Thiên 46 — Tiểu ra máu khi có thai (thai lậu)

 Có thai mà khi đi tiểu ra máu, tên bệnh là thai lậu (chứng ra huyết rỉ rả trong lúc mang thai), mục thứ bốn mươi sáu.

 Phụ nữ mang thai, thai không động, bụng không đau, nhưng khi đi tiểu thường thấy có máu chảy ra. Người ta cho đó là huyết hư (máu trong cơ thể thiếu hụt, suy yếu) gây thai lậu, ai ngờ thật ra là do khí hư (khí, tức sức hoạt động và sức giữ gìn của cơ thể, bị suy yếu) nên không thể nhiếp huyết (giữ máu ở yên trong đường đi của nó, không cho tràn ra ngoài). Huyết chỉ có thể ấm thai (nuôi dưỡng và che chở bào thai), nhưng phần huyết nuôi thai ấy lại phải nhờ khí bảo vệ. Khí hư mà hạ hãm (khí yếu, tụt sa xuống dưới, không nâng giữ được) thì phần huyết nuôi thai cũng theo khí mà sa xuống.

 Vậy thì khí hư sa xuống, còn huyết chưa hề thiếu, tưởng như không lẽ lại cùng sa xuống với khí. Nhưng không biết rằng khí là người bảo vệ huyết, huyết nhờ khí mới được vững chắc. Khí hư thì huyết không có chỗ dựa. Không có chỗ dựa ắt sẽ khô nóng, bồn chồn. Khô nóng bồn chồn ắt sinh tà nhiệt (sức nóng bất thường gây bệnh). Huyết lạnh thì yên, huyết nóng thì động. Đã động thì tràn ra ngoài mà không gì ngăn được, như thế làm sao không chảy xuống dưới cho được? Nếu khí không hư mà huyết nóng thì ắt sẽ thành băng huyết (ra máu ồ ạt), chứ đâu chỉ rỉ rả chút ít như thế này.

 Cách chữa nên bổ phần khí còn thiếu, và tả (làm tiêu bớt, thải bớt) phần hỏa (nhiệt) đang thừa. Như vậy không cần cầm máu mà máu tự nhiên không thể không cầm. Dùng bài thuốc Trợ khí bổ lậu thang (bài thuốc sắc giúp khí, vá chỗ rò rỉ). Bổ huyết mà không dùng vị đương quy, thật là khéo.

 Nhân sâm (một lạng, khoảng 37 gam), bạch thược (năm tiền, mỗi tiền bằng một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam; sao với rượu), hoàng cầm (ba tiền; sao với rượu đến khi cháy đen), sinh địa (ba tiền; sao với rượu đến khi cháy đen), ích mẫu thảo (một tiền), tục đoạn (hai tiền), cam thảo (một tiền).

 Sắc với nước mà uống. Uống một thang thì máu ngừng, uống hai thang thì không còn rỉ ra nữa. Bài thuốc này dùng nhân sâm để bổ dương khí (phần khí ấm, có sức nâng đỡ và giữ gìn của cơ thể), dùng hoàng cầm để tả âm hỏa (thứ nóng sinh ra từ bên trong do phần âm, tức phần nuôi dưỡng như máu, mất cân bằng). Hỏa được thải đi thì huyết không nóng, không còn cơ hội muốn động. Khí mạnh lên thì huyết có chỗ dựa, không còn kẽ hở để rỉ ra. Khí và huyết đều mạnh mà hòa hợp với nhau thì tự nhiên quy kinh (trở về đúng đường kinh mạch vốn có của nó), mỗi bên yên ở chỗ của mình, thì còn đâu nỗi lo rỉ rả, rò thoát nữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video