Thiên 15 — Phẩm 15 – Nát thân (định Toái thân)

 Kinh Thập Trụ Đoạn Kết (kinh nói về mười bậc tu của Bồ-tát và việc dứt trừ những trói buộc của phiền não), quyển thứ chín. Phẩm Toái Thân (thân tan vụn như bụi), thứ mười lăm.

 Đức Phật bảo Tối Thắng (tên một vị Bồ-tát, người thưa hỏi Phật trong kinh này): Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ Bồ-tát ở bậc cao) nhập vào toái thân định (định: trạng thái thiền định, tâm lắng yên và chuyên chú vào một chỗ; toái thân định: phép thiền định trong đó Bồ-tát như phân thân thành vô số mảnh như bụi, ra vào khắp mọi loại thân). Bồ-tát nhập định này thì đầy đủ mười loại như trụ (an trụ trong "như", tức tính chân thật vốn như thế, bình đẳng, không thay đổi của sự vật). Thế nào là mười? Đối với tất cả thế giới thì an trụ như như (như như: thể chân thật, bình đẳng, không sai khác). Đối với tất cả các phương thì an trụ như như. Đối với tất cả kiếp số (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài theo cách tính của đạo Phật) thì an trụ như như. Đối với tất cả chúng sinh thì an trụ như như. Đối với tất cả các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) thì an trụ như như. Trong tất cả hạnh tu của các Bồ-tát thì an trụ như như. Trong tất cả nguyện của Bồ-tát thì an trụ như như. Trong tất cả các định thì an trụ như như. Đối với tất cả chư Phật Thế Tôn (Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) thì an trụ như như. Đối với tất cả địa giới (các cõi, các vùng đất) thì an trụ như như.

 Nếu có Bồ-tát đạt được toái thân định này thì liền được mười như như trụ ấy. Thế nào là Bồ-tát nhập vào định toái thân của chúng sinh? Này Tối Thắng, khi Bồ-tát ma-ha-tát nhập toái thân, trước hết nhập định ở trong thân rồi xuất định (ra khỏi định) ở ngoài thân; nhập định ở ngoài thân rồi xuất định ở trong thân. Nhập định nơi một thân rồi xuất định nơi thân khác; nhập định nơi thân khác rồi xuất định nơi một thân. Nhập định nơi thân người rồi xuất định nơi thân Duyệt-xoa (tức dạ-xoa, một loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại rất nhanh). Nhập định nơi thân Duyệt-xoa rồi xuất định nơi thân rồng. Nhập định nơi thân rồng rồi xuất định nơi thân A-tu-luân (tức A-tu-la, loài thần có sức mạnh nhưng hay ganh ghét, thường đánh nhau với chư thiên). Nhập định nơi thân A-tu-luân rồi xuất định nơi thân trời. Nhập định nơi thân trời rồi xuất định nơi thân Phạm thiên (vị trời ở cõi trời thanh tịnh, cao hơn các cõi còn ham muốn). Nhập định nơi thân Phạm thiên rồi xuất định nơi thân ở Dục giới (cõi còn ham muốn dục lạc, gồm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người và một số tầng trời thấp). Nhập định nơi thân ở thiên đạo (cõi trời, một trong các nẻo tái sinh) rồi xuất định nơi thân ở địa ngục. Nhập định nơi thân ở địa ngục rồi xuất định nơi thân ở nhân đạo (cõi người). Nhập định nơi thân ở nhân đạo rồi xuất định ở các nẻo khác. Nhập định nơi nghìn thân rồi xuất định nơi một thân. Nhập định nơi một thân rồi xuất định nơi nghìn thân. Nhập định nơi ức thân rồi xuất định nơi một thân. Nhập định nơi một thân rồi xuất định nơi ức thân.

 Nhập định về chúng sinh có hình thể ở đất Diêm-phù-lý (tức Diêm-phù-đề, châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sống) rồi xuất định về chúng sinh có hình thể ở Cù-da-ni (châu lục ở phía tây núi Tu-di). Nhập định về chúng sinh có hình thể ở Cù-da-ni rồi xuất định về chúng sinh có hình thể ở Uất-đán-viết (châu lục ở phía bắc núi Tu-di). Nhập định về chúng sinh có hình thể ở Uất-đán-viết rồi xuất định về chúng sinh có hình thể ở Phất-vu-đãi (châu lục ở phía đông núi Tu-di). Nhập định về chúng sinh có hình thể ở phương đông rồi xuất định về chúng sinh có hình thể ở ba phương. Nhập định về chúng sinh có hình thể ở ba phương rồi xuất định về chúng sinh có hình thể ở bốn phương. Nhập định về chúng sinh có hình thể ở bốn phương rồi xuất định về các loài có sự sống, có hình thể trong tất cả các biển. Nhập định về các loài có sự sống, có hình thể trong tất cả các biển rồi xuất định nơi thân thần biển. Nhập định nơi thân thần biển rồi xuất định về yếu tố nước của biển. Nhập định về yếu tố nước của biển rồi xuất định về yếu tố đất của biển. Nhập định về yếu tố đất của biển rồi xuất định về yếu tố lửa của biển. Nhập định về yếu tố lửa của biển rồi xuất định về yếu tố gió của biển. Nhập định về yếu tố gió của biển rồi xuất định về tứ đại (bốn yếu tố cấu thành mọi vật chất: đất, nước, lửa, gió).

 Nhập định về tứ đại rồi xuất định về pháp không có (các pháp vốn không thật có). Nhập định về pháp không có rồi xuất định về núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm một thế giới). Nhập định về núi Tu-di rồi xuất định về các núi bảy báu (các dãy núi làm bằng bảy thứ báu bao quanh núi Tu-di). Nhập định về các núi bảy báu rồi xuất định về trăm thứ cỏ, cây cối, núi sông, vách đá. Nhập định về trăm thứ cỏ, cây cối, núi sông, vách đá rồi xuất định về hoa thơm trong sạch và tất cả đồ dùng quý báu. Nhập định về hoa thơm trong sạch và tất cả đồ dùng quý báu rồi xuất định về xe cưỡi, áo mặc, đồ ăn của tất cả chúng sinh ở bốn phương, phương trên, phương dưới. Nhập định về xe cưỡi, áo mặc, đồ ăn của tất cả chúng sinh ở bốn phương, phương trên, phương dưới rồi xuất định nơi thân chúng sinh có hình thể trong ba nghìn sát độ (sát độ: cõi nước, thế giới).

 Nhập định về chúng sinh có hình thể trong ba nghìn cõi nước rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong tam thiên đại thiên cõi nước (một "đại thiên thế giới", gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ). Nhập định về chúng sinh có hình thể trong tam thiên đại thiên rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong ức trăm nghìn tam thiên đại thiên cõi nước. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong ức trăm nghìn tam thiên đại thiên cõi nước rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong vô hạn cõi nước. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong vô hạn cõi nước rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong vô số cõi nước. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong vô số cõi nước rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong vô lượng cõi Phật. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong vô lượng cõi Phật rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong vô biên cõi Phật. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong vô biên cõi Phật rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong những cõi Phật không thể gọi tên kể đếm. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong những cõi Phật không thể gọi tên kể đếm rồi xuất định về chúng sinh có hình thể trong những cõi Phật không thể nghĩ bàn. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong những cõi Phật không thể nghĩ bàn. Nhập định về chúng sinh có hình thể trong những cõi Phật vô hạn, vô lượng, không thể nghĩ bàn.

 Từ định về chúng sinh có hình thể trong những cõi Phật vô hạn, vô lượng, không thể nghĩ bàn mà xuất ra, nhập định về chúng sinh có hình thể ở rất xa. Từ định về chúng sinh ở rất xa mà xuất ra, nhập định về chúng sinh ở rất gần. Từ định về chúng sinh ở rất gần mà xuất ra, nhập định nhãn nhập (nhập: "cửa vào", chỗ giác quan tiếp xúc với đối tượng; nhãn nhập: mắt tiếp nhận hình sắc). Từ định nhãn nhập mà xuất ra, nhập định nhĩ nhập (tai tiếp nhận âm thanh). Từ định nhĩ nhập mà xuất ra, nhập định nhãn nhập (?). Nhập định tỷ nhập (mũi tiếp nhận mùi). Từ định thiệt nhập (lưỡi tiếp nhận vị) mà xuất ra, nhập định thiệt nhập (?). Từ định tỷ nhập mà xuất ra, nhập định thân nhập (thân tiếp nhận sự xúc chạm). Từ định ý nhập (tâm ý tiếp nhận các pháp) mà xuất ra, nhập định về các nhập của chính mình. Từ định về các nhập của chính mình mà xuất ra, nhập định về các nhập của người khác. Từ định về các nhập của người khác mà xuất ra, nhập định về các nhập của chính mình.

 Nhập định về tất cả chúng sinh có hình thể rồi xuất định về a-tăng-kỳ (số lượng nhiều đến mức không đếm được) cõi nước cùng vô hạn, vô lượng cõi nước không thể kể đếm. Nhập định về a-tăng-kỳ cõi nước cùng vô hạn, vô lượng cõi nước không thể kể đếm rồi xuất định về tất cả chúng sinh có hình thể. Nhập định thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu mong cầu tự giải thoát) rồi xuất định Bích-chi Phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy và không đi giáo hóa rộng). Nhập định Bích-chi Phật rồi xuất định thanh văn. Nhập định về thân mình rồi xuất định về thân Phật. Nhập định về thân Phật rồi xuất định về thân mình. Nhập định một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của tâm) rồi xuất định trăm ức kiếp. Nhập định trăm ức kiếp rồi xuất định một niệm. Nhập định hiện tại rồi xuất định hiện tại. Nhập định quá khứ rồi xuất định quá khứ. Nhập định vị lai, lại nhập định ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Như vậy, Bồ-tát tùy chỗ mà nhập định, tùy chỗ mà xuất định. Nhập định về cõi hư không rồi xuất định từ cõi hư không.

 Tối Thắng nên biết, ví như có người bị quỷ nhập: quỷ thần ấy điều khiển thân đi đến đâu thì người đó theo đến đó mà tự mình không hay biết; còn quỷ thần ấy nương nhờ thân người kia mà không tự hiện hình. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: ý nhập định bên trong thì xuất ra từ định bên ngoài; nhập định bên ngoài thì xuất ra từ định bên trong. Ví như có người thân chết, thần thức (phần tâm thức tiếp tục đi tái sinh) rời đi, không còn chỗ nương tựa, thân không còn động đậy; thân cũng không biết thần thức ở đâu, còn thần thức tự nhận lấy hình hài mới mà không biết thân cũ nay ở chỗ nào. Tối Thắng nên biết, Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: ban đầu nhập định về cái "có", phân biệt và quán xét một cách bình đẳng; rồi lại nhập định về tánh không (tánh không: mọi pháp đều do nhân duyên hợp thành, không có tự thể cố định), mãi không còn thấy cái "có". Cái trước sinh, cái sau diệt, cái này không biết cái kia.

 Bồ-tát lại nên quán: ví như người có tâm tự tại, đạt độ vô cực (tức ba-la-mật: sự tu tập đến chỗ hoàn hảo, đưa sang bờ giải thoát; ở đây chỉ người đã thành tựu thần thông tự tại), một thân có thể hóa ra nhiều thân, nhiều thân lại hợp làm một. Thức không phải từ một thân mất đi rồi lập tức sinh ra nhiều thân; cũng không phải thức từ nhiều thân mất đi rồi sinh vào một thân. Không phải từ một đến nhiều, không phải từ nhiều đến một. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: nhập định một thân thì xuất ra ở định nhiều thân; nhập định nhiều thân thì xuất ra ở định một thân. Ví như đất đai được thấm nhuần, lấy nước làm gốc; muôn vật sinh ra mỗi thứ khác nhau; cõi người, cõi quỷ đều cùng được thấm nhuần như nhau; muôn vật cũng không tự biết "ta do đâu mà sinh", nước cũng không biết "ta thấm nhuần cho ai". Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: được tam muội này (tam muội: phép thiền định sâu, tâm chuyên nhất một chỗ) thì một làm vô số, vô số làm một; vô số không biết vì sao thành một, một cũng không biết vì sao thành vô số. Này Tối Thắng, đó gọi là tam muội toái thân của tất cả chúng sinh của Bồ-tát ma-ha-tát, là pháp tu của Bồ-tát bậc thứ tám (bậc thứ tám trong mười bậc tu của Bồ-tát).

 Bồ-tát nào trụ trong tam muội này thì liền được mười danh hiệu của Phật, thêm mười công đức mà được khen ngợi. Thế nào là mười? Đó là: hiệu là Như Lai (bậc đến từ chân như, tức từ sự thật như thật), vì tu đúng theo như như. Hiệu là Phật: Phật là bậc giác ngộ, hiểu biết tất cả các pháp, từ bờ bên này (sinh tử) đến bờ bên kia (giải thoát). Hiệu là Tối Thắng (hơn hết), vì chúng sinh tôn quý và dâng lễ cúng dường. Hiệu là Nhất Thiết Trí (bậc có trí biết tất cả), vì đầy đủ mọi đức của trí biết tất cả. Hiệu là Vô Tận (không cùng tận), vì che chở cho tất cả chúng sinh. Hiệu là Đạo Sư (người dẫn đường), vì chỉ con đường chân chính cho các loài chúng sinh. Hiệu là Vô Đẳng Luân (không ai sánh bằng), vì đối với pháp giới (toàn bộ cảnh giới của mọi pháp) của tất cả chúng sinh và các loại trí đều đầy đủ. Hiệu là Diệu Quang (ánh sáng mầu nhiệm), vì tất cả chúng sinh đều được soi chiếu. Hiệu là Thập Lực (mười sức mạnh trí tuệ đặc biệt của Phật), vì điều nguyện đều thành tựu, trí phân biệt các pháp không vướng mắc, không thể bị ô nhiễm. Hiệu là Nhất Thiết Hiện (hiện khắp tất cả), vì khiến tất cả các pháp đồng một sự tự tại, đạt độ vô cực. Này Tối Thắng, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát được mười danh hiệu của Phật và mười công đức được khen ngợi, đều nhờ ân đức của sức oai thần của tam muội.

 Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam muội này thì được mười thứ ánh sáng tự chiếu soi. Thế nào là mười? Đó là ánh sáng của tất cả chư Phật tự chiếu soi; ánh sáng của đạo tràng (nơi tu đạo và thành đạo) trong tất cả thế giới, với cỗ xe giáo pháp không chỗ nào không chở tới, tự bao quanh; ánh sáng của tất cả chúng sinh và của lời răn dạy, dùng làm hương xông ướp; ánh sáng vô lượng của tứ vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp: tự tin mình đã giác ngộ hoàn toàn, đã dứt sạch phiền não, đã chỉ rõ những gì ngăn trở đạo, đã chỉ rõ con đường thoát khổ), ánh sáng của nơi chốn pháp giới; ánh sáng của con đường thiết yếu ra khỏi sinh tử, ánh sáng không ham muốn, trừ bỏ ái dục của tất cả; ánh sáng cảm động, giáo hóa tất cả chúng sinh; ánh sáng không nương tựa, không nhiễm dính của chư Phật; ánh sáng của suy nghĩ đúng đắn, ánh sáng độ vô cực của Đẳng Chính Giác (giác ngộ chân chính và trọn khắp, tức Phật); ánh sáng chân tế (cội nguồn chân thật) như như của pháp tính (bản tính chân thật) của tất cả các pháp; ánh sáng vô thượng của sự thuyết pháp trừ bỏ hoạn nạn của kết sử (những phiền não trói buộc). Nếu Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam muội này thì được mười ánh sáng ấy tự chiếu soi.

 Bồ-tát lại nên khéo học mười hạnh không dấu vết. Thế nào là mười? Ý nghĩ đến mà thân không để dấu vết của việc làm; miệng không để dấu vết; ý không để dấu vết; ở nơi trống không mà muốn lập chỗ chốn (?); không làm mà muốn thành hạnh; không làm pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt); không phá hoại pháp; không hủy bỏ trí và nghiệp, tập vô sinh trí (trí thấy rõ các pháp vốn không sinh không diệt); học pháp của bậc còn học và bậc không còn phải học, trí ứng đáp và trí biện luận; trí không hình tướng, nghĩa lý thanh tịnh.

 Đó là Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam muội này, có nhiều điểm đặc biệt, có thể dứt sự vướng mắc vào các duyên. Từ một mà nhập vào nhiều loại định; hoặc xuất định, hoặc tư duy; đồng phần với đồng phần, cũng không đồng phần (?); từ nhỏ đến lớn, từ lớn đến nhỏ; từ hẹp đến rộng, từ rộng đến hẹp; co lại thì khiến duỗi ra, duỗi ra thì khiến co lại; không có thân thì khiến có thân, có thân thì khiến không có thân; hoặc xuất hoặc nhập định, hoặc nhập hoặc xuất định; có cấu bẩn thì khiến không cấu bẩn, không cấu bẩn thì khiến có cấu bẩn. Người giác ngộ tam muội này có thể phá tan tất cả cảnh giới, như người đập vỡ chiếc bình đã nứt (?).

 Ví như phép đại chú (thần chú lớn) có hiệu nghiệm phòng hộ: các loại hình sắc, các loại âm thanh, hoặc bị chú ngăn cấm, hoặc bị tiếng huyễn thuật sai khiến. Người trì chú thì sai khiến thần linh; người làm huyễn thuật thì sai khiến hình bên ngoài. Người thấy hình sắc huyễn thì do nhãn thức (sự nhận biết qua mắt) thu nhận; người nghe tiếng huyễn thì do nhĩ thức (sự nhận biết qua tai) thu nhận; người ngửi mùi hương huyễn thì do tỷ thức (sự nhận biết qua mũi) thu nhận; vị do huyễn thuật tạo ra thì do thiệt thức (sự nhận biết qua lưỡi) thu nhận; các hình chất do huyễn thuật tạo ra thì do thân thức (sự nhận biết qua thân) thu nhận. Có huyễn, có đại huyễn, đảo trên thành dưới, đảo dưới thành trên; những việc huyễn làm ra, truy tìm thì không thể nghĩ lường, do ý thức (sự nhận biết của tâm ý) thu nhận. Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam muội này cũng như vậy: hoặc tan ra hoặc tụ lại, hiện ra nhiều thứ biến hóa.

 Tối Thắng nên biết, nay ta sẽ dẫn ví dụ, người có mắt sáng (người có trí) mới hiểu thấu được. Ví như chư thiên cùng A-tu-luân đánh nhau, chư thiên được thắng, A-tu-luân thua. Bấy giờ A-tu-luân tự biết mình không bằng, bèn bày mưu kế, hóa ra một ao tắm mọc đủ loại hoa sen. Thân A-tu-luân cao bảy nghìn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), vậy mà ẩn thân mình cùng quân lính, lui vào nấp trong lỗ tơ ở đốt thân cây sen. Chư thiên tìm mà không thấy. Đó là vì A-tu-luân giỏi phép huyễn. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, thành tựu phép huyễn của tất cả trí tuệ, từ một địa (bậc tu) đến một địa khác, trí không hao giảm. Các vị Bồ-tát ấy tự chiêu tập nhau; những ai được gọi là Bồ-tát đều dùng phép huyễn của trí tuệ mà thu nhiếp.

 Như vậy, Bồ-tát nhập định toàn thân, hiện định pháp phân tán. Ví như có người, hoặc ở cõi người hoặc ở cõi quỷ, đem hạt giống gieo xuống đất, theo mùa tưới nước cho lớn lên: hạt đi vào trong đất, quả mọc lên ở trên. Hạt trước không phải hạt sau, hạt sau không phải hạt trước; hạt trước không rời hạt sau, hạt sau không rời hạt trước. Bồ-tát đại sĩ (bậc người lớn, tức Bồ-tát) cũng như vậy: riêng mình nhận lấy thân có hình, trụ trong tam muội này, liền có thể lìa cái "có", không ở trong cái "có".

 Cũng như nam nữ giao hợp, phần trong của nam và phần đục của nữ (tinh cha huyết mẹ), thức ở giữa đó; ở trong thai mẹ dần trải qua mười tháng; nghiệp đời trước thanh tịnh, phước và nguyện theo đuổi; hình thể, tay chân dần dần đầy đủ; sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) thành tựu, dòng giống ngay ngắn. Thức và sáu căn có cội nguồn khác nhau. Sáu căn là tướng của sự nhận lấy thân có; tùy theo việc làm thiện ác mà đến nhận hình hài; tìm cội nguồn của sự sinh ra thì như huyễn như hóa. Bồ-tát đại sĩ cũng như vậy: lấy tâm giải thoát tăng thượng (giải thoát bậc cao) làm cha mẹ, cái thức trí tuệ ở đó mà thọ sinh. Nhập định "không có" thì xuất ra từ định "có", hoặc nhập định "có" thì từ chỗ "không" mà trụ (?).

 (Như rồng) có thể cưỡi mây giữa hư không, làm sấm chớp, theo mùa làm mưa, thấm nhuần rất nhiều. Thế nhưng long cung kia không ở giữa hư không, hư không không phải chỗ rồng ở, vậy mà ở giữa hư không hiện ra nhiều thứ biến hóa, hoặc sáng rực hoặc theo (?), khiến các loài chúng sinh ngước lên nhìn. Cung nhà ở trên đất mà mưa lại từ trên rơi xuống — phép biến đổi kỳ lạ biết bao! Bồ-tát đại sĩ cũng như vậy, trụ trong tam muội này và phép huyễn hóa: nhập định vô tướng (định không bám vào hình tướng) thì xuất ra từ chỗ có tướng; nhập định có tướng thì xuất ra từ chỗ vô tướng. Như vậy, Tối Thắng, Bồ-tát trụ trong tam muội này, khiến hư không thành đất, khiến đất thành hư không, cũng chẳng có gì khó.

 Ví như trên trời có cung điện ánh sáng thủy tinh do các thứ báu làm thành. Khi vị Đại Tự Tại Phạm thiên (vị trời làm chúa cõi Phạm thiên, có quyền năng tự tại) lên điện này, ngước mắt nhìn thấy một nghìn thế giới, mười nghìn thế giới, trăm nghìn thế giới, tam thiên đại thiên thế giới; trong đó có cung trời, cung rồng, Duyệt-xoa, Kiền-đạp-hòa (tức Càn-thát-bà, thần âm nhạc của cõi trời), A-tu-luân, Ca-lưu-la (tức Ca-lâu-la, chim thần cánh vàng), Chiên-đà-la (?) (có lẽ là Khẩn-na-la, thần ca hát của cõi trời), Ma-hưu-lặc (tức Ma-hầu-la-già, thần rắn lớn), người và phi nhân (các loài không phải người), cho đến ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); núi Tu-di, núi Thiết Vi (núi sắt bao quanh một thế giới), núi Đại Thiết Vi, núi Đen, núi Đại Đen và các núi bảy báu; sông ngòi, biển cả, nguồn suối, thành quách, làng xóm, núi sông, cây cối, cây thuốc, cỏ, hoa quả; đẹp xấu, trong đục, mọi hình chất trong tam thiên đại thiên thế giới, cho đến những hình nhỏ nhiệm trong cõi hư không — Phạm thiên ở cung điện ấy đều thấy được từ xa, ánh sáng soi chiếu lẫn nhau không chút che mờ. Như ở cõi người, quần áo treo trên giá; cũng như soi gương sáng thấy bóng mặt mình. Cung trời ấy cũng như vậy: việc ngồi đứng, qua lại, ăn uống, ngủ nghỉ đều hiện trước mắt như xem hạt châu trong lòng bàn tay.

 Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy, người trụ trong định toái thân của tất cả chúng sinh thì được tự tại đối với các tam muội: được định tự tại của Phật, định tự tại giáo hóa chúng sinh, định tự tại dạo khắp các pháp, định tự tại thành tựu hạnh tu, định tự tại đầy đủ giải thoát tăng thượng, định tự tại trong các chính thụ (chính thụ: trạng thái thiền định chân chính, tâm lãnh nhận trọn cảnh định), định tự tại ra vào ngồi đứng, định tự tại đạt các trí tuệ, định tự tại lấy khoảng búng ngón tay làm một kiếp. Đó là Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam muội này, lấy mười định tự tại của Đẳng Chính Giác mà tự vui.

 Bồ-tát ma-ha-tát hiển bày oai đức không sợ hãi có mười việc. Thế nào là mười? Đó là: hiển bày oai sáng của Phật vượt cõi hư không, tinh tấn không hoại, đối với các pháp hư hoại mà đạt độ vô cực; hiển bày hạnh Bồ-tát, thệ nguyện lớn không sợ hãi, dạo chơi trong sự du hý (thần thông tự tại như dạo chơi) của Như Lai, lời nói đạt độ vô cực; hiển bày thế giới thanh tịnh, hiển bày sự thanh tịnh rỗng sạch cấu nhơ, chiếu sáng thế giới; hiển bày giữa chúng sinh, chỉ ra điều không thể nghĩ bàn; hiển bày các Bồ-tát không làm đứt đoạn kinh pháp; hiển bày việc đến các cõi Phật cúng dường, lễ bái, phụng sự; hiển bày nghiệp hạnh trí tuệ, vì cội gốc không thể nghĩ bàn; hiển bày sự phân biệt các tam muội mà không sợ hãi; hiển bày việc nhập định vi diệu, biết chỗ tiến tới, lấy sự cứu độ của Bồ-tát mà độ thoát chúng sinh; hiển bày việc làm thanh tịnh cõi Phật, không làm đứt pháp thệ nguyện của Bồ-tát, tự hiển bày chiếu sáng cũng không sợ hãi.

 Bồ-tát ma-ha-tát ở giữa thế tục mà hiện hình tượng Phật cũng không sợ hãi; hiện chuyển pháp luân (bánh xe pháp: ví việc thuyết giảng giáo pháp lan khắp) vì những người được giáo hóa; hiển bày cội gốc thiện căn (gốc rễ của điều lành) của các Như Lai; đứng vững trong Phật thừa (cỗ xe giáo pháp đưa tới quả Phật) khiến tất cả đều thành tựu; hiển bày ý chí oai đức đầy đủ, đạt độ vô cực. Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát tư duy về bất khởi pháp nhẫn (pháp nhẫn: sự chấp nhận và an trụ vững chắc vào chân lý; bất khởi: thấy các pháp vốn không sinh khởi), thông đạt từng điều vô số vô hạn; các pháp đã tu hành trong ức trăm nghìn kiếp đều hiện ra trước mắt; hiển bày oai sáng của pháp, làm cho đạo giáo rực cháy. Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát đối với ngày đêm, ngày tháng, thời tiết, năm tháng đều có thể tính biết; cách dụng tâm của Bồ-tát là trong khoảng búng ngón tay dùng trí bình đẳng biết việc ba đời không sai chút nào, hiện ra sự không sợ hãi. Này Tối Thắng, đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tam muội này thì liền có thể hiển sáng các độ vô cực, được mười điều không sợ hãi, ở giữa đại chúng nhập định chính thụ, nát thân như bụi bằng thiện quyền phương tiện (sự khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa), là pháp tu của Bồ-tát bậc thứ tám.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video