Phẩm Lưu Hóa (để lại hóa thân) thứ hai
Bấy giờ Bồ-tát Tối Thắng đến trước bạch Phật: "Thế nào là Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) ở trụ địa thứ hai (bậc tu thứ hai trong mười bậc của Bồ-tát) mà tu hạnh đầy đủ, ắt thành tựu điều mình nguyện, không sai lạc giữa chừng?"
Phật bảo Tối Thắng: "Bồ-tát ở địa thứ hai thường phải suy nghĩ, nhớ giữ cho giới hạnh trong sạch, biết ơn sâu nặng; siêng tu nhẫn nhục, khiêm cung hạ mình; luôn giữ lòng vui vẻ, cười trước rồi mới nói; thực hành đại từ đại bi, hiếu thuận với thầy và bậc trên; tin sâu Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp — giáo lý, Tăng — đoàn thể người tu), tôn trọng tu tập trí tuệ vi diệu; không sinh lòng đắm nhiễm, cho rằng có cái thường còn. Chấp thường nghĩa là: đối với nghiệp sinh tử mà cho rằng có một đạo thường còn. Đạo thường không phải là tôn quý; cái tôn quý vượt ra ngoài thường và vô thường mới gọi là tôn quý (?). Tôn quý đã không có tôn quý thì sao nói đạo là tôn quý? Vì thế, này Tối Thắng, Bồ-tát hiểu rõ đạo thì không có tôn ti, cũng không có hình tướng. Đến hư không mà người ta vẫn thường nói là có hình chất; còn tên gọi của đạo chân thật thì không thể nhìn thấy.
Tâm Bồ-tát ấy thênh thang, không bị trói buộc; công đức tu tập không rời chư Phật; không ai có thể cắt đứt giữa chừng. Tất cả điều ác đều dứt hết không còn sót. Tâm mãi mãi an định, không thể lay chuyển; chí vững như kim cương, không ai sánh cặp. Biết rõ cội gốc của tất cả các pháp; đã trừ các cấu bẩn, dập tắt bóng tối mê mờ; pháp của vị ấy sáng rực, không chỗ nào không soi tỏ. Lòng chất phác ngay thẳng, không xu nịnh; tính hạnh bình đẳng, không có ý phân bên này bên kia. Từ khi phát tâm đến nay luôn giữ lòng tươi sạch; nhờ vốn trong sạch nên trừ được các cấu bẩn, như tắm trong vực nước trong mà rửa sạch mọi dơ uế. Niềm tin bền chắc, không bỏ sót điều gì; ý bố thí rộng lớn không bờ bến; tâm như hư không, không cùng tận; bao dung kẻ thấp kém, nuôi dưỡng cho họ được độ thoát. Vì sao vậy? Vì trí tuệ thuần thục, không bị ngăn ngại; điều tâm toan tính thì không gì không dung chứa; lòng đại từ là kho tàng vô cùng vô tận. Có được biện tài hiểu biết mà luôn giữ lòng biết hổ thẹn. Hạnh bền chắc, tâm không thể bị ngăn trở; sức mạnh của đạo giác ngộ thì không đâu không thấu vào. Biện tài vượt hơn mọi người, ai cũng khao khát ngưỡng mộ. Đạt được các tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) mà cũng không quên mất. Không bao giờ nói những việc không cần thiết. Đối với trăm nghìn định thì trọn không hoài nghi. Nghe pháp thiện hay ác thì không buồn không mừng. Không tự cao, cũng không tự hạ mình. Đi đứng tiến lui an nhàn khoan thai, không mất uy nghi.
Vị ấy hiểu gốc của mười hai hành (?) và hiểu rõ năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân thể vật chất, thọ — cảm giác, tưởng — nhận biết hình tướng, hành — ý chí tạo tác, thức — sự hay biết), chỗ phát khởi của sáu suy (sáu đối tượng của giác quan: sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý — làm hao mòn thiện tâm); lại dùng khổ, tập, tận, đạo (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường dứt khổ) mà phân biệt mười hai duyên khởi (chuỗi mười hai mắt xích nhân duyên, từ vô minh đến già chết, khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử); từ si mê, hành nghiệp cho đến sinh tử, không gì không thông suốt. Quán sát năm căn (năm sức mạnh nền tảng của người tu: tín, tấn, niệm, định, tuệ), đầy đủ sự suy nghĩ ghi nhớ, không còn qua lại trong sinh tử dơ bẩn đắm nhiễm. Rồi dùng tám mươi bốn trí mà tiêu diệt các lậu (những phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm), thề để lại hóa thân trong một kiếp để dạy dỗ. Như thân ta hiện nay, nhất định sẽ nhập vô dư niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, không còn chút dư thừa của thân và phiền não); nhưng ta không diệt độ mãi mãi, mà vẫn để lại hóa thân ở cõi Hiền Minh, có vô số chúng trước sau vây quanh, giảng nói pháp vi diệu.
Này Tối Thắng, nên biết rằng cõi Hiền Minh cách đây về phương bắc, vượt qua mười ba ức cõi Phật nhiều như số cát sông Hằng. Ở đó có một thế giới tên là Bất Động Chuyển, có Phật hiệu là Chiếu Ý Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chính Giác (bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chính và bình đẳng), hiện đang thuyết pháp ở cõi Bất Động Chuyển. Ở đó không có cả tên gọi thanh văn (người nghe lời Phật mà tu để tự giải thoát) hay duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, chỉ lo cho riêng mình), mà toàn là những người tu hạnh Đại thừa đã lên các địa vị. Họ dùng bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ thần thông mà tự vui; trí tuệ vô cùng bao bọc thân họ. Họ tùy lúc phân tích những chương cú sâu xa vi diệu; tâm từ, bi, hỷ, hộ (bốn tâm rộng lớn vô lượng: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo niềm vui của người, hộ là buông xả không thiên vị) bình đẳng như hư không. Họ quan sát chúng sinh trước mặt, biết chí hướng và tính nết của họ, mà rưới mưa cam lộ (nước ngọt thần diệu, ví giáo pháp) là vị pháp vô cùng. Ai được uống ăn thì không còn mối giận hờn. Họ tu ba tam-muội (ba thứ định: không — thấy mọi pháp đều không thật; vô tướng — không chấp vào hình tướng; vô nguyện — không mong cầu gì), cứu vớt chúng sinh khỏi sinh tử, đưa lên bờ vô vi (cõi không tạo tác, không sinh diệt, tức niết-bàn), hàng phục ma và nọc độc làm hại của phiền não trần lao. Đức Phật ấy dùng thần túc (năng lực thần thông đi lại biến hóa tùy ý) cảm động biến hóa, đi lại khắp vô lượng cõi Phật. Những người được Ngài dạy dỗ không biết đó là hóa thân, cứ cho là Phật thật. Chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng trong quá khứ đều để lại hóa Phật, tiếp nhận chúng sinh có duyên, khiến họ đạt được vô vi. Vì thế Như Lai ẩn hình mà thích ứng giáo hóa, không thể nghĩ bàn. Các vị Phật tương lai như Từ Thị (Bồ-tát Di-lặc) cũng đều có hình tượng Như Lai hóa hiện để khai mở dẫn dắt chúng sinh. Ta tuy diệt độ, nhưng thân hóa Phật kia cũng không diệt độ. Vì thế, này Tối Thắng, hóa cũng không phải hóa, Phật cũng không phải Phật; hiểu rõ là không tịch, cũng không có tướng hai, ba hay nhiều thứ.
Bồ-tát ở địa thứ hai thường phải tu tập pháp huyễn hóa, quán rõ các địa: tuệ địa (bậc trí tuệ khô, mới có trí mà chưa thấm nước định), thành tín địa (bậc tin vững chắc) (?), kiến địa (bậc thấy được chân lý), bạc địa (bậc phiền não đã mỏng), chung thành địa (bậc đã làm xong việc cần làm), cùng các địa mà duyên giác và thanh văn ở. Tuy chữa lành bệnh của mình nhưng không nhận lấy quả chứng ấy. Giả sử, này Tối Thắng, Bồ-tát ở trụ thứ hai muốn chứng quả thanh văn hay duyên giác thì chẳng có gì khó. Ví như có người tay cầm tràng hoa và viên ngọc minh nguyệt, tung lên hư không, trong khoảng chưa rơi xuống đất, ngay khoảng ấy đã dứt các kết (mối phiền não trói buộc), trừ cấu bẩn, các lậu diệt hẳn, không còn nỗi khổ sinh, già, chết, lo âu. Nhưng là Bồ-tát thì tuy biết cách dứt kết, trọn không nhận lấy quả chứng. Vì sao vậy? Vì chưa xét hết tâm ý thượng, trung, hạ của chúng sinh.
Vị ấy giữ tâm bền vững, mãi ở chỗ rốt ráo; dấy mây không che phủ, nổ tiếng sấm trí tuệ, rưới thuốc cam lộ, tuyên bày báu vật chân đế (chân lý tuyệt đối). Không dứt ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ); ý niệm tươi sạch như nước trong suốt; luôn dùng giới cấm để tự trang nghiêm; lại dùng các đức để trau sửa hình tướng; vâng theo đạo giác ngộ cao diệu của bậc hiền thánh; cho đến lần thác thai sau cùng, ở vào bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị ngôi Phật). Vị ấy giác biết và hiện ra những nghiệp gốc mà chư Phật đã làm; ý giác ngộ và tổng trì đều không có chỗ trụ. Trước tiên khởi ý trang nghiêm làm sạch đạo tràng (nơi tu đạo thành Phật); tùy lúc tiến dừng mà tu an-ban niệm (phép tu tập trung vào hơi thở ra vào); ở giữa đại chúng thì chí mạnh mẽ, chế ngự được mọi thứ, không sợ hãi; tâm liền dũng mãnh mà được tự tại. Phát tâm nguyện thành tựu, rất đáng yêu kính; vì chúng sinh mà giảng pháp đem lại vui mừng. Tâm vị ấy đặc biệt tôn quý, vượt hẳn mọi người. Nếu giữ được tướng không, thì các phép thuật kỳ lạ của ngoại đạo không làm gì được; hàng thanh văn, duyên giác thường tôn kính."
Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Tối Thắng: "Bồ-tát ở địa thứ hai thấu rõ bản vô (bản chất vốn không), xa lìa những hành vi xấu của thân, trừ những tai họa do miệng gây ra, bỏ những niệm loạn của ý; tiêu diệt ba thứ dơ bẩn (tham, sân, si), ngăn chặn ba tai họa, bịt kín năm điều tệ hại, truy tìm gốc của mười hai hành si mê. Năm kết phần trên và năm kết phần dưới (mười mối phiền não trói buộc chúng sinh vào cõi trên và cõi dưới) rải rác trong ba cõi (cõi Dục còn ham muốn, cõi Sắc còn thân hình vi tế, cõi Vô sắc chỉ còn tâm thức), thì dần dần trừ bỏ, không để tăng thêm. Suy nghĩ về mười một vết thương khổ não; bỏ những căn bệnh đắm say vào bốn đại (bốn yếu tố tạo thành thân thể: đất, nước, lửa, gió); phân tích pháp quán bất tịnh (thấy rõ sự dơ bẩn hôi thối) của mọi vật. Nên tránh việc nhà, dứt các thói tục; cắt đứt ái dục, giận dữ, cấu bẩn tham lam; cắt sạch tận gốc, không để chúng trôi chảy lan tràn. Thường suy nghĩ quán tưởng không có ta. Lập vững bốn niềm tin (tin chắc không lay chuyển vào Phật, Pháp, Tăng và giới); an trụ bốn ý chỉ (bốn chỗ đặt tâm quán xét: thân là bất tịnh, cảm giác là khổ, tâm là vô thường, các pháp là không có ta); thành tựu bốn ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm điều thiện chưa sinh, tăng điều thiện đã sinh); xưng nói năm căn; bày hiện năm lực (năm sức mạnh khi năm căn đã vững: tín, tấn, niệm, định, tuệ) với chí không thiếu sót; hiểu rõ bảy giác (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) là kho tàng các báu vật; tu tám chính đạo (tám con đường chân chính của bậc hiền thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng); tám điều suy niệm của bậc đại nhân thì không bao giờ bỏ bê.
Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát ở địa thứ hai nắm giữ tâm, điều phục ý, không có nhiều thứ ý niệm, hiểu rằng tất cả đều không, không có gì chân thật, nên mới được lên địa vị cao, được thọ ký Bồ-tát (được Phật báo trước sẽ thành Phật). Không khổ nhọc tu hành mà cũng không lìa sự tu hành. Học trí tuệ cao tột, tuy có địa vị tôn quý mà lòng không kiêu căng. Quán biết các pháp là một pháp, không phải hai, không tính đến ý tưởng ba. Cũng không khởi những ý tưởng vô ích, không có ý tưởng về giới hạn, về có và không. Hiểu rằng ý tưởng không có chỗ ở, không trụ vào chỗ không có. Chỉ có chính giác là trong sạch, chư Phật cũng trong sạch. Khéo chế ngự tâm, trụ đúng chỗ, không tà vạy. Coi thiện và ác như một, xét biết cả hai đều không, không ngăn ngại, không nghi ngờ. Cũng không thấy có tranh hay không tranh, có quán hay không quán. Bản vô là một, nhưng cũng không thấy cái một. Biết cái một, trừ cái một, không trụ vào cái một, cũng không từ cái một mà khởi các ý tưởng. Tu tập bình đẳng, ý thù thắng mà không có sự tu tập. Có giới hạn nhưng không thấy có giới hạn, có hơn có thua. Không để tâm tán loạn chạy theo các pháp trong ngoài; khéo phòng giữ ý thức, an định mà không xoay chuyển. Tuy ở trong ba cõi hữu mà không đắm vào ba cõi. Xét kỹ các tính, hiểu rõ không có gốc rễ. Người biết không có gốc rễ, đó gọi là Bồ-tát trụ thứ hai đã làm sạch địa của mình.
Vị ấy tự chỉnh đốn tâm mình, quán gốc của các pháp đều như nhau là vô thường; thường không có chỗ vào, không thấy có sinh ra. Không có tên gọi thiện hay bất thiện, tốt hay xấu; với lợi và suy, chê và khen, ca ngợi và chế giễu, khổ và vui (tám ngọn gió đời làm lay động lòng người), đều điều chỉnh tâm ý cho ngay thẳng, không buồn lo. Ở nơi nào đến thì mở bày kho tàng lớn [của pháp]; vào biển pháp lớn, nghĩ cầu bảy thứ trí tuệ (?); nung nấu tiêu trừ ba thứ ái (ham dục lạc, ham được tồn tại, ham không tồn tại); khéo chế ngự bốn dòng thác (bốn thứ phiền não cuốn trôi chúng sinh: dục, hữu, kiến chấp, vô minh); tu sáu pháp kính trọng (sáu cách sống hòa hợp, tôn trọng nhau giữa người cùng tu) mà thành tựu hạnh chứng quả. Như vậy, này Tối Thắng, bậc Bồ-tát đại sĩ đã đầy đủ các pháp, biết rằng không có hình dạng, không thể thấy được. Đó gọi là tu học làm sạch địa thứ hai."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video