Thiên 61 — Con chết trong bụng khi đẻ khó

 Con chết trong bụng gây đẻ khó — mục thứ sáu mươi mốt

 Có người đàn bà chuyển dạ đã sáu, bảy ngày, màng ối đã vỡ mà đứa con vẫn không ra. Người ta cho rằng đó chỉ là đẻ khó, ai ngờ đứa con đã chết trong bụng.

 Con chết ở sát cửa mình thì dễ nhận biết, còn chết trong bụng thì khó nhận ra. Khi đứa trẻ đã xuống tới sát cửa mình mà chưa chết, đầu nó ắt còn nhô ra thụt vào được. Nếu đã chết thì ắt nằm im, dù lấy tay đẩy cũng vẫn nằm im như cũ. Nếu còn sống, lấy tay khẽ kéo tóc nó, nó ắt rụt lùi vào trong. Vì thế mới nói là dễ nhận biết.

 Còn nếu đứa trẻ chết trong bụng thì lấy gì mà biết? Thật ra vẫn có cách phân biệt để biết được. Phàm con chết trong bụng mà người mẹ còn cứu được, thì mặt sản phụ ắt không có sắc đen như muội than; ấy là con chết nhưng mẹ không mang dấu hiệu chết. Nếu con chết trong bụng mà người mẹ khó cứu, thì mặt sản phụ ắt có sắc như bị khói hun; ấy là con chết mà mẹ cũng không còn đường sống. Dựa vào đó mà phân biệt sống chết thì quyết không sai.

 Đã biết đứa trẻ chết trong bụng mà không dùng thuốc để đẩy nó ra thì nguy hiểm. Nhưng nếu dùng bá đạo (cách chữa mạnh bạo, dùng thuốc công phá mạnh để tống ra) thì cũng nguy hiểm. Bởi lẽ chuyển dạ đến sáu, bảy ngày thì khí (sức lực, năng lượng sống của cơ thể theo Đông y) của người mẹ ắt đã rất kiệt quệ, làm sao chịu nổi cách chữa mạnh bạo. Nếu dùng cách mạnh bạo để cưỡng ép tống thai chết ra, e rằng thai chết vừa ra thì người mẹ cũng chết ngay. Cho nên vẫn phải bồi bổ cho người mẹ, làm cho khí huyết (khí là sức hoạt động, huyết là máu và phần nuôi dưỡng của cơ thể) của mẹ dồi dào, thì thai chết tự khắc ra. Dùng bài Liệu Nhi tán (tên bài thuốc, nghĩa là "thuốc chữa cho đứa con"; "tán" vốn chỉ thuốc dạng bột, ở đây là tên gọi của bài thuốc).

 Muốn tống thai chết ra, không dùng vị Hậu phác (vỏ cây hậu phác, vị thuốc có tác dụng hành khí, giáng khí mạnh) là hay. Từng có sản phụ mặt đen, lưỡi xanh, dùng thuốc bổ khí, nuôi huyết, hoạt huyết (làm máu lưu thông) mà cả mẹ lẫn con đều được vẹn toàn, đó cũng là điều may mắn hiếm có, một phần vạn mà thôi.

 Nhân sâm (một lạng; lạng là đơn vị cân cổ, khoảng ba mươi bảy gam), Đương quy (hai lạng, rửa bằng rượu), Xuyên ngưu tất (rễ cây ngưu tất vùng Tứ Xuyên, năm tiền; tiền là một phần mười lạng, khoảng ba gam rưỡi đến bốn gam), Quỷ cữu (rễ cây bát giác liên, ba tiền, nghiền rồi thủy phi — tức nghiền trong nước, gạn lấy phần bột mịn lắng xuống), Nhũ hương (nhựa cây nhũ hương, hai tiền, bỏ hết dầu).

 Sắc với nước, uống một thang thì thai chết ra mà người mẹ sống.

 Phàm đứa trẻ khi chào đời ắt phải xoay đầu trước. Chính vì khí huyết của người mẹ hư yếu nên đứa trẻ không xoay đầu xuống dưới được. Người đời lại dùng thuốc thúc đẻ, làm hao tổn khí huyết của đứa trẻ, khiến khí của nó không thông suốt, ngược lại bị bí tắc, ngạt mà chết trong bụng. Đó thật là do thầy thuốc kém cỏi giết nó. Cho nên với chứng đẻ khó, quyết không được dùng thuốc thúc đẻ, chỉ nên bổ khí bổ huyết cho người mẹ khỏe lên, thì số trẻ được cứu sống thật nhiều vô kể.

 Bài thuốc này cứu người mẹ có con đã chết trong bụng mà vẫn đại bổ khí huyết, chính là để chữa vào gốc bệnh. Ai ngờ chữa vào gốc lại chính là cách thúc cho đẻ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video