đau răng dùng hạc sắt (hạt cây hạc sắt, vị thuốc trừ giun) cùng cam tùng (rễ cây cam tùng, vị thơm), bạch chỉ, tế tân, phân lượng như nhau. Tán bột, lấy một ít xát lên răng, lại sắc nước ngậm súc miệng, tự yên.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video