Phép đoán điềm khi mặt trăng xâm phạm các sao trung quan, ngoại quan (các chòm sao không thuộc hai mươi tám tú: trung quan là các sao ở vùng trời phía trong, gần cực bắc; ngoại quan là các sao ở vùng trời phía nam, xa cực), thiên thứ mười.
Sách Hải Trung Chiêm nói: Trăng vào sao Nhiếp Đề (hai nhóm sao, mỗi nhóm ba sao, đứng hai bên sao Đại Giác, chủ việc định mùa tiết) thì bậc thánh nhân (nhà vua) bị kiềm chế, có mưu thần ở bên cạnh. (Chỗ này vốn không phải nơi đường đi của trăng có thể tới, nhưng người xưa có lời đoán ấy; đó là tai biến, hoặc trăng đi vượt khỏi lẽ thường mà đến đây.)
Trăng phạm (đi tới sát gần, ánh sáng chạm vào sao) hoặc thực (che lấp làm sao tối đi) sao Đại Giác (sao lớn sáng nằm giữa hai nhóm Nhiếp Đề, tượng ngôi vua) thì nước mạnh bị mất, đánh không thắng, bậc đại nhân (người ở ngôi cao, vua và kẻ quyền quý) lo lắng, có tang lớn. Sao Đại Giác xuyên qua mặt trăng thì thiên tử gặp điều xấu.
Trăng phạm sao Chức Nữ (ba sao, tượng người con gái trời làm việc dệt) thì nữ chủ (người đàn bà nắm quyền trong cung như hoàng hậu, thái hậu) có lo. Trăng phạm sao Câu Kiềm (hai sao nhỏ cạnh tú Phòng, tượng cái khóa móc giữ xe trời) thì xe bốn ngựa được thắng, sắp có chuyến đi xa.
Trăng phạm sao Đông Hàm, Tây Hàm (hai nhóm sao, mỗi nhóm bốn sao, ở hai bên tú Phòng, tượng cửa ngăn, chủ việc ngừa dâm loạn) thì chủ việc vì dâm dật mà gây họa, có mưu ngầm. Phạm sao Đông Hàm thì ắt có giặc. (Năm Thái Nguyên thứ hai mươi mốt đời Hiếu Vũ Đế nhà Tấn, tháng tư, trăng phạm Đông Hàm; nội sử quận Ngô là Vương Khâm (?) động người, ra lệnh giới nghiêm, các quận như Ngô Hưng hưởng ứng mà làm giặc.)
Trăng phạm sao Thiên Giang (bốn sao ở phía bắc tú Vĩ, tượng sông trời) thì có lụt lớn, cửa ải và cầu cống bị tắc nghẽn.
Trăng phạm hoặc thừa (đi đè lên trên) Thiên Thị (vòng sao rộng tượng cái chợ của trời) thì thóc đắt, có lệnh đổi tiền tệ, đại tướng chết, hoặc thay đổi chính sự. Trăng vào Thiên Thị hoặc có biến (khác thường về màu sắc, hình dạng) ở trong chợ ấy thì nữ chủ có lo, tướng và tể tướng có người bị giết giữa chợ, bề tôi thân cận có tội.
Trăng phạm sao Hầu (một sao trong Thiên Thị, tượng vị quan dò xét điềm trời) thì người ứng với sao Hầu có lo (?).
Trăng phạm sao Đế Tọa (sao ở giữa Thiên Thị, tượng ngôi vua) và sao Tông (sao chủ họ hàng nhà vua) thì vua có lo.
Trăng phạm sao Hoạn Giả (bốn sao bên cạnh Đế Tọa, tượng hoạn quan hầu vua) thì bề tôi hầu cận bị giết.
Trăng phạm sao Kiến (sáu sao ở trên tú Nam Đẩu, chủ cửa ải và việc mưu tính) thì đại thần gièm pha nhau mà chết. (Xét: năm Cảnh Nguyên thứ nhất đời Trần Lưu vương nhà Ngụy, tháng hai, trăng phạm sao Kiến. Sau đó Chung Hội và Đặng Ngải gièm pha nhau, đến nỗi bị giết sạch.)
Trăng có biến ở sao Kiến thì có loạn thần sửa đổi pháp lệnh của thiên tử. Có thuyết nói: bề tôi thân cận và đại tướng chết, phải thay tướng và tể tướng.
Trăng phạm sao Thiên Biện (chín sao ở phía bắc sao Kiến, chủ việc chợ búa) thì thóc trong thiên hạ đắt; phạm một lần thì đắt một lần.
Trăng phạm sao Hà Cổ (ba sao ở phía bắc tú Khiên Ngưu, tượng trống trận; sao giữa là đại tướng, hai bên là tướng trái, tướng phải): phạm sao bên trái thì tướng trái chết, phạm sao bên phải thì tướng phải chết. Người ứng với sao bị trăng chạm trúng sẽ bị giết, có quân thua mất.
Trăng phạm hoặc thừa sao Đại Lăng (tám sao ở phía bắc tú Vị, tượng gò mả lớn) thì cả thiên hạ mặc đồ tang. Nếu (trong chòm ấy) sao hiện nhiều thì chiến tranh nổi lên, người chết chất như núi gò; sao thưa thì không có.
Trăng thừa hoặc phạm sao Quyển Thiệt (sáu sao ở phía bắc tú Mão, tượng cái lưỡi cuốn, chủ lời gièm pha) thì thiên hạ nhiều tang.
Trăng thừa sao Thiên Thi (tức sao Tích Thi, một đám khí trắng mờ, chủ xác chết) thì có loạn thần ở bên trong.
Trăng phạm sao Ngũ Xa (năm sao ở phía bắc tú Tất, tượng năm kho xe binh của trời) thì binh nổi, vội vã thắng xe. Trăng vào Ngũ Xa thì binh khí trong kho trời được đem ra, đường sá bị ngăn trở. (Có thuyết nói: thiên hạ nổi binh. Lưu Hướng (học giả đời Hán) cho rằng năm hành tinh phạm vào đây cũng đoán như vậy.)
Trăng phạm sao Thiên Quan (một sao ở giữa tú Tất và tú Tỉnh, tượng cửa ải của trời) thì có loạn thần sửa đổi phép tắc của thiên tử, quan coi cửa ải bến đò có tội, nhà vua có lo.
Trăng phạm sao Nam Hà Giới (nhóm ba sao Nam Hà ở phía nam tú Đông Tỉnh, coi như ranh giới phía nam) là điềm dữ cho Trung Bang (vùng đất giữa, tức Trung Quốc). Phạm sao Bắc Hà Giới (nhóm ba sao Bắc Hà, ranh giới phía bắc; hai nhóm Nam Hà, Bắc Hà kẹp hai bên đường đi của mặt trời, mặt trăng) thì bốn phương nổi binh, có tang, hạn lớn, trăm họ bệnh dịch, hình phạt hà khắc tàn bạo, giết chóc đánh dẹp không thỏa đáng.
Trăng phạm vào giữa Bắc Hà thì các nước đội mũ thắt đai (các nước có lễ nghĩa, tức Trung Quốc) nổi binh, đường sá tắc nghẽn, vua mất đạo, dâm dật với đàn bà, tham tiền, ham sắc, xa xỉ.
Trăng đi phía nam Nam Giới thì binh đao và hạn hán cùng nổi, đàn ông chết nhiều; trăng đi phía bắc Bắc Giới thì binh đao và lụt lội cùng nổi, đàn bà chết nhiều.
Trăng phạm sao Ngũ Chư Hầu (năm sao ở phía bắc tú Đông Tỉnh, tượng các chư hầu) thì chư hầu bị giết. (Năm Đại Minh thứ ba đời Hiếu Vũ Đế nhà Tống, tháng tư, trăng phạm Ngũ Chư Hầu; lúc ấy Cánh Lăng vương Lưu Đản làm phản, bị Thẩm Khánh Chi đánh bại.)
Hiên Viên (mười bảy sao uốn khúc như con rồng ở phía bắc tú Thất Tinh, tượng hậu cung; sao lớn nhất ứng với hoàng hậu, bên cạnh có các sao Đại Dân, Thiếu Dân, Ngự Nữ): Trăng vào giữa Hiên Viên, phạm hoặc thừa nó, thì có giặc nghịch, nữ chủ có lo, hoặc có hỏa hoạn. Trăng phạm sao sừng trái, sừng phải của Hiên Viên thì bề tôi bị giết.
Trăng thừa sao Đại Dân (sao ứng với họ hàng thái hậu) thì đói lớn, họ hàng thái hậu có người bị giết. Nếu có tội mà trăng phạm vào đầu mút chòm sao thì bề tôi, con cái làm phản, có loạn thần, bề tôi và con cái mất thế; trăng chạm trúng sao nào thì lấy chức quan ứng với sao ấy mà biết ai chịu họa.
Trăng phạm hoặc thừa sao Thiếu Dân (sao ứng với họ hàng hoàng hậu) thì đói nhỏ, dân lưu tán ít, họ hàng hoàng hậu có người bị giết. Nếu có tội (?) mà trăng phạm sao Ngự Nữ (sao ứng với các cung nữ hầu vua) thì ngự nữ có lo, kẻ hầu đánh xe của vua chết. Trăng phạm sao lớn thì nữ chủ chịu họa.
(Năm Nguyên Hưng thứ ba đời An Đế nhà Tấn, tháng tư, ngày Giáp Ngọ (ngày ghi theo vòng can chi sáu mươi ngày), trăng che sao thứ hai của Hiên Viên. Năm sau, tháng bảy, ngày Mậu Thân, Vĩnh An hoàng hậu họ Hà mất. Năm Thái Nguyên thứ năm đời Hiếu Vũ Đế, tháng bảy, ngày Canh Tý, trăng phạm sao lớn của Hiên Viên; tháng chín, ngày Quý Mùi, hoàng hậu họ Vương mất.)
Trăng phạm sao Thiếu Vi (bốn sao ở phía tây Thái Vi, tượng kẻ sĩ ở ẩn) thì xử sĩ (người có tài đức ở ẩn, không ra làm quan) có lo.
(Sách Tục Tấn Dương Thu nói: Tạ Phu người Cối Kê, tên tự là Khánh Tự, ở ẩn trên núi Nhược Gia (chữ gốc chép là Nhược Bang) (?). Lúc đầu trăng phạm sao Thiếu Vi. Bấy giờ Đới Quỳ (chữ gốc chép là Tải Quỳ) danh tiếng còn hơn Phu, người đương thời lo cho Quỳ. Chẳng bao lâu Phu chết, người Cối Kê bèn chế nhạo người Ngô rằng: "Bậc cao sĩ đất Ngô, thì ra là muốn chết mà không được.")
Trăng phạm sao Thiếu Vi thì nữ chủ có lo, phải thay tể tướng, và lo quan coi sử bị truất. Trăng phạm sao thứ nhất phía nam của Thiếu Vi thì xử sĩ có lo; sao thứ hai (chữ gốc chép là "thứ nhất") (?) thì nghĩa sĩ (người trọng nghĩa khí) có lo; sao thứ ba thì bác sĩ (quan học giả coi kinh sách) có lo; sao thứ tư thì đại phu (hàng quan lớn) có lo.
Thái Vi (vòng gồm mười sao, tượng triều đình của thiên tử, có các cửa, có sân, giữa có ngôi của năm vị đế): Trăng đi trong Thái Vi đều là đại thần có lo, đại thần chết. Trăng phạm sao nào thì thiên tử giết người ứng với sao ấy. Cũng nói là họ hàng hoàng hậu chuyên quyền ra oai, điềm dữ.
Trăng vào giữa Thái Vi, hoặc có sao băng đi ngang dọc thẳng qua giữa Thái Vi, thì vua yếu tôi mạnh, quân của chư hầu và bốn rợ (các dân tộc bốn phía) không chế ngự được. Đi không ngay ngắn là lòng không ngay. Lòng không ngay thì có ham muốn tà vạy, không chịu vâng mệnh, có kẻ gian ở triều vua, bốn rợ khó tin.
Trăng xâm phạm sân Thái Vi mà ra khỏi cửa của nó là việc đi sứ. Trăng xuyên qua giữa Thái Vi rồi ra phía đông thì đại thần ra đi, vương hầu vào làm chủ. Ra cửa giữa thì bề tôi không giữ đạo bề tôi. Trăng vào Thái Vi thì có tang.
(Phần Chí trong Tống thư nói: năm Thăng Bình thứ năm đời Mục Đế nhà Tấn, tháng năm, ngày Nhâm Dần, trăng phạm Thái Vi; tháng ấy, ngày Đinh Tỵ, Mục Đế băng. Năm Nghĩa Hy thứ mười bốn đời An Đế, tháng năm, ngày Canh Tý, trăng lại phạm Thái Vi; tháng chín, ngày Đinh Tỵ, lại vào Thái Vi; năm ấy tháng chạp, ngày Mậu Dần, An Đế băng.)
Trăng đi qua sao Tả Chấp Pháp, Hữu Chấp Pháp (hai sao đứng hai bên cửa nam của Thái Vi, tượng các quan giữ pháp luật) thì đại thần có lo, bị bắt trói liên lụy nhau mà chết, ít người thoát. Trăng ra cửa Đông Dịch (cửa nách phía đông ở mặt nam Thái Vi) là tể tướng nhận mệnh đi về đông nam, là việc ân đức; ra cửa Tây Dịch (cửa nách phía tây) là tướng nhận lệnh đi về tây nam, là việc hình phạt. (Như trên.)
Trăng ra cửa Trung Hoa Đông, Trung Hoa Tây (các cửa ở mặt đông và mặt tây của Thái Vi), hoặc từ cửa Tả Dịch, Hữu Dịch mà ra cửa Đoan Môn (cửa chính giữa mặt nam), đều là ắt có chừng mực (?). (Năm hành tinh cũng vậy.) Trăng vào cửa tây Thái Vi mà ra cửa đông thì vua không yên, đại thần mượn uy của chúa, không theo mệnh vua.
Trăng phạm sân Thái Vi thì bề tôi giết chúa, nên tìm người hiền. Vào cửa Trung Hoa Tây, ra cửa Trung Hoa Đông đều là bề tôi tự ra lệnh. Vào cửa tây phía Thái Âm, ra cửa đông phía Thái Dương (?) đều là loạn lớn có tang, khổ vì lụt lớn. Trăng vào cửa tây, phạm Thiên Đình (sân trời ở trong Thái Vi), rồi ra cửa Đoan Môn, đều là đại thần đánh chúa.
(Phần Chí trong Tống thư nói: năm Nguyên Hy thứ nhất đời Cung Đế nhà Tấn, vào ngày Bính Ngọ tháng giêng, ngày Nhâm Dần tháng ba, ngày Bính Thân tháng năm, ngày Ất Mão tháng bảy, trăng đều phạm Thái Vi. Năm thứ hai, tháng sáu, ngày mồng ba, vua nhường ngôi cho Tống Cao Tổ.)
Trăng đi phạm sao Hoàng Đế Tọa (sao lớn ở giữa Thái Vi, tượng ngôi thiên tử) thì bậc đại nhân có lo, thiên hạ còn mất mỗi bên một nửa, có loạn thần, vua gặp điều xấu, bề tôi và con cái làm phản, chính sự thay đổi lớn.
Trăng phạm Tứ Đế Tọa (bốn sao quanh Hoàng Đế Tọa, ngôi của bốn vị đế bốn phương) thì thiên hạ mất. Trăng ra phía bắc Hoàng Đế Tọa thì họa lớn, ra phía nam thì họa nhỏ, đều là kẻ dưới mưu hại người trên.
Trăng phạm Thái Vi, thừa sao Tứ Phụ (bốn sao tượng bốn quan phụ tá nhà vua) thì đại thần bị giết. Trăng đi phạm, thừa hoặc thủ (dừng lâu tại chỗ) sao Nội Bình (bốn sao như bức bình phong bên trong cửa Đoan Môn của Thái Vi) đều là quần thần thất lễ, các quan phụ tá có người bị giết hoặc bị bãi chức.
Trăng vào sao Hàm Trì (ba sao trong chòm Ngũ Xa, tượng ao tắm của trời, chủ binh đao) thì thiên hạ loạn lớn, vua chết, thay đổi chính sự.
Trăng vào sao Tam Thai (sáu sao chia ba cặp như ba bậc thềm, tượng ba quan cao nhất triều đình) thì vua có lo lớn, sự thất bại do kẻ bề tôi. Trăng vào Tam Thai thì đại thần làm thiên tử, công hầu cùng nhau giết vua.
Trăng vào sao Khố Lâu (mười sao ở phía nam tú Giác, tượng kho binh khí) thì binh trong thiên hạ cùng nổi.
Trăng túc (dừng lại) ở sao Vũ Lâm (bốn mươi lăm sao ở phía nam tú Thất, tú Bích, tượng quân cấm vệ) thì quân binh nổi lớn.
Trăng phạm hoặc thừa sao Bắc Lạc (một sao ở phía nam Vũ Lâm, tượng cửa doanh trại quân ở phương bắc) đều là binh trong thiên hạ nổi lớn.
Trăng vào sao Thiên Thương (sáu sao ở phía nam tú Lâu, tượng kho thóc của trời) thì chủ việc của báu bị đưa ra, có bề tôi đáng lo ở bên trong, thiên hạ có binh nổi. Trăng phạm Thiên Thương thì có việc chuyển thóc đi nơi khác.
Trăng vào Thiên Thị thì quân nổi lên. Trăng đi qua sao Hồ Thỉ (chín sao ở phía đông nam sao Lang, tượng cây cung giương tên) thì bề tôi vượt quyền chúa.
Trăng có biến ở sao Lang (sao rất sáng ở phía đông nam tú Tỉnh, tượng con sói, chủ xâm lược, cướp bóc) thì bày quân mà không đánh. Có thuyết nói: binh nổi, đánh nhỏ, có việc về nước.
Cam thị (Cam Đức, nhà thiên văn thời Chiến Quốc) nói: Trăng ở sao Thiên Lý (bốn sao trong lòng gáo Bắc Đẩu, tượng nhà ngục giam người quyền quý) thì bề tôi mắc tội muốn làm phản mà bị vào ngục. Có thuyết nói: vua có lo lớn.
Trăng thừa sao Thiên Cao (bốn sao ở phía đông tú Tất, tượng đài cao để trông xa) thì tướng chết, bề tôi bị giết.
Trăng vào sao Hàm Trì thì binh hung dữ nổi lên.
Trăng vào giữa sao Thiên Hoàng (năm sao trong chòm Ngũ Xa, tượng bến đò trên sông trời) đều là binh nổi, đường sá ngăn trở, thiên hạ loạn, thay đổi chính sự. Có thuyết nói: người quyền quý chết nhiều. Trăng phạm hoặc thừa Thiên Hoàng thì trong hai mươi ngày binh nổi.
Trăng không đi theo Thiên Nhai (hai sao giữa tú Mão và tú Tất, tượng con đường của trời; phía bắc đường là đất rợ Hồ, phía nam là Trung Quốc) đều là chính lệnh không thi hành được, chưa hết năm đã có chiến tranh. Trăng đi giữa Thiên Nhai thì thiên hạ yên, trăm họ thuận. Trăng đi ngoài Thiên Nhai thì trăm họ gặp dữ. Trăng đi giữa sao Chiết Uy (bảy sao ở phía nam tú Đê, chủ việc xử án chém giết) thì thiên tử mất uy.
Trăng đi vào sao Khốc (hai sao ở phía nam tú Hư, tú Nguy, chủ việc khóc than tang tóc) thì có tang lớn, vua băng.
Trăng thừa sao Kiện Bế (một sao cạnh tú Phòng, tượng then khóa cửa cung) thì bậc đại nhân có lo, đại thần bị giết, thiên tử không được tôn kính, lửa trời làm hại tông miếu (miếu thờ tổ tiên nhà vua), nhà vua không nên ra khỏi cung, thiên tử băng.
Trăng vào sao Thiên Tích, tức sao Sô Cảo (nhóm sao tượng đống cỏ khô nuôi súc vật), thì của báu bị đưa ra, chủ việc có bề tôi đáng lo ở bên trong.
Trăng đi giữa các sao Thiên Cữu (mười sao ở phía đông tú Bích, tượng chuồng ngựa của trời) là quân trở về. Trăng đi qua Thiên Cữu thì nhà vua không yên.
Trăng đi giữa sao Thiên Uyên (mười sao tượng vực nước sâu của trời) thì bề tôi vượt quyền chúa.
Trăng vào trong, phạm hoặc thừa sao Phu Chất (nhóm sao tượng cái thớt chém và lưỡi rìu dùng để xử tử) đều là việc chém giết được thi hành.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video