Phẩm Giải Tuệ (hiểu thấu trí tuệ), thứ hai mươi tám
Bấy giờ Bồ-tát Tối Thắng thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) giữ ý chí bền chắc, không gì ngăn trở phá hoại được? Thế nào là Bồ-tát giữ ý chân thành, trước sau không hư dối? Thế nào là Bồ-tát một mực hướng về Phật đạo (con đường đi đến quả vị Phật), không đi theo nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn là người nghe pháp rồi tu để tự giải thoát, và Duyên giác là người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ cho riêng mình)? Thế nào là Bồ-tát giữ gìn uy nghi (phong thái, cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng phép của người tu), không sai lễ tiết? Thế nào là Bồ-tát giữ ý trong thiền định mà không rời chính thọ (trạng thái tâm nhập định chân chính, an trụ vững vàng)? Thế nào là Bồ-tát an trụ trong các pháp của chư Phật mà không thoái chuyển (lùi bước, sa sút)? Thế nào là Bồ-tát ở lại giáo hóa, dạy bảo, không để dòng giống Phật bị dứt (không để hạt giống thành Phật trong chúng sinh bị đoạn mất)?"
Bấy giờ Thế Tôn bảo Tối Thắng: "Lành thay, lành thay! Ông đã ở trước Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đã đạt đến chân lý như thật) mà hỏi nghĩa này. Nay ta sẽ vì ông trình bày, phân tích; hãy khéo suy nghĩ, ghi nhớ." "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con rất muốn được nghe."
Phật bảo Tối Thắng: "Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bốn pháp thì ý chí bền chắc, không gì phá hoại được. Thế nào là bốn pháp? Một là thương xót chúng sinh như mẹ thương con. Hai là siêng năng tinh tấn (nỗ lực không ngừng trong việc tu) mà không lười biếng. Ba là độ (cứu giúp, đưa qua khỏi biển khổ) các chúng sinh mà thấy họ như huyễn như hóa (như trò ảo thuật, như hình biến hiện, không có thật). Bốn là kho kinh tạng của chư Phật không gì là không nghiên cứu thông thạo. Đó là Bồ-tát ma-ha-tát thực hành bốn pháp này, tiến đến thành Phật đạo mà chưa từng thoái chuyển.
Bồ-tát lại nên tu hành bốn pháp thì được nhập định (vào trạng thái tâm tập trung lắng yên), lặng lẽ như bậc hiền thánh. Thế nào là bốn? Một là hiểu biết chúng sinh mà không có ý tưởng về chúng sinh (không chấp có chúng sinh thật). Hai là quán xét các thế gian với ý tưởng rằng chẳng có gì đáng vui thích. Ba là ngợi khen Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu để tự giác ngộ và cứu độ tất cả chúng sinh, đi đến thành Phật), mãi mãi lìa xa hai đạo (tức nhị thừa). Bốn là đối với mọi khổ vui đều không mong cầu vinh hiển.
Lại có bốn pháp. Thế nào là bốn? Một là giới (giữ giới luật), hai là văn (nghe học giáo pháp), ba là thí (bố thí), bốn là xuất yếu (con đường cốt yếu để thoát ra khỏi sinh tử).
Lại có bốn pháp đưa đến thành Phật đạo, không còn nghi ngờ, không mất uy nghi. Thế nào là bốn? Một là không màng được lợi. Hai là không sợ suy tổn. Ba là không bận lòng vì bị chê bai. Bốn là không ham được khen ngợi.
Lại có bốn pháp làm tăng thêm thiện căn (gốc lành: những việc thiện làm nền cho quả tốt về sau). Thế nào là bốn? Một là dạy dỗ chúng sinh an trụ nơi tín địa (giai đoạn có niềm tin vững chắc vào Phật pháp). Hai là ban cho người khác mà không mong đáp trả. Ba là thuyết pháp mà không có ý tưởng về pháp (không chấp pháp là thật có). Bốn là danh hiệu của Bồ-tát không thể kể xiết, ghi chép hết (?).
Lại có bốn pháp mà Bồ-tát thực hành từ địa thứ nhất cho đến địa thứ mười (thập địa: mười giai vị tu chứng từ thấp lên cao của Bồ-tát). Thế nào là bốn? Một là làm hưng thịnh, hiển lộ thiện căn. Hai là trừ bỏ sự ngu tối, không ở trong bọn tà đạo. Ba là dùng thiện quyền (sự khéo léo linh hoạt) tùy chỗ thích hợp mà giáo hóa, dẫn dắt không theo khuôn phép cố định. Bốn là giữ lòng dũng mãnh, tinh tấn mỗi ngày một tăng.
Lại có bốn pháp dùng thiện quyền phương tiện (cách thức khéo léo tùy cơ để dẫn dắt người) mà đạt đến Phật đạo. Thế nào là bốn? Một là khuyên người theo tà đạo, đưa họ an trụ vào chính đạo. Hai là giáo hóa những người chưa tỉnh ngộ, khiến họ hướng về nẻo lành. Ba là thuyết pháp không hai, nhưng người tiếp nhận thì có cao thấp. Bốn là dùng trí tuệ thánh của Phật để độ những người chưa được độ.
Lại có bốn pháp thành tựu uy nghi. Thế nào là bốn? Một là không nhiễm vào tam hữu (ba cõi tồn tại của chúng sinh: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), biết chúng là khổ. Hai là ta với người kia, khổ vui đều như nhau. Ba là luôn thực hành nhẫn nhục, không khởi tâm ác. Bốn là ở trên không kiêu mạn, ở dưới không thấy xấu hổ.
Lại có bốn pháp không bỏ đạo tâm (tâm hướng cầu giác ngộ). Thế nào là bốn? Một là niệm công đức của Phật làm gốc. Hai là giúp chúng sinh an trụ, đạo tâm bền chắc. Ba là gần gũi thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt việc tu hành), không nhiễm tà kiến (cái thấy sai lệch). Bốn là vươn lên Đại thừa, không tu theo vọng kiến (cái thấy hư vọng).
Lại có bốn pháp khiến ưa ở nơi nhàn tĩnh, không ở nơi ồn náo. Thế nào là bốn? Một là ai hướng về Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: con đường chỉ cầu tự giải thoát cho riêng mình) thì khiến họ đến với Đại thừa. Hai là người đáng thành Duyên giác thì khiến họ tiến lên thành Phật đạo. Ba là nghe pháp không chán, đạo tâm không dứt. Bốn là pháp đã nghe thế nào thì truyền lại cho người mà không keo tiếc.
Lại có bốn pháp mà Bồ-tát thực hành. Thế nào là bốn? Một là bất khởi pháp nhẫn (pháp nhẫn: sự chấp nhận, an trụ vững vàng vào chân lý; "bất khởi" là thấy các pháp vốn không sinh khởi), biết rõ hết thảy đều vô sinh (không thật có sinh ra). Hai là vô tận pháp nhẫn (sự an trụ vào chân lý không cùng tận), cũng không có hạn lượng. Ba là nhân duyên pháp nhẫn (an trụ vào lẽ các pháp do nhân duyên hợp lại mà có), trừ bỏ tâm Duyên giác. Bốn là vô trụ pháp nhẫn (an trụ vào chân lý mà không bám trụ vào đâu), biết rõ tâm chúng sinh, không nương tựa bám víu vào đâu.
Lại có bốn pháp trừ bỏ kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến tâm). Thế nào là bốn? Một là chuyên tinh một ý, suy ngẫm về ác lộ (những chất nhơ nhớp rỉ chảy từ thân thể; tức phép quán thân bất tịnh để dứt lòng tham đắm). Hai là cái đã qua thì diệt hẳn, không tạo cái mới nữa. Ba là các pháp sáng tỏ, không ở trong tối tăm. Bốn là tâm thường dạo chơi trong trăm nghìn tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vào một chỗ).
Lại có bốn pháp để đi lại trong bốn bộ chúng (bốn hàng đệ tử Phật: tỳ-kheo là nam tu sĩ, tỳ-kheo-ni là nữ tu sĩ, ưu-bà-tắc là nam cư sĩ, ưu-bà-di là nữ cư sĩ). Thế nào là bốn? Một là luôn vì pháp mà không tính đến cái ta. Hai là hết lòng kính trọng, tâm không buông thả. Ba là đối với các gốc lành, càng làm tăng thêm đức. Bốn là lìa bỏ Tiểu thừa, dẫn dắt bằng đạo lớn.
Lại có bốn pháp: dùng pháp thí (bố thí giáo pháp) và tài thí (bố thí của cải) mà đạt đến vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn). Thế nào là bốn? Một là nhận lãnh pháp không sai lầm. Hai là không chạy theo tâm người khác. Ba là không tiếc thân mạng. Bốn là ý không thoái chuyển.
Lại có bốn pháp: bố thí mà không nghĩ đến quả báo. Thế nào là bốn? Một là ta và người đều không có hình tướng, thấu rõ hết thảy đều không. Hai là việc làm hợp với lẽ chân chính, tu đạo vô thượng (đạo cao tột, không gì hơn). Ba là hiểu thấy vô ngã (không có cái ta thật), biết rằng (cái ta) do si mê và ái luyến mà sinh ra. Bốn là đạo tính không bờ bến, việc làm hợp với chân tế (biên tế chân thật, tức thực tướng tối hậu của các pháp).
Lại có bốn pháp độ người vô lượng. Thế nào là bốn? Một là hiểu rằng dâm dục, sân giận, si mê vốn không có sinh khởi và diệt mất. Hai là thực hành lòng từ, cứu giúp rộng khắp, không thấy có giận dữ. Ba là làm rực sáng các pháp. Bốn là tuy ở trong ngũ trược (năm thứ vẩn đục của đời ác: thời đại ô trọc, thấy biết sai lệch, phiền não lẫy lừng, chúng sinh kém cỏi, tuổi thọ ngắn ngủi) mà không bỏ đạo tâm.
Lại có bốn pháp thành tựu đạo căn (gốc rễ của đạo). Thế nào là bốn? Một là luôn lấy bố thí làm đầu. Hai là khuyên người khác trừ bỏ keo kiệt, tham lam. Ba là việc làm luôn hợp với không, pháp không có cái ta. Bốn là đối với pháp rất sâu không khởi nghi ngờ.
Lại có bốn pháp khiến thiền định không bị tổn hoại. Thế nào là bốn? Một là không tính chúng sinh có số hay không có số. Hai là không thấy cõi Phật là thanh tịnh hay không thanh tịnh. Ba là từ, bi, hỷ, hộ (bốn tâm rộng lớn: từ là thương yêu ban vui, bi là xót thương cứu khổ, hỷ là vui theo điều tốt của người, hộ là buông xả và che chở bình đẳng) trải khắp thế giới. Bốn là trí tuệ Phật đầy đủ mà không bỏ thệ nguyện ban đầu.
Lại có bốn pháp để dạo trong đạo tràng (nơi tu đạo, nơi Phật thành đạo) của Phật. Thế nào là bốn? Một là nói trước rồi mới cười, không làm tổn thương lòng người. Hai là pháp đã nói thế nào thì làm đúng chân chính như thế. Ba là hiểu rằng đạo và chẳng phải đạo đều không có hang ổ (không có chỗ để bám trụ). Bốn là có mong cầu hay không mong cầu đều biết là quy về không. Đó là Bồ-tát ma-ha-tát làm việc hợp với không, ở trong các pháp của Phật mà tu đạo vô thượng."
Khi nói các pháp bốn-bốn này, hai vạn hai nghìn chư thiên và người đời đều phát ý cầu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính, tức quả Phật). Lại có một vạn hai nghìn người ngay tại chỗ ngồi chứng được bất khởi pháp nhẫn. Lại có vô số thiên tử khắp mười phương rải hoa cúng dường, hoa chất cao đến tận đầu gối.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video