Thiên 22 — Phẩm 22 – Từ bi bình đẳng

 Kinh Thập Trụ Đoạn Kết (kinh nói về mười bậc tu hành của Bồ-tát và việc cắt đứt các trói buộc phiền não), quyển thứ mười hai. Phẩm Đẳng Từ (lòng thương yêu bình đẳng với hết thảy chúng sinh), phẩm thứ hai mươi hai.

 Bấy giờ Bồ-tát Tối Thắng (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài; Tối Thắng là tên vị Bồ-tát này) đến trước bạch Phật rằng: “Thế nào là Bồ-tát vào Đẳng Từ tam-muội (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn; Đẳng Từ tam-muội là cảnh định lấy lòng thương bình đẳng với mọi loài làm chỗ chú tâm), xem khắp tam thiên đại thiên thế giới (vùng vũ trụ gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật), xem cõi loài người có thân do các ấm hợp thành, cõi loài thần, các cõi rồng và quỷ, từ một thân, hai thân cho đến trăm nghìn thân? Thế nào là Bồ-tát dùng sức thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hiện tự do, muốn đến đâu liền đến đó), đi từ cõi nước của một vị Phật sang cõi nước của một vị Phật khác, như người đi trong khoảng không mà chẳng vướng mắc gì?”

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian kính trọng) bảo Tối Thắng: “Hay thay câu hỏi này, thật lạ lùng, thật đặc biệt! Nay Ta sẽ giảng rõ nghĩa ấy cho ông. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ mà ghi nhớ. Tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả thân lẫn tâm) đều trống rỗng, vắng lặng, không có gốc rễ; trí tuệ của bậc đã thành đạo, tìm kiếm cũng không thấy dấu vết. Bồ-tát nhập định, chính thọ tam-muội (chính thọ: tâm tiếp nhận trọn vẹn, đúng đắn trạng thái định; cũng là một tên khác của tam-muội), xem khắp tam thiên đại thiên thế giới và các loài chúng sinh có hình thể trong đó. Bồ-tát quán xét thân ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thống là cảm giác vui khổ, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hay biết phân biệt) lúc sinh ra và lúc mất đi: từ đâu mà sinh, từ đâu mà mất. Lại vào không giới (cõi hư không, cảnh giới trống rỗng) và đất, nước, lửa, gió, phân biệt từng thứ một, thấy rõ đều không có thật. Pháp khởi lên thì khởi lên, pháp mất đi thì mất đi.

 Tối Thắng nên biết: thuở xưa lâu xa, Ta tu đạo Bồ-tát, thiền định một lòng, giữ tâm không loạn, vào Bất Động tam-muội (cảnh định không hề lay động), quán xét chúng sinh khắp hư không, nhiều không giới hạn, không đo lường, không kể xiết, rồi tùy theo hình dạng, chủng loại của họ mà giáo hóa. Trong đó, có chúng sinh mang dâm, nộ, si (ba thứ độc trong tâm: ham muốn dâm dục, giận dữ, ngu mê), có chúng sinh không có dâm, nộ, si; có kẻ mang lòng ái dục, có kẻ không có lòng ái dục; có kẻ mang lòng sân hận, có kẻ không có lòng sân hận. Bồ-tát dùng quyền tuệ (trí tuệ khéo léo, biết tùy hoàn cảnh mà dùng cách thích hợp) tùy loài mà nhập vào, hiện hình giống như họ, vừa hợp với tất cả, mà tâm vẫn ở trong định, trọn không rối loạn sai lạc. Chỉ trong khoảng một cái búng tay, Bồ-tát vào được trăm nghìn cõi nước của chư Phật. Có khi dùng trí tuệ quán xét pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) mà giáo hóa, có khi dùng pháp không, khổ, không, vô thường (mọi sự đều trống rỗng, đều khổ, đều không có thật thể, đều đổi thay không thường còn) mà dẫn dắt vào chánh pháp. Số người được Bồ-tát giáo hóa cũng không có bờ bến.

 Bồ-tát dùng mười hạnh lành mà dạy bảo. Thế nào là mười? Trước hết làm trong sạch cõi nước mà không kể công; giảng bày trí tuệ, hiểu biết sáng suốt không bị ngăn ngại; ngồi dưới đạo thụ (cây Bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo) mà lòng không khiếp sợ yếu hèn; hàng phục ma oán (ma: những thế lực ngăn cản người tu đạo; oán: kẻ thù), khiến chúng biết đường mình đi là tà; dạo khắp các cảnh giới, cứu độ vô lượng người; tâm như mặt đất, nhẫn chịu mà không lay động; phân biệt tướng khó, tướng dễ của các căn môn (căn cơ, khả năng tiếp nhận đạo của mỗi người); với hạnh tu đã thuần thục, việc gì cũng cân nhắc kỹ; phân biệt từng thứ ấm, trì, nhập (ấm: năm nhóm hợp thành thân tâm; trì: mười tám giới, gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức; nhập: mười hai nhập, gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), tức sắc, thống, tưởng, hành, thức; quán sáu tình bên trong (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) và gạt bỏ sáu trần bên ngoài (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự xúc chạm, các pháp mà ý nghĩ tới; gọi là trần vì chúng như bụi làm nhơ tâm).

 Nếu mắt thấy hình sắc mà không khởi nhãn thức (sự hay biết phát sinh qua mắt), thì biết rõ hình sắc bên ngoài và thức bên trong đều trống rỗng: hình sắc là ai? Nhãn thức ở đâu? Nếu tai nghe tiếng mà không khởi nhĩ thức (sự hay biết qua tai), thì biết rõ âm thanh bên ngoài và thức bên trong đều trống rỗng: âm thanh là ai? Nhĩ thức ở đâu? Nếu mũi ngửi hương mà không khởi tỷ thức (sự hay biết qua mũi), thì biết rõ hương bên ngoài và thức bên trong đều trống rỗng: hương là ai? Tỷ thức ở đâu? Nếu lưỡi biết vị mà không khởi thiệt thức (sự hay biết qua lưỡi), thì biết rõ vị bên ngoài và thức bên trong đều trống rỗng: vị là ai? Thiệt thức ở đâu? Nếu thân biết cảm giác mịn trơn mà không khởi ý tưởng hay biết, thì biết rõ sự xúc chạm bên ngoài và thức bên trong đều trống rỗng: cảm giác mịn trơn là ai? Thân thức ở đâu?

 Tối Thắng nên biết: Bồ-tát nhập định, phân biệt từng điều một, tùy loài mà giáo hóa; hoặc dùng lời dạy, hoặc dùng thần túc, hoặc dùng quyền tuệ, tùy loài mà nhập vào, không bị vướng mắc.

 Bấy giờ Bồ-tát lại dùng mười pháp để dạy dỗ, giáo hóa chúng sinh. Thế nào là mười? Một là căn trí tuệ đầy đủ, định ý không loạn. Hai là giác ý (các yếu tố đưa đến giác ngộ) bền chắc, giảng bày trí tuệ không ngăn ngại. Ba là giảng rộng đạo phẩm (các pháp tu hỗ trợ cho việc đạt giác ngộ, gồm ba mươi bảy pháp), đầy đủ ý nghĩa. Bốn là hiểu tướng (các dấu hiệu tốt đẹp nơi thân Phật) là sâu kín vắng lặng mà các vẻ đẹp không thiếu. Năm là hiểu rõ đạo và chẳng phải đạo, biết rõ đều trống rỗng. Sáu là lòng tôn sùng pháp luân (bánh xe pháp: chỉ việc thuyết giảng giáo pháp, như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), dạy dỗ không mỏi mệt. Bảy là tu đạo Bồ-tát mà không thấy thân mình. Tám là dù cứu độ chúng sinh mà không thấy có ai được độ. Chín là hiểu nội không và ngoại không (bên trong và bên ngoài đều trống rỗng), là một chứ không phải hai. Mười là phân biệt thân thể mà không thấy có sự giáo hóa. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành cao sâu) đầy đủ mười pháp, liền có thể đi khắp các cõi nước của chư Phật, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, mà chưa từng rời xa chư Phật Thế Tôn.

 Bồ-tát nên nghĩ đến việc tu các pháp môn tổng trì. Thế nào là tổng trì? (Tổng trì, cũng gọi đà-la-ni: năng lực nắm giữ trọn vẹn, ghi nhớ không quên mọi giáo pháp và ý nghĩa; cũng chỉ các pháp môn gom thâu mọi nghĩa lý.) Có tổng trì Chư Pháp Ấn Khả (ấn chứng, xác nhận các pháp); Bồ-tát được tổng trì này thì đối với tất cả các pháp, lìa bỏ mọi vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối). Lại có tổng trì Phổ Quang (ánh sáng chiếu khắp); Bồ-tát được tổng trì này thì thương xót bình đẳng tất cả, không mang lòng điên đảo (thấy biết trái ngược với sự thật). Lại có tổng trì Tuệ Minh (trí tuệ sáng suốt); Bồ-tát được tổng trì này thì cõi nước không trong sạch khiến được trong sạch. Lại có tổng trì Chiếu Diệu (soi sáng rực rỡ); Bồ-tát được tổng trì này thì đối với các ý nghĩ rối loạn, đều không còn bụi bặm che lấp.

 Lại có tổng trì Nghĩa Biện (tài biện luận về nghĩa lý); Bồ-tát được tổng trì này thì tập quán xét các hạnh, nhập định không lay động. Lại có tổng trì Pháp Biện (tài biện luận về giáo pháp); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt câu chữ và ý nghĩa, không sai thứ tự. Lại có tổng trì Hưởng Biện (tài biện luận về âm vang); Bồ-tát được tổng trì này thì quan sát âm thanh, tùy loài mà cứu độ. Lại có tổng trì Ứng Biện (tài đối đáp ứng hợp); Bồ-tát được tổng trì này thì ứng hợp với tất cả, đầy đủ các hạnh. Lại có tổng trì Ý Chỉ (dừng lặng ý niệm); Bồ-tát được tổng trì này thì trần lao (phiền não như bụi bặm làm tâm nhọc nhằn) và kết phược (những sợi dây trói buộc của phiền não) dứt hẳn không khởi lại. Lại có tổng trì Ý Đoạn (dứt trừ ý niệm sai); Bồ-tát được tổng trì này thì xét kỹ các pháp mà không do dự.

 Lại có tổng trì Thần Túc; Bồ-tát được tổng trì này thì sống lại ở đời trải qua trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu). Lại có tổng trì Căn Bản; Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt các căn môn, gặp lúc thịnh lúc suy mà không thay đổi. Lại có tổng trì Lực Thế (sức mạnh); Bồ-tát được tổng trì này thì tu thành thân kim cương (thân cứng chắc như kim cương), không gì phá hoại được. Lại có tổng trì Giác Ý; Bồ-tát được tổng trì này thì giảng bày các pháp, khai ngộ cho tất cả. Lại có tổng trì Đạo Phẩm; Bồ-tát được tổng trì này thì quán rõ nhân duyên và gốc của các pháp trong ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai). Lại có tổng trì Định Ý; Bồ-tát được tổng trì này thì đối với các tưởng rối loạn, đều kéo về đường đạo (?). Lại có tổng trì Quyền Tuệ; Bồ-tát được tổng trì này thì ứng hợp không theo một khuôn phép nhất định, mà cũng không ai hay biết.

 Lại có tổng trì Bố Thí (cho người khác của cải, giáo pháp, sự che chở); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu biết ba sự (người cho, người nhận và vật đem cho) đều không có thật. Lại có tổng trì Trì Giới (giữ gìn giới luật); Bồ-tát được tổng trì này thì không thấy người giữ giới và người phá giới. Lại có tổng trì Nhẫn Nhục (nhẫn chịu điều trái ý mà không giận); Bồ-tát được tổng trì này thì không thấy giận và nhẫn, cũng không thấy tưởng rối loạn. Lại có tổng trì Tinh Tiến (siêng năng tiến tới không lùi); Bồ-tát được tổng trì này thì không thấy việc tiến tới và sự biếng nhác. Lại có tổng trì Chính Thọ; Bồ-tát được tổng trì này thì dù muôn tiếng sấm vang dội, lông trên mình cũng không dựng lên (tức không hề sợ hãi). Lại có tổng trì Tuệ Không (trí tuệ về tính trống rỗng); Bồ-tát được tổng trì này thì bao gồm, hiểu biết muôn thứ trí, giảng nói thông suốt không ngăn ngại. Lại có tổng trì Vô Ngại (không ngăn ngại); Bồ-tát được tổng trì này thì đối với các trí tuệ thần thông, không bị vướng mắc.

 Lại có tổng trì Khoáng Viễn (rộng lớn xa xăm); Bồ-tát được tổng trì này thì dù hiện trăm nghìn thân, vẫn hợp lại làm một. Lại có tổng trì Giáo Thụ (dạy bảo); Bồ-tát được tổng trì này thì dạy chánh pháp mà lời không rườm rà lặp lại. Lại có tổng trì Bất Tư Nghị (không thể nghĩ bàn); Bồ-tát được tổng trì này thì không phải chỗ La-hán (A-la-hán: bậc tu đã dứt hết phiền não, thoát vòng sinh tử, nhưng chỉ cầu giải thoát cho mình) hay Bích-chi (Bích-chi Phật: bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy, không giáo hóa rộng) theo kịp. Lại có tổng trì Đạo Thụ; Bồ-tát được tổng trì này thì trang nghiêm cõi nước mà không rời chư Phật. Lại có tổng trì Hàng Ma (hàng phục ma); Bồ-tát được tổng trì này thì giữ ý bền chắc, tâm không nghiêng lệch.

 Lại có tổng trì Dung Tướng (dung mạo và tướng tốt); Bồ-tát được tổng trì này thì mỗi một tướng tốt đem lại trăm nghìn phúc. Lại có tổng trì Chúng Hảo (các vẻ đẹp); Bồ-tát được tổng trì này thì không thấy tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật) hay chuỗi ngọc anh lạc trang sức theo thân. Lại có tổng trì Quang Diệu (ánh sáng rực rỡ); Bồ-tát được tổng trì này thì trong trăm nghìn luồng ánh sáng thấy sự hóa hiện vô lượng. Lại có tổng trì Độ Nhân (cứu độ người); Bồ-tát được tổng trì này thì dù cứu độ chúng sinh mà cũng không có ai được độ. Lại có tổng trì Quảng Tuệ (trí tuệ rộng lớn); Bồ-tát được tổng trì này thì ý như hư không, không thiên lệch chật hẹp. Lại có tổng trì Đạo Ý (lòng hướng về đạo); Bồ-tát được tổng trì này thì không nghĩ tưởng đến nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới vắng lặng, dứt hết phiền não và sinh tử), cũng không bám víu vào cái có. Lại có tổng trì Diệt Độ (vào Niết-bàn); Bồ-tát được tổng trì này thì không thấy có diệt và có sinh. Lại có tổng trì Thanh Tịnh (trong sạch); Bồ-tát được tổng trì này thì bụi bặm phiền não đã sạch, không còn chuyện hết hay chưa hết.

 Lại có tổng trì Vô Khổ (không khổ); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu khổ vốn không phải khổ, gọi đó là khổ đế (chân lý về khổ, chân lý thứ nhất trong bốn chân lý của đạo Phật). Lại có tổng trì Sinh Tập; Bồ-tát được tổng trì này thì biết rõ gốc của tập (tập đế: chân lý về nguyên nhân sinh ra khổ, tức phiền não chồng chất) và các duyên của ý đều trống rỗng. Lại có tổng trì Diệt Tận (dứt sạch); Bồ-tát được tổng trì này thì dứt tập và trần lao, không tạo ra nữa. Lại có tổng trì Thánh Đạo (con đường của bậc thánh); Bồ-tát được tổng trì này thì an trụ nơi vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, không sinh không diệt), mãi mãi vắng lặng nơi nê-hoàn. Lại có tổng trì Chỉ Quán (chỉ: dừng lặng tâm; quán: soi xét bằng trí tuệ); Bồ-tát được tổng trì này thì quán rõ diệu pháp và chỗ dẫn đến của thịnh suy. Lại có tổng trì Không Tạng (kho tàng về tính không); Bồ-tát được tổng trì này thì đối với những yếu chỉ sâu xa của pháp, không bị vướng mắc. Lại có tổng trì Pháp Quán (quán xét các pháp); Bồ-tát được tổng trì này thì quán rõ các pháp, biết tất cả đều không có chủ.

 Lại có tổng trì Tịnh Thanh (tiếng nói trong sạch); Bồ-tát được tổng trì này thì lời nói mềm mỏng như tiếng của Phạm thiên (vị trời ở cõi trời cao, nổi tiếng có giọng nói trong trẻo tuyệt diệu). Lại có tổng trì Xứng Khả (vừa lòng); Bồ-tát được tổng trì này thì nói điều gì cho người cũng hợp với lòng họ. Lại có tổng trì Đẳng Ý (ý bình đẳng); Bồ-tát được tổng trì này thì lời nói ôn hòa, trôi chảy, không vấp váp. Lại có tổng trì Du Xứ (đi khắp các nơi); Bồ-tát được tổng trì này thì điều răn dạy không gây tổn thương ai. Lại có tổng trì Uy Diệu (oai đức sáng ngời); Bồ-tát được tổng trì này thì ở giữa đại chúng cũng không khiếp sợ. Lại có tổng trì Phấn Tấn (hăng hái mạnh mẽ); Bồ-tát được tổng trì này thì cất tiếng rống của sư tử (ví lời thuyết pháp oai hùng làm mọi tà thuyết phải khuất phục), khiến chim đang bay rơi xuống, thú đang chạy nằm phục.

 Lại có tổng trì Giới Luật; Bồ-tát được tổng trì này thì hàng phục được tất cả chúng sinh khó giác ngộ. Lại có tổng trì Thú Đạo (hướng về đạo); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu biết nê-hoàn không có ý tưởng khởi lên hay mất đi. Lại có tổng trì Pháp Tính; Bồ-tát được tổng trì này thì khiến những kẻ dua nịnh thấy được đạo chân thật. Lại có tổng trì Tức Ý (lắng ý); Bồ-tát được tổng trì này thì không khởi lòng kiêu ngạo, khinh người, tự cho mình lớn. Lại có tổng trì Thông Đạt; Bồ-tát được tổng trì này thì nghe trí tuệ của bậc thánh mà không sai lạc giáo pháp. Lại có tổng trì Hưng Kính (khởi lòng cung kính); Bồ-tát được tổng trì này thì liền bỏ lòng ngạo mạn tự cao, phụng sự chư Phật. Lại có tổng trì Không Giới; Bồ-tát được tổng trì này thì dần dần vào pháp giới (toàn thể cảnh giới của các pháp) vốn trong sạch, vắng lặng. Lại có tổng trì Vô Ngại; Bồ-tát được tổng trì này thì thông đạt các nghi thức phép tắc, hiểu gốc của các pháp.

 Lại có tổng trì Vô Lượng (không đo lường); Bồ-tát được tổng trì này thì những điều nói từ xưa cũng không cùng tận. Lại có tổng trì Cường Ký (nhớ giỏi); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt văn tự, biết chỗ hướng đến của pháp. Lại có tổng trì Cứu Cánh (rốt ráo); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu bản tính của con người, và pháp giới cũng trong sạch. Lại có tổng trì Nan Diệt (khó diệt); Bồ-tát được tổng trì này thì rõ chúng sinh vốn trong sạch, trong ngoài đều trống vắng. Lại có tổng trì Vô Tế (không bờ mé); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu biết bản vô (bản thể chân thật vốn không, tức chân như), và bản vô cũng không có. Lại có tổng trì Anh Lạc (chuỗi ngọc); Bồ-tát được tổng trì này thì kinh pháp mình nói không bị vướng mắc. Lại có tổng trì Diệu Yếu (yếu chỉ mầu nhiệm); Bồ-tát được tổng trì này thì đối với cái hết và cái không hết cũng không thấy có hết.

 Lại có tổng trì Phân Biệt; Bồ-tát được tổng trì này thì không phải chỗ hai thừa (Thanh văn thừa và Duyên giác thừa: hai lối tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) đo lường được. Lại có tổng trì Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến); Bồ-tát được tổng trì này thì làm cho chúng sinh tỉnh ngộ, hướng về đạo vắng lặng. Lại có tổng trì Thập Địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát); Bồ-tát được tổng trì này thì thường nói không trụ vào đâu mà cũng không thấy có trụ. Lại có tổng trì Ấm Chủng (hạt giống của các ấm); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt gốc của thân mà không khởi lòng nhiễm đắm. Lại có tổng trì Tịch Mịch (vắng lặng); Bồ-tát được tổng trì này thì ví như tiếng gọi mà không có âm vang. Lại có tổng trì Thức Tính (tính của sự hay biết); Bồ-tát được tổng trì này thì suy nghĩ được hết mà không bám vào văn tự. Lại có tổng trì Liễu Bản (thấu rõ cội gốc); Bồ-tát được tổng trì này thì không lời, không nói, cũng không răn dạy.

 Lại có tổng trì Văn Tự; Bồ-tát được tổng trì này thì tự biết túc mệnh (các đời sống trước của mình), biết mình từ đâu đến. Lại có tổng trì Pháp Luân; Bồ-tát được tổng trì này thì không ý, không tưởng, cũng không có thần thức (cái hay biết được xem như linh hồn). Lại có tổng trì Cam Lộ (nước ngọt của trời, ví giáo pháp làm mát lòng người); Bồ-tát được tổng trì này thì giảng giải, tụng đọc, thuyết pháp không bị ngăn ngại. Lại có tổng trì Thâm Nhập (vào sâu); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt từng điều trong tứ cú (bốn cách luận về một sự: có, không, vừa có vừa không, chẳng có chẳng không) cho hợp nghĩa. Lại có tổng trì Pháp Tràng (lá cờ pháp, biểu tượng chánh pháp thắng lợi); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu rõ nghĩa lý, biết sáng tỏ gốc của pháp. Lại có tổng trì Vô Tận; Bồ-tát được tổng trì này thì thấu suốt bản tế (cội nguồn tận cùng của mọi sự) mà không rời quyến thuộc. Lại có tổng trì Đẳng Giác (giác ngộ bình đẳng); Bồ-tát được tổng trì này thì thường giảng chánh pháp vô lượng, không bám víu. Lại có tổng trì Chư Pháp (các pháp); Bồ-tát được tổng trì này thì học tập các pháp mà không sai thứ tự.

 Lại có tổng trì Hoằng Thệ (lời thề nguyện rộng lớn); Bồ-tát được tổng trì này thì hiểu rõ trí tuệ, đều không có nghịch hay thuận. Lại có tổng trì Thiện Quyền (khéo dùng phương tiện); Bồ-tát được tổng trì này thì tùy loài giáo hóa cho thích hợp mà không khiếp sợ. Lại có tổng trì Đạo Tuệ (trí tuệ về đạo); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt đỉnh pháp (một giai đoạn tu tập cao, ngay trước khi vào bậc thánh), tu các hạnh độ vô cực (ba-la-mật: các hạnh đưa người từ bờ mê sang bờ giác). Lại có tổng trì Huyễn Hóa (như ảo thuật); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt pháp giới không có tính trong hay ngoài. Lại có tổng trì Trung Ấm (thân trung gian sau khi chết và trước khi thọ sinh đời sau); Bồ-tát được tổng trì này thì là chỗ cư ngụ của chư Phật Thế Tôn (?). Lại có tổng trì Đạo Tràng (nơi thành đạo); Bồ-tát được tổng trì này thì cõi nước mười phương sáng rực sắc vàng.

 Lại có tổng trì Hàng Ma; Bồ-tát được tổng trì này thì tất cả ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật) đều bị hàng phục. Lại có tổng trì Tự Thủ (tự giữ gìn); Bồ-tát được tổng trì này thì giữ gìn thân, miệng, ý mà không thấy có sự giữ gìn. Lại có tổng trì Thuyết Pháp; Bồ-tát được tổng trì này thì đầy đủ gốc của pháp, không thiếu sót. Lại có tổng trì Tự Dụng (tự tại dùng); Bồ-tát được tổng trì này thì quan sát tâm ý của vô lượng chúng sinh. Lại có tổng trì Ân Cần (tận tình); Bồ-tát được tổng trì này thì những điều nói bằng phương tiện khéo léo khiến người vào khuôn phép của đạo. Lại có tổng trì Lưu Hóa (giáo hóa lan khắp); Bồ-tát được tổng trì này thì phân biệt các trí tuệ, không bám vào xưa hay nay. Lại có tổng trì Nhu Thuận (mềm mỏng thuận theo); Bồ-tát được tổng trì này thì nhận pháp không chán, cũng không giận dữ mê lầm.

 Lại có tổng trì Tiến Đức (tăng tiến đức hạnh); Bồ-tát được tổng trì này thì đối với gốc của các pháp đều thấy không có gì. Lại có tổng trì Sắc Tượng (hình tướng); Bồ-tát được tổng trì này thì ai đã thấy hình Bồ-tát thì chưa từng quên bỏ. Lại có tổng trì Thanh Văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho mình); Bồ-tát được tổng trì này thì so xét các pháp, vô lượng mà không bám víu. Lại có tổng trì Khổ Thuận; Bồ-tát được tổng trì này thì nghe và thâu nhận vị ngọt của pháp, bình đẳng không hai.

 Bấy giờ, khi Thế Tôn nói pháp môn tổng trì này, mười hai ức na-thuật (na-thuật: một số đếm cực lớn) người đều được lòng tin trọn vẹn, chứng bất khởi pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận rằng các pháp vốn không sinh khởi, không mất đi). Lại có vô số chúng sinh đều phát tâm đạo Vô thượng chánh chân (lòng cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, chân chính của Phật).

 Lúc ấy, Thế Tôn bảo Tối Thắng: “Hạnh của Bồ-tát không thể nghĩ bàn, không phải chỗ La-hán, Bích-chi Phật biết được. Đó là do oai thần cảm ứng của Đẳng Từ tam-muội, định ý chính thọ, mới được như vậy. Vì thế mà nói luật Đại thừa (giáo pháp được ví như cỗ xe lớn, chở mọi người cùng đến giác ngộ), dùng sự giáo hóa chân chính mà dẫn dắt, dùng pháp phục (áo của người xuất gia) mà giữ khuôn phép.”

 Bấy giờ Tối Thắng đến trước bạch Phật rằng: “Hay thay, hay thay! Lời nói này thật khoái. Tất cả các pháp, xét kỹ thì không có đầu cuối; hiểu rõ pháp tính là trống rỗng, vắng lặng; phân biệt từng điều, đều trống, đều lặng. Giáo pháp Đại thừa giảng bày rộng khắp tất cả. Ai nghe hạnh Bồ-tát thì sau khi mạng chung đều được sinh về thế giới Khoáng Nhẫn.”

 Bấy giờ cả hội chúng đều băn khoăn, muốn được thấy cõi nước của vị Phật ấy. Như Lai dùng thần lực soi xét, liền biết điều chúng sinh đang nghĩ trong lòng, bèn dùng thần túc phát ra ánh sáng từ đỉnh đầu, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới và vô lượng cõi nước ở Khoáng Nhẫn. Vị Phật ở Khoáng Nhẫn hiệu là Vô Tận; Ngài thuận giữ tổng trì, nhớ giỏi không quên, các pháp đặc biệt luôn hiện ở trước mắt. Từ số kiếp nhiều như cát sông Hằng, Ngài đã cúng dường chư Phật, chứa góp đạo pháp, tự mình đạt được Vô thượng đẳng chánh giác (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật).

 Phật bảo Tối Thắng: Bồ-tát nên nghĩ đến việc tu hành mười trụ (mười chỗ an trụ trong việc tu hành). Thế nào là mười? Một là phân biệt pháp giới, biết rõ là trống rỗng. Hai là hiểu thân trống vắng, trong ngoài không có chủ. Ba là đối với tứ đại (đất, nước, lửa, gió: bốn yếu tố hợp thành thân thể) có giác ý, không nương vào hữu dư (cảnh Niết-bàn còn sót lại thân xác) (?). Bốn là đối với tất cả các pháp không thấy có diệt độ. Năm là hạnh của thân, miệng, ý vắng lặng, không trụ vào đâu. Sáu là giữ giới mà không có giới, cũng không phá giới. Bảy là hạnh không buông lung, lấy việc giữ gìn tâm làm gốc. Tám là thề nguyện thành đạo, không bỏ chí ban đầu. Chín là dùng pháp không thể nghĩ bàn để cứu độ người khó tỉnh ngộ. Mười là các hạnh trong sạch, việc làm không nặng nề trùng lặp. Đó gọi là gốc của mười pháp mà Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành.

 Lại nữa, Bồ-tát tiếp theo nên tập mười pháp hiệu. Thế nào là mười? Một là giới đầy đủ, trong sạch, hạnh không buông lung. Hai là nghe pháp mà bố thí, không làm tổn hại pháp giới. Ba là phân biệt ấm, nhập, biết rõ là trống vắng. Bốn là biết bốn điều vô thường, rốt cuộc đều tiêu mất. Năm là mười tám nạn (?), hiểu rõ bệnh của ấm, trì, nhập. Sáu là đầy đủ thệ nguyện, được chư Phật khen ngợi. Bảy là khiến chúng sinh chưa có căn lành được an trụ nơi vô vi. Tám là Bồ-tát nhập định, không ai làm loạn được. Chín là xem khắp tất cả các hạnh trong và ngoài. Mười là tự quán gốc của thân, tướng sinh diệt của nó. Đó gọi là gốc của mười pháp mà Bồ-tát Ma-ha-tát nên nghĩ đến để tu hành, liền tự mình đạt thành chánh giác tối thượng.

 Lại nữa, Bồ-tát lại nên tập định, chính thọ tam-muội. Gọi là tam-muội, là Đẳng Quán tam-muội (định quán xét bình đẳng); Bồ-tát được tam-muội này thì dựng lập tuệ quán, không buông lung. Lại có tam-muội tên là Nhiếp Ý (thu giữ ý); Bồ-tát được tam-muội này thì thu nhiếp được các kết (phiền não trói buộc), không để chúng trói buộc. Lại có Hộ Giới tam-muội (giữ gìn giới); Bồ-tát được tam-muội này thì giữ thân, miệng, ý, không sinh trần lao. Lại có Bình Đẳng tam-muội; Bồ-tát được tam-muội này thì ý như hư không, không khởi ý tưởng phân hai. Lại có Đại Bảo tam-muội (báu lớn); Bồ-tát được tam-muội này thì giảng bày kho báu vô tận là bảy giác ý (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tiến, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, xả bỏ, niệm). Lại có Đạo Thụ tam-muội; Bồ-tát được tam-muội này thì hoa đạo nở rộ, ai thấy cũng vui mừng.

 Lại có Hải Lượng tam-muội (rộng lượng như biển); Bồ-tát được tam-muội này thì không phải chỗ hai thừa đo lường được. Lại có Nhập Thất tam-muội (vào nhà trong); Bồ-tát được tam-muội này thì kho tàng pháp sâu xa trọng yếu, không gì không cân nhắc thấu đáo. Lại có Nguyệt Quang tam-muội (ánh trăng); Bồ-tát được tam-muội này thì đi khắp chỗ chư Phật, qua lại khắp nơi. Lại có Nguyệt Minh tam-muội (trăng sáng); Bồ-tát được tam-muội này thì chiếu sáng tất cả, không ai không được nhờ ánh sáng. Lại có Huyền Giám tam-muội (soi xét sâu kín); Bồ-tát được tam-muội này thì hiểu rõ pháp không khởi không diệt trong ba đời. Lại có Vô Tăng Ái tam-muội (không ghét không yêu); Bồ-tát được tam-muội này thì kẻ oán thù (?) cũng đối xử bình đẳng, xem như con đỏ.

 Lại có Đại Ai tam-muội (thương xót lớn); Bồ-tát được tam-muội này thì xem tất cả chúng sinh như cha như mẹ. Lại có Bi Từ tam-muội; Bồ-tát được tam-muội này thì vì tất cả chúng sinh mà rơi lệ. Lại có Mẫn Ai tam-muội (xót thương); Bồ-tát được tam-muội này thì cũng không có ngã, nhân, thọ mạng (những quan niệm chấp rằng có cái “tôi”, có “người”, có sự sống thường còn). Lại có Vô Tưởng tam-muội (không có ý tưởng chấp trước); Bồ-tát được tam-muội này thì liền chuyển được pháp luân vô thượng. Lại có Hành Khổ tam-muội (tu hạnh khổ); Bồ-tát được tam-muội này thì trải qua a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: số nhiều không thể đếm) mà công phu không uổng. Lại có Kiến Lực Tuệ Giới tam-muội (dựng sức mạnh, trí tuệ và giới); Bồ-tát được tam-muội này thì không thấy có “tôi”, ấy là hạnh trong sạch.

 Lại có Ly Thân tam-muội (lìa thân); Bồ-tát được tam-muội này thì lìa bỏ trói buộc mà cũng không phá giới. Lại có Ngô Ngã tam-muội (về cái “tôi”); Bồ-tát được tam-muội này thì đối với bờ bên này (sinh tử) và bờ bên kia (Niết-bàn) cũng không nhiễm đắm. Lại có Huyền Thông tam-muội (thông suốt sâu kín); Bồ-tát được tam-muội này thì lời nói về pháp, về nhẫn nhục, không có vắng lặng hay không vắng lặng. Lại có Thanh Bạch tam-muội (trong trắng); Bồ-tát được tam-muội này thì suy nghĩ, phân biệt về hạnh trong trắng. Lại có Tương Ưng tam-muội (khế hợp); Bồ-tát được tam-muội này thì cùng với pháp tương ưng, không khởi không diệt.

 Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát chính thọ tam-muội, đi đến các cõi Phật ở phương khác, cúng dường đủ mọi thứ lên chư Phật Thế Tôn, mà không sợ hãi, không có gì e ngại. Giả sử thân bị phá hoại, chết ở nơi đó, từng đốt từng khúc rời rã, Bồ-tát vẫn tự quán thân mình như cỏ cây, vách tường, không khởi lòng nhiễm đắm, mà tu hạnh nhẫn nhục. Nghe lời ác không lấy làm buồn; dù gặp vui sướng cũng không lấy làm mừng. Xét lời nói, lời dạy ấy cũng không có chỗ trụ; hiểu rõ lời nói cũng không có đầu cuối; tâm bản vô, mỗi mỗi đều không có thật. Đó gọi là định ý trong sạch của Bồ-tát Ma-ha-tát. Dù tâm có loạn, tâm cũng không kết buộc vào đâu, không ở chỗ này, cũng không ở chỗ kia; đối với các pháp trong và ngoài đều trong sạch. Quán xét như vậy, đó là nhẫn nhục. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát thân, miệng, ý trong sạch, dựng lập tuệ nhẫn (sự nhẫn nhục dựa trên trí tuệ).

 Lại nữa, Tối Thắng! Bồ-tát Ma-ha-tát lại nên tu hành định ý tinh tiến, tăng trưởng các pháp lành, không để rơi rớt mất mát; quán pháp giới không thêm không bớt, lấy tuệ quán vô lậu (trí tuệ không còn phiền não rỉ chảy, không còn bị ô nhiễm) làm người cầm cương cho pháp. Lại nên suy nghĩ, quán xét những gì nương vào pháp thế gian, không thấy các pháp có thành tựu hay không thành tựu, không thấy chân lý chân chính hay điều điên đảo, không theo cũng không bỏ, cũng không đi không đến. Đó là kho tàng vô tận, châu báu chất chứa của các Bồ-tát Ma-ha-tát. Không thấy pháp quá khứ, tương lai, hiện tại: từ đâu đến, đi về đâu? Đến cũng không có chỗ, đi cũng không có dấu vết.

 Bát chánh đạo của bậc hiền thánh (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) là đứng đầu các pháp. Phân biệt từng điều trong tứ đế của bậc hiền thánh (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ), lìa bỏ hạnh điên đảo vọng tưởng, thuyết pháp cho người không vướng mắc; hiểu rõ chúng sinh trống rỗng, không thật, tìm xét các pháp cũng không thể nắm bắt được. Vì sao như vậy? Vì pháp này sinh ra pháp kia, pháp này diệt thì pháp kia diệt; người không rời pháp, pháp không rời người; người tự trống vắng, pháp cũng trống vắng; như người là tự nhiên, pháp cũng tự nhiên. Hiểu được tự nhiên thì mới hợp với hạnh Vô thượng chánh chân, liền đạt được hạnh vô tận của Phật pháp.

 Người cầu pháp, dù là người đã cầu, hay người sẽ cầu, thì trong ba đời đều không bám víu, không bị nhiễm ô. Người kia đã cầu, cầu cái này xong rồi, cũng không được gì, cũng không mất gì. Đó gọi là, này Tối Thắng, Bồ-tát Ma-ha-tát dựng lập hạnh tinh tiến bằng trí tuệ mầu nhiệm.

 Tối Thắng nên biết: Bồ-tát Ma-ha-tát lại nên suy nghĩ về hạnh thiền định, chính thọ tam-muội, không phá pháp và giới, bình đẳng không hai, cũng không thấy hai, cũng không thành tựu, cũng chẳng phải không thành tựu. Bồ-tát ở trong thiền định mà chính thọ, trong tất cả các định không khởi tưởng loạn; các pháp không có tưởng, cũng không buông bỏ; hiểu rõ trong ngoài đều không có chủ. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát một lòng chính thọ, không phá thiền định, cũng không thấy có sự hợp lại; bỏ các cảnh giới mà không có lìa xa; tu thiền không bám víu, ý hướng tới không khó khăn. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát không lập trên pháp, cũng không lìa pháp, thường một lòng, các pháp tự nhiên; hiểu rõ các pháp không có tưởng sinh diệt, không phải thân hay tâm có thể đo lường; suy nghĩ định ý bình đẳng không hai; chỗ hướng tới của chí tính không có ứng hay không ứng, cũng không thấy có ứng.

 Bồ-tát phân biệt gốc của mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau làm nhân làm quả, dẫn chúng sinh xoay vòng trong sinh tử): duyên nơi hành có si; duyên nơi si có thức; duyên nơi thức có danh sắc (tâm và thân); duyên nơi danh sắc có sáu nhập (sáu giác quan); duyên nơi sáu nhập có xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và đối tượng); duyên nơi xúc có hữu (sự tồn tại); duyên nơi hữu có ái (lòng ham muốn); duyên nơi ái có thọ (cảm nhận); duyên nơi thọ có sinh; duyên nơi sinh có chết, sầu, lo, khổ, não, không thể kể xiết. Nói tóm lại, thân ngũ thạnh ấm (năm ấm hừng thịnh, là nguồn gốc mọi khổ) là hình hài mong manh, dễ vỡ, không thể giữ lâu.

 Lúc ấy Bồ-tát tu hạnh bình đẳng theo bản vô, phân biệt sắc, thống, tưởng, hành, thức, đều biết rõ là trống vắng. Lại dùng chính thọ, đối với pháp vốn trong sạch cũng không nhiễm đắm, cũng không thấy sắc, hiểu sắc là không có sắc, vượt qua tất cả các hạnh điên đảo. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát thiền định một lòng, không phải chỗ La-hán, Bích-chi Phật theo kịp. Ngoại đạo có năm thần thông (thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại biến hóa) dù sống lâu vô lượng, nhưng vì mất thần túc nên không đến được chỗ rốt ráo. Người thiền định chính thọ tam-muội thì sống một kiếp rồi lại hơn một kiếp cũng không lấy làm khó, vì được thiền định nên trí tuệ vượt lên trên, trừ bỏ trần lao, không khởi thấy biết sai lầm.

 Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát lập chí nguyện nơi đạo, khai hóa chúng sinh, tùy hình mà ứng hợp, tùy bệnh mà cho thuốc. Lại dùng pháp tuệ quán về tính không, vào Đẳng Từ tam-muội, xem khắp tam thiên đại thiên thế giới, rồi chuyển đến các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, những chúng sinh đáng được độ đều khiến được giải thoát. Đó là thiền định chính thọ của Như Lai, khiến cho muôn dân đều đến được diệt độ. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát dựng lập định ý Đẳng Từ, cứu giúp vô lượng, không thể kể xiết. Này Tối Thắng, đức thần diệu của Như Lai cao vời như vậy.

 Muốn quán xét pháp thì phải dùng tuệ nhãn (con mắt trí tuệ, thấy được tính không của các pháp), không phải nhục nhãn (mắt thịt thông thường), cũng không phải thiên nhãn (mắt của chư thiên, thấy được xa và những vật bị che khuất), cũng không phải chỗ La-hán, Bích-chi Phật thấy được. Dùng tuệ nhãn quán các pháp thì hiểu các pháp là vắng lặng, hiểu các pháp là trong sạch, hiểu các pháp là trống rỗng, hiểu các pháp là định. Đó gọi là tâm thệ nguyện rộng lớn, vô hạn vô lượng của Bồ-tát Ma-ha-tát: không hành, không chỗ, cũng không chỗ vào, các pháp vắng lặng. Định là chỗ tu tập của người định, không phải việc làm của người tâm loạn. Quán khắp các pháp đều như vậy. Quán như vậy gọi là pháp quán. Bồ-tát pháp quán không thấy chỗ quy hướng của các pháp. Còn những ai quán pháp mà không phân biệt như thế, thì thiếu đạo tràng, không đến được chỗ rốt ráo, không dùng chánh pháp mà thành định ý.

 Bồ-tát nên nghĩ đến việc trừ bỏ thấy biết sai lầm, không cầu, không giữ, cũng không mưu tính đổi chác (?) để cầu nhận phúc lớn; biết các pháp trong ngoài đều trống vắng. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát vào Đẳng Từ tam-muội, quán rõ các pháp đều không có gì. Vì không có gì nên mới gọi là thấy pháp. Người thấy pháp thì không có ngã, không có nhân, không có thọ, không có mạng; những thứ ấy đều là tên gọi giả đặt, không phải pháp chân thật. Pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) không phải là cảnh giới vô vi; cảnh giới vô vi không phải là pháp hữu vi. Bồ-tát hiểu biết hữu vi và vô vi, hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn ô nhiễm) và vô lậu, thường và vô thường, ngã, nhân, thọ mạng, đều không có thật. Đó là Bồ-tát Ma-ha-tát phân biệt định ý, pháp không sinh không diệt.

 Giả sử Bồ-tát quán tướng các pháp, hiểu biết các tướng đều trống vắng, không hai, cũng không thấy hai; hiểu hai là không hai, mới hợp với định ý. Đối với pháp điên đảo, hiểu là không có gì; không thấy có ai đi đúng hướng về đạo, không thấy có ai đi tà rơi vào các tà kiến. Vì chúng sinh mà dùng trí tuệ vô lượng phát lòng đại bi, làm trong sạch cảnh giới Phật, làm trong sạch cõi Phật, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, phụng sự cúng dường chư Phật Thế Tôn. Lại dùng sự quán xét bằng thần thông và trí tuệ sáng suốt mà xét khắp tam thiên đại thiên thế giới: nếu có chúng sinh căn tính đã thuần thục mà không gặp bậc hiền thánh, rơi vào ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh), thì lúc ấy Bồ-tát quyết ở lại cứu vớt, không để họ sa đọa. Hoặc lúc ấy, Bồ-tát là bậc thông đạt, nhân vì chúng sinh mà tạo thêm duyên lành, đi lại khắp nơi, công phu không uổng. Trong khoảng một cái búng tay, đi qua trăm nghìn định ý chính thọ, dựng lập tuệ quán, tu các công đức.

 Khi thực hành bố thí, xét gốc của trời và người cũng không có người cho, hiểu biết ba sự đều không có thật; như thế gọi là Bồ-tát mới hợp với bố thí. Nếu Bồ-tát dùng giới luật để dạy dỗ, thì hiểu biết việc phạm giới và giới cấm cũng đều không có gì; không có giới, không phải giới, mới hợp với giới. Hoặc Bồ-tát thường tu nhẫn nhục, thấy người tu nhẫn thì vui mừng thay cho họ; nếu gặp người giận dữ thì không buồn rầu; biếng nhác và nhẫn nhục đều không có thật; không phải một hai, cho đến trăm nghìn; hiểu nhẫn là không có nhẫn, mới hợp với nhẫn nhục.

 Lại nữa, Bồ-tát thường tu tinh tiến, thấy người tinh tiến thì vui mừng thay cho họ; nếu gặp người biếng nhác thì không lấy làm giận. Hiểu biết biếng nhác và tinh tiến là một chứ không phải hai, cũng không có hai, cũng không có tiến, cũng không có biếng; hiểu tiến và biếng đều trống vắng, mới hợp với tinh tiến. Lại nữa, Bồ-tát dù đi hay ngồi, thường giữ một lòng, thiền định chính thọ chưa từng sứt mẻ; dù trời sấm, đất rung, muôn tiếng cùng vang, vẫn chuyên tâm một ý, không gì lay chuyển được tâm Bồ-tát; hiểu biết định và loạn đều không có thật; hiểu định là không có định, mới hợp với định ý.

 Lại nữa, trí tuệ của Bồ-tát thấm nhuần đến muôn dân, bao gồm, hiểu biết muôn cơ duyên, ứng hợp không theo một khuôn phép nhất định, giảng nói thông suốt mà không làm tổn hại lời Phật dạy; dùng tuệ quán bình đẳng, không thấy người hiền hay kẻ ngu; hiểu trí tuệ là không có trí tuệ, và sự ngu mê cũng đều không có thật; không thấy có, cũng không thấy không; có và không đều trống rỗng, vắng lặng, không hai. Đó gọi là Bồ-tát hợp với trí tuệ. Tướng của các pháp trong sạch như vậy, cũng không thấy tướng, mà chẳng phải không có tướng; hiểu tướng là không có tướng, mới thành tướng hảo, cứu vớt chúng sinh đến bờ vô vi.

 Lại nữa, Bồ-tát lại vào định không, đi trong cõi hư không, phân biệt từng chúng sinh trong cõi hư không; hoặc dùng lời dạy, hoặc dùng thần túc, hoặc dùng ánh sáng và tướng tốt, hoặc dùng khổ hạnh mà giáo hóa họ, khiến chúng sinh được vào khuôn phép của đạo. Lại nữa, Bồ-tát thực hành pháp vô tưởng (không còn ý tưởng chấp vào hình tướng), trừ bỏ hạnh điên đảo bám vào ý tưởng, lại đi đến các cõi Phật ở phương khác, thường dùng pháp vô tưởng không đổi thay mà dạy dỗ, giáo hóa chúng sinh, khiến khắp mọi người đến được vô vi. Lại nữa, Bồ-tát thực hành vô nguyện (không mong cầu gì), không cầu quả báo thọ sinh trong ba cõi (cõi Dục: nơi chúng sinh còn ham muốn; cõi Sắc: nơi còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc: nơi chỉ còn tâm thức), không nương bám vào người, không bám vào tướng hảo, phân biệt sự thành hoại của năm ấm trong ngoài: sắc, thống, tưởng, hành, thức, trần bên ngoài và nhập bên trong, phân biệt từng thứ đều trống rỗng, không thật.

 Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát đại sĩ (bậc người lớn, tôn xưng Bồ-tát) phát thệ nguyện rộng lớn, cứu độ các loài chúng sinh mà không thấy có ai được độ; còn không có chúng sinh, huống gì có người được độ. Đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát dựng lập định ý Đẳng Từ, khiến khắp chúng sinh đạt được căn trí tuệ.”

 Bấy giờ, khi Thế Tôn nói phẩm Đẳng Từ này, mười bốn na-thuật người đều phát tâm đạo Vô thượng chánh chân, tám nghìn Bồ-tát ngay trên chỗ ngồi liền đạt được Đẳng Từ tam-muội.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video