Phụ nữ có thai bị chứng tử huyền (chứng thai như bị treo ngược lên, đẩy lên phía trên, làm ngực và bụng trên đầy tức), đau hai bên hông sườn — mục bốn mươi bốn.
Phụ nữ có thai mà trong lòng ôm nỗi buồn rầu, uất ức, đến nỗi thai động không yên (thai cựa quậy bất thường, có nguy cơ không giữ được), hai bên hông sườn tức bức mà đau, căng như dây cung đã giương. Người ta chỉ biết đó là bệnh tử huyền, nào ai biết là do can khí (khí của tạng can, tức gan theo Đông y, giữ việc điều hòa, lưu thông khí huyết và tình chí trong cơ thể) không thông.
Việc nuôi thai một nửa dựa vào thận thủy (phần âm dịch, tinh chất do tạng thận gìn giữ, là gốc nuôi dưỡng thai). Nhưng nếu không có can huyết (phần huyết do tạng can tàng trữ) giúp sức thì thận thủy thật khó một mình gánh nổi. Cho nên giữ thai thì phải bồi bổ thận thủy, mà can huyết thì nhất định không thể bỏ qua. Nếu can khí không uất kết thì khí của can không bị bế tắc, huyết của can ắt dồi dào, tự nhiên tưới nhuận bào thai (cái thai cùng túi thai trong tử cung), cùng với thận thủy hợp sức nuôi thai.
Nay can khí vì buồn rầu uất ức mà bế tắc, thì thai không được huyết che chở nuôi dưỡng, thận một mình khó gánh vác, vậy thai làm sao khỏi dồn ngược lên trên để tìm thức nuôi? Đó chính là do khí uất gây nên. Chớ tưởng rằng thai tự muốn treo ngược lên mà dùng bừa các vị thuốc làm hạ thai xuống thì mới đúng. Cách chữa nên khai thông chỗ uất kết của can khí, bổ cho can huyết đang khô ráo thiếu hụt, thì chứng tử huyền tự yên. Bài thuốc dùng là Giải uất thang (thang thuốc giải trừ uất kết). Trong bài thêm ba, bốn tiền (tiền: đơn vị cân cổ, khoảng 3,7 gam) ý dĩ nhân (hạt bo bo) thì càng hay.
Nhân sâm (một tiền); bạch truật (năm tiền, sao với đất — tức đem sao cùng đất vàng để tăng tác dụng kiện tỳ); bạch phục linh (ba tiền); đương quy (một lạng — đơn vị cân cổ, bằng mười tiền, khoảng 37 gam —, rửa bằng rượu); bạch thược (một lạng, sao với rượu); chỉ xác (năm phân — phân: một phần mười tiền, khoảng 0,37 gam —, sao); sa nhân (ba hạt, sao rồi tán nhỏ); sơn chi tử (quả dành dành, ba tiền, sao); bạc hà (hai tiền).
Sắc với nước mà uống: uống một thang thì hết tức đau, hai thang thì chứng tử huyền yên, đến ba thang thì khỏi hẳn. Bỏ vị sơn chi tử ra, uống thêm vài thang nữa thì bệnh không tái phát. Đây là bài thuốc rất hay để bình can (làm dịu, điều hòa tạng can) và giải uất. Uất được khai thông thì mộc không khắc thổ (theo thuyết ngũ hành: can thuộc mộc, tỳ vị thuộc thổ; can khí uất thì lấn át làm hại tỳ vị, nay hết uất thì tỳ vị không bị hại); can được bình hòa thì hỏa (nhiệt khí bên trong) không vọng động (nổi lên bừa bãi). Trong bài lại có các vị kiện tỳ khai vị (làm mạnh tỳ, giúp dạ dày ăn uống tiêu hóa tốt), tự nhiên tinh chất của nước uống, thức ăn được phân bố khắp nơi trong cơ thể, can và thận có điều kiện được tưới nhuận, thì bào thai tự không còn nỗi lo khô ráo thiếu nuôi dưỡng, lại còn lo gì chứng thai treo ngược lên không khỏi nữa.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video