Thiên 7 — Phần Thế Huý (kẻ ăn bám, nịnh bợ, lầu xanh, cờ bạc)

 Quyển bảy: Thế huý bộ (phần những chuyện đời kiêng nói, chế giễu các hạng người bị đời khinh)

 Khai lộ thần (thần mở đường: hình nộm thần to lớn làm bằng nan tre dán giấy, đi đầu đám tang)

 Tượng Kim Cương (vị thần hộ pháp to lớn đứng ở cổng chùa) gặp Khai lộ thần, thèm thuồng nói: "Anh với tôi to cao như nhau, sao tôi bằng anh được ăn ngon mặc đẹp." Khai lộ thần đáp: "Anh không biết đấy thôi, tôi chỉ kiếm được miếng ăn cho cái miệng cái bụng. Còn nói đến mặc thì chẳng ra gì cả. Lột lớp da che xấu này đi thì khắp người toàn là nan tre (chữ "nan tre" còn là tiếng lóng chỉ kẻ bám đuôi nhà giàu, bợ đỡ để kiếm ăn)."

 Tiêu diện quỷ (quỷ mặt cháy: hình nộm quỷ vương mặt đen đi trước đám tang)

 Một bọn ăn không ngồi rồi đi đường gặp nhà người ta đưa tang. Phía trước có hình Tiêu diện quỷ vương, họ tưởng là bậc "đại lão quan" (ông lớn giàu sang), bèn vái lạy rất cung kính. Lát sau mưa to như trút, áo giấy trên người quỷ bị mưa rửa trôi hết. Bọn kia nói: "Giữa ban ngày gặp ma. Ta cứ tưởng là ông lớn, hóa ra cũng là một kẻ nan tre."

 Nuốt cám

 Một kẻ ăn không ngồi rồi nuốt cám cho đỡ đói rồi ra ngoài, chợt gặp một ông lớn giữ lại nhà ăn cơm sáng. Hắn đáp: "Vừa nãy ăn thịt chó no quá, cơm thì không ăn nổi nữa, có rượu thì uống vài chén." Uống xong bỗng nôn, cám trào cả ra. Chủ nhà thấy thế, ngạc nhiên hỏi: "Anh bảo đã ăn thịt chó, sao lại nôn ra thứ này?" Hắn liếc nhìn hồi lâu rồi nói: "Ơ, tôi ăn là ăn thịt chó, chắc con chó ấy đã từng ăn cám."

 Ngóng ống khói

 Cậu con nhà giàu vừa định ăn uống thì bọn ăn bám đã kéo đến đông đủ. Cậu bèn hỏi: "Ở nhà ta, cứ đến lúc cơm chín là các vị đến, không sai một khắc, là cớ làm sao?" Bọn ăn bám đáp: "Đứng xa nhìn ống khói, thấy khói bốc lên là biết đang nấu cơm, khói tắt là cơm chín, sai sao được?" Cậu nói: "Mai ta mua cái bếp lò xách tay về nấu, xem các người còn ngóng cái gì?" Cả bọn nói: "Cậu mà phải nấu bằng bếp lò xách tay thì bọn tôi cũng chẳng đến nữa."

 Lão bạch tướng (tiếng Tô Châu: tay chơi lâu năm, dân ăn chơi lão luyện)

 Năm mất mùa, bọn ăn không ngồi rồi không có chỗ kiếm miếng ăn. Gặp lúc quan phủ phát cháo ở Huyền Diệu quán (một đạo quán nổi tiếng ở Tô Châu), bọn ấy bàn riêng với nhau: "Bọn mình ngày thường áo đẹp ăn ngon, nay mà đi ăn cháo thì thế nào cũng bị người ta cười." Chần chừ mãi, nhưng bụng đói quá, mới bảo: "Hãy chờ đám dân đói ăn xong, mình theo sau là được." Nhìn từ xa thấy người đã tan mới đến, thì cháo đã hết, bèn lấy ngón tay quẹt cháo còn dính ở nồi, ở muôi mà ăn. Đạo sĩ thấy thế hỏi, họ đáp: "Bọn tôi vốn là dân 'lao bạch tướng' thôi (chữ "lao" nghĩa là vét, quẹt, đọc giống chữ "lão"; câu này vừa có nghĩa "bọn vét chơi", vừa có nghĩa "dân ăn chơi lão luyện")."

 Mượn óc

 Người Tô Châu rất giỏi bợ đỡ các ông lớn. Có kẻ ngày thường hay nói với chủ: "Có bắt tiểu nhân chết thay cũng cam lòng." Một hôm chủ bệnh, thầy thuốc nói: "Bệnh đã vào cao hoang (chỗ sâu nhất trong cơ thể, thuốc không tới được, tức là bệnh khó cứu), thuốc men không chữa nổi, phải có óc người sống trộn vào thuốc mới cứu được." Tìm khắp nơi không có, chủ chợt nghĩ ra: "Gã kia ngày thường vẫn tự nói chịu chết thay ta, lẽ nào lại tiếc một bộ óc?" Liền gọi hắn đến, nói rõ đầu đuôi. Hắn hoảng hốt: "Ối chao, không được đâu! Dân Tô Châu chúng tôi xưa nay chẳng có óc bao giờ."

 Thổi bọng (tiếng lóng: nịnh bợ, tâng bốc)

 Một kẻ ăn bám thấy ông lớn mặt vuông tai tròn (tướng phúc hậu), bèn khen không ngớt miệng. Ông kia nói: "Mày lại ở đây thổi bìu dái (nịnh bợ) đấy à?"

 Con giun đất

 Kẻ ăn bám khoe tài: "Ta việc gì cũng giỏi, thiên hạ không ai bằng." Một người nói: "Chỉ có một vật rất giống anh." Hỏi: "Vật gì?" Đáp: "Con giun đất." Hỏi: "Sao lại giống nó?" Đáp: "Giết không ra máu, róc không ra thịt (mặt dày, chẳng biết xấu hổ), muốn dài thì dài, muốn ngắn thì ngắn (uốn mình theo người), lại biết hát (giun kêu rả rích), lại biết thổi bọng (nịnh bợ)."

 Việc gì cũng quen

 Một kẻ ăn bám đêm Ba mươi Tết ăn cơm với vợ, bỗng cười nói: "Ta nghĩ cả đời mình chỉ sống nhờ mỗi một chữ 'quen'. Này nhé, các ông lớn, ai mà chẳng quen? Gái nhà thổ lậu, ai mà chẳng quen? Trên thuyền chơi, ai mà chẳng quen? Đào kép, trẻ hát, ai mà chẳng quen? Bạn bè thổi tiêu thổi sáo hát xướng, ai mà chẳng quen?" Nói chưa dứt, vợ bỗng khóc òa. Hắn hỏi vì sao, vợ nói: "Đồ trời đánh! Anh đã cái gì cũng 'thục', sao riêng cái áo vải ăn Tết của tôi lại không 'thục' về cho tôi? (chữ "quen" và chữ "chuộc" đọc giống nhau là "thục"; vợ trách chồng quen khắp nơi mà không chuộc nổi cái áo đem cầm)."

 Sống nghìn năm

 Một môn khách (người ăn ở trong nhà quyền quý để giúp việc, mua vui) nói với quý nhân: "Đêm qua tôi mơ thấy ngài sống một nghìn năm." Quý nhân nói: "Mơ sống thì gặp chết (theo lối đoán mộng ngược), chẳng phải là điềm xấu sao?" Người ấy vội đổi giọng: "Phỉ! Tôi nói nhầm, đúng ra là mơ thấy ngài chết một nghìn năm."

 Rắm thơm

 Có kẻ chuyên bợ đỡ quý nhân. Quý nhân lỡ đánh một cái rắm, hắn liền nói: "Đâu ra mùi trầm già nam (loại trầm hương quý) thế nhỉ?" Quý nhân ngượng, nói: "Ta nghe rắm là hơi của ngũ cốc, thối mới là đúng. Nay lại thơm, e không phải điềm lành." Hắn liền lấy tay quạt hơi về phía mình mà ngửi, nói: "Bây giờ thì hơi thối rồi."

 Đụng phải tiệc

 Chuột kết bạn với rái cá. Chuột mời rái cá trước, rái cá đáp lễ, mời chuột qua sông rồi tạm đi kiếm thức ăn. Bỗng có con mèo trông thấy, định vồ. Chuột hoảng hốt: "Kẻ mời mình thì chẳng thấy đâu, kẻ ăn mình lại đến trước."

 Trát vách cao

 Chim én ngậm bùn làm tổ, lấy đất ở chỗ giun đất ở. Giun tức lắm, nói: "Mày muốn lấy bùn trát lên vách cao, sao lại đem tao ra mà làm xui?" Én đáp: "Tao ghét nhất là mày chuyên thổi bìu dái người ta (nịnh bợ)."

 Viên lại đi chơi gái

 Một viên lại (thư lại, người làm giấy tờ ở nha môn) giả làm cử nhân (người đỗ khoa thi hương), vào lầu xanh chơi gái. Cô gái nói đùa: "Đêm nay em 'thân thượng lai' (người đến tháng), không tiếp được." Viên lại nói: "'Thân' lên thì ta bác về (chữ "thân" nghĩa là người và chữ "thân" nghĩa là trình văn bản lên cấp trên đọc giống nhau; hắn hiểu là có giấy trình lên)." Cô gái nói: "Không phải thế, 'hành phòng' (chuyện ăn nằm) bẩn thỉu lắm." Viên lại nói: "Hình phòng (phòng lo việc hình án) bẩn thỉu thì có, chứ Binh phòng (phòng lo việc binh) của ta thì sạch sẽ tinh tươm." Cô nói: "Là 'nguyệt kinh' (kinh nguyệt)." Viên lại nói: "Ta từ nhỏ chỉ học viết tờ trình, bản cung, chẳng biết Dịch kinh, Thi kinh gì của cô (hắn nghe "nguyệt kinh" ra "Dịch kinh")." Cô nói: "Tướng công nhầm rồi, là 'lưu kinh' (máu kinh đang ra)." Viên lại nói: "Lưu Hồng hắn là đô lại (thư lại đứng đầu), cô đem hắn ra dọa ta, chẳng lẽ ta sợ chắc? (hắn nghe "lưu kinh" ra tên người họ Lưu)"

 Đổi ca

 Một tên tạo lệ (lính hầu áo đen ở nha môn) có vợ tính dâm đãng, chồng ngày đêm canh giữ. Một hôm đến phiên trực, hắn vẽ một tên tạo lệ ở bên trái chỗ kín của vợ để canh giữ, đồng thời làm dấu. Vợ lại ăn nằm với người khác, hình cũ bị chà mất; gã nhân tình vội vẽ lại một hình tạo lệ ở bên phải rồi đi. Đến khi chồng hết phiên về nhà, xem thì thấy không phải nét vẽ cũ, bèn giận: "Trước ta vẽ bên trái, cớ sao lại dời sang bên phải?" Vợ nói: "Uổng anh làm việc ở nha môn bao năm, chẳng lẽ không biết phải luân phiên đổi ca à?"

 Tranh chỗ ngồi

 Mũi với lông mày tranh chỗ ngồi. Mũi nói: "Mọi mùi thơm thối, ta đều biết trước, công ta lớn lắm. Ngươi là đồ vô dụng, có công gì mà dám ngồi trên ta?" Lông mày nói: "Đúng là vậy thật, nhưng nếu cái đầu mũi ngồi ở trên, đời có lẽ nào như thế không?"

 Mềm và cứng

 Cái của quý đàn ông cãi nhau với cái mũi, nói: "Ta sinh con trai con gái, có công với đời, ngươi có tài đức gì mà dám ngồi trên ta?" Mũi nói: "Ta ở giữa ngũ nhạc (năm ngọn núi: theo tướng học, trán, cằm, hai gò má và mũi là năm ngọn núi trên mặt, mũi là núi ở giữa), biết được mùi vị, sao ngươi dám coi thường ta?" Hai bên cãi mãi không xong, đem kiện lên cái miệng. Miệng nói: "Ta khuyên các ngươi làm lành đi thôi." Mũi cứng đầu không chịu. Miệng giận: "Cái của quý kia còn có lúc mềm, mày làm cái mũi mà lại cứng đầu cứng cổ đến thế."

 Con của đứa hầu gái

 Có đứa hầu gái sinh con. Lớn lên, có người hỏi tên hiệu của cậu. Cậu khiêm nhường mãi mới nói: "Tên hèn là Tiểu Mai." Người kia hỏi: "Thế cụ thân sinh hiệu là Mai gì?" Đáp: "Không phải, mẹ tôi tên là Lạp Mai." (cậu chỉ biết mẹ, chẳng biết cha là ai)

 Bô tiểu chửi

 Một người có thằng hầu nhỏ, tục gọi là "tị" (?). Nó đi đổ bô đêm, về thưa chủ: "Thưa ông, vừa rồi cái bô chửi con, lại chửi cả ông nữa." Chủ nói: "Nói láo! Bô sao biết chửi người?" Thằng hầu nói: "Lúc đầu nó chửi con 'tị', sau lại chửi liền mấy tiếng 'tị tị tị, tị tị tị', chẳng phải là chửi lây cả ông vào trong đó sao? (tiếng nước đổ ra nghe như "tị", mà "tị" lại đọc gần với một tiếng chửi tục chỉ chỗ kín đàn bà) (?)"

 Dò nhịp tuồng

 Một anh kép hát ra khỏi nhà, dặn vợ: "Bạn diễn đến thì đem cái trống tuồng ra, cho họ dò lại nhịp phách." Vợ nghe nhầm, tưởng là bảo cởi mông ra cho họ "dò" lỗ đít (tiếng "trống tuồng" đọc gần với "cái mông", "nhịp phách" đọc gần với "lỗ đít"). Bạn diễn đến, chị bèn đưa đằng sau ra cho. Anh bạn hỏi: "Ông nhà so với cách làm của tôi thế nào?" Chị nói: "Tốt thì tốt, chỉ là đến đoạn tuồng dồn dập thì phách còn phải siết chặt hơn chút nữa."

 Đau đít

 Ruồi vằn với ruồi xanh kết làm anh em. Ruồi xanh dắt ruồi vằn đến một bữa tiệc. Ruồi vằn tha hồ ăn uống, bị thằng hầu bắt được, lấy que tre cắm vào đít, đưa cho cọng bấc đèn bắt múa gậy. Nửa ngày mới thoát được, gặp ruồi xanh liền khóc lóc kể: "Nhờ anh dắt díu, ăn thì có thừa, chỉ là đít đau quá."

 Long dương lấy vợ (long dương: đàn ông thích đàn ông, theo tích Long Dương quân được vua nước Ngụy sủng ái)

 Một người long dương mới cưới vợ, vừa lên giường đã vin mông vợ định làm. Vợ nói: "Nhầm rồi." Hắn đáp: "Tôi học từ nhỏ, sao nhầm được?" Vợ nói: "Tôi cũng học từ nhỏ, có phải thế này đâu, sao lại không nhầm?"

 Xuất tinh

 Một người mắc bệnh (?), thầy thuốc nói: "Phải lấy tinh của con trai trẻ trộn thuốc mà uống thì mới hồi phục được." Bèn sai người cầm đồ đựng đi tìm. Giữa đường gặp một cậu bé đẹp, nói rõ đầu đuôi. Cậu bảo đặt đồ đựng xuống đất, rồi cởi quần, chổng mông mà xả ra phía sau. Người đi xin nói: "Tinh ra ở đằng trước, sao lại lấy từ đằng sau?" Cậu đáp: "Ông không biết à, chỗ sinh ra không nhiều bằng chỗ tụ lại (câu tục ngữ: hàng ở nơi làm ra không nhiều bằng ở nơi tập trung buôn bán; ý là tinh của người khác dồn cả vào đó)."

 Chìa mông

 Một người long dương đêm tân hôn chìa mông về phía vợ. Vợ sờ thấy, ngạc nhiên: "Sao anh lại không có?" Hắn cũng sờ vợ, ngạc nhiên: "Sao em cũng không có?"

 Tập chức (con cháu nối chức tước của cha ông)

 Một người long dương sinh con, người ta bảo: "Anh đã làm cha rồi, chẳng lẽ còn làm chuyện ấy?" Hắn chỉ vào con, nói: "Tôi rất muốn xin thôi việc về nghỉ, chỉ tiếc người nối chức còn nhỏ, chờ hơn mười năm nữa thì tôi sẽ rút lui đúng lúc."

 Đổi xe

 Hai cậu bé đổi đằng sau cho nhau, tục gọi là "đổi xe". Một cậu rất ranh, chơi mông bạn trước, vừa xong liền chối bay rồi bỏ chạy. Cậu bị chơi đuổi đến tận nhà, vừa khóc vừa kêu: "Phải trả tôi! Phải trả tôi!" Mẹ cậu kia không biết chuyện gì, ra khuyên: "Cháu đừng khóc, nó quỵt cháu cái gì, để bác trả thay nó cho."

 Chen vào

 Một thiếu niên đi thuyền đêm, có người chen sát bên cạnh, đút dương vật vào lỗ đít cậu. Cậu hoảng hốt hỏi: "Làm gì thế?" Người kia đáp: "Đông người, bị chen vào đấy." Lại hỏi: "Sao cứ động đậy mãi?" Đáp: "Cái này thì là lỗi tôi, đang gãi ngứa đấy."

 Chồng của chồng

 Có người thân thiết với một tiểu quan (cậu trai được nuôi làm bạn tình đồng tính). Đến khi cậu lớn, ông lo cưới vợ cho cậu, giao hẹn hai bên coi như người nhà, không phải tránh mặt nhau. Một hôm ông xông vào phòng, đúng lúc bà thông gia có mặt, bà hỏi con gái: "Họ hàng gì đây?" Con gái đáp: "Chồng của chồng."

 Hóa ra làm rùa

 Một người long dương sau khi cưới vợ, ngày nào cũng ngủ bên ngoài. Vợ về nhà mẹ đẻ kể: "Con không muốn theo hắn nữa." Mẹ ngạc nhiên hỏi vì sao, con đáp: "Con là con gái nhà tử tế, cớ sao lại phải làm rùa đen (tiếng chửi kẻ bị bạn đời cắm sừng) cho hắn."

 Già rồi mà kêu

 Có một người long dương tuổi đã quá lớn, lỡ đánh một cái rắm, gã khách chơi liền gõ răng (cách người xưa trừ điềm gở). Mọi người hỏi vì sao, gã đáp: "Các anh không nghe thấy 'lão liễu khiếu' à? (câu này vừa có nghĩa "già rồi mà kêu", vừa đọc gần như tiếng gọi một loài chim kêu đêm báo điềm gở) (?)"

 Ván thọ (ván đóng quan tài làm sẵn khi còn sống)

 Có người thích nam phong (chuyện đàn ông với đàn ông), đêm khuya vào quán cơm xin ngủ trọ, vừa hay ngủ chung với một ông già không râu. Trong bóng tối, hắn tưởng là cậu trai trẻ, bèn ghẹo. Ông già này vốn có thói thích bị chơi đằng sau, vui vẻ chiều theo. Lúc khoái nhất, hắn hứa may áo, đánh trâm cho, ông đều nói không muốn. Hỏi muốn thứ gì, ông đáp: "Muốn có một bộ ván thọ tốt."

 Tiểu nương

 Chó cái giao với bò đực sinh ra một đứa con trai. Lớn lên, người ta hỏi cha mẹ nó đâu, nó chỉ con bò: "Đây là cha." Chỉ con chó: "Đây là mẹ." Người kia ngạc nhiên: "Một ông lớn như thế, sao lại sánh với một 'tiểu nương' như thế kia? (câu đùa hai nghĩa: "đại lão quan" vừa là vóc to vừa là ông lớn giàu sang; "tiểu nương" vừa là người đàn bà bé nhỏ vừa là tiếng gọi gái điếm)"

 Mê ngủ bị nhét giày

 Có cô gái điếm mê ngủ, thường mặt trời lên cao vẫn chưa tỉnh. Có kẻ xông vào chơi không mất tiền, lại lấy trộm một bình rượu mang đi. Hôm khác khách đến, cô lại ngáy khò khò như cũ, khách đi rồi mới tỉnh. Kiểm lại quần áo đồ đạc thì mất một chiếc giày thêu; đến khi xuống giường, chiếc giày bỗng từ trong chỗ kín rơi ra. Ấy là vì khách cười cô mê ngủ, đùa nhét chiếc giày vào đó rồi đi. Mụ chủ chứa vội nói: "Tìm kỹ lại xem nào, cái bình rượu mất hôm trước, e cũng còn ở trong ấy."

 Thèm của gái điếm

 Khách làng chơi từ nhà chứa về, vợ hỏi: "Đám đĩ ấy qua tay nghìn vạn người, cái của chúng hẳn phải rộng lắm, có gì hay mà sớm tối mê mẩn?" Chồng nói: "Chẳng biết vì sao, hễ là gái nổi tiếng, càng tiếp nhiều khách thì cái đó càng tốt." Vợ nói: "Thì ra thế, việc ấy có khó gì, sao không nói sớm?"

 Đánh đố uống rượu (trò chơi giơ ngón tay đoán số, ai thua phải uống)

 Khách làng chơi với cô gái điếm khăng khít lắm, hẹn cùng chết. Đã bày ra hai chén rượu độc, cô nhường khách uống trước. Khách uống xong, giục cô; cô giơ nắm tay ra: "Tửu lượng em kém, để em đánh đố với anh chén này vậy."

 Chê miệng rộng

 Một thiếu niên đi chơi gái, chê cô gái miệng rộng, bèn đọc câu tục ngữ: "Miệng rộng thì lồn to." Cô gái liền chúm miệng lại mà chửi: "Đồ khỉ con."

 Mơ trong mơ

 Cô gái điếm với khách xa nhau lâu ngày gặp lại, ai nấy kể nỗi nhớ nhung. Cô nói: "Đêm nào em cũng mơ thấy cùng anh ăn, cùng anh ngủ, cùng anh vui chơi, ấy là do nhớ mong dồn lại mà thành." Khách nói: "Tôi cũng mơ." Cô hỏi: "Mơ thế nào?" Khách đáp: "Tôi mơ thấy em, mà không mơ thấy tôi."

 Tuổi lại co lại

 Một người lái buôn đi chơi gái, hỏi cô bao nhiêu xuân xanh. Cô nói: "Mười tám." Vài năm sau, lái buôn làm ăn thua lỗ, vẫn ghé nhà cô. Cô đã quên hắn. Hỏi tuổi, cô bảo: "Mười bảy." Lại vài năm sau, vào nhà hỏi, cô bảo: "Mười sáu." Lái buôn bỗng khóc mãi không thôi. Cô hỏi vì sao, hắn nói: "Tuổi của em lại giống y như vốn liếng của tôi, cứ ít dần đi. Nghĩ đến đây, sao không đau lòng cho được."

 Con chơi gái, cha ăn theo

 Có người con mê chơi gái mà để cha nhịn đói. Cha bảo: "Thay vì nuôi người dưng ăn bám, sao không dắt cha vào tiệc? Cha được ăn, con cũng đỡ tốn tiền, chẳng phải tiện cả đôi đường sao? Chỉ là không được nói toạc ra." Con nghe theo. Ở nhà chứa, ông cha việc gì cũng đỡ đần, chiều chuộng rất khéo. Cô gái hỏi: "Kiếm đâu ra được kẻ ăn theo này, khác hẳn người thường." Con nói: "Khó nói lắm. Vợ ông ta có tư tình với tôi, tôi nuôi ông ta, nên ông ta mới chiều chuộng như thế." Hôm sau, cô gái kể lại với ông lão, ông nói: "Tuy là thế, nhưng mẹ hắn cũng có dan díu với tôi, tôi coi hắn như con, nên không thể không chiều hắn."

 Cha hơn một lần

 Người con hay lui tới nhà chứa, cha mắng: "Đồ súc sinh vô dụng, tao đến nhà đĩ mười lần thì có đến chín lần gặp mày." Con nói: "Nói thế thì cha còn hơn con một lần, lại quay ra mắng con?"

 Say gõ cửa

 Một gã vô lại say rượu gõ cửa nhà chứa. Cô gái biết hắn rỗng túi, đóng cửa không cho vào, từ chối là đang có khách, thật ra chẳng có ai. Gã phá cửa xông vào, cô tắt đèn nằm ngửa trên giường. Gã sờ thấy bàn chân cô, to chẳng khác gì chân đàn ông, bèn cười: "Cô ta không nói dối mình (?), quả thật là có khách."

 Bị níu chân

 Một con cua với một con ếch kết làm anh em, thi nhảy qua khe suối, ai qua trước thì làm anh. Ếch nhanh nhẹn nhảy qua trước. Cua vừa bò thì bị một cô gái bắt gặp, lấy cỏ trói lại. Ếch không thấy cua đến, quay lại gọi: "Sao mãi chưa qua?" Cua nói: "Không thì đã sang từ lâu rồi, chỉ vì bị con đĩ thõa này níu chân ở đây, nên chậm trễ không đến được."

 Rùa chở qua sông

 Có kẻ sĩ (người có học) muốn qua sông mà khổ nỗi không có đò. Bỗng thấy một con rùa lớn, kẻ sĩ nói: "Anh rùa đen ơi, phiền anh chở tôi qua, tôi làm thơ tạ ơn anh." Rùa nói: "Ngâm trước, chở sau." Kẻ sĩ nói: "Chớ để anh lừa, tôi ngâm trước hai câu, chở qua rồi ngâm tiếp hai câu, được không?" Rùa nói: "Được." Kẻ sĩ ngâm: "Mình mặc cửu cung bát quái (hoa văn trên mai rùa giống đồ hình chín ô và tám quẻ dùng trong bói toán), dạo khắp bốn biển, Long vương cũng sợ." Rùa mừng lắm, liền chở kẻ sĩ qua sông. Kẻ sĩ ngâm tiếp: "Ta là người áo mũ (người có học, có phẩm giá), chẳng thèm nói chuyện với rùa đen."

 Giọt máu

 Cô gái điếm tiếp một khách buôn miền Tây. Lúc khách sắp đi, cô muốn níu lòng hắn, nói dối: "Em có mang ba tháng rồi, là giọt máu của anh, anh phải về thăm." Khách tin, đến hẹn quả nhiên tới. Cô túng kế, bèn đặt một con chó trắng nhỏ vào giỏ trẻ con, trùm chăn lên rồi lừa khách: "Con sinh rồi, đang ngủ say, đừng làm nó thức." Khách vén ra xem thấy mình chó, mừng lắm, vuốt chó nói: "Đúng là giọt máu ruột của tao, ở trong bụng mẹ đã mặc sẵn áo da cừu rồi." (người miền Tây hay mặc áo da cừu)

 Đem vợ làm vốn cược

 Một người mê cờ bạc, ngày đêm không về nhà. Đã tán gia bại sản, chỉ còn mỗi người vợ, bèn đem ra làm vốn cược. Chưa gieo được mấy lượt lại thua mất. Hắn xin cho thêm một lượt gieo nữa, người thắng nói: "Đã nói đứt lấy vợ làm vốn, sao còn đòi thêm?" Hắn đáp: "Có duyên cớ cả: nhà tôi vẫn còn là gái trinh, định giá thấp quá, cho thêm một lượt cũng chẳng quá đáng." Người thắng nói: "Làm gì có chuyện ấy?" Hắn nói: "Anh mà không tin thì cứ xem, từ hồi tôi cưới đến giờ, có đêm nào ở nhà đâu?"

 Đòi đầu

 Một kẻ mê cờ bạc thua sạch gia tài, không sống nổi, lấy dây thắt cổ. Bỗng thấy một con quỷ trên xà nhà nói: "Mau đưa đầu đây." Người ấy nói: "Mày cũng mở miệng ra được nhỉ, tao thua đến nước này mà còn đòi tao tiền đầu! (ở sòng bạc, "tiền đầu" là tiền hồ nhà cái thu của người chơi; quỷ thắt cổ đòi "đầu" để thế mạng, hắn lại tưởng đòi tiền hồ)"

 Bắt đầu sỏ

 Quan án quân (quan tuần án ngự sử, quan triều đình đi tuần xét các địa phương) đi dò xét, bắt được Khuông Chương, Trần Trọng Tử và người nước Tề (ba nhân vật trong sách Mạnh Tử). Khuông Chương tự tin mình là con hiếu, Trần Trọng Tử là khách thanh cao, nên đều không chạy chọt. Riêng người nước Tề có một vợ một thiếp (trong sách Mạnh Tử, người này ngày ngày ra bãi tha ma xin đồ cúng thừa, về lại khoe với vợ thiếp là được người sang mời ăn), đem lễ đút cho một vị hiển quý để xin gỡ tội. Vị hiển quý vì thế đến gặp án quân. Án quân kể tội trạng ba người, nói đều là đầu sỏ làm bại hoại phong tục nên mới bắt. Vị hiển quý nói: "Khuông Chương đuổi vợ xua con, Trọng Tử bỏ mẹ tránh anh, lão công tổ (tiếng tôn xưng quan trên) bắt là rất phải. Còn gã người nước Tề chỉ là đầu sỏ bọn ăn mày, bắt hắn làm gì?"

 Quỷ ban ngày (tiếng lóng chỉ bọn lừa đảo giữa ban ngày)

 Pháp sư lên đàn làm lễ diệm khẩu thí thực (lễ bố thí đồ ăn cho ngạ quỷ — ma đói miệng phun lửa — và cô hồn). Trời sắp sáng, đang định đi ngủ thì lại thấy một bọn ngạ quỷ đeo gông mang xiềng, gãy tay cụt chân đến đòi ăn. Pháp sư hỏi: "Ở dương gian làm nghề gì mà phải chịu quả báo thế này?" Bọn ấy đáp: "Đều là quân lừa đảo, làm người trung gian bảo lãnh, bày sòng bịp hại người." Lại hỏi: "Ban đêm sao không đến cùng nhận đồ cúng?" Đáp: "Bọn chúng tôi đều là quỷ ban ngày."

 Kẻ đứng đầu quyên góp (?)

 Một người cả đời quen làm "phân đầu" (người đứng ra thu tiền góp chung của mọi người cho một việc gì), cắt xén tiền bạc của người ta. Chết đi, Diêm vương căm ghét, đày vào địa ngục tối tăm chịu tội. Vừa vào ngục, hắn đã nói: "Các vị ở đây chẳng thấy mặt trời, sao không mỗi người góp một phần, trổ một cái cửa sổ trời?"

 Xuyên du (khoét vách đục tường, chỉ kẻ trộm)

 Một người có học đêm ngồi đọc sách, nghe có tiếng kẻ trộm khoét tường. Lúc ấy nước trong lò đang sôi sùng sục, ông xách ấm nước lặng lẽ rình ở miệng lỗ. Tường thủng, tên trộm thò chân vào trước, ông liền tóm chặt hai chân, thong thả rưới nước sôi lên. Tên trộm van xin tha, ông ung dung nói: "Nhiều thì không dám mời, chỉ xin uống cạn một ấm này thôi." (lời khách sáo khi mời rượu)

 Thiên lôi mới

 Thiên lôi định đánh chết đứa con ngỗ nghịch bất hiếu, nó nắm lấy tay thiên lôi, nói: "Khoan đánh đã. Tôi hỏi ông là thiên lôi mới hay thiên lôi cũ?" Thiên lôi nói: "Thế là sao?" Nó nói: "Nếu là thiên lôi mới thì tôi đáng bị đánh chết. Nếu là thiên lôi cũ, thì cha tôi ngỗ nghịch với ông tôi, bấy lâu nay ông đi đâu?"

 Gọi cổng thành

 Một người rất thích hát tuồng. Đi thăm họ hàng về muộn, cổng thành đã đóng, bèn gọi: "Mở cổng!" Người giữ cổng nói: "Anh hát một khúc cho ta nghe thì ta cho vào." Người ấy nói: "Hát thì hát, nhưng tôi hát thì anh phải đáp lời." Người giữ cổng nói: "Theo ý anh." Người ấy nói lời thoại trước: "Gọi Châu Thương! (tướng cầm đao hầu Quan Vũ trong truyện Tam quốc)" Trên thành đáp: "Dạ." "Quan gia gia đang ở ngoài thành, còn không mau ra đón!" Lại đáp: "Dạ." Người ấy nói: "Mày đã biết ông nội mày bị nhốt ngoài thành thì phải mở cổng ngay, sao còn dám bắt tao hát? ("Quan gia gia" nghĩa là ông Quan Vũ, nhưng cũng đọc thành "nhốt ông nội ngươi")"

 Ông già không vợ

 Có ông già ở Tô Châu chưa từng có vợ, người ta hỏi: "Ông có con trai chưa?" Ông đáp: "Nhắc đến thằng bé thật xót lòng. Trước kia ông ngoại vợ tôi định gả con gái cho cha vợ tôi, bàn bạc sắp thành rồi thì bị một thằng trời đánh dùng mẹo phá hỏng. Thành ra cha vợ không cưới được mẹ vợ, mẹ vợ không đẻ được vợ tôi, nên đến giờ thằng bé vẫn bặt tăm."

 Gán nợ

 Hổ muốn ăn thịt khỉ, khỉ lừa: "Mình tôi bé, không đủ cho ngài nhai một miếng. Núi đằng trước có một con thú lớn, đủ cho ngài ăn no, để tôi dẫn đường." Cùng đến trước núi, một con hươu một sừng trông thấy, ngờ là hổ định ăn mình, bèn quát to: "Thằng khỉ con kia, mày hứa đem mười hai tấm da hổ cho tao, nay chỉ đem có một tấm, còn mười một tấm đâu?" Hổ hoảng sợ bỏ chạy, chửi: "Không ngờ thằng khỉ con đáng ghét đến thế, lại định lừa ta đem đi gán nợ cũ!"

 Lời xui xẻo

 Một ông lão không có con trai, ba người con rể ở chung, mới xây một gian nhà khách. Rể cả đi uống rượu về, gõ cửa không ai thưa, chửi ầm lên: "Cửa ngục sao đóng sớm thế!" Ông lão giận, gọi rể thứ hai đến kể: "Nhà này cha tốn hết nghìn lạng bạc, kiếm đâu có dễ, nó lại nói lời xui xẻo như thế, thật đáng ghét." Rể thứ hai nói: "Nhà này mà bán thì cũng chỉ được năm trăm lạng thôi." Ông càng giận, lại gọi rể thứ ba đến kể. Rể thứ ba nói: "Dù chỉ năm trăm lạng, con khuyên cha cứ bán quách đi, kẻo gặp một trận cháy trời giáng thì đến cái rắm cũng chẳng đáng."

 Thổi kèn

 Một người phường nhạc đi đêm về, thấy kẻ trộm đang khoét một lỗ tường, bèn đùa, đút cái kèn vào lỗ mà thổi lên. Người trong nhà giật mình tỉnh dậy đuổi ra, gặp ngay tên trộm, lại hỏi nó: "Anh có thấy kẻ thổi kèn không?"

 Kiêng thịt chó

 Một người ăn mày kiêng thịt chó, đám ăn mày khuyên: "Không cần đâu." Hắn nói: "Ta không ăn lâu rồi." Cả bọn nói: "Anh kiêng nó, nhưng nó có kiêng anh đâu."

 Bệnh lở chân

 Một người ăn mày bị lở loét chân, nằm ngửa giữa chợ. Con chó thấy, định đến liếm. Người ăn mày nói: "Đồ súc sinh, sớm muộn gì tao cũng thành miếng ăn trong miệng mày, việc gì phải nóng vội thế?"

 Ăn lá hạnh (loài cây mọc dưới nước, lá tròn nổi trên mặt nước như lá sen nhỏ)

 Một thanh khách (kẻ ăn bám nhà giàu, tự cho mình thanh nhã) nghèo quá, sáng dậy hết gạo, nấu lá hạnh ăn rồi ra ngoài. Lát sau đi dự tiệc nhà giàu, bụng rỗng mà uống rượu nhiều quá, nôn thốc nôn tháo, lá hạnh trào cả ra. Sợ người ta cười, hắn bèn chỉ vào mà nói: "Lạ thật, sáng nay uống nước sôi, chỉ bỏ vào vài cái tâm sen, sao mới một lúc mà lá sen non đã mọc ra nhanh thế?"

 Thư thủ (người chép giấy tờ ở nha môn)

 Một người đi chơi gái, uống rượu quá say, lên giường là ngáy khò khò không tỉnh. Cô gái sợ hôm sau khó đòi tiền, bèn vuốt ve dương vật của hắn. Khách tỉnh dậy hỏi: "Mày là ai?" Cô đáp: "Bàn tay thô của Lý Vân Khanh đây (Lý Vân Khanh là tên cô)." Người ấy nói: "Thư thủ của sở Lý hình (sở xử án hình) sao lại ở đây nghịch dái tao? (câu "bàn tay thô của Lý Vân Khanh" đọc gần giống "thư thủ của sở Lý hình")"

 Viên lại trơn tuột

 Có một tên khoái thủ (sai nha chuyên đi bắt người, nghĩa đen là "tay nhanh"), vợ khá đẹp. Viên lại (thư lại ở nha môn) hàng xóm nhiều lần muốn ghẹo mà không được, bèn đục một lỗ trên vách, chờ chồng ra ngoài thì thò dương vật qua để dụ. Tình cờ tên khoái thủ trông thấy, chộp chặt lấy không buông. Viên lại khen: "Tay nhanh thật!" Rồi lấy nước bọt bôi vào, gắng sức rút mạnh, thế là rụt về được. Khoái thủ cũng khen: "Lại trơn thật! (vừa nghĩa cái của viên lại trơn tuột, vừa nghĩa viên lại gian xảo)"

 Làm giấy

 Có người gõ cửa nhà một viên lại, vợ hắn ra nói: "Đi vắng rồi. Anh muốn làm giấy tờ phải không? Cứ để lại một khoản tiền lễ hậu hậu trong phòng tôi, thì tùy anh, muốn gác thì gác, muốn ém thì ém, muốn chuyển thì chuyển, muốn xóa thì xóa, muốn rút thì rút, chẳng có gì không làm được. (các chữ ấy vừa là việc xử lý hồ sơ ở nha môn, vừa ngụ ý chuyện ăn nằm)"

 Làm đầy tớ

 Có người đến xin ở làm đầy tớ, tự nói: "Cả đời tôi không biết chống thuyền ngang (làm điều ngang trái), không chịu đi lùi (thoái thác việc), thấy cơm thì dừng (ăn ít)." Chủ mừng, nhận ngay. Một hôm sai đi vớt bùn sông, hắn từ chối: "Đã nói là không biết chống thuyền ngang." Lại sai đi cấy lúa, hắn nói: "Đã nói là không biết đi lùi." Chủ tức lắm, rình lúc hắn ăn cơm, thấy hắn ăn hết bát này đến bát khác không dứt, bèn lấy câu "thấy cơm thì dừng" ra trách. Hắn há miệng về phía chủ: "Mời ông xem trong cổ họng tôi đã thấy cơm chưa?"

 Đùa sửa thơ Đỗ Phủ

 Có một mụ gái điếm già, tuổi đã quá sáu mươi, vẫn cố bôi phấn xức dầu để quyến rũ trai trẻ. Sợ lộ tóc bạc, mụ giả ăn mặc như đàn bà nhà lành, đội mũ che đầu. Người tầm thường không nhận ra, có kẻ bị mụ mê hoặc thật. Có một danh sĩ nhắc đến chuyện ấy trong bữa tiệc, bèn đùa sửa một bài thơ của Đỗ Phủ (bài thơ ngày Trùng cửu ở trại họ Thôi) để chế giễu:

 "Già rồi nghìn thuở vẫn gắng chẳng rộng,
Hứng lên đêm nay chiều anh vui trọn.
Thẹn đem tóc ngắn làm tóc mai hoa đào,
Cười học nhà lành cũng đội mũ.
Nước chỗ kín như từ nghìn khe đổ xuống,
Gót sen vàng (bàn chân bó nhỏ) giơ cao, hai ngọn núi lạnh.
Năm sau lúc này biết ai còn sống,
Say rồi ôm con cặc ngắm cho kỹ."

 Ai nghe cũng cười ngặt nghẽo.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video