Quyển chín: Phần chuyện tham lam, keo kiệt
Mở hiệu cầm đồ
Có người muốn mở tiệm cầm đồ, bèn hỏi ý người khác: "Cần bao nhiêu vốn?" Người kia đáp: "Tiệm lớn phải một vạn lạng bạc (lạng là đơn vị tính bạc, khoảng ba mươi bảy gam), tiệm nhỏ cũng phải đến hàng nghìn lạng." Người ấy sợ quá, bỏ đi. Lại mời một người khác đến hỏi, người này nói: "Có trăm lạng bạc thì mở một tiệm cầm đồ nhỏ, chỉ nhận cầm bằng tiền đồng, cũng được." Hắn lại từ chối bỏ đi. Người cuối cùng nói: "Mở tiệm cầm đồ cần gì vốn liếng, chỉ cần một cái quầy với mấy tờ biên lai cầm đồ là đủ." Hắn bấy giờ mới vui vẻ. Chọn ngày khai trương. Đến hôm ấy, có người mang đồ đến cầm, hắn xem xét nhận xong, viết vào một tờ biên lai trống để ghi sổ. Người cầm đồ đòi bạc, hắn đáp: "Để khỏi phải cân qua cân lại, tốn bao nhiêu công sức, đợi lúc anh đến chuộc đồ, chỉ cần mang tiền lãi đến nộp là xong."
Mời thần
Có một kẻ keo kiệt, nhà có việc cúng cầu khấn, sai đạo sĩ (thầy cúng của Đạo giáo) mời thần. Đạo sĩ khấn khắp cả thành, rồi khấn mời luôn thần thánh ở tận hai kinh đô (Bắc Kinh và Nam Kinh). Chủ nhà hỏi: "Sao lại mời thần ở xa thế?" Đạo sĩ đáp: "Thần ở gần đây đều biết tính nết ông rồi, nói ông mời, họ cũng chẳng tin."
Thích cho vay lãi
Có người thích cho vay lấy lãi, nhà đã nghèo rồi, chỉ còn lại một đấu thóc (đấu là đơn vị đong, khoảng mười lít), vẫn tính nấu cháo để đem cho vay. Người ta hỏi: "Tính lãi thế nào?" Đáp: "Xin cơm." (vừa có nghĩa là đòi cơm làm tiền lãi, vừa có nghĩa là đi ăn mày).
Bữa đãi lớn
Có người thích làm việc thiện nói: "Nghe nói ngày xưa Phật rất từ bi, từng cắt thịt mình cho chim ưng ăn, gieo mình xuống vực cho hổ ăn. Ta muốn bắt chước, nhưng chim ưng ở trên trời, hổ ở trong núi, thân ta có thịt mà không cho chúng ăn được. Mùa hè muỗi rất nhiều, chi bằng hiến thân bố thí (đem của mình cho đi để làm phúc) cho muỗi vậy." Thế là hắn không mắc màn, lấy máu mình nuôi muỗi. Phật muốn thử lòng thành của hắn, hóa thành một con hổ đến ăn thịt hắn. Hắn kêu to: "Ăn chút đỉnh lấy lệ thì được, chứ nếu thật sự ăn một bữa đãi lớn thế này, tôi sao kham nổi!"
Đánh nửa chết
Có một người tính cực kỳ tham lam. Một người giàu bảo hắn: "Ta cho không ngươi một nghìn lạng bạc, ngươi để ta đánh chết đi." Hắn ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói: "Chỉ đánh nửa chết thôi, ông cho tôi năm trăm lạng, được không?"
Số nghèo
Ông thông gia (cha mẹ hai bên vợ chồng gọi nhau là thông gia) ở quê mới cất được rượu ngon. Ông thông gia ở thành nghe tiếng, tìm đến thăm, mong được giữ lại uống rượu. Đúng lúc ông thông gia ở quê đi vắng, bà thông gia sai con trai tiếp khách, kê tạm một cái giường sơ sài cho khách ngủ lại. Phòng ngủ của bà thông gia chỉ cách một bức vách. Ông khách vì chưa được hớp rượu ngon nào nên đang buồn bực. Đúng lúc ấy bà thông gia ngồi đi tiểu vào thùng, sợ tiếng kêu khiếm nhã, bèn cố khép chặt mông lại, cho nước tiểu rỉ từng giọt từ từ xuống. Ông khách nghe thấy, mừng thầm nói: "Hóa ra bên trong đang lọc rượu, chắc sáng mai được nếm rồi." Bà thông gia nghe vậy, bất giác bật cười, phía dưới lỏng ra, tiếng nước tiểu xối xuống vừa gấp vừa to. Ông khách vỗ tay than thở: "Thật là số nghèo, tiếc thay cái túi lọc ép rượu lại bị bục mất rồi."
Anh em làm ruộng
Có hai anh em chung nhau làm ruộng. Lúa chín rồi, bàn chuyện chia. Anh bảo em: "Anh lấy phần trên, em lấy phần dưới." Em ngạc nhiên vì chia không công bằng. Anh nói: "Có khó gì, đợi sang năm em lấy phần trên, anh lấy phần dưới là được." Đến năm sau, em giục anh gieo lúa giống, anh nói: "Năm nay anh định trồng khoai sọ."
Góp vốn nấu rượu
Giáp và Ất bàn chuyện góp vốn nấu rượu. Giáp bảo Ất: "Anh bỏ gạo, tôi bỏ nước." Ất hỏi: "Gạo là của tôi thì tính sổ thế nào?" Giáp đáp: "Tôi quyết không gian lận đâu. Đến khi rượu chín, anh chỉ cần ép lọc trả lại cho tôi chỗ nước ấy thôi, phần còn lại đều là của anh hết."
Trở mặt
Một người nghèo, tháng nóng không có màn, lại tiếc tiền mua hương đốt đuổi muỗi, đành chịu nóng trùm chăn mà nằm, muỗi đốt vào mặt. Nhà hàng xóm có một cái mặt nạ quỷ, hắn mượn về đeo. Muỗi không chích vào được, bèn nói: "Anh chẳng qua chỉ tiết kiệm được một đồng tiền, sao đã trở mặt ngay thế?"
Vẽ chân dung
Có người muốn vẽ một bức tranh hành lạc (tranh chân dung vẽ người đang dạo chơi, thưởng ngoạn nhàn nhã), cả giấy, bút, màu vẽ, tất cả chỉ trả hai phân bạc (phân là một phần trăm lạng). Người họa sĩ bèn dùng mực nước vẽ lên loại giấy Kinh Xuyên (một thứ giấy mỏng rẻ tiền) một bức hình quay lưng. Người kia giận nói: "Vẽ chân dung là cốt ở khuôn mặt, sao lại vẽ sau lưng?" Họa sĩ đáp: "Tôi khuyên anh đừng đưa mặt ra cho người ta thấy nữa."
Hẹn ngày
Có một người cực kỳ keo kiệt, xưa nay chưa từng mời khách. Đứa đầy tớ trong nhà tình cờ mang một giỏ bát ra bờ sông rửa. Có người hỏi: "Nhà mày hôm nay chắc có đãi khách à?" Đứa đầy tớ đáp: "Muốn chủ nhà tôi mời khách, trừ phi sang kiếp sau!" Chủ nghe được, mắng: "Ai bảo mày dễ dãi hẹn ngày với người ta thế!"
Góp tiền mừng
Có người gặp việc vui, một người bạn gói một tiền bạc (tiền là một phần mười lạng, bằng mười phân) đến mừng, nhưng lén viết bên trong phong bì: "Có sẵn năm phân, ghi nợ năm phân." Sau đó người bạn này cũng có việc vui, người kia cũng đáp lễ lại một tiền bạc. Bèn mang đến một phong bì rỗng, bên trong viết: "Trả lại năm phân, ghi nợ năm phân."
Mang đèn
Có người uống rượu ban đêm, đầy tớ mang đèn đến chờ đón. Chủ nói: "Chốc nữa trời sáng rồi, cần đèn làm gì?" Đầy tớ bèn về. Đến lúc trời sáng, đầy tớ lại đến đón, chủ trách: "Mày thật chẳng biết điều gì cả, hôm nay lại không mang đèn đến, lát nữa là chập tối rồi, bảo tao về bằng cách nào?"
Không giữ khách
Có khách từ xa đến, ngồi đã lâu. Nhà chủ gà vịt đầy sân, nhưng lại thoái thác rằng trong nhà thiếu thức ăn, không dám giữ khách ở lại dùng cơm. Khách liền mượn dao, định giết con ngựa mình cưỡi đến để làm cơm. Chủ hỏi: "Thế ông về bằng gì?" Khách đáp: "Tùy ông, trong đám gà vịt kia cho tôi mượn một con, tôi cưỡi về là được."
Không giữ cơm
Một người khách ngồi đến tận trưa, chủ nhà tuyệt nhiên không có ý giữ lại ăn cơm. Vừa lúc nghe tiếng gà gáy, khách bảo chủ: "Gà gáy trưa rồi đấy." Chủ nói: "Con gà này là gà nhà khác lạc sang, gáy không đúng giờ." Khách nói: "Nhưng cái bụng đói của tôi thì đúng giờ lắm."
Bắn hổ
Có người bị hổ tha đi, con trai cầm cung đuổi theo, giương hết cỡ định bắn. Người cha từ trong miệng hổ gọi vọng lại bảo con: "Con phải nhắm vào chân mà bắn, đừng làm hỏng tấm da hổ, kẻo chẳng ai chịu trả giá cao."
Ăn thịt người
Một người đi xa về nhà, nói với vợ: "Tôi đến Yến Tử Cơ (một ghềnh đá bên sông Trường Giang gần Nam Kinh), muỗi to như gà. Sau qua Tam Sơn Hiệp, muỗi to như vịt. Hôm qua ở Thượng Tân Hà, muỗi to như ngỗng." Vợ nói: "Đồ ngốc, sao không mang mấy con về mà ăn?" Chồng cười nói: "Chúng không ăn thịt tôi là may lắm rồi, bà còn dám nghĩ đến chuyện ăn thịt chúng!"
Keo kiệt
Có một người tính cực kỳ keo kiệt, bỗng mắc bệnh lao (bệnh gầy mòn, ho kéo dài, sức lực suy kiệt). Thầy thuốc bắt mạch rồi nói: "Mạch khí hư nhược, nên dùng nhân sâm để bồi bổ." Người bệnh hoảng hốt nhìn thầy nói: "Sức tôi mỏng manh lắm, chỉ đành phó mặc số mệnh cho trời thôi." Thầy thuốc nói: "Đã không dùng sâm thì phải lấy thục địa (rễ cây địa hoàng đã chế chín, một vị thuốc bổ) thay vào, giá khá rẻ." Người bệnh lắc đầu: "Thế cũng tốn quá, thà chết còn hơn." Thầy thuốc biết hắn keo kiệt, bèn nói dối: "Còn một bài thuốc khác, lấy cứt chó khô trộn với một hai đồng đường đen mà uống, cũng có thể bồi bổ nguyên thần (sinh lực gốc của cơ thể)." Người bệnh bật dậy hỏi: "Chẳng hay riêng một vị cứt chó, có dùng trơn được không?"
Bán búp bê bột
Có người nặn búp bê bằng bột (tượng em bé nặn bằng bột) đem bán, buôn bán rất đắt hàng. Hắn bảo vợ: "Từ nay chỉ nặn loại khoanh tay thôi, bột sẽ tiết kiệm được một ít." Quả nhiên vẫn bán được. Lại nói: "Từ nay nặn loại ngồi bệt, càng tiết kiệm hơn." Vẫn bán được. Bèn nói: "Bây giờ nặn loại cúi đầu nằm xuống, chẳng phải càng tiết kiệm hơn nữa sao!" Đến khi nặn xong, vợ cầm lên xem rồi nói: "Tiết kiệm thì có tiết kiệm thật, chỉ có điều nhìn chẳng ra con người nữa."
Quần một ống
Có người định may quần mà tiếc vải, gọi mấy người thợ may liền, ai cũng chê tốn vải rồi từ chối bỏ đi. Người thợ may cuối cùng nói: "Chỉ cần ba thước là đủ (thước là đơn vị đo dài, khoảng một phần ba mét)." Hắn mừng lắm, mua vải đưa cho thợ. Người thợ bèn may một ống quần, bảo hắn xỏ cả hai chân vào trong. Hắn nói: "Chật quá, đi thế nào được?" Thợ may nói: "Anh cứ một mực đòi tiết kiệm cho bằng được, thì đương nhiên một bước cũng chẳng đi nổi."
Đừng mong ngóc đầu
Có một người tính keo kiệt, mua một trượng vải (trượng bằng mười thước), bảo thợ may phải may một cái áo cưỡi ngựa, một cái quần, một đôi tất, vải thừa còn phải may một cái khăn trùm đầu. Thợ nào cũng chê ít vải mà từ chối. Sau cùng có một người thợ nói: "Tôi may chỉ cần tám thước, lại còn tiết kiệm cho anh hai thước, thế nào?" Hắn mừng lắm. Người thợ bèn may thành một cái bao dài, chụp người hắn từ chân lên đến đỉnh đầu, rồi lấy dây buộc chặt miệng bao lại. Hắn nói: "Ngột ngạt quá." Thợ may nói: "Gặp phải đồ quỷ keo kiệt như anh, đương nhiên là ngột ngạt rồi. Tiết kiệm thì có tiết kiệm thật, nhưng muốn ngóc đầu ra (cũng có nghĩa là muốn khá lên trong đời), thì khó lắm đấy."
Một sợi lông cũng không nhổ (thành ngữ chỉ người keo kiệt đến cùng cực)
Một con khỉ chết, đến gặp Minh Vương (vua cai quản cõi âm, tức Diêm Vương), xin được đầu thai làm người. Vua nói: "Đã muốn làm người, phải nhổ sạch lông trên mình đi." Liền gọi dạ xoa (quỷ sai dưới âm phủ) ra tay. Vừa nhổ một sợi, khỉ đau không chịu nổi. Vua cười nói: "Đồ súc sinh, xem mày một sợi lông cũng không chịu nhổ, thì làm người sao được!"
Vì cái nhỏ mất cái lớn (chữ "nhỏ" còn ám chỉ đi tiểu, chữ "lớn" ám chỉ đi đại tiện)
Có người dựng nhà xí để kiếm lời (thu phân bán). Thấy từ xa một người vén áo, biết chắc là sắp đi tiểu, sợ người đó vào nhà xí của hàng xóm đối diện, hắn bèn giả vờ đi đại tiện, ngồi chiếm trước trên hố xí bên ấy. Người đi tiểu quả nhiên vào nhà xí của hắn. Hắn không để ý, lỡ đánh một cái rắm, kéo theo cả phân ra, bèn hối hận vô cùng, nói: "Khổ thân, vì cái nhỏ mà mất cái lớn."
Bảy đức
Một nhà mời thầy đồ về dạy, cơm nước rất đạm bạc. Một hôm, chủ và thầy cùng ngồi, thấy bên hàng rào có một con gà, thầy chỉ vào hỏi chủ nhà: "Gà có mấy đức?" Chủ đáp: "Năm đức." (sách xưa khen gà có năm đức: văn, võ, dũng, nhân, tín). Thầy nói: "Theo tôi thấy, gà có bảy đức." Chủ hỏi: "Sao lại thêm hai đức?" Thầy đáp: "Tôi thì ăn được, mà ông thì lại không nỡ."
Gà phân
Chủ nhà nuôi thầy đồ rất bủn xỉn, đã lâu chẳng mua đồ mặn. Một hôm, có con gà chết đuối trong chum phân, chủ đem nấu làm món ăn. Thầy ăn mà ngờ ngợ, hỏi học trò, học trò nói thật, thầy tức lắm. Một lát sau chủ nhà vào trường, thầy vội cầm hai cái chổi nhét vào miệng ông ta, bắt ăn cho hết. Chủ nhà nói: "Chổi sao ăn được?" Thầy nói: "Ông đã không chịu ăn chổi, sao lại bắt thầy ăn gà phân." (tiếng "gà" trong chữ Hán đọc giống tiếng "cái ki"; "ki hốt phân" đi đôi với cái chổi).
Thần dữ
Có một vị thần hiểm ác, ai làm lễ tạ thần đều phải dùng người sống để cúng. Có người đến trả lễ (cúng tạ khi điều cầu xin đã được ứng nghiệm), khổ nỗi không có người để dâng, bèn khoét một lỗ giữa bàn thờ, nấp dưới gầm bàn rồi thò đầu lên mặt bàn. Đợi khi thần nhấc đũa, cái đầu bỗng rụt xuống. Thần giận lắm, mắng: "Lũ tiểu quỷ này đều là quân ăn trộm, ta vừa mới nhấc đũa, sao món ăn đã chẳng còn chút nào?"
Món ăn với cơm
Hai đứa con ăn trưa, hỏi cha lấy gì ăn với cơm. Cha nói: "Người xưa nhìn mơ cho đỡ khát (điển: Tào Tháo bảo quân lính phía trước có rừng mơ, quân nghĩ đến vị chua mà ứa nước miếng, đỡ khát), các con nhìn con cá muối treo trên vách một cái, rồi ăn một miếng cơm, thế là có món ăn với cơm rồi." Hai đứa làm theo. Bỗng thằng nhỏ kêu lên: "Anh nhìn thêm một lần rồi kìa." Cha nói: "Cho nó mặn chết đi."
Ăn hạt phỉ mà đau lòng
Có người gánh hạt phỉ (một loại hạt ăn được, có vị thơm béo) bán ngoài phố, một người ăn mãi không ngừng. Người bán nói: "Anh có mua hay không, sao cứ ăn mãi thế?" Người kia đáp: "Thứ này bổ tỳ (lá lách; theo Đông y, tỳ là tạng chủ về tiêu hóa) nhất." Người bán nói: "Anh thì bổ tỳ, còn tôi thì đau lòng (cũng có nghĩa là hại tim)."
Một món là đủ
Một thầy đồ đến mở lớp dạy học, chủ nhà bày tiệc tiếp đãi, vì thầy mới đến nên thêm phần lễ nghĩa, bèn giết một con ngỗng để đãi. Uống đến lúc tàn tiệc, thầy nói với chủ nhà: "Những ngày tôi làm phiền nhà ông còn dài, từ nay về sau cơm rượu không cần phải bày vẽ, cứ giản dị, để đôi bên đều được yên ổn." Rồi chỉ vào con ngỗng trên mâm nói: "Ngày nào chỉ món này thôi là đủ, ngoài ra không cần bày thêm gì."
Bán thịt kiêng cho chịu
Có một ông cả đời làm lụng như trâu ngựa vì con cháu. Đến ngày sắp chết, gọi các con lại hỏi: "Ta chết rồi, các con sẽ khâm liệm chôn cất thế nào?" Con cả nói: "Kính theo lòng tiết kiệm của cha, chúng con không dám làm hậu: áo trắng mộc, chăn vải, quan tài dày hai tấc (tấc bằng một phần mười thước), quách (lớp hòm ngoài bọc quan tài) dày một tấc, mộ chỉ đắp đất lên thôi." Ông cụ nhíu mày hồi lâu, trách là tốn kém quá. Con thứ hai nói: "Áo, chăn, quan tài, quách đều không dám dùng, chỉ sắm một cái chiếu cỏ, đưa ra ngoài đồng, gọi là hỏa táng mà thôi." Ông cụ vẫn bực vì xa xỉ quá. Đứa con thứ ba lặng lẽ hiểu ý cha, bèn bịa lời đáp: "Lòng thương con của cha không gì không chu đáo, đã dốc hết sức khi còn sống, lẽ nào lại tiếc tấm thân sau khi chết? Chi bằng đem di thể của cha chia đều làm ba phần, chúng con tạm làm đồ tể một ngày, để hưởng ơn cha để lại suốt trăm năm, há chẳng hay sao?" Ông cụ bèn cười lớn nói: "Lời con nói thật hợp ý ta." Rồi lại dặn: "Lão Vương Tam ở nhà đối diện quen thói quỵt tiền thịt, tuyệt đối không được bán chịu cho hắn."
Không chịu nổi bị cắn xé
Có một người chết, được chuyển lên giường để khâm liệm, họ hàng và đám đàn bà vây quanh linh cữu mà khóc. Chỉ thấy tấm màn tang rách nát, bay tứ tung, ai cũng bảo là điềm lạ. Bèn đi nhờ người gọi hồn (nhờ người đồng cốt gọi hồn người chết về để hỏi chuyện) để hỏi, hồn người chết nói: "Chẳng có gì khác, chỉ là không chịu nổi cả đám người cắn xé thôi."
Chấm rượu
Có cha con nhà nọ tính keo kiệt, đi đường mỗi ngày mua một đồng rượu, sợ uống mau hết, bèn giao hẹn dùng đầu đũa chấm vào mà nếm. Đứa con chấm liền hai lần, cha trách: "Sao uống rượu dồn dập thế!"
Nuốt chén
Có một người ham uống rượu, tình cờ đi dự tiệc, thấy chén trên bàn nhỏ quá, liền làm bộ nức nở. Chủ nhà hoảng hốt hỏi duyên cớ, hắn nói: "Thấy vật mà đau lòng thôi. Ngày cha tôi qua đời, cụ chẳng ốm đau gì, chỉ vì bạn mời uống rượu, chén rượu cũng giống như chén nhà ông thế này, cụ lỡ nuốt vào miệng, nghẹn mà chết. Hôm nay lại thấy chén này, sao mà không khóc được?"
Ham rượu
Hai cha con khiêng một vò rượu, đường trơn ngã, đổ cả vò. Người cha giận lắm, đứa con bèn nằm sấp xuống đất uống lấy uống để, ngẩng đầu bảo cha: "Mau lên chứ, lẽ nào cha còn đợi đồ nhắm gì nữa?"
Bám tiệc
Có người khách bám tiệc, không chịu đứng dậy. Chủ nhà chợt thấy một con chim lớn trên cây, bảo khách: "Tiệc này ngồi đã lâu, thức ăn trên mâm đã hết, để tôi chặt cây này, bắt con chim xuống, nấu cho ông nhắm rượu, thế nào?" Khách nói: "Chỉ sợ cây đổ thì chim bay mất." Chủ nói: "Đây là con chim ngốc, nó chết cũng chẳng chịu nhấc mình đi đâu."
Mê rượu
Một người gánh bình sứ đi khắp nơi bán. Đi đến trong núi, gặp một con hổ gầm thét lao tới. Người ấy sợ quá, vội ném một cái bình về phía nó, hổ không lùi. Ném thêm một cái nữa, hổ vẫn không lùi. Ném gần hết, chỉ còn lại một cái, hắn bèn hét to: "Đồ súc sinh, đồ súc sinh! Mày có đi thì cũng chỉ còn cái bình này. Mày không đi thì cũng chỉ còn cái bình này thôi!" (ý là cái bình cuối cùng hắn giữ lại để đựng rượu, nhất quyết không ném).
Bốn tạng
Có người ham uống rượu quá độ, vợ con lén bàn với nhau: "Khuyên mãi không nghe, phải lấy chuyện nguy hiểm mà làm cho ông ấy sợ." Một hôm, ông uống say nôn ra, đứa con lén giấu trong tay áo một miếng lòng heo, bỏ vào chỗ nôn, rồi chỉ vào nói: "Người ta ai cũng có ngũ tạng (năm cơ quan chính trong cơ thể theo Đông y: tim, gan, lá lách, phổi, thận), nay cha đã nôn ra mất một tạng rồi, sống làm sao được?" Người cha nhìn kỹ rồi nói: "Đường Tam Tạng (nhà sư đi Tây Trúc thỉnh kinh; tên nghe như 'ba tạng') mà còn sống ở đời, huống chi ta còn những bốn tạng!"
Rượu suông
Có người mời khách uống rượu suông (rượu không có đồ nhắm), khách nói: "Chi bằng mang dao ra giết tôi đi cho rồi." Chủ ngạc nhiên hỏi: "Mời rượu chẳng qua là có lòng tốt, sao lại nói thế?" Khách nói: "Thật tình là tôi chịu không nổi cái 'suông' của ông nữa." (tiếng "suông" trong chữ Hán đọc giống tiếng chỉ hình phạt lăng trì, tức xẻo thịt từng miếng cho đến chết).
Hầu không công
Thần Dạ Du (vị thần đi tuần đêm) thấy Môn Thần (thần giữ cửa, tranh vẽ dán ở cổng nhà) đứng suốt đêm, thương tình hỏi: "Anh to lớn thế kia, sao lại đi làm môn khách (người đến ăn nhờ, làm việc dưới cửa nhà kẻ quyền thế), sớm tối hầu hạ, chịu khổ cực thế này?" Môn Thần đáp: "Bất đắc dĩ thôi." Hỏi: "Thế có được ăn cơm không?" Đáp: "Nếu muốn được hắn cho ăn cơm, thì hắn đã chẳng cần dán tôi lên cửa nữa rồi."
Mơ dự tiệc có hát tuồng
Có người mơ đi dự tiệc có diễn tuồng, vừa mới ngồi vào chỗ thì bị vợ đánh thức, liền mắng vợ. Vợ nói: "Đừng mắng nữa, mau ngủ tiếp đi, tuồng còn chưa diễn được nửa vở đâu."
Mơ rượu ngon
Có người ham rượu, nằm mơ được rượu ngon. Đang hâm cho nóng để uống thì bỗng bị đánh thức, hắn hối hận vô cùng nói: "Biết thế này, thà uống lạnh luôn cho rồi."
Cắt chén rượu
Đầy tớ rót rượu không đầy, khách nâng chén lên nhìn kỹ hồi lâu, nói: "Chén này sâu quá, nên cắt bớt đi một đoạn." Chủ hỏi: "Sao thế?" Khách đáp: "Nửa trên đã không đựng rượu, để làm gì?"
Thái thịt mỏng
Có nhà chủ giữ khách lại dùng cơm, chỉ có một bát thịt thái, vừa mỏng (?) vừa ít. Khách bèn làm thơ chế giễu rằng: "Dao nhà ông vừa bén vừa sắc, tay nhà ông vừa nhẹ vừa lỏng. Thái ra miếng nào miếng nấy mỏng như giấy, chung quanh lật qua chẳng có lớp thứ hai. Đẩy cửa sổ chợt gặp làn gió nhẹ, lập tức thổi bay vào tận năm tầng mây. Vội vàng sai người đi tìm dấu vết, thì đã bay qua mười hai ngọn núi Vu Sơn (dãy núi ở vùng Tứ Xuyên, nổi tiếng có mười hai ngọn) rồi."
Đầy mâm toàn là
Khách thấy trên bàn chẳng có thức ăn gì, bèn cố ý cảm ơn chủ nhà, khen là tốn kém nhiều quá. Chủ nhà nói: "Một chút 'thái' (chữ này vừa có nghĩa là món ăn, vừa có nghĩa là rau) cũng không có, sao lại bảo tốn kém nhiều?" Khách nói: "Đầy mâm toàn là thế cả." Chủ nhà hỏi: "Rau đâu?" Khách chỉ vào mâm nói: "Đây chẳng phải là rau, lẽ nào lại là thịt hay sao?"
Chữ "hoạt" (trơn)
Một nhà mời thầy đồ, cơm nước đạm bạc. Đúng hôm trời mưa, đứa đầy tớ trong trường mang cơm trưa đến, thịt rất ít, thầy vì nó đến muộn nên định phạt. Đứa đầy tớ nói: "Tại trời mưa đường trơn." Thầy nói: "Mày viết chữ 'trơn' cho tao xem, viết được thì tha đòn." Đứa đầy tớ nói: "Một chấm nhỏ, một chấm nhỏ, lại một nét xiên một chút nhỏ, còn lại toàn là xương." (chữ "trơn" gồm bên trái hai chấm và một nét hất lên, bên phải là chữ "xương"; "một chút nhỏ" còn ám chỉ thịt chỉ có tí ti, còn lại toàn xương).
Không thấy thịt
Một bà mẹ sai con mang một giỏ củ cải ra bờ sông rửa. Lâu mãi không thấy về, bà đi tìm, chỉ còn giỏ củ cải. Biết con trượt chân rơi xuống sông chết đuối, bà bèn khóc rống lên: "Thịt của tôi ơi, thịt của tôi ơi (lời gọi con cưng như khúc ruột, miếng thịt của mẹ), chỉ thấy củ cải mà chẳng thấy thịt đâu."
Nhiều đồ độn
Có nhà mời khách, thức ăn thì ít mà đồ trộn độn (rau củ, gia vị trộn kèm vào món chính) thì nhiều. Khách bèn chế giễu: "Món ăn nhà ông thật là sang trọng quá chừng." Chủ hỏi: "Lấy gì mà biết?" Khách nói: "Hành, tỏi, củ cải đều lấy lát cá lát thịt để trộn kèm. Lát nữa món cá thịt dọn lên, chắc chắn phải lấy gan rồng tủy phượng (những món quý hiếm chỉ có trong truyền thuyết) làm đồ độn rồi."
Đựng xương
Một nhà mời khách, xương nhiều thịt ít. Khách nói: "Bát nhà ông chắc là đi ăn trộm về?" Chủ nhà kinh ngạc hỏi: "Sao lại nói thế?" Khách nói: "Tôi chỉ nghe người ta chửi: 'Đứa nào ăn trộm bát nhà tao, mang về đựng xương.'"
Nhặt xương
Đứa đầy tớ trong trường giận chủ bữa nào cũng ăn sạch, chỉ để lại trơ xương trong bát, bèn khấn trời: "Xin cho ông chủ sống một trăm tuổi, con sống một trăm lẻ một tuổi." Chủ hỏi vì sao, nó đáp: "Con sống hơn một năm, để còn thu nhặt xương cốt của ông chủ." (vừa có nghĩa là lo việc chôn cất cho chủ, vừa có nghĩa là dọn xương thừa trong bát).
Bôi mồm
Có một bữa tiệc, khách trong tiệc ăn uống tham lam không ngớt, thức ăn đã hết sạch. Đứa đầy tớ phục dịch tức giận mà không dám nói, bèn lấy nhọ nồi bôi kín cả mồm, đứng bên cạnh. Mọi người thấy lạ, hỏi trên miệng nó là cái gì. Nó đáp: "Các ông chỉ biết lo mình ăn cho no thôi, mồm người khác thì để ý làm gì."
Đòi nến
Có người ngồi cùng mâm với một kẻ ăn khỏe, thấy thức ăn trên mâm sắp hết, bèn gọi chủ nhà mang nến ra. Chủ nói: "Chẳng phải còn sớm quá sao?" Người kia nói: "Trên bàn tôi đã chẳng nhìn thấy gì nữa rồi."
Xin nước
Một nhà mời khách, chia đũa sót mất một đôi. Thức ăn dọn lên rồi, các khách chắp tay mời nhau rồi cầm đũa, riêng người ấy chìa tay ra ngồi nhìn. Rồi thong thả nói với chủ: "Xin cho một bát nước trong." Chủ hỏi: "Dùng làm gì?" Đáp: "Rửa sạch ngón tay, để bốc thức ăn."
Khéo xin
Có người làm khách nơi đất khách, mỗi lần ngồi vào tiệc là ăn như điên không dứt. Những người cùng mâm rất ghét, bèn hỏi: "Ở quê ông, mỗi khi có nguyệt thực (người xưa tin rằng lúc ấy mặt trăng bị một con vật trên trời nuốt mất) thì cứu trăng thế nào?" Người ấy đáp: "Quan lại mặc triều phục tụ họp lại, dẫn quân lính đánh trống đáp lại, đợi đến khi nó nhả mặt trăng ra mới giải tán." Người ấy cũng hỏi lại người cùng mâm: "Quê các ông có giống thế không?" Đáp: "Quê chúng tôi không thế, chỉ khéo xin thôi." Hỏi: "Xin thế nào?" Đáp: "Chắp hai tay lại, nói với mặt trăng đen rằng: 'A Di Đà Phật, mày dữ quá đi mất, xin mày ăn bớt một chút, để lại chút ít cho người ta xem với.'"
Ham ăn
Giáp ham ăn, tay cầm đũa không ngừng, hỏi Ất: "Sao anh chẳng động đũa gì cả?" Ất hỏi lại: "Sao anh động mãi không ngừng thế?"
Ngồi cùng mâm mà không nhận ra
Có người khách cực kỳ tham ăn, mỗi lần ngồi vào tiệc là ăn ngấu nghiến không dứt. Một hôm, có người ngồi cùng mâm với hắn, tự nói là từng gặp hắn một lần rồi. Hắn nói: "Chưa từng gặp mặt, chắc là anh nhận nhầm rồi." Đến khi thức ăn dọn lên, kẻ tham ăn cúi đầu nhai lấy nhai để, đôi đũa không ngừng. Người kia chợt hiểu ra, nói: "Phải rồi, gặp thì cũng đã gặp một lần, nhưng vì anh chỉ chăm chăm ăn, suốt bữa chẳng hề ngẩng đầu, nên tôi không nhận ra mặt anh, xin đừng trách, đừng trách."
May mà tuổi Tuất (tuổi con chó)
Một người khách dự tiệc ngạc nhiên thấy người ngồi cùng mâm ăn uống hung hăng quá, hỏi tuổi gì, người kia đáp tuổi Tuất. Khách nói: "May mà là chó, nếu tuổi Dần (tuổi con hổ), thì ăn luôn cả tôi vào bụng rồi."
Hỏi thịt
Có người ngồi cùng mâm với một người mù. Món dọn lên trước là một bát thịt Đông Pha (thịt ba chỉ kho mềm, đặt theo tên nhà thơ Tô Đông Pha), người mù cầm đũa lên là gắp ăn ngay. Người cùng mâm rất bực. Một lúc sau người mù lại khều tìm, thì bát đã sạch trơn. Người mù hỏi: "Thịt có mấy miếng?" Người kia tức giận đáp: "Chín miếng." Người mù nói: "Thế mà anh ăn những tám miếng à."
Ăn chim sẻ vàng
Hai người ngồi chung mâm uống rượu, trong bát có bốn con chim sẻ vàng, một người tham ăn hết ba con, nói với người cùng mâm: "Sao anh không ăn?" Người kia nói: "Thôi cho nốt vào bụng anh luôn, khỏi để chúng phải lẻ đôi."
Ăn hoành thánh
Người vợ bị ốm, chồng hỏi: "Có thèm ăn gì không?" Vợ nói: "Chỉ có hoành thánh (bánh vỏ bột mỏng gói nhân thịt, nấu với nước dùng) nhân thịt ngon, muốn ăn một hai cái thôi." Chồng nấu cho một bát, định cùng vợ ăn, vừa đi lấy đũa quay lại, thì vợ đã bốc tay ăn hết, chỉ còn một cái. Chồng hỏi: "Sao không ăn nốt cái này?" Vợ nhíu mày nói: "Nếu tôi ăn được cái này, thì đã chẳng mắc bệnh này."
Phạt hóa làm cua
Có người gặp Diêm Vương, tự kể cả đời ăn chay, xin được một kiếp luân hồi (vòng sống chết, chết đi đầu thai lại) tốt đẹp. Vua nói: "Ta lấy đâu ra mà tra xét, phải mổ bụng ra nghiệm." Mổ ra rồi, chỉ thấy đầy một bụng nước dãi thèm thuồng. Vua bèn nói: "Phạt ngươi hóa làm một con cua, cứ thế mà nhả hết ra đi." (con cua hay sùi bọt ở miệng).
Không ăn chay
Có người gặp con hổ đói, sắp bị ăn thịt. Hắn van xin: "Trong chuồng có con lợn béo, xin đem thế cho tôi." Hổ bằng lòng, theo về nhà. Hắn gọi vợ bắt lợn cho hổ ăn, vợ tiếc, nói: "Trong nhà có khá nhiều đậu phụ, cũng đủ cho nó ăn một bữa no." Chồng nói: "Thôi đi, bà xem vị khách dữ dằn thế này, liệu có chịu ăn chay không?"
Rượu nấu nước sôi
Có người đãi khách bằng rượu nhạt. Khách nếm rồi khen hết lời tài nấu nướng của nhà chủ. Chủ nói: "Món ăn xoàng còn chưa dọn lên, lấy gì mà biết?" Khách đáp: "Chẳng cần bàn đến món khác, chỉ riêng món rượu nấu nước sôi trắng này cũng đã tuyệt diệu rồi."
Rượu nhạt
Có người đãi khách bằng rượu nhạt, khách hỏi chủ xin con dao. Chủ hỏi: "Lấy dao làm gì?" Đáp: "Muốn giết cái bình này." Lại hỏi: "Bình sao mà giết được?" Đáp: "Giết nó, cho nó xả bớt nước đi."
Nước nhạt
Cá sông và cá biển kết thông gia với nhau. Cá sông nhiều lần sang chơi, được đãi đủ thứ hải sản quý. Cá sông bèn nói với cá biển: "Ông thông gia, sao không đến chỗ nhỏ hẹp nhà tôi chơi một chuyến?" Cá biển nhận lời. Cá sông về nhà báo: "Bà lớn bên biển sắp tới rồi." Sai thuộc hạ chọn cửa lạch sâu ra đón. Cá biển vừa đến cửa lạch đã quay về. Cá sông đuổi theo hỏi duyên cớ, cá biển đáp: "Tôi không quen thứ nước nhạt như ở quý xứ." (chữ "nước nhạt" trong chữ Hán vừa có nghĩa là nước ngọt ở sông, vừa ám chỉ rượu nhạt).
Xin gạo
Một nhà mời khách, rượu rất nhạt. Khách nói: "Thức ăn thế này là đủ rồi, chỉ xin cho một nhúm gạo." Chủ hỏi: "Lấy gạo làm gì?" Đáp: "Rượu này chắc là lúc nấu chưa cho gạo vào, phải bỏ thêm mấy hạt."
Rượu chết
Có người mời khách, khách vừa nâng chén lên đã khóc òa. Chủ hoảng hốt hỏi: "Sắp uống rượu sao lại buồn?" Khách đáp: "Cả đời tôi thích nhất là rượu, nay rượu đã chết rồi, vì thế mà khóc." Chủ cười nói: "Rượu sao mà chết được?" Khách nói: "Nếu chưa chết, sao chẳng còn chút hơi rượu nào?"
Tiễn khách thay rượu
Có người khách đến thăm, chủ nhà không giữ lại ăn uống, đứng dậy tiễn ra cửa, nói với khách: "Người xưa có câu: 'Tiễn xa bằng ba chén rượu', để tôi tiễn ông chừng một dặm (khoảng nửa cây số)." Sợ khách nấn ná, chủ vội kéo tay áo khách mà đi. Khách nói: "Xin thong thả một chút, tửu lượng tôi kém, không uống nổi rượu dồn dập thế này."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video