Thiên 5 — Thiên 5 — Phi kiềm: khen để kìm giữ

 Sách Quỷ Cốc Tử, thiên thứ năm: Phi Kiềm. "Phi" là tung ra lời khen ngợi, tâng bốc để khơi dậy lòng người. "Kiềm" là cái kìm, nghĩa là kẹp chặt. Gộp lại: khơi được lòng người rồi thì nắm giữ, khống chế họ.

 Phàm việc đo lường quyền mưu (cân nhắc thế lực và mưu tính của các bên) và cân nhắc tài năng, đều là để chiêu mời người ở xa, thu hút người ở gần. Muốn tạo dựng thế mạnh để điều khiển công việc, trước hết phải xem xét chỗ giống nhau và chỗ khác nhau. Phải phân biệt lời phải với lời trái, nhìn thấu lời nói cả bề trong lẫn bề ngoài, biết rõ cái gì có, cái gì không. Phải quyết định kế sách an hay nguy, định rõ ai thân ai sơ. Sau đó mới cân nhắc, đo lường. Nếu có chỗ cần uốn nắn (nguyên văn "ẩn quát": vốn là dụng cụ nắn thẳng gỗ cong, ở đây chỉ việc xem xét, sửa cho đúng mực) thì mới có thể mời gọi, mới có thể tìm cầu, mới có thể sử dụng người.

 Dùng lời lẽ "câu kiềm" (lời như lưỡi câu móc lấy, như cái kìm kẹp lấy lòng người), tung lời khen ra để kẹp giữ người. Lời câu kiềm khi đem ra thuyết phục thì lúc đồng tình, lúc phản bác. Với kẻ không thể khéo léo thu phục được, có bốn cách. Hoặc trước hết mời gọi họ, rồi sau dồn ép, đè nặng họ bằng nhiều thử thách chồng chất. Hoặc trước dồn ép, rồi sau mới đánh đổ. Hoặc lấy việc dồn ép làm cách đánh đổ. Hoặc lấy việc đánh đổ làm cách dồn ép.

 Về cách dùng, có khi đem của cải, vật quý hiếm, châu ngọc, ngọc bích, lụa là, đồ có màu sắc đẹp mà phụng sự họ. Có khi cân nhắc tài năng, tạo dựng thế lực để móc lấy họ. Có khi rình chờ, thấy kẽ hở thì kẹp giữ lấy họ. Việc ấy phải dùng đến thuật "để hy" (?) (chữ trong nguyên văn có lẽ chép sai; "để hy" là tên thiên thứ tư, chỉ thuật lấp kẽ nứt hoặc lợi dụng kẽ hở).

 Nếu muốn đem thuật này dùng với cả thiên hạ, phải đo lường quyền thế, cân nhắc tài năng. Phải thấy được sự thịnh suy của thiên thời (thời thế, vận hội của trời đất). Phải nắm rõ địa hình rộng hay hẹp, chỗ hiểm trở khó hay dễ vượt, dân chúng và của cải nhiều hay ít. Phải biết trong quan hệ giữa các chư hầu (các nước nhỏ chịu sự phong đất của thiên tử), ai thân ai sơ, ai yêu ai ghét, và họ đang lo nghĩ, ôm ấp điều gì trong lòng. Xét kỹ ý họ, biết điều họ thích và điều họ ghét, rồi nhằm vào điều họ coi trọng mà thuyết phục. Dùng lời phi kiềm để móc lấy sở thích của họ, rồi lấy cái kìm mà kẹp giữ, tìm cầu nơi họ (?) (đoạn cuối nguyên văn bị hỏng chữ, dịch theo bản thường gặp).

 Khi dùng với một người, phải đo trí tuệ và tài năng, cân sức của cải, liệu khí thế của người ấy. Phải nắm lấy chỗ xu cơ của họ (vốn chỉ cái chốt cửa và cái lẫy nỏ, ở đây chỉ chỗ mấu chốt quyết định). Từ đó mà đón ý, chiều theo họ, dùng kìm kẹp mà làm cho hòa hợp, dùng ý tứ mà khơi thông. Đó là chỗ ràng buộc của thuật phi kiềm.

 Dùng thuật này với người thì đưa đi lời lẽ suông mà thu về điều có thực. Ràng buộc chặt, không để mất, để tra xét đến cùng lời lẽ của họ. Có thể kẹp giữ, có thể buông cho tung hoành. Có thể dẫn sang đông, dẫn sang tây, dẫn về nam, dẫn về bắc. Có thể dẫn quay ngược lại, có thể dẫn đến chỗ lật đổ. Dù đã lật đổ vẫn có thể đưa trở lại như cũ, mà không mất chừng mực.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video