Thiên 4 — Chiêm mặt trời

 Thiên thứ tư: Xem điềm mặt trời

 Mặt trời là thứ trời bày ra để soi xét xuống dưới và để bày ra phép tắc. Mặt trời là tinh hoa của thái dương (khí dương ở mức thịnh nhất), tích tụ lại mà thành hình, tượng trưng cho vua.

 Ngẩng nhìn thì ánh sáng tỏa ra ngoài, còn phách thể (phần thân chất bên trong) thì trọn vẹn. Nó giấu tinh chất mà phát ánh sáng, tròn mà luôn đầy: đó là cái thể của bậc vua. Ngày đêm có chừng mực, theo đường đi có lệ thường; mùa xuân cho sinh, mùa hạ nuôi lớn, mùa thu thu hoạch, mùa đông cất giữ: đó là chính sự của bậc vua. Sao và trăng nhận ánh sáng của nó, các tinh tú tỏa khí của nó, muôn loài có sự sống trông vào ánh soi của nó, cây quỳ cây hoắc hướng theo ơn của nó (như lòng dân hướng về vua): đó là đức của bậc vua.

 Vì vậy mặt trời sinh ra đạo đức, nuôi dưỡng sự sống, ban phúc và ơn lành. Nếu vua có lỗi lầm, mặt trời ắt phơi bày điều giấu kín ấy ra để răn bảo. Về hình thể và số đo chu vi, đường kính của mặt trời, tôi đã khảo nghiệm riêng và ghi trong sách Lịch tượng chí; ở đây không cần đến nên không chép.

 Mặt trời đi trên trời, một ngày một đêm đi được một độ (đơn vị chia vòng trời: cả vòng trời khoảng 365 độ, mỗi độ gần bằng quãng mặt trời đi trong một ngày). Mặt trời ở trên mặt đất gọi là ngày, lặn xuống dưới đất gọi là đêm. Một ngày một đêm gọi là một "nhật". Chữ "nhật" nghĩa là "đầy đặn", ý nói ánh sáng thịnh và đầy. Ánh sáng của mặt trời ngày này với ngày sau không thể gọi tên phân biệt được, nên mượn các tên can chi như Giáp Tý, Ất Sửu (hệ đếm ngày theo vòng 60 do ghép 10 thiên can với 12 địa chi) để phân biệt.

 Mặt trời đi trên trời, khi ở gần cực Bắc thì ngày dài và nóng; khi ở xa cực thì ngày ngắn và lạnh; khi ở khoảng giữa hai cực thì nóng lạnh ngang nhau, ngày đêm bằng nhau. Cho nên thánh nhân làm ra lịch để tính đường đi của nó: xếp thành bốn mùa, chia theo bát quái (tám quẻ cơ bản của Kinh Dịch, ở đây dùng để chia năm thành tám phần), lấy trung khí (các khí nằm giữa mỗi tháng, như Đông chí, Xuân phân) để định cho đúng, lấy tiết khí (các khí ở đầu mỗi tháng, như Lập xuân) để ghi sự chuyển đổi, thành ra hai mươi bốn khí (hai mươi bốn mốc chia một năm theo vị trí mặt trời, mỗi mốc cách nhau khoảng 15 ngày).

 Năm Ất Tỵ của thượng nguyên (mốc khởi đầu giả định của lịch pháp, lúc mọi chu kỳ trời cùng bắt đầu), tháng mười một, ngày sóc (ngày đầu tháng âm lịch, khi mặt trời và mặt trăng gặp nhau) là ngày Giáp Tý, đúng nửa đêm Đông chí, mặt trời mặt trăng như hai nửa ngọc bích ghép lại, năm sao (năm hành tinh Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) như chuỗi ngọc nối liền, cùng khởi từ giữa sao Hư ở phương Bắc. Từ lần sóc trùng Đông chí ấy đến nay là năm Kỷ Sửu, niên hiệu Trinh Quán thứ ba nhà Đại Đường (năm 629), tính cả năm này, đã được 79.245 năm.

 Mặt trời đi một độ, tức là bằng nhật pháp (số phần chia của một ngày trong phép tính lịch) 1.340 phần. Một năm mặt trời đi 365 độ và 328/1.340 độ; mỗi năm còn thiếu 13 phần nữa mới trọn một vòng trời.

 Muốn tìm độ mà mặt trời ở vào ngày Đông chí của năm cần tìm thì: lấy tổng số năm tính từ năm Ất Tỵ thượng nguyên đến hết năm cần tìm, trừ đi một, nhân với tuế phân (số phần của một năm) là 489.428, được tổng số phần mặt trời đã đi qua các năm. Trừ đi bội số của chu thiên phân (số phần của một vòng trời) là 489.441 (?). Phần dư không đủ chu thiên phân thì chia cho độ pháp (1.340), được số độ, phần không chia hết là độ dư. Bắt đầu đếm từ độ thứ tư của sao Hư, trừ dần theo thứ tự các tú (hai mươi tám chòm sao chia vòng trời); khi đi qua sao Hư thì trừ thêm phần lẻ 341. Chỗ còn lại không đủ một tú thì đếm ra ngoài, đó chính là tú, độ và phần mà mặt trời ở vào giờ Đông chí.

 Muốn tìm độ và phần mặt trời ở vào khí kế tiếp thì lấy độ của mặt trời ngày Đông chí cộng thêm 15, tiểu dư (phần lẻ) 292, tiểu phần 5. Tiểu phần đủ 6 thì bỏ đi và cộng 1 vào tiểu dư. Tiểu dư đủ độ pháp thì bỏ đi và cộng vào số độ. Số độ đủ một tú thì theo thứ tự đếm sang tú sau; đó là độ và phần mặt trời ở vào khí kế tiếp. Muốn tìm ngày hôm sau thì cộng thêm một độ, rồi trừ và đếm như trước.

 Nếu muốn tìm tên can chi của ngày Đông chí, thì lấy tổng số phần mặt trời đã đi của năm cần tìm, chia cho nhật pháp, được tổng số ngày; phần không chia hết là tiểu dư (phần lẻ của ngày) Đông chí. Lấy tổng số ngày trừ đi các bội số của 60, phần còn lại là đại dư (số ngày nguyên còn lại, dùng để định tên can chi) của Đông chí. Bắt đầu đếm từ Giáp Tý, đếm ra ngoài, tức là ngày Đông chí của năm cần tìm. Còn muốn tìm tên ngày của khí kế tiếp từ tiểu dư, thì cộng thêm theo cách tìm độ ngày kế tiếp ở trên; tiểu dư đủ nhật pháp thì cộng vào số ngày, số ngày đủ 60 thì bỏ đi, đếm như trước, tức là tên ngày của khí kế tiếp.

 Những chỗ mặt trời đi qua đều không thể dùng mắt thấy nó đang ở tú nào, độ nào, nên phải tính toán mới biết. Từ đó suy ra phân dã (vùng đất dưới mặt đất ứng với từng khu vực trên trời) để phân biệt điềm tai họa hay điềm lành.

 Lại nữa, bóng nắng và khí trong ống luật ứng với hai mươi bốn khí, đến hay không đến đúng kỳ, đều có ứng nghiệm. Nay vì vậy liệt kê ra như dưới đây, cùng với bóng nắng của hai mươi bốn khí ở sau. Còn phép xem khí trong ống luật ứng hay không ứng thì dùng cách này; đó thật (?) là đại cương của việc xem điềm mặt trời.

 Độ dài ngắn của bóng nắng theo hai mươi bốn khí, và tên các luật theo phép chiêm của sách Dịch vĩ (sách giải thích Kinh Dịch theo lối sấm vĩ đời Hán).

 Độ dài bóng nắng giữa trưa theo lịch của Tổ Xung Chi (nhà thiên văn, toán học đời Nam Triều).

 Đông chí (ngày ngắn nhất trong năm, khoảng 21–22 tháng 12 dương lịch): bóng giữa trưa dài 1 trượng 3 thước (trượng, thước, tấc, phân là đơn vị đo chiều dài cổ: 1 trượng = 10 thước, 1 thước = 10 tấc, 1 tấc = 10 phân).

 Khí ứng với luật Hoàng chung (luật là ống sáo chuẩn dùng định cao độ âm thanh; có mười hai luật ứng với mười hai tháng; Hoàng chung là luật thứ nhất, ứng tháng mười một âm lịch); ống luật dài 9 tấc (đường kính 3 phân).

 Tiểu hàn (tiết rét vừa, khoảng đầu tháng 1 dương lịch): bóng giữa trưa dài 1 trượng 2 thước 4 tấc 3 phân.

 Đại hàn (tiết rét đậm, khoảng 20 tháng 1): bóng giữa trưa dài 1 trượng 1 thước 2 tấc.

 Khí ứng với luật Đại Lã (luật thứ hai, ứng tháng mười hai âm lịch); ống luật dài 8 tấc và 103/243 tấc.

 Lập xuân (tiết bắt đầu mùa xuân, khoảng 4 tháng 2): bóng giữa trưa dài 9 thước 8 tấc.

 Vũ thủy (tiết bắt đầu có mưa, khoảng 19 tháng 2): bóng giữa trưa dài 8 thước 1 tấc 7 phân.

 Khí ứng với luật Thái thốc (luật thứ ba, ứng tháng giêng âm lịch); ống luật dài 8 tấc.

 Kinh trập (tiết sâu bọ thức dậy, khoảng 6 tháng 3): bóng giữa trưa dài 6 thước 6 tấc 7 phân.

 Xuân phân (giữa mùa xuân, ngày đêm dài bằng nhau, khoảng 21 tháng 3): bóng giữa trưa dài 5 thước 3 tấc 7 phân.

 Khí ứng với luật Giáp chung (luật thứ tư, ứng tháng hai âm lịch); ống luật dài 7 tấc và 1.705/2.187 tấc.

 Thanh minh (tiết trời trong sáng, khoảng 5 tháng 4): bóng giữa trưa dài 4 thước 2 tấc 5 phân.

 Cốc vũ (tiết mưa cho lúa, khoảng 20 tháng 4): bóng giữa trưa dài 3 thước 2 tấc 6 phân.

 Khí ứng với luật Cô tẩy (luật thứ năm, ứng tháng ba âm lịch); ống luật dài 7 tấc và 1/9 tấc.

 Lập hạ (tiết bắt đầu mùa hè, khoảng 6 tháng 5): bóng giữa trưa dài 2 thước 5 tấc 3 phân.

 Tiểu mãn (tiết lúa bắt đầu chắc hạt, khoảng 21 tháng 5): bóng giữa trưa dài 1 thước 9 tấc 9 phân.

 Khí ứng với luật Trọng Lã (luật thứ sáu, ứng tháng tư âm lịch); ống luật dài 6 tấc và 12.904/29.683 tấc.

 Mang chủng (tiết lúa trổ bông, gieo trồng, khoảng 6 tháng 6): bóng giữa trưa dài 1 thước 6 tấc 9 phân.

 Hạ chí (ngày dài nhất trong năm, khoảng 21 tháng 6): bóng giữa trưa dài 1 thước 5 tấc.

 Khí ứng với luật Nhuy tân (luật thứ bảy, ứng tháng năm âm lịch); ống luật dài 6 tấc và 26/81 tấc.

 Tiểu thử (tiết nóng vừa, khoảng 7 tháng 7): bóng giữa trưa dài 1 thước 6 tấc 9 phân.

 Đại thử (tiết nóng gắt, khoảng 23 tháng 7): bóng giữa trưa dài 1 thước 9 tấc 9 phân.

 Khí ứng với luật Lâm chung (luật thứ tám, ứng tháng sáu âm lịch); ống luật dài 6 tấc.

 Lập thu (tiết bắt đầu mùa thu, khoảng 8 tháng 8): bóng giữa trưa dài 3 thước 5 tấc 3 phân.

 Xử thử (tiết hết nóng, khoảng 23 tháng 8): bóng giữa trưa dài 3 thước 2 tấc 6 phân.

 Khí ứng với luật Di tắc (luật thứ chín, ứng tháng bảy âm lịch); ống luật dài 5 tấc và 451/729 tấc.

 Bạch lộ (tiết có sương trắng, khoảng 8 tháng 9): bóng giữa trưa dài 4 thước 2 tấc 5 phân.

 Thu phân (giữa mùa thu, ngày đêm dài bằng nhau, khoảng 23 tháng 9): bóng giữa trưa dài 5 thước 3 tấc 7 phân.

 Khí ứng với luật Nam Lã (luật thứ mười, ứng tháng tám âm lịch); ống luật dài 5 tấc và 1/3 tấc.

 Hàn lộ (tiết sương lạnh, khoảng 8 tháng 10): bóng giữa trưa dài 6 thước 6 tấc 7 phân.

 Sương giáng (tiết sương muối xuống, khoảng 23 tháng 10): bóng giữa trưa dài 8 thước 1 tấc 7 phân.

 Khí ứng với luật Vô dịch (luật thứ mười một, ứng tháng chín âm lịch); ống luật dài 4 tấc và 6.524/6.563 tấc.

 Lập đông (tiết bắt đầu mùa đông, khoảng 7 tháng 11): bóng giữa trưa dài 9 thước 8 tấc.

 Tiểu tuyết (tiết tuyết rơi ít, khoảng 22 tháng 11): bóng giữa trưa dài 1 trượng 1 thước 2 tấc.

 Khí ứng với luật Ứng chung (luật thứ mười hai, ứng tháng mười âm lịch); ống luật dài 4 tấc và 20/27 tấc.

 Đại tuyết (tiết tuyết rơi nhiều, khoảng 7 tháng 12): bóng giữa trưa dài 1 trượng 2 thước 4 tấc 3 phân.

 Phép xem bóng nắng: trước hết định cho đúng hướng nam bắc, dựng thẳng một cây biểu (cột đo bóng nắng) cao 8 thước làm "câu" (cạnh đứng của tam giác vuông), đặt nằm một thanh "cổ" (cạnh nằm ngang, dùng làm thước đo bóng) dài 1 trượng 4 thước. Đối chiếu với khí ghi trong lịch, giữa trưa xem bóng: khớp với lịch thì tốt, không khớp thì xấu. Bóng giữa trưa trong năm mà ngắn hơn bóng cũ ghi trong lịch khí thì là mặt trời đi đường trên; bằng với lịch thì là đi đường giữa; dài hơn bóng cũ là đi đường dưới. Đi đường trên là đời thái bình (đời yên ổn trọn vẹn); đi đường giữa là đời thăng bình (đời đang đi lên, tạm yên); đi đường dưới là đời bá giả (đời các nước dùng sức mạnh tranh hùng).

 Phép xem khí: chặt mười hai ống tre, hoặc dùng đồng, làm ống luật, miệng rộng 3 phân, mỗi ống dài đúng số đo của luật ấy. Chôn trong một gian phòng, nện chặt đất, xếp theo thứ tự mười hai thần (mười hai phương vị mang tên mười hai địa chi), miệng ống ngang mặt đất. Lấy tro đốt từ lớp màng mỏng trong thân cây lau nhồi vào ống luật, rồi phủ lụa mỏng lên trên. Khi khí của luật ấy đến thì thổi tro bay lên làm lụa lay động: động nhẹ là điềm hòa thuận; động mạnh là điềm vua yếu bề tôi mạnh; không động là ứng với việc vua nghiêm khắc tàn bạo.

 Tiếng của các luật có trong có đục; thổi ống để nghe âm, từ đó biết đời hòa hay không hòa. Vì thế người Tây Nhung (các tộc phía tây) còn biết nghe luật để xét tình hình trong nước. Nước có thánh nhân; có thánh nhân thì gió đông ứng hợp với luật.

 Lại nữa, lời tựa Kinh Thi nói: "Tiếng thành văn vẻ thì gọi là âm." Đời có trị có loạn, âm có buồn có vui; vua và tể tướng phải xét kỹ điều đó. Luật ứng sớm hay muộn, hòa hay không hòa là việc hệ trọng của sử quan (quan coi việc chép sử và xem thiên văn, lịch số); điều ấy đều gắn với đường đi của mặt trời, nên chép kèm ở đây để nêu ra một góc. Nay các sử quan Phó Nhân Quân, Tiết Di… đều không khảo cứu và dùng phép bóng nắng, ống luật; đó là hạng ngồi không ăn lộc.

 Kinh Phòng (học giả Kinh Dịch đời Hán) nói: mặt trời, mặt trăng đi qua sao Phòng (một trong hai mươi tám tú, gồm bốn sao, ở giữa có các lối đi) theo ba đường: đời thái bình thì đi đường trên, đời thăng bình thì đi đường giữa, đời bá giả thì đi đường dưới. Không thể nhìn thẳng vào mặt trời, nhưng dùng tú, độ và bóng nắng để suy tính thì biết được; bóng ngắn tức là đi đường trên. Các tú ứng với những nước có đạo; mặt trời, mặt trăng đi qua thì sáng tỏ, vua được tốt lành hưng thịnh, dân chúng yên ổn. Mặt trời có khi đen, khi đỏ, khi vàng: có quân thì quân bị phá, không có quân thì vua chúa, chư hầu chết. Nếu vua không nghe theo đạo đức, bề tôi làm loạn nước, phản lại bề trên, thì mặt trời màu đỏ.

 Lưu Hướng (học giả đời Hán) trong sách Hồng Phạm ngũ hành truyện nói: Buổi sáng ngày mùng hai tháng giêng năm Hà Bình thứ chín (?) đời Hán Thành Đế, mặt trời mọc đỏ như máu, không có ánh sáng; đến khi đồng hồ nước lên bốn, năm khắc (khắc: đơn vị giờ cổ, bằng một phần trăm ngày đêm, khoảng 14,4 phút), mới có ánh sáng chập chờn, soi xuống đất màu đỏ vàng, sau giờ ăn mới trở lại như thường. Lúc ấy Thành Đế không có đạo đức, ở hậu cung thì họ Triệu (chị em Triệu Phi Yến) làm loạn bên trong, ở ngoài thì họ ngoại nhà Vương chuyên quyền, rốt cuộc đến nỗi mất nước.

 Nếu bề tôi làm trái phép tắc của vua thì mặt trời đỏ như lửa, nước ấy sẽ đi đến chỗ (?) mất nước. Nếu bề tôi làm trái phép tắc của vua mà mặt trời đỏ như lửa, thì trong nước có loạn.

 Nếu trời âm u, mặt trời mặt trăng không có ánh sáng, ngày không thấy mặt trời, đêm không thấy sao, đều có mây che mà không mưa, đó là vua và bề tôi đều có mưu ngầm, hai bên địch nhau ngang sức, ngấm ngầm mưu tính hại nhau.

 Nếu ban ngày âm u mà ban đêm trăng hiện, là vua mưu hại bề tôi.

 Nếu ban đêm âm u mà ban ngày mặt trời hiện, là bề tôi mưu hại vua.

 Nếu mặt trời mờ mịt, hoàn toàn không có ánh sáng, thì binh lính làm loạn trong nội bộ.

 Mặt trời mọc lên cao một con sào mà không có ánh sáng rực rỡ, thì trong tháng ấy có ba người chết, hoặc có việc lo. Nếu vua và tể tướng không theo bốn mùa mà ban lệnh, hình phạt không đúng lúc, đại thần mưu gian, gạt bỏ người hiền, che lấp người tài, thì mặt trời mặt trăng không sáng và hiện ra tì vết; không sửa cách làm thì nước ấy năm thứ lúa không thành, sáu giống vật nuôi (ngựa, bò, dê, gà, chó, lợn) không sinh sôi, dân chúng trên dưới rối ren, trộm cướp nổi lên khắp nơi.

 Mặt trời mọc không có ánh sáng rực rỡ là điềm vua ốm; có thuyết nói: vua có điều phụ bề tôi, trăm họ có lòng oán.

 Mặt trời mất màu thì nước ở dưới vùng nó chiếu không được hưng thịnh.

 Ban ngày mặt trời tối mờ, người đi đường không có bóng, đến chiều vẫn chưa hết, là bề trên dùng hình phạt, bề dưới bị thúc bách, dân không sống nổi. Không quá một năm ắt có lụt lớn, ruộng thấp mất mùa.

 Ban ngày mặt trời tối mờ, chim quạ kéo đàn kêu, là nước mất chính quyền, bề tôi nắm chính sự.

 Mặt trời không có mây mà không thấy ánh sáng, liền ba ngày, là có đại tang, ắt có nước bị diệt.

 Trong mặt trời thấy hình con quạ (bóng đen trong mặt trời, tục xưa cho là con quạ ba chân sống trong mặt trời), là vua không sáng suốt, chính sự rối loạn; nước ở phân dã (vùng đất ứng với vị trí trên trời) ấy có hội áo trắng (đám tang), có hạn hán lớn.

 Quạ ba chân hiện ra ở ngoài mặt trời thì các nước lớn trong thiên hạ gặp tai ương; người đội khăn tang bằng gai đông nghịt, tiếng khóc rền rĩ.

 Ánh sáng mặt trời rực rỡ thì muôn vật không nhìn được hình thể của nó, cũng như sự tôn quý của vua, quyền thế không thể dòm ngó hay vượt qua. Nay mặt trời không có ánh sáng, người ta đều thấy được hình dạng của nó, ấy là sắp có kẻ dòm ngó thần khí (ngôi vua), là hình tượng vua mất uy quyền; đặc biệt nên tu sửa đức chính để giải trừ.

 Trong mặt trời có khí như ánh lửa hiện ra thì các đại thần bên tả bên hữu vua nước ấy muốn làm phản. Tế trời không đúng phép thì gọi là "tế ngược".

 Trong mặt trời có chấm đen, mây đen, hoặc xanh, hoặc vàng đỏ, lúc hai lúc ba, là thiên tử băng hà. Xét sách Tấn trung hưng thư chép: Ngày Bính Ngọ tháng mười năm Thăng Bình thứ ba (năm 359), trong mặt trời có chấm đen, to bằng quả trứng gà; không lâu sau Hiếu Tông (Tấn Mục Đế) băng. Ngày Ất Mùi tháng mười năm Thái Hòa thứ tư (năm 369) đời Tấn, trong mặt trời có chấm đen to bằng quả mận. Đến ngày Kỷ Dậu tháng mười một năm thứ tám (?), thiên tử bị phế làm Hải Tây công.

 Nếu chân mặt trời màu trắng thì có quân bị phá, tướng thua, các vua chư hầu thua chạy. "Chân mặt trời màu trắng" là bóng của mặt trời rọi xuống đất mà trắng tinh. Trên mặt trời có tia sáng vàng thì thiên hạ đánh nhau.

 Mặt trời teo nhỏ lại thì vua nước ở vùng ứng với nó chết.

 Mặt trời chia đôi ở giữa thì nước ấy mất.

 Mặt trời hiện lúc nửa đêm thì thiên hạ không yên; đó gọi là "âm minh" (cõi âm sáng lên), thiên hạ có binh đao lớn, lũ lụt tràn lan.

 Mặt trời hai lần mọc hai lần lặn thì nước mất vua chết, có binh đao, vua đầu hàng bề tôi, thiên hạ mất.

 Mặt trời mọc không đúng chỗ của nó thì thiên tử mất nước, chính lệnh không thi hành được.

 Hai mặt trời cùng mọc thì chư hầu có mưu, đó gọi là diệt vong. Thiên hạ dùng binh, kẻ vô đạo bị mất.

 Hai mặt trời cùng chiếu, đó gọi là "dương minh" (cõi dương sáng đôi). Vua giả chống chọi ngang hàng, thiên hạ có hai vua cùng tranh.

 Nhiều mặt trời cùng hiện thì thiên hạ chia cắt, trăm quan mỗi bên tự đặt, pháp lệnh không thống nhất. Các bậc vương cùng xuất hiện, ý nói thiên tử nhiều. Sách Cấp trủng thư (sách tre tìm được trong một ngôi mộ cổ ở đất Cấp) chép: "Vua Giáp (?) ở vùng Hà Khúc, trời có điềm yêu quái."

 Mười mặt trời cùng mọc: chỉ là hình giống mặt trời mà thôi, không thật là mặt trời.

 Hai quân đối đầu mà có mấy mặt trời cùng mọc thì nên chia doanh trại để ứng phó.

 "Mặt trời đánh nhau" là khi trong mặt trời thấy quạ ba chân, thường xem vào khoảng từ lúc mặt trời mọc đến giờ ăn sáng. Có khi tách ra rồi lại hợp lại; mặt trời trắng đánh nhau với mặt trời đen thì nước ấy đánh nhau, thiên hạ có binh đao, không quá ba năm thiên hạ đói lớn. Lúc mặt trời đánh nhau, có khi có hình dạng nhĩ khí (vệt khí ngắn ở hai bên mặt trời như đôi hoa tai) năm màu ngửa lên, xếp thành hàng đuổi nhau, xông lấn nhau, đều là điềm thiên tử mất nước, quân lính đầy đồng.

 Mặt trời bệnh thì vua bệnh, tức là khi mặt trời màu đỏ vàng.

 Mặt trăng (?) chết thì vua chết, tức là khi mặt trời màu đỏ tía.

 Mặt trời (?) cùng mọc thì ở Trung Quốc (vùng Trung Nguyên) có hai vua được lập. Mặt trời mặt trăng cùng hiện, đó gọi là diệt vong; thiên hạ dấy binh, nước sắp mất.

 Mặt trời mặt trăng cùng hiện, cách nhau vài tấc, là bề tôi làm loạn, diệt vua nước mình.

 Mặt trời, mặt trăng và sao lớn cùng hiện ra ban ngày, đó gọi là "tranh sáng"; nước lớn yếu, nước nhỏ mạnh, có kẻ lập làm vua chư hầu.

 Mặt trời, mặt trăng và sao cùng hiện, là thiên tử không ngăn giữ được bề tôi, chính lệnh không thi hành, nước lớn mất.

 Mặt trời đi vào trong mặt trăng thì không quá chín mươi ngày, binh đao nổi lớn, thay đổi pháp lệnh, giá vàng sắt đắt gấp ba. Hai tuần (hai mươi ngày) thì trở lại bình thường; vua bệnh, nếu không thì tướng quân bỏ đi, sau đó chết.

 Mặt trời hiện trong mặt trăng thì vua chết, tức là ngày sóc mà mặt trời màu đỏ.

 Mặt trăng cùng chiếu với mặt trời, ánh sáng mặt trời giữa trưa không mạnh, là hoàng hậu, phi tần nắm chính sự.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video