Kinh Thủ Lăng Nghiêm, tên đầy đủ là "Đại Phật đỉnh Như Lai mật nhân tu chứng liễu nghĩa chư Bồ Tát vạn hạnh Thủ Lăng Nghiêm". Tên này nghĩa là: kinh về giáo pháp tối cao như đỉnh đầu của Phật; về nguyên nhân sâu kín mà Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "đấng từ chân như mà đến") dựa vào để tu và chứng ngộ; về nghĩa lý rốt ráo; về muôn hạnh của các Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật và cứu độ chúng sinh); và về Thủ Lăng Nghiêm (tên một phép định, nghĩa là "hết thảy mọi sự đều bền chắc tột bậc"). Đây là quyển thứ năm. (Kinh còn có tên là "Kinh Đại đạo tràng Na Lan Đà ở Trung Ấn Độ". Na Lan Đà là tu viện lớn ở miền giữa Ấn Độ. Kinh được chép ra từ bộ Quán đảnh để lưu hành riêng. Quán đảnh nghĩa đen là rưới nước lên đỉnh đầu, một nghi lễ truyền pháp; ở đây là tên một bộ kinh.)
Đời Đường, sa môn (người xuất gia tu hành) người Thiên Trúc (tức Ấn Độ) là Bát Lạt Mật Đế dịch.
A Nan (em họ và cũng là thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (đấng được thế gian tôn kính, tức Phật)! Như Lai tuy đã giảng môn nghĩa thứ hai (điều thứ hai trong hai điều quyết định Phật đã dạy: phải xét cho rõ gốc rễ của phiền não), nhưng con xem người đời khi gỡ nút thắt, nếu không biết chỗ gốc của nút thì con tin người ấy rốt cuộc không gỡ được. Bạch Thế Tôn, con và những vị hữu học Thanh văn trong hội cũng như vậy. (Thanh văn là hàng đệ tử nghe lời Phật giảng mà giác ngộ. Hữu học là người còn phải tu học, chưa đạt quả vị cao nhất.) Từ thuở vô thủy (xa xưa đến mức không tìm ra điểm khởi đầu), chúng con cùng diệt cùng sinh với các vô minh (sự mê lầm gốc rễ, không thấy được chân tướng của mọi sự). Tuy có được gốc lành là nghe nhiều học rộng, mang danh là người xuất gia, mà vẫn như người mắc bệnh sốt rét cách nhật, lúc tỉnh lúc mê. Cúi mong đấng đại từ thương xót kẻ đang chìm đắm, chỉ cho con biết thân tâm hôm nay thế nào là nút thắt, và do đâu mà gọi là gỡ ra. Cũng xin giúp chúng sinh khổ nạn đời sau được thoát luân hồi (vòng sinh rồi chết, chết rồi lại sinh, xoay vần không dứt), không rơi vào tam hữu (ba cõi sinh tử: cõi Dục là cõi còn ham muốn, cõi Sắc là cõi còn thân hình vi tế, cõi Vô sắc là cõi chỉ còn tâm thức)." Nói xong, A Nan cùng cả đại chúng gieo năm vóc xuống đất (lạy sát đất, hai gối, hai khuỷu tay và đầu đều chạm đất), nước mắt như mưa, dốc hết lòng thành, chờ lời khai thị cao tột của Phật Như Lai.
Bấy giờ Thế Tôn thương xót A Nan và các bậc hữu học trong hội, cũng vì tất cả chúng sinh đời sau, muốn gieo cho họ nhân ra khỏi thế gian sinh tử và làm con mắt soi đường cho mai sau. Ngài đưa bàn tay màu vàng tía của vàng Diêm Phù Đàn (thứ vàng quý nhất, tên lấy theo một dòng sông chảy qua rừng cây diêm phù) xoa lên đỉnh đầu A Nan. Tức thì khắp các thế giới của chư Phật trong mười phương chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, là điềm lành khi Phật sắp giảng pháp lớn). Các Như Lai đang ở trong những thế giới nhiều như vi trần (bụi nhỏ li ti), mỗi vị đều phóng ánh sáng báu từ đỉnh đầu. Ánh sáng ấy cùng một lúc từ các thế giới kia đến rừng Kỳ Đà (khu vườn rừng gần thành Xá Vệ, nơi Phật đang giảng) và rưới lên đỉnh đầu Như Lai. Cả đại chúng được thấy điều chưa từng có.
Khi đó A Nan và đại chúng đều nghe các Như Lai nhiều như vi trần ở mười phương, khác miệng mà cùng một lời, bảo A Nan: "Lành thay, A Nan! Ông muốn biết cái vô minh câu sinh (vô minh vốn có sẵn, sinh ra cùng với thân), thứ khiến ông xoay vần trong sinh tử. Gốc của nút thắt ấy chính là sáu căn của ông, chứ không phải vật gì khác. (Sáu căn là sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý.) Ông lại muốn biết Bồ đề (sự giác ngộ) vô thượng, thứ khiến ông mau đạt đến chỗ an vui, giải thoát, vắng lặng, nhiệm mầu và thường còn. Cái đó cũng chính là sáu căn của ông, chứ không phải vật gì khác."
A Nan tuy nghe được tiếng pháp như vậy mà lòng vẫn chưa sáng tỏ, bèn cúi đầu thưa Phật: "Vì sao cái khiến con luân hồi sinh tử và cái khiến con được an vui nhiệm mầu thường còn lại cùng là sáu căn, chứ không phải vật gì khác?" Phật bảo A Nan: "Căn và trần cùng một nguồn. (Trần là đối tượng của sáu giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm và các ý niệm.) Bị trói buộc và được giải thoát không phải là hai. Tính của thức (tâm phân biệt, nhận biết) là hư vọng, như hoa đốm giữa hư không (hoa đốm người đau mắt thấy giữa trời, thật ra không hề có). A Nan, do trần mà phát ra cái biết, nhân có căn mà có tướng. Tướng (cái bị thấy) và kiến (cái thấy) đều không có tự tính, giống như bó lau dựng tựa vào nhau (hai cây lau phải tựa vào nhau mới đứng được, rút một cây thì cây kia ngã; ý nói căn và trần nương nhau mà có, không tự đứng riêng được). Cho nên nay ông, trên cái biết cái thấy mà lập thêm một cái biết nữa, đó chính là gốc của vô minh. Trên cái biết cái thấy mà không khởi thêm cái thấy, đó chính là Niết bàn (cảnh giới đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy ra), chân thật và trong sạch. Trong đó làm sao còn chứa được vật gì khác?" Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý ấy, bèn nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
"Xét theo tính chân thật, pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) là không; vì do duyên mà sinh nên như ảo thuật.
Pháp vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt) thì không khởi không diệt; nhưng nếu chấp vào thì nó cũng không thật, như hoa đốm giữa trời.
Nói cái vọng là để làm rõ cái chân; nhưng vọng và chân đều là hai thứ vọng.
Ngay đến cái chẳng phải chân, cũng chẳng phải không chân, còn không có; thì sao còn cái thấy và cái bị thấy?
Ở khoảng giữa căn và trần không có tính thật, vì thế giống như bó lau dựng tựa vào nhau.
Trói buộc và cởi gỡ cùng một nguyên nhân; thánh và phàm không có hai đường.
Ông hãy xem cái tính ở chỗ tựa vào nhau ấy: không và có, cả hai đều chẳng phải.
Mê tối tức là vô minh; làm cho sáng tỏ ra liền là giải thoát.
Gỡ nút phải theo thứ lớp; sáu nút gỡ xong thì một cũng mất.
Hãy chọn trong các căn lấy căn viên thông (tròn đủ và thông suốt, tức con đường tu đưa thẳng đến giác ngộ trọn vẹn). Nhập lưu (đi vào dòng thánh, xoay cái biết trở về tự tính) thì thành chánh giác (giác ngộ chân chính).
A Đà Na (thức thứ tám, thức giữ gìn thân và cất giữ mọi hạt giống của nghiệp) là thức rất nhỏ nhiệm; tập khí (thói quen, dấu vết in sâu từ bao đời) của nó thành dòng nước lũ.
Sợ người ta mê lầm, cho nó là chân hay chẳng phải chân, nên ta thường không giảng giải.
Tự tâm chấp lấy tự tâm, cái vốn chẳng phải huyễn hóa lại thành pháp huyễn hóa.
Không chấp lấy thì không có gì chẳng phải huyễn; cái chẳng phải huyễn còn chẳng sinh,
thì pháp huyễn làm sao đứng được? Đó gọi là Diệu Liên Hoa (hoa sen nhiệm mầu, ví cho pháp trong sạch mọc giữa bùn nhơ, hoa và hạt có cùng lúc như nhân và quả đồng thời),
là Kim cương vương bảo giác (sự giác ngộ quý báu, cứng chắc như vua của kim cương, phá tan được mọi thứ), là Như huyễn Tam ma đề (Tam ma đề là thiền định, tâm lắng yên chuyên chú một chỗ; "như huyễn" là phép định thấy mọi pháp đều như ảo thuật).
Chỉ trong một cái búng tay mà vượt qua bậc Vô học (bậc đã học xong, không còn gì phải học, tức A La Hán); đây là A Tỳ Đạt Ma (giáo pháp không gì sánh bằng),
là con đường duy nhất vào cửa Niết bàn của các Bạc Già Phạm (tức các Thế Tôn, chư Phật) trong mười phương."
Khi ấy A Nan và đại chúng nghe lời dạy từ bi cao tột của Phật Như Lai, có cả kỳ dạ (kệ tụng nhắc lại ý của đoạn văn xuôi) lẫn già đà (kệ tụng đứng riêng), lời lẽ hòa quyện tinh tường sáng sủa, lý mầu trong suốt. Lòng và mắt đều mở sáng, họ khen là chưa từng có. A Nan chắp tay cúi lạy, thưa Phật: "Nay con được nghe lời đại bi không chút ngăn che của Phật, những câu pháp chân thật về tính trong sạch, nhiệm mầu, thường còn. Nhưng lòng con vẫn chưa thấu được thứ lớp gỡ nút, tức câu 'sáu nút gỡ thì một cũng mất'. Cúi mong Phật rủ lòng đại từ, lại thương xót hội này và người đời sau, ban cho tiếng pháp để rửa sạch những cấu bẩn chìm sâu."
Tức thì Như Lai trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa các loài thú) sửa lại áo Niết bàn tăng (chiếc váy quấn phần dưới thân của tăng sĩ), xếp gọn áo Tăng già lê (tấm áo khoác lớn nhất của tăng sĩ). Ngài nghiêng mình tựa vào chiếc bàn làm bằng bảy thứ báu, đưa tay lên bàn, lấy tấm khăn hoa do trời Kiếp Ba La dâng, rồi trước đại chúng thắt thành một nút. Ngài đưa cho A Nan xem và hỏi: "Cái này gọi là gì?" A Nan và đại chúng đều thưa: "Cái này gọi là nút." Như Lai lại xoắn chập khăn hoa, thắt thêm một nút nữa, rồi hỏi A Nan: "Cái này gọi là gì?" A Nan và đại chúng lại thưa: "Cái này cũng gọi là nút." Cứ lần lượt xoắn chập khăn hoa như thế, tổng cộng thắt thành sáu nút. Mỗi khi thắt xong một nút, Phật đều cầm nút vừa thắt trong tay, đưa ra hỏi A Nan: "Cái này gọi là gì?" A Nan và đại chúng cũng lần lượt đáp như vậy: "Cái này gọi là nút."
Phật bảo A Nan: "Lúc ta mới thắt khăn, các ông gọi là nút. Tấm khăn hoa này trước kia thật ra chỉ là một dải, vì sao đến lần thứ hai, thứ ba các ông cũng gọi là nút?" A Nan thưa: "Bạch Thế Tôn, tấm khăn hoa quý này được dệt kết thành khăn. Tuy vốn là một thể, nhưng theo con nghĩ, Như Lai thắt một lần thì được tên là một nút; nếu thắt trăm lần thì rốt cuộc gọi là trăm nút. Huống chi khăn này chỉ có sáu nút, không lên đến bảy, cũng không dừng ở năm. Sao Như Lai chỉ chịu cho cái đầu tiên là nút, còn cái thứ hai thứ ba thì không gọi là nút?"
Phật bảo A Nan: "Tấm khăn hoa quý này, ông biết vốn chỉ là một dải. Ta thắt sáu lần thì gọi là có sáu nút. Ông hãy xét kỹ: thể của khăn là một, nhưng nhân thắt nút mà có khác. Ý ông thế nào? Nút thắt đầu tiên gọi là thứ nhất, cứ thế cho đến khi nút thứ sáu sinh ra. Nay ta muốn lấy tên của nút thứ sáu mà gọi là nút thứ nhất, có được không?" A Nan thưa: "Không được, bạch Thế Tôn. Sáu nút còn đó thì nút thứ sáu này rốt cuộc không phải là thứ nhất. Dù con trải bao đời dùng hết tài biện luận, làm sao khiến tên sáu nút này lẫn lộn được?" Phật nói: "Sáu nút không giống nhau, nhưng xét lại nguyên nhân gốc thì đều do một tấm khăn làm ra. Muốn làm cho chúng lẫn lộn thì rốt cuộc không thể được. Sáu căn của ông cũng như vậy: trong cái hoàn toàn giống nhau lại sinh ra cái hoàn toàn khác nhau."
Phật bảo A Nan: "Nếu ông không bằng lòng sáu nút này, muốn chúng thành một, thì làm sao được?" A Nan thưa: "Các nút này còn thì đúng sai nổi lên như mũi giáo, tự sinh ra ngay trong đó: nút này không phải nút kia, nút kia không phải nút này. Nếu hôm nay Như Lai gỡ hết, nút không còn sinh ra thì không còn đây kia. Đến 'một' còn không gọi được, làm sao thành 'sáu'?" Phật nói: "'Sáu nút gỡ thì một cũng mất' cũng như vậy. Vì từ vô thủy tâm tính của ông cuồng loạn, nên cái biết cái thấy phát khởi sai lầm, mà phát khởi sai lầm thì không dứt. Cái thấy mỏi mệt phát ra trần, cũng như mắt nhìn chăm chăm đến mỏi thì thấy hoa đốm loạn xạ trong cái tinh sáng lặng trong; không có nguyên nhân mà loạn khởi. Tất cả thế gian, núi sông đất đai, sinh tử và Niết bàn, đều là tướng hoa đốm điên đảo do cuồng loạn mỏi mệt mà ra."
A Nan thưa: "Sự mỏi mệt này giống như cái nút, làm sao gỡ bỏ?" Như Lai lấy tay cầm tấm khăn đã thắt nút, kéo lệch về bên trái, hỏi A Nan: "Làm thế này có gỡ được không?" A Nan thưa: "Không được, bạch Thế Tôn." Phật lại lấy tay kéo lệch về bên phải và hỏi: "Làm thế này có gỡ được không?" A Nan thưa: "Không được, bạch Thế Tôn." Phật bảo A Nan: "Nay ta lấy tay kéo bên trái bên phải đều không gỡ được. Ông thử nghĩ cách xem, làm sao để gỡ?" A Nan thưa: "Bạch Thế Tôn, phải gỡ ngay ở giữa nút thì nút sẽ bung ra." Phật bảo A Nan: "Đúng vậy, đúng vậy. Muốn bỏ nút thì phải gỡ ngay giữa nút.
A Nan, ta nói Phật pháp sinh ra từ nhân duyên (nguyên nhân chính cùng các điều kiện phụ hợp lại), chứ không phải lấy cái tướng hòa hợp thô thiển của thế gian. Như Lai làm sáng tỏ các pháp thế gian và xuất thế gian, biết nguyên nhân gốc của chúng và biết chúng theo duyên nào mà sinh ra. Cho đến một giọt mưa ở ngoài những thế giới nhiều như cát sông Hằng, Như Lai cũng biết con số. Mọi thứ trước mắt như cây thông thì thẳng, bụi gai thì cong, chim hạc thì trắng, con quạ thì đen, Như Lai đều biết rõ nguyên do. Vì thế, A Nan, tùy trong tâm ông mà chọn lấy một trong sáu căn. Nút của căn gỡ được thì tướng của trần tự diệt; các vọng tiêu mất hết thì còn lại gì nếu không phải là chân? A Nan, nay ta hỏi ông: sáu nút trên khăn Kiếp Ba La này đang ở trước mắt, nếu tháo gỡ cùng lúc thì có bỏ được hết một lượt không?" A Nan thưa: "Không được, bạch Thế Tôn. Các nút này vốn do thắt theo thứ lớp mà có, nay cũng phải gỡ theo thứ lớp. Sáu nút cùng một thể khăn nhưng không thắt cùng lúc, thì khi gỡ làm sao bỏ hết một lượt được?" Phật nói: "Gỡ bỏ sáu căn cũng như vậy. Khi căn bắt đầu được gỡ thì trước hết đạt nhân không (thấy rõ cái 'ta' vốn không có thật). Tính không ấy tròn sáng thì thành pháp giải thoát (thoát khỏi sự chấp các pháp là thật). Giải thoát được pháp rồi thì đến cả câu không (cái 'không' của cả ta lẫn pháp) cũng không sinh. Đó gọi là Bồ Tát từ Tam ma địa (thiền định, tâm lắng yên chuyên chú một chỗ) mà đạt vô sinh nhẫn (sự an trú vững vàng trong chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt)."
A Nan và đại chúng được Phật khai thị, trí tuệ giác ngộ tròn đủ thông suốt, không còn nghi ngờ. Cùng lúc họ chắp tay, cúi lạy dưới hai chân Phật mà thưa: "Hôm nay thân tâm chúng con sáng rõ, khoan khoái không còn vướng mắc. Tuy đã hiểu nghĩa 'một và sáu đều mất', nhưng chúng con vẫn chưa thấu được căn gốc của viên thông. Bạch Thế Tôn, chúng con trôi nổi bao kiếp, côi cút không nơi nương tựa, đâu ngờ lại được dự vào hàng thân thích ruột thịt của Phật. Chúng con như đứa trẻ mất sữa bỗng gặp mẹ hiền. Nếu nhân dịp gặp gỡ này mà thành đạo, nhưng lời bí yếu nhận được lại chỉ giống như điều mình vốn đã hiểu, thì cũng chẳng khác gì chưa từng nghe. Cúi mong Phật rủ lòng đại bi, ban cho chúng con pháp trang nghiêm bí mật, cho trọn lời khai thị sau cùng của Như Lai." Nói xong, họ gieo năm vóc xuống đất rồi lui về, giữ kín tâm ý, mong Phật thầm truyền cho.
Bấy giờ Thế Tôn bảo khắp các vị đại Bồ Tát và các vị đại A La Hán đã lậu tận (đã dứt sạch phiền não; A La Hán là bậc thánh đã thoát khỏi sinh tử) trong chúng: "Các ông là Bồ Tát và A La Hán, sinh ra trong pháp của ta và đã thành bậc Vô học. Nay ta hỏi các ông: lúc mới phát tâm, các ông ngộ được mười tám giới (mười tám yếu tố tạo nên mọi nhận biết: sáu căn, sáu trần và sáu thức), thì lấy cái gì làm viên thông? Từ phương tiện (cách thức tu tập) nào mà vào được Tam ma địa?"
Kiều Trần Na cùng năm vị tỳ kheo (tăng sĩ nam đã thọ đủ giới) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Ở vườn Lộc Uyển (vườn Nai, nơi Phật giảng pháp lần đầu) và vườn Kê Viên (vườn Gà, một tu viện thời ấy), con được thấy Như Lai vừa mới thành đạo. Con nghe tiếng Phật giảng mà ngộ rõ Tứ đế (bốn chân lý: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, và con đường dứt khổ). Khi Phật hỏi các tỳ kheo, con là người đầu tiên nói mình đã hiểu. Như Lai ấn chứng (xác nhận chỗ chứng ngộ) và đặt tên con là A Nhã Đa (nghĩa là 'người đã hiểu'). Tiếng nói nhiệm mầu, kín đáo mà tròn đủ; con nhờ âm thanh mà đạt quả A La Hán. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì âm thanh là trên hết."
Ưu Ba Ni Sa Đà liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con cũng được thấy Phật vừa mới thành đạo. Con quán tướng bất tịnh (sự nhơ nhớp của thân xác, như thây chết rữa nát) nên sinh lòng nhàm chán muốn xa lìa. Con ngộ ra rằng tính của mọi sắc (hình sắc, vật chất) đều từ bất tịnh mà ra: xương trắng tan thành bụi nhỏ rồi trở về hư không. Cả hư không lẫn sắc đều không còn, con thành đạo Vô học. Như Lai ấn chứng và đặt tên con là Ni Sa Đà (nghĩa là gần như tan thành bụi). Sắc trần đã hết thì sắc nhiệm mầu kín đáo tròn đủ. Con từ tướng sắc mà đạt A La Hán. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì sắc là trên hết."
Đồng tử Hương Nghiêm liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con nghe Như Lai dạy con quán kỹ các tướng hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành). Lúc ấy con từ biệt Phật, ngồi yên lặng trong căn phòng thanh vắng. Con thấy các tỳ kheo đốt hương trầm thủy, mùi hương lặng lẽ bay vào mũi. Con quán thấy mùi hương ấy không phải gỗ, không phải hư không, không phải khói, không phải lửa; đi thì không bám vào đâu, đến thì không từ đâu. Do đó ý thức tiêu tan, phát ra trí sáng vô lậu. Như Lai ấn chứng và cho con hiệu là Hương Nghiêm. Hơi của trần bỗng diệt, hương nhiệm mầu kín đáo tròn đủ. Con từ hương mà đạt A La Hán. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì hương là trên hết."
Hai vị pháp vương tử (con của vua pháp, tức Bồ Tát sẽ nối ngôi Phật) là Dược Vương và Dược Thượng, cùng năm trăm vị Phạm thiên (các vị trời ở cõi trời thanh tịnh) trong hội, liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Từ vô thủy kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), chúng con làm thầy thuốc giỏi trong đời. Miệng chúng con đã nếm cỏ cây, kim loại, đá khoáng của thế giới Ta Bà (thế giới loài người đang sống, nghĩa là cõi phải chịu đựng nhiều khổ), tên gọi tính ra có tới mười vạn tám nghìn thứ. Chúng con biết hết các vị đắng, chua, mặn, nhạt, ngọt, cay; biết cả các vị khi hòa trộn, các vị sinh ra cùng nhau và các vị biến đổi; thứ nào lạnh, thứ nào nóng, thứ nào có độc, thứ nào không độc, đều biết khắp cả. Khi phụng sự Như Lai, chúng con hiểu rõ tính của vị không phải không, cũng không phải có; không phải chính là thân tâm, cũng không lìa thân tâm. Nhờ phân biệt nguyên nhân của vị mà chúng con khai ngộ. Được Phật Như Lai ấn chứng, anh em chúng con có tên là hai vị Bồ Tát Dược Vương và Dược Thượng, nay ở trong hội làm pháp vương tử. Nhân vị giác mà sáng tỏ, chúng con lên ngôi Bồ Tát. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ chúng con chứng được thì vị là trên hết."
Bạt Đà Bà La cùng mười sáu vị khai sĩ (tức Bồ Tát, người mở mang đạo chân chính) đồng tu liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Trước kia chúng con nghe pháp và xuất gia với Phật Uy Âm Vương. Vào ngày chư tăng tắm rửa, con theo lệ vào nhà tắm, bỗng ngộ được nguyên nhân của nước: nước không rửa bụi, cũng không rửa thân. Ở khoảng giữa ấy con được yên ổn, đạt chỗ không có gì cả. Thói quen tu tập đời trước không mất, cho đến nay theo Phật xuất gia, nay đạt bậc Vô học. Đức Phật ấy đặt tên con là Bạt Đà Bà La (nghĩa là 'bậc hiền'). Xúc giác nhiệm mầu được tỏ sáng, con thành bậc con Phật. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì xúc giác là trên hết."
Ma Ha Ca Diếp cùng tỳ kheo ni (nữ tu sĩ đã thọ đủ giới) Tử Kim Quang và những người khác liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Kiếp xưa, ở cõi này có Phật ra đời tên là Nhật Nguyệt Đăng. Con được gần gũi Ngài, nghe pháp tu học. Sau khi Phật ấy diệt độ (nhập Niết bàn, tức qua đời), con cúng dường xá lợi (di cốt của Phật), thắp đèn nối ánh sáng không cho tắt, lấy vàng ánh tía thếp lên tượng Phật. Từ đó đến nay, đời đời kiếp kiếp, thân con luôn tròn đầy, ánh vàng tía tụ lại. Tỳ kheo ni Tử Kim Quang này là quyến thuộc của con, cùng phát tâm một lúc với con. Con quán sáu trần trong thế gian đều biến đổi hư hoại, chỉ lấy sự vắng lặng trống không để tu diệt tận định (phép định dứt hết mọi cảm thọ và ý tưởng), nhờ vậy thân tâm có thể trải trăm nghìn kiếp mà như một cái búng tay. Con nhờ quán pháp là không mà thành A La Hán. Thế Tôn nói con tu hạnh đầu đà (lối tu khổ hạnh: đi xin ăn, ở nơi vắng, ít ham muốn) là bậc nhất. Pháp nhiệm mầu mở sáng, tiêu diệt các lậu (phiền não rỉ chảy). Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì pháp (ở đây là pháp trần, tức đối tượng của ý) là trên hết."
A Na Luật Đà liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Lúc mới xuất gia, con thường ham ngủ. Như Lai quở con là loài súc sinh. Nghe Phật quở, con khóc lóc tự trách, bảy ngày không ngủ đến nỗi mù cả hai mắt. Thế Tôn dạy con Lạc kiến chiếu minh kim cương tam muội (tam muội nghĩa là định; đây là phép định soi sáng, thấy biết vững chắc như kim cương). Con không nhờ mắt mà thấy được mười phương, cái thấy tinh chân sáng suốt như nhìn trái cây trên bàn tay. Như Lai ấn chứng cho con thành A La Hán. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì xoay cái thấy trở về theo nguồn gốc là bậc nhất."
Châu Lợi Bàn Đặc Ca liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con kém về đọc thuộc, ghi nhớ, không có khả năng học nhiều. Lúc mới gặp Phật, nghe pháp rồi xuất gia, con học thuộc một câu kệ của Như Lai, suốt một trăm ngày mà nhớ câu trước thì quên câu sau, nhớ câu sau thì quên câu trước. Phật thương con ngu dốt, dạy con ngồi yên điều hòa hơi thở ra vào. Lúc ấy con quán hơi thở đến chỗ nhỏ nhiệm tột cùng, thấy các hành (mọi hiện tượng do nhân duyên tạo tác) sinh ra, tồn tại, biến đổi rồi mất đi chỉ trong từng sát na (khoảnh khắc cực ngắn). Tâm con bỗng rỗng rang thông suốt, được đại vô ngại (không còn gì cản trở), cho đến khi dứt hết lậu, thành A La Hán. Ngay dưới tòa Phật, con được ấn chứng thành bậc Vô học. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì xoay hơi thở trở về theo tính không là bậc nhất."
Kiều Phạm Bát Đề liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con có khẩu nghiệp (tội lỗi do lời nói gây ra): ở kiếp trước con từng đùa cợt chế nhạo một vị sa môn, nên đời đời kiếp kiếp mắc bệnh nhai lại như trâu. Như Lai dạy con pháp môn tâm địa nhất vị thanh tịnh (giữ cho nền tâm thuần một vị trong sạch). Con dứt được vọng tâm mà vào Tam ma địa. Con quán cái biết vị thấy nó không phải thân thể, cũng không phải vật bên ngoài, ngay trong một niệm vượt khỏi các lậu của thế gian. Bên trong thoát khỏi thân tâm, bên ngoài buông bỏ thế giới, xa lìa ba cõi như chim ra khỏi lồng. Lìa nhơ bẩn, tiêu trần cấu, pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) trong sạch, con thành A La Hán. Như Lai đích thân ấn chứng cho con lên đạo Vô học. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì trả vị về chỗ cũ, xoay cái biết trở lại là bậc nhất."
Tất Lăng Già Bà Ta liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Lúc mới phát tâm theo Phật vào đạo, con nhiều lần nghe Như Lai nói về những điều không đáng vui của thế gian. Một hôm đi xin ăn trong thành, lòng đang suy nghĩ về pháp môn, không để ý, giữa đường con bị gai độc đâm vào chân, khắp mình đau nhức. Con nghĩ: có một cái biết, biết được cơn đau sâu này. Tuy có cái biết biết cơn đau, nhưng tâm biết trong sạch thì không có cái đau, cũng không có cái biết đau. Con lại nghĩ: một thân này lẽ nào có hai cái biết? Thu nhiếp ý nghĩ chưa bao lâu, thân tâm bỗng trống không. Trong hai mươi mốt ngày, các lậu sạch hết, con thành A La Hán, được Phật đích thân ấn chứng, sáng tỏ bậc Vô học. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì cái biết thuần nhất, quên cả thân là bậc nhất."
Tu Bồ Đề liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Từ nhiều kiếp lâu xa đến nay, tâm con đã được vô ngại. Con tự nhớ những lần thọ sinh nhiều như cát sông Hằng. Ngay từ khi còn trong thai mẹ, con đã biết sự vắng lặng trống không. Như vậy cho đến cả mười phương đều thành không, con cũng giúp chúng sinh chứng được tính không. Nhờ Như Lai làm sáng tỏ rằng tính giác vốn có chính là chân không, tính không tròn sáng, con đạt A La Hán, liền vào biển không sáng ngời quý báu của Như Lai, có cái thấy biết như Phật, được ấn chứng thành bậc Vô học. Về sự giải thoát bằng tính không, con là trên hết. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì đưa mọi tướng vào chỗ phủ định, rồi cả cái phủ định lẫn cái bị phủ định đều hết, xoay các pháp về chỗ không có gì, đó là bậc nhất."
Xá Lợi Phất liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Từ nhiều kiếp lâu xa đến nay, cái thấy của tâm con trong sạch. Những lần thọ sinh như vậy nhiều như cát sông Hằng. Mọi biến hóa của thế gian và ngoài thế gian, con thấy một lần là thông suốt, không bị ngăn trở. Giữa đường con gặp anh em Ca Diếp Ba nối nhau giảng về nhân duyên, con ngộ ra tâm không có bờ bến, bèn theo Phật xuất gia. Cái thấy biết của con sáng tròn, được đại vô úy (không còn sợ hãi điều gì), thành A La Hán, làm người con trưởng của Phật, sinh ra từ miệng Phật, từ pháp mà hóa sinh. Nay Phật hỏi về viên thông, theo chỗ con chứng được thì cái thấy của tâm phát ra ánh sáng, ánh sáng đến tột cùng thành cái thấy biết của Phật, đó là bậc nhất."
Bồ Tát Phổ Hiền liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con đã từng làm pháp vương tử của các Như Lai nhiều như cát sông Hằng. Các Như Lai mười phương dạy những đệ tử có căn cơ Bồ Tát tu hạnh Phổ Hiền, tên hạnh ấy lấy theo tên con. Bạch Thế Tôn, con dùng tâm để nghe, phân biệt mọi thấy biết của chúng sinh. Nếu ở phương khác, ngoài những thế giới nhiều như cát sông Hằng, có một chúng sinh trong lòng phát khởi hạnh Phổ Hiền, thì ngay lúc ấy con cưỡi voi sáu ngà, phân thân thành trăm nghìn thân đến chỗ người ấy. Dù nghiệp chướng của người ấy sâu dày, chưa thấy được con, con vẫn âm thầm xoa đầu, che chở an ủi, giúp họ thành tựu. Nay Phật hỏi về viên thông, con xin nói nhân gốc của con: tâm nghe phát sáng, phân biệt một cách tự tại, đó là bậc nhất."
Tôn Đà La Nan Đà liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Lúc mới xuất gia theo Phật vào đạo, tuy giữ đủ giới luật, nhưng khi tu Tam ma đề thì tâm con thường tán loạn dao động, chưa đạt vô lậu. Thế Tôn dạy con và Câu Hy La quán điểm trắng ở đầu mũi. Con bắt đầu chăm chú quán, trải hai mươi mốt ngày thì thấy hơi thở ra vào trong mũi như làn khói. Thân tâm bên trong sáng ra, tròn đầy thấu suốt cả thế giới, khắp nơi trống trong như ngọc lưu ly. Tướng khói dần tan, hơi thở trong mũi thành màu trắng, tâm mở sáng, các lậu dứt hết. Mọi hơi thở ra vào hóa thành ánh sáng soi khắp mười phương, con đạt A La Hán. Thế Tôn thọ ký (báo trước về quả vị tương lai) rằng con sẽ đạt Bồ đề. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc làm tiêu hơi thở, hơi thở lâu ngày thì phát sáng, ánh sáng tròn đầy thì dứt lậu, đó là bậc nhất."
Phú Lâu Na Di Đa La Ni Tử liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Từ nhiều kiếp lâu xa đến nay, con có tài biện luận không bị ngăn trở, giảng về khổ và không, thấu suốt sâu xa thật tướng (bản chất chân thật của mọi pháp). Như vậy cho đến các pháp môn bí mật của các Như Lai nhiều như cát sông Hằng, con đều có thể đứng giữa đại chúng khai thị một cách nhiệm mầu, không chút sợ sệt. Thế Tôn biết con có tài biện luận lớn, dùng bánh xe âm thanh (lời giảng pháp lan truyền khắp nơi) dạy con phát huy. Con ở trước Phật giúp Phật chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp, tức giảng dạy giáo pháp). Nhờ tiếng sư tử hống (lời giảng hùng mạnh không sợ hãi, như tiếng sư tử gầm), con thành A La Hán. Thế Tôn ấn chứng con là người giảng pháp bậc nhất. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy tiếng pháp để hàng phục ma oán (ma quân thù địch), tiêu diệt các lậu, đó là bậc nhất."
Ưu Ba Ly liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con đích thân theo Phật vượt thành ra đi xuất gia, đích thân thấy Như Lai sáu năm siêng năng khổ hạnh, đích thân thấy Như Lai hàng phục các ma, chế ngự các ngoại đạo (các đạo ngoài Phật pháp), thoát khỏi tham dục và các lậu của thế gian. Con vâng theo giới luật Phật dạy, cho đến ba nghìn oai nghi (phép tắc trong đi, đứng, nằm, ngồi) và tám vạn điều nhỏ nhặt tinh tế, cả tính nghiệp (những việc tự bản chất là tội, như giết người) lẫn giá nghiệp (những việc tự nó không ác nhưng bị Phật cấm để ngăn lỗi về sau, như uống rượu) đều trong sạch. Thân tâm vắng lặng, con thành A La Hán. Con là người giữ phép tắc kỷ cương trong tăng chúng của Như Lai. Phật đích thân ấn chứng tâm con; về giữ giới tu thân, đại chúng tôn con là bậc nhất. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc giữ gìn thân mà thân được tự tại, rồi lần lượt giữ gìn tâm mà tâm được thông suốt, sau đó cả thân lẫn tâm đều thông suốt trơn tru, đó là bậc nhất."
Đại Mục Kiền Liên liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Lúc đầu, khi đang đi xin ăn trên đường, con gặp ba anh em Ca Diếp Ba là Ưu Lâu Tần Loa, Già Da và Na Đề giảng về nghĩa sâu xa nhân duyên của Như Lai. Con liền phát tâm, được thông suốt lớn lao. Như Lai ban cho con áo ca sa (áo của người xuất gia), vừa mặc vào thì râu tóc tự rụng. Con đi khắp mười phương không vướng ngại, thần thông phát sáng, được tôn là bậc nhất, thành A La Hán. Không chỉ riêng Thế Tôn, các Như Lai mười phương đều khen sức thần của con tròn sáng, trong sạch, tự tại, không sợ hãi. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc xoay về sự lặng trong để ánh sáng của tâm phát ra, như lắng dòng nước đục, lâu ngày thành trong suốt, đó là bậc nhất."
Ô Sô Sắt Ma đến trước Như Lai, chắp tay cúi lạy dưới hai chân Phật mà thưa: "Con vẫn thường nhớ, vào kiếp xa xưa, tính con nhiều tham dục. Khi ấy có Phật ra đời tên là Không Vương. Ngài nói người nhiều dâm dục sẽ thành một khối lửa dữ, và dạy con quán khắp trăm xương, tứ chi cùng các hơi lạnh hơi ấm trong thân. Ánh sáng thần diệu đọng lại bên trong, biến tâm nhiều dâm dục thành lửa trí tuệ. Từ đó các Phật đều gọi con là Hỏa Đầu. Nhờ sức Hỏa quang tam muội (phép định quán ánh lửa), con thành A La Hán. Con phát nguyện lớn: khi các Phật thành đạo, con sẽ làm lực sĩ, đích thân hàng phục ma oán. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc chăm chú quán cảm giác ấm của thân tâm, cho nó lưu thông không ngăn ngại; các lậu đã tiêu thì sinh ra ngọn lửa báu lớn, lên đến giác ngộ vô thượng, đó là bậc nhất."
Bồ Tát Trì Địa liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con nhớ xưa kia, khi Như Lai Phổ Quang ra đời, con làm tỳ kheo. Ở các con đường trọng yếu, các bến đò, những chỗ đất ruộng hiểm trở chật hẹp, gồ ghề, gây hại cho xe ngựa, con đều san lấp cho bằng; hoặc bắc cầu, hoặc gánh cát đất. Con siêng năng chịu khó như vậy trải qua vô lượng đời Phật ra đời. Có khi ở chốn chợ búa, có người cần người khiêng đồ, con đến trước khiêng giúp, đưa đến nơi họ muốn tới, đặt đồ xuống rồi đi ngay, không lấy tiền công. Khi Phật Tỳ Xá Phù còn tại thế, đời nhiều đói kém, con làm người gánh thuê, không kể gần xa chỉ lấy một đồng. Có khi xe trâu bị sa lầy, con dùng sức thần đẩy bánh xe, gỡ nỗi khổ cho họ.
Bấy giờ vua nước ấy mở tiệc trai (bữa cơm chay cúng dường) thỉnh Phật, con san bằng mặt đất chờ Phật đến. Như Lai Tỳ Xá Phù xoa đỉnh đầu con mà bảo: 'Hãy san bằng đất tâm, thì mọi mặt đất của thế giới đều bằng.' Con liền mở tâm, thấy những hạt bụi nhỏ của thân mình và những hạt bụi nhỏ tạo thành thế giới đều bình đẳng, không khác gì nhau. Tự tính của các hạt bụi không chạm xát vào nhau, cho đến đao binh cũng không chạm được. Ở nơi tính chân thật của các pháp, con ngộ vô sinh nhẫn, thành A La Hán, rồi xoay tâm hướng về đạo lớn, nay vào hàng Bồ Tát. Khi nghe các Như Lai giảng Diệu Liên Hoa và cảnh giới thấy biết của Phật, con là người chứng minh trước tiên và làm thượng thủ (người đứng đầu). Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc chăm chú quán thấy bụi của thân và bụi của thế giới bình đẳng không khác, vốn đều do Như Lai tạng (tâm tính chân thật sẵn có, kho chứa tính Phật) vì hư vọng mà phát ra trần. Trần tiêu thì trí tròn đủ, thành đạo vô thượng, đó là bậc nhất."
Đồng tử Nguyệt Quang liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con nhớ xưa kia, cách nay số kiếp nhiều như cát sông Hằng, có Phật ra đời tên là Thủy Thiên. Ngài dạy các Bồ Tát tu phép quán tinh chất của nước để vào Tam ma địa. Con quán thấy tính nước trong thân không lấn át nhau: bắt đầu từ nước mũi, nước bọt, rồi lần lượt đến nước miếng, tinh dịch, máu, nước tiểu và phân. Nước xoay vòng trong thân nhưng tính nước vẫn đồng một. Con thấy nước trong thân và các biển nước thơm của các cõi Phù Tràng Vương (tên các cõi Phật) bên ngoài thế giới bình đẳng không khác. Lúc ấy con mới thành tựu phép quán này, chỉ thấy nước mà chưa quên được thân.
Khi làm tỳ kheo, con ngồi thiền trong phòng. Có một đệ tử nhỏ nhòm qua cửa sổ vào phòng, chỉ thấy nước trong đầy khắp nhà, ngoài ra không thấy gì. Đứa trẻ không biết, nhặt một mảnh ngói ném vào nước, nước bắn lên thành tiếng, nó ngó nghiêng rồi bỏ đi. Khi ra khỏi định, con bỗng thấy đau tim, như Xá Lợi Phất bị quỷ Vi Hại đánh (con quỷ từng đánh lên đầu Xá Lợi Phất khi ngài đang nhập định). Con tự nghĩ: nay ta đã đạt đạo A La Hán, lâu rồi không còn duyên sinh bệnh, sao hôm nay bỗng dưng đau tim? Hay là đạo lực đã bị thoái mất?
Lúc ấy đứa trẻ vội chạy đến trước con kể lại chuyện trên. Con liền bảo: 'Nếu con lại thấy nước thì mở cửa, vào trong nước ấy nhặt mảnh ngói ra.' Đứa trẻ vâng lời. Lần sau con nhập định, nó lại thấy nước, mảnh ngói vẫn nằm rõ ràng ở đó, bèn mở cửa nhặt ra. Sau đó con ra khỏi định, thân thể trở lại như cũ. Con gặp vô lượng Phật, cho đến khi gặp Như Lai Sơn Hải Tự Tại Thông Vương mới quên được thân, cùng các biển nước thơm trong mười phương hợp tính với chân không, không hai không khác. Nay ở chỗ Như Lai, con được gọi là đồng chân (người giữ tâm trong sạch như trẻ nhỏ), được dự vào hội Bồ Tát. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy tính nước một vị lưu thông khắp nơi, đạt vô sinh nhẫn, tròn đủ Bồ đề, đó là bậc nhất."
Pháp vương tử Lưu Ly Quang liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con nhớ xưa kia, trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng, có Phật ra đời tên là Vô Lượng Thanh. Ngài khai thị cho các Bồ Tát về bản giác (sự giác ngộ vốn có sẵn) nhiệm mầu sáng suốt, dạy quán thế giới này và thân chúng sinh đều do sức gió của duyên hư vọng xoay chuyển. Lúc ấy con quán sự hình thành của thế giới, quán thời gian trôi chuyển của cuộc đời, quán thân lúc động lúc dừng, quán tâm lúc khởi niệm. Các thứ động ấy không phải hai, bình đẳng không khác. Khi ấy con hiểu rõ tính động của mọi thứ: đến không từ đâu, đi không về đâu. Chúng sinh điên đảo nhiều như vi trần trong mười phương đều cùng một hư vọng như nhau. Như vậy cho đến cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại), chúng sinh trong một thế giới giống như trăm con muỗi nhốt trong một cái hũ, vo ve kêu loạn, ở trong khoảng tấc gang mà làm ầm ĩ điên cuồng. Gặp Phật chưa bao lâu, con đạt vô sinh nhẫn. Khi ấy tâm mở ra, con thấy cõi nước của Phật Bất Động ở phương Đông, làm pháp vương tử phụng sự chư Phật mười phương, thân tâm phát sáng, thấu suốt không ngại. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc quán sát sức gió không có chỗ nương, ngộ tâm Bồ đề, vào Tam ma địa, hợp với cái tâm nhiệm mầu duy nhất mà chư Phật mười phương truyền nhau, đó là bậc nhất."
Bồ Tát Hư Không Tạng liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con cùng Như Lai, ở chỗ Phật Định Quang, đạt được thân không có giới hạn. Khi ấy tay con cầm bốn viên ngọc báu lớn, soi sáng các cõi Phật nhiều như vi trần ở mười phương, hóa tất cả thành hư không. Con lại hiện trong tâm mình một tấm gương tròn lớn, từ trong phóng ra mười thứ ánh sáng báu nhiệm mầu, tuôn rót khắp mười phương, đến tận cùng bờ cõi hư không. Các cõi Tràng Vương đều đi vào trong gương, rồi nhập vào thân con; thân con như hư không, không ngăn ngại nhau. Thân con có thể khéo léo đi vào các cõi nước nhiều như vi trần, làm rộng khắp các việc của Phật, được đại tùy thuận (mọi sự đều thuận theo như ý). Sức thần lớn này có được là do con chăm chú quán thấy tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) không có chỗ nương, vọng tưởng thì sinh diệt, hư không không có hai, các cõi Phật vốn là đồng một. Từ chỗ đồng một ấy phát sáng, con đạt vô sinh nhẫn. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc quán sát hư không vô biên mà vào Tam ma địa, sức nhiệm mầu tròn sáng, đó là bậc nhất."
Bồ Tát Di Lặc liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con nhớ xưa kia, trải qua số kiếp nhiều như vi trần, có Phật ra đời tên là Nhật Nguyệt Đăng Minh. Con theo Phật ấy xuất gia, nhưng lòng nặng về danh tiếng ở đời, thích lui tới các nhà dòng dõi quyền quý. Khi ấy Thế Tôn dạy con tu Duy tâm thức định (phép định quán mọi sự đều chỉ do tâm thức tạo ra) để vào Tam ma địa. Trải nhiều kiếp đến nay, con dùng tam muội này phụng sự các Phật nhiều như cát sông Hằng, tâm cầu danh tiếng dứt hẳn không còn. Đến khi Phật Nhiên Đăng ra đời, con mới thành tựu tam muội vô thượng nhiệm mầu tròn đủ của tâm thức. Cho đến tận cùng hư không, các cõi nước của Như Lai, dù sạch hay nhơ, có hay không, đều do tâm con biến hóa hiện ra. Bạch Thế Tôn, vì con hiểu rõ mọi sự chỉ là tâm thức như vậy, nên từ tính của thức tuôn ra vô lượng Như Lai. Nay con được thọ ký sẽ nối ngôi Phật. Nay Phật hỏi về viên thông, con lấy việc chăm chú quán mười phương đều chỉ là thức; tâm thức tròn sáng thì vào Viên thành thật (tính chân thật tròn đủ của mọi pháp), xa lìa Y tha khởi (tính nương vào các duyên khác mà sinh ra) và Biến kế chấp (tính so đo khắp nơi rồi chấp cho là thật), đạt vô sinh nhẫn, đó là bậc nhất."
Pháp vương tử Đại Thế Chí cùng năm mươi hai vị Bồ Tát đồng tu liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, cúi lạy dưới chân Phật mà thưa: "Con nhớ xưa kia, cách nay số kiếp nhiều như cát sông Hằng, có Phật ra đời tên là Vô Lượng Quang. Mười hai vị Như Lai nối nhau ra đời trong một kiếp, vị Phật sau cùng tên là Siêu Nhật Nguyệt Quang. Phật ấy dạy con Niệm Phật tam muội (phép định chuyên tâm nhớ nghĩ đến Phật). Ví như có hai người, một người chuyên nhớ, một người chuyên quên; hai người như thế dù gặp cũng như không gặp, dù thấy cũng như không thấy. Nếu cả hai cùng nhớ nhau, nỗi nhớ của hai người đều sâu đậm, thì từ đời này sang đời khác họ như hình với bóng, không hề lìa nhau. Như Lai mười phương thương nhớ chúng sinh như mẹ nhớ con. Nếu con bỏ trốn đi xa, thì mẹ có nhớ cũng nào ích gì. Nếu con nhớ mẹ như mẹ nhớ con, thì mẹ con trải nhiều đời cũng không xa cách. Nếu tâm chúng sinh nhớ Phật, niệm Phật, thì ngay đời này hay đời sau chắc chắn sẽ thấy Phật, cách Phật không xa, không cần nhờ phương tiện nào khác mà tâm tự mở sáng. Như người ướp hương thì thân có mùi thơm; đó gọi là Hương quang trang nghiêm (được tô điểm bằng hương thơm và ánh sáng của Phật). Lúc còn ở nhân địa (giai đoạn tu tập để gieo nhân thành Phật), con lấy tâm niệm Phật mà vào vô sinh nhẫn. Nay ở cõi này, con thu nhận những người niệm Phật đưa về Tịnh độ (cõi Phật trong sạch). Nay Phật hỏi về viên thông, con không chọn riêng căn nào, mà thu nhiếp cả sáu căn, giữ niệm trong sạch nối nhau không dứt, đạt Tam ma địa, đó là bậc nhất."
Kinh Đại Phật đỉnh vạn hạnh Thủ Lăng Nghiêm, quyển thứ năm (hết).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video