Chứng thứ sáu mươi tám: Khí suyễn sau khi sinh (thở gấp, hổn hển, hụt hơi)
Người phụ nữ sau khi sinh mà bị khí suyễn thì đó là chứng nguy hiểm bậc nhất; nếu không gấp rút chữa trị (?) thì sẽ chết ngay. Người ta chỉ biết đó là do khí huyết hư (khí là năng lượng vận hành, giữ gìn và thúc đẩy mọi hoạt động trong cơ thể; huyết là máu cùng phần chất nuôi dưỡng cơ thể; "hư" là suy yếu, thiếu hụt), nào ai biết đó là khí huyết đều thoát (cả khí lẫn huyết đều tuột ra, mất đi, không giữ được trong cơ thể).
Đã là khí huyết đều thoát thì người bệnh sẽ chết ngay, sao lại còn thở suyễn được? Thật ra lúc này huyết sắp thoát, còn khí thì chưa thoát. Huyết đang thoát ra, cần được giữ lại, nhưng khí không đủ sức níu giữ huyết đang thoát, nên khí trái lại bốc ngược lên mà sinh suyễn. Giống như người đánh nhau với giặc, sức không địch nổi giặc mạnh, lại không chịu yên phận mà thôi đánh, bèn hò gọi người cùng phe để cầu hàng xóm đến giúp, cho nên vừa kêu gào vừa thở hổn hển.
Chứng này tuy nguy, nhưng chỗ còn cứu được chính là ở việc người bệnh còn thở suyễn được. Bởi phế chủ khí (phổi cai quản khí của toàn thân), thở suyễn thì tưởng như khí của phổi đang mạnh, mà không biết thực ra là khí của phổi đã suy. Vào lúc ấy, huyết sắp thoát mà muôn phần khó sinh lại ngay được, nên trông vào khí của phổi đến cứu rất gấp, như đứa con đỏ trông ngóng mẹ hiền. Thế nhưng phổi vì mất huyết mà chỉ còn chút khí mong manh, tự lo cho mình còn chưa xong, thì làm sao còn nâng đỡ được huyết? Hầu như không có trường hợp nào khí lại không thoát theo huyết. Vì vậy muốn cứu huyết thì nhất định phải bổ khí. Dùng bài thuốc Cứu Thoát Hoạt Mẫu Thang (thang thuốc cứu chứng thoát, giữ sống người mẹ).
Bài thuốc này rất hay, không được thêm bớt.
Nhân sâm (hai lạng; lạng là đơn vị cân cổ, khoảng 37 gam), đương quy (một lạng, rửa bằng rượu), thục địa (một lạng, đồ chín lần), câu kỷ tử (năm tiền; tiền là đơn vị cân cổ bằng một phần mười lạng, khoảng 3,7 gam), sơn thù (năm tiền, đồ rồi bỏ hạt), mạch môn đông (một lạng, bỏ lõi), a giao (hai tiền, sao với bột vỏ nghêu), nhục quế (một tiền, cạo bỏ vỏ thô rồi tán nhỏ), hắc giới tuệ (bông kinh giới sao đen, hai tiền).
Sắc với nước mà uống. Uống một thang thì suyễn nhẹ đi, hai thang thì suyễn giảm, ba thang thì hết suyễn, bốn thang thì khỏi hẳn.
Bài thuốc này dùng nhân sâm để nối tiếp nguyên dương (khí dương gốc của cơ thể, nguồn sức sống căn bản). Nhưng nếu chỉ bổ khí mà không bổ huyết thì dương sẽ khô nóng mà cuồng loạn; tuy có thể cứu sống trong chốc lát, nhưng cũng là cách vừa được đã mất ngay. Còn nếu bổ huyết mà không bổ tinh của can thận (tinh là chất tinh túy được gan và thận tàng chứa, làm nền tảng sinh ra huyết và khí), thì gốc rễ không vững, dương khí làm sao nối tiếp được? Cho nên lại dùng thục địa, sơn thù, câu kỷ tử và các vị tương tự để bổ mạnh tinh của can thận, rồi sau đó tăng mạnh khí của phổi, thì khí của phổi khỏe mạnh dồi dào, sức nâng đỡ, kéo lên mới mạnh.
Chỉ lo rằng vừa mới sinh xong mà dùng thuốc bổ âm (thuốc bồi bổ phần âm như huyết, tinh, tân dịch) thì dễ dính nhớt, ứ trệ, không lưu thông, nên lại thêm nhục quế để bổ hỏa mệnh môn (ngọn lửa gốc ở vùng giữa hai thận, nguồn hơi ấm và động lực của toàn thân), khiến hỏa khí có gốc, giúp nhân sâm sinh khí, lại có thể vận chuyển, chuyển hóa thục địa và các vị tương tự để hóa thành tinh, sinh ra huyết. Nhưng nếu giúp dương quá mức, lỡ ra huyết theo dương mà động, ứ đọng rồi bốc ngược lên, thì cũng không phải là cách giữ an toàn; nên thêm kinh giới để dẫn huyết quy kinh (đưa máu trở về đúng đường mạch vốn có, không để tràn ra ngoài). Như thế khí của phổi được yên, suyễn mau dứt, cách chữa này gần như thần diệu vậy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video