Thiên 4 — Phẩm 4 – Sắc và các nhập

 Phẩm Sắc Nhập (về sắc và sự đi vào) thứ tư

 Bấy giờ Bồ-tát Tối Thắng đến trước bạch Phật: "Thế nào là Bồ-tát Sinh Quý (Bồ-tát ở bậc thứ tư, như người được sinh vào dòng dõi tôn quý của Phật; Bồ-tát là người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) ở địa thứ tư mà làm sạch hạnh của mình?"

 Phật bảo Tối Thắng: "Bồ-tát Sinh Quý ở địa thứ tư thường không bỏ việc vâng theo pháp của bậc chân nhân (bậc tu hành chân chính đã đắc đạo); luôn nghĩ đến chỗ nhàn tĩnh, không rời việc ngồi yên tĩnh tọa thiền. Đối với dâm dục, giận dữ, si mê thì luôn ít ham muốn; ý hướng về sự biết đủ, cũng không tham đắm. Không bỏ mười hai pháp yếu khổ hạnh (mười hai hạnh đầu-đà: lối sống giản dị khổ hạnh như khất thực, mặc áo vá, ngồi dưới gốc cây…). Giữ gìn giới cấm như phòng rắn độc. Thấy dục vọng dơ xấu như bị lửa đốt. Trừ ý ái dục, cũng không để nó sinh ra. Khởi ý nhìn mọi người với ý tưởng như niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, an lạc tịch tĩnh). Đem hết những gì mình có ra bố thí, không tiếc thân mạng. Không ôm lòng kiêu mạn lười nhác, không kiêu căng với mọi người. Không ham muốn những gì mình có, cũng không có ba sự ngăn ngại (?). Tu pháp tâm thức của bậc khai sĩ (bậc mở mang soi sáng cho người, tức Bồ-tát). Giữa đại chúng thì nghĩ đến việc thực hành pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp), dạy dỗ chúng sinh cho thành tựu điều họ mong; tích công đức để cầu đạo vô thượng (đạo giác ngộ cao nhất). Tập ở chốn nhàn cư, một mình nơi núi đá; có nhiều hay ít cũng chỉ lấy đủ dùng mà thôi. Làm các việc công đức mà không biết chán. Học rộng biết nhiều, thưa hỏi lãnh thọ không mỏi mệt; giảng bày trí tuệ mà không cho là khó nhọc. Xét trong thân mình, suy nghĩ đầu đuôi; trí lự thông suốt, điều nghĩ đến đều đầy đủ. Lìa các điều ác, tu các cửa giải thoát; sự giải thoát ấy chính là giáo pháp của Bồ-tát. Hiểu rõ gốc các pháp, suy nghĩ điều vi diệu. Phải phân biệt tướng thành và hoại của năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân thể vật chất, thọ — cảm giác, tưởng — nhận biết hình tướng, hành — ý chí tạo tác, thức — sự hay biết); quán biết bốn đại (bốn yếu tố tạo thành vật chất) là đất, nước, lửa, gió; thấy gốc rễ chỗ phát khởi của sáu suy (sáu đối tượng của giác quan: sắc, tiếng, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý — làm hao mòn thiện tâm); mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân duyên khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử) sâu xa không bờ bến; sự biến đổi của sinh tử không thể cùng tận. Lời can gián trung thực dù đắng cay cũng ghi nhớ không quên. Không tính đến ta, người, thọ mạng dài ngắn. Vắng lặng vô vi, tu nghiệp vô thường; hiểu biết tất cả đều hư dối không thật.

 Lại nữa, này Tối Thắng, Bồ-tát ở trụ thứ tư phải giữ gìn cõi Phật, phân biệt đạo và tục mà đều không thể thấy được. Hạnh của Bồ-tát thì trí tuệ không thể cùng tận; thành tựu mọi công đức, tu sửa cõi nước, theo thứ tự mà thành tựu chỗ ở. Biển trí tuệ không bờ bến, tiếp nhận không biết chán; cứu độ rất nhiều, tất cả chúng sinh. Hạnh tu của vị ấy luôn đi đầu, tôn quý nhất, cao nhất, không ai theo kịp. Điều nghĩ đến thì nắm giữ trọn vẹn, nhớ kỹ không quên; ai nấy đều được gốc lành, không để thiếu sót. Vì sao vậy? Vì dùng pháp tôn quý mà xa lìa được sự trói buộc của các duyên. Nhân đó được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), vào nhà của bậc chính sĩ (Bồ-tát chân chính); cũng nhờ chuyên cần mà ý không thoái lui, tự mình đạt được đầy đủ sự nghiệp thánh vô thượng. Điều nguyện liền thành, mà cũng không thấy là thành. Nếu thấy là thành thì không phải là thành. Hạnh tu của vị ấy mãi mãi không có gì để thấy. Tu định ý, thâu tóm các pháp; hạnh mình làm không để có chỗ thiếu sót; chế phục tâm ý là đạo nghiệp của vị ấy. Tu hành tự giữ gìn, không có nhiều thứ ý tưởng. Vì sao vậy? Vì đã lìa các điều ác, không cùng làm theo chúng.

 Chuyên tâm bố thí vào ruộng phúc tốt lành (những người đáng được cúng dường, như ruộng tốt gieo hạt thì sinh nhiều phúc). Bồ-tát phát tâm đối với tất cả chúng sinh mà không vì thân tâm có điều tham ái; lòng thương tột bậc cao diệu càng thêm tăng trưởng. Chuyên tâm giữ giới như giữ gìn hai con mắt; dạy kẻ phạm giới khiến không làm điều ác. Cũng phải chuyên tâm tu nhẫn nhục. Thực hành nhẫn nhục thật là rất khó: tuy ở ngôi cao, giàu có, cực kỳ sung sướng, mà không khinh rẻ người nghèo hèn gầy yếu. Như vậy, này Tối Thắng, nhẫn nhục là khó. Siêng năng tinh tấn cũng khó ai bằng: ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo), thân ngay ý ngay, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) không lay động. Nếu có người đến nói: 'Hãy tránh chỗ của ta, ta muốn ngồi đây', thì phải giữ vững, đừng để bị kẻ ấy khuất phục; trước hết chứng lấy Phật đạo, đầy đủ các tướng tốt, hàng phục ma rồi mới nhường chỗ cho. Đó gọi là tinh tấn khó ai bì kịp. Chuyên tâm định ý cũng khó ai bằng: khi Bồ-tát Sinh Quý nhập định ý, sấm trời sét đánh, muôn tiếng cùng rền vang, muốn làm rối loạn tâm Bồ-tát cũng không thể làm lay chuyển dù chỉ bằng sợi tóc. Đó gọi là, này Tối Thắng, định ý của Bồ-tát, cho nên nói là khó. Bồ-tát dùng trí tuệ tu các công đức, không vì thế mà làm nhọc lòng các chúng sinh; ra vào đi đứng hòa nhã khoan thai, uy nghi đầy đủ, pháp phục (y áo của người tu) chỉnh tề. Đó gọi là Bồ-tát tu trí tuệ, công đức bền chắc, không ai làm nguy hại được.

 Vị ấy hiểu rõ bản vô (bản chất vốn không), móc lấy chỗ huyền diệu, vươn tới chỗ xa xôi; xem rộng điều vi diệu, sự sáng suốt chiếu tột cùng, không đâu không thấu. Chuyên tinh tâm mình, không để trôi chạy. Thường nghĩ đến tất cả những ai không có chỗ nương, bày phương tiện cho họ có chỗ nương. Kẻ ở trong tối tăm thì khiến được thấy ánh sáng lớn; kẻ không có chỗ về thì nhận làm chỗ về cho họ; người ở chỗ hèn hạ thì làm bạn lành với họ; kẻ gian dối thì dạy tu sự chất phác; thấy kẻ ngang ngạnh thì vì họ mà nhẫn nhục; ở giữa chốn xa hoa thì không ưa vẻ hoa mỹ; thấy kẻ vô ơn bội nghĩa thì dạy cho biết báo ơn; ở cõi trời thì khiến tu mười điều thiện (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói thêu dệt, không nói hai lưỡi, không nói ác, không tham, không giận, không si mê); ở chỗ lười biếng thoái lui thì tu tập nghiệp đức; nếu thấy kẻ kiêu căng thì không ôm lòng tự đại. Có kẻ tìm chỗ sơ hở của vị ấy thì không tìm ra được; không nghĩ điều ác, không nói lỗi người. Nếu ở trong nghiệp tà thì liền giữ gìn che chở, khiến vào chỗ an ổn chân thật. Các loài chúng sinh đến chỗ vị ấy thì vui vẻ tiếp nhận, không có lòng giận dữ. Có ai can gián thì chỉ bày lẽ tiến lui: 'Điều này nên như vậy, điều này không nên như vậy.' Đúng hay không đúng, lòng không thêm bớt. Tin sâu tội phúc, biết có quả báo tương ứng. Dù ở thành quách, đi lại gần người đời, vẫn như ở nơi đồng hoang hang núi, không khác. Không tham nghề kiếm lợi, không tiếc thân mạng; lòng giữ trong sạch, không có ý phải trái. Thường giữ lỗi miệng, không nói chuyện người này người kia. Không cầu cúng dường, mong người kính phụng. Biết rõ chừng mực, đủ thì dừng. Tâm luôn nhu hòa, không làm điều xấu ác. Vượt qua sinh tử, dứt các khổ hoạn; nhờ đó mãi mãi thành tựu dấu vết Đại thừa (con đường tu nhằm cứu độ khắp chúng sinh). Tâm trí tuệ của Bồ-tát cũng không thể thấy; sự qua lại trong sinh tử cũng không có gì. Dùng phương tiện khéo léo mà dạy dỗ rõ ràng, tùy lúc thích ứng giáo hóa, dứt chuyện đầu cuối [của sinh tử]. Đầu cuối không có đến, cũng không có đi; hiểu biết tất cả là không, không có chỗ ở.

 Bồ-tát nếu cho là có thì liền chấp vào có. Trong việc bố thí cũng cho là không có gì; cũng không có gì, lại không thể thấy. Vì sao vậy? Vì sáu độ vô cực (sáu hạnh tu đưa người sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) cũng không thể thấy, cũng không có gì. Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát bố thí thì hoàn toàn không có hạn định. Có hạn định thì không phải là bố thí chân thật. Nếu lựa chọn rằng nên cho người này, không nên cho người kia, phân biệt cao thấp, lòng sinh phải trái, bố thí không khắp, thì không đáng gọi là bố thí. Nếu có thể ban cho mà không sinh đắm nhiễm, không có nhiều thứ ý niệm, mới gọi là bố thí. Người nhận bố thí được toàn mạng sống, liền có thể an ổn ngồi đứng tụng tập, thân thể được yên, khí lực mạnh mẽ.

 [Người bố thí như thế thì] xoay vần trong sinh tử mà thường không thiếu thốn; nơi sinh ra thì có thần túc (năng lực thần thông đi lại tùy ý) bay đi; đến phương nào cũng được người kính trọng; được mắt thần thông thấy các cõi nước mười phương; tai nghe xa được những âm thanh vô cùng; đạt được hương thơm vi diệu của thân giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rằng mình đã giải thoát); được khoác lên đủ loại âm thanh của công đức; thân thể thơm sạch, ai cũng vui mừng; thường được món ăn ngon ngọt; do phúc gieo từ đời trước mà được tướng mạo kỳ đặc, trong sạch không vết nhơ, được người che chở. [Vì] tùy chỗ người thiếu mà cho, nên thân thường không bệnh, không sinh không chết, không có các hoạn nạn; luôn được an ổn, tất cả đầy đủ; thành tựu trọn vẹn ba mươi hai tướng của bậc đại nhân (ba mươi hai dấu hiệu tốt đẹp trên thân Phật) và tám mươi vẻ đẹp phụ; mở bày kho tàng pháp mà không sinh tham dục; đầy đủ trí tuệ của đạo, không chút thiếu thốn. Có người đến xin thì không tiếc, liền có thể cho hết, đạt được nhất thiết trí (trí biết tất cả). Các trí tuệ thần thông của bậc thánh cứu giúp rộng khắp vô cùng; được kinh điển sâu xa, niềm vui ưa thích pháp; dưới cây Phật ngồi nơi đạo tràng (nơi tu đạo thành Phật), hàng phục quân ma cùng các quan thuộc. Không vì sắc mà có làm việc gì; biết sắc là không, sắc cũng tự không; sắc không tự biết, mới biết sắc là không. Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát hiểu biết tính của sắc là không, liền là đứng đầu tất cả đạo pháp, thành tựu pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) làm đạo cho tất cả, đặc biệt tôn quý trong ba đời, một mình bước đi không ai sánh cặp; đó là do đầy đủ các trí tuệ thần thông."

 Phật lại bảo Tối Thắng: "Bồ-tát Sinh Quý trọn không tin pháp tà vạy điên đảo. Nếu thấy chúng sinh mỗi người thờ phụng một thứ, cúng tế cầu phúc, thì tâm không lay chuyển. [Dù] đưa thức ăn lên miệng [lại] thấy có loài sống (?), vẫn đứng vững nơi hạnh vô thượng, riêng tôn quý; trọn không lay chuyển mà bỏ để theo đạo nhỏ. Biết pháp sâu xa này không gì sánh bằng, siêng lòng tiến nghiệp, không có ý tưởng khác. Tuy có những nghi thức pháp khác pha tạp, vẫn thường dùng pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) mà quán xét phân biệt rõ ràng. Tuy cùng qua lại mà ý trọn không chuyển sang đạo khác. Dù gặp đời có Phật ra đời rồi Phật nhập niết-bàn, giáo pháp để lại được truyền dạy rồi lại gặp lúc diệt mất hẳn, chúng thánh đi giáo hóa lại gặp lúc gián đoạn, tâm vẫn thường nhất định, không thay đổi. Tuy không có Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng) mà không theo tà niệm; luôn tu tập kinh văn sâu xa vô lượng, dùng mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh điển của Phật giáo) mà thấy khắp tất cả; phương tiện khéo léo không đâu không vào được; không tham danh tiếng, hiện thân biến hóa mà không tự khoe khoang. Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát Sinh Quý giữ chính kiến (cái thấy đúng đắn), biết là không, không thật; không có chính hay không chính, chính cũng không có gì. Hiểu rõ điều này gọi là chính đạo.

 Lại nữa, này Tối Thắng, bậc Bồ-tát đại sĩ tu tập trí tuệ, phân biệt có và không, hiểu biết chân không (tính không chân thật) mà cũng không đắm vào. Lại phải tu nghĩa lý của các trí tuệ, mà cũng không có gì. Khổ đế (sự thật về khổ) — diệt khổ; tập (nguyên nhân của khổ) — kết đã dứt; tận (diệt) — dứt hết ái tập; đạo — chứng quả. Đẳng trí (trí hiểu biết theo lẽ thường của thế gian) soi xét, dứt dâm, nộ, si. Pháp trí (trí thấu rõ chân lý ở cõi Dục) trừ cấu bẩn, thấu suốt bậc thượng, trung, hạ. Viễn tư trí (?) (có lẽ là tỷ trí: trí suy ra mà biết chân lý ở các cõi cao hơn) quán lên hai cõi trên. Tha tâm trí (trí biết tâm người khác) hiểu khắp những gì chúng sinh nghĩ trong lòng. Vô sinh trí (trí biết mình không còn tái sinh) thì không chịu sự dơ bẩn của thai sinh trong sinh tử. Tu tận trí (trí biết mình đã dứt sạch phiền não) thì hiểu đoạn dứt đầu mối sinh diệt của năm ấm.

 Suy nghĩ về gốc tu hành tương ưng với ba căn: căn chưa biết, căn đã biết, căn không biết (ba năng lực trí tuệ thánh: căn chưa biết — lúc đang cầu biết chân lý chưa biết; căn đã biết — đã biết mà còn tu tiếp; căn không biết — đã biết trọn vẹn, không còn gì phải học). Cho đến khi thành đạo phải học các căn này. Từ ba hạng người áo trắng (?) (có lẽ chỉ các bậc tu tập sơ khởi chưa vào hàng thánh) cho đến Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên: bậc đã vào dòng thánh) thì tu căn chưa biết; từ Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai: chỉ còn trở lại cõi người một lần) đến A-na-hàm (quả thánh thứ ba: không còn trở lại cõi Dục) thì học căn đã biết; từ A-la-hán (quả thánh thứ tư: đã dứt hết phiền não) cho đến thành Phật thì học căn không biết. Lại phải tu định, quán rõ trí thiền: thiền thứ nhất bao gồm có giác có quán (có sự suy tìm thô và sự xét kỹ tinh); khoảng giữa thiền thứ nhất và thiền thứ hai thì không giác mà có quán; về sau, từ thiền thứ hai cho đến vô tưởng định (định không còn ý tưởng), thì không giác không quán, tâm vắng lặng, cũng không lay động. Thường nghĩ đến, tin sâu mà vào chính định.

 Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát ngày đêm không nghĩ thế này: 'Ta biết chỗ của bậc chân nhân giữ giới, cũng biết kẻ không có giới làm điều ác.' Không có lòng khác, ý phân biệt; biết hết là hư không vắng lặng, không có ý tưởng loạn động về một, hai, trước, sau, giữa. Bồ-tát tinh cần, niệm không rời Phật, Pháp và Thánh chúng; niệm giới, niệm thí, niệm trời; niệm an-ban (phép tu tập trung vào hơi thở ra vào) để thân tâm nghỉ ngơi; niệm thân là khổ, niệm chết; mà cũng biết là không có chỗ ở. Suy nghĩ trừ năm kết (năm mối phiền não trói buộc), kính trọng sáu pháp kính trọng (sáu cách sống hòa hợp, tôn trọng nhau giữa người cùng tu); tu bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần thông: do mong muốn, do tinh tấn, do tâm, do tư duy) để nuôi dưỡng đại chúng; giữ tâm ngay ý thẳng, phấn chấn không sợ hãi. Dù có sa-môn (người xuất gia tu hành), ngoại đạo, người học thuyết khác, hoặc trời, Phạm thiên, ma và các chúng khác, cũng không ai có thể vặn hỏi làm khó được. Không thấy có nhiều thứ, không khởi ý tưởng ta và của ta. Lấy đó làm chứng, hạnh luôn an ổn, không có gì sợ hãi. Được sức tinh tấn, đứng ở chỗ bậc nhất; ở giữa đại chúng mà rống tiếng sư tử (nói lời quả quyết, không chút sợ hãi), chuyển bánh xe pháp lớn (giảng dạy chân lý, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm) — điều mà sa-môn, tịnh chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), Phạm thiên, Đế Thích, chúng ma và tất cả ngoại đạo không thể chuyển được, chỉ có Phật mới chuyển được. Thân Như Lai do kim cương tạo thành, các lậu (những phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) đã hết, không còn bụi bẩn. Giả sử có ức triệu chúng sinh nhiều như cát sông Hằng cũng không ai dám nói rằng Phật chưa hết các lậu. Lời Như Lai nói là chân thật, không có hai. Quả báo thiện ác không sai bản nguyện. Tất cả các chúng khác ở ngoài nội pháp (giáo pháp của Phật) cũng không thấy ai dám trái lời Phật dạy. Điều cốt yếu của đạo tột cùng của bậc hiền thánh được nói ra là: làm theo thì được đạo, phạm điều ác thì mắc tội. Cũng không ai có thể chê bai lời dạy của Như Lai, mà cũng không thấy lời dạy có chỗ xuất xứ. Không có dạy hay không dạy, lời dạy cũng không có gì. Biết sâu sắc lời răn dạy, đó gọi là chân đạo.

 Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát Sinh Quý cầu thành Phật đạo, tu hành không thiếu sót. Với người muốn nghe pháp thì bỏ những điều không cần thiết, trước nói điều vi diệu, khiến chỗ phát khởi của họ đều được khắp, chí nguyện mỗi người đều được đầy đủ. Nếu có bố thí thì không ở chỗ sợ hãi; tâm chưa từng thay đổi, không có hoài nghi; không phân biệt đẹp xấu mà khởi tâm thấy hai; cũng không suy nghĩ sự khác biệt giữa thiện và ác; pháp tính mình tu cũng không mong cầu gì. Bồ-tát không nghĩ đến việc nhận công đức báo đáp, mà làm khắp vì tất cả các loài có hình. Không tập tâm thanh văn (người nghe lời Phật mà tu để tự giải thoát), duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, chỉ lo cho riêng mình); cũng không sinh ý nghĩ có điều gì được thành tựu; khiến tất cả mọi người không rời kho tàng Phật. Biết tất cả là không, Phật pháp cũng là không; do ý tưởng về nhân duyên mà có sự phát khởi. Nhờ quán xét như vậy mà không thể thấy, cũng không có hình chất. Nói là có hình thì hủy hoại tướng của pháp. Tướng cũng không có tướng; tướng không tự sinh; sinh ra không có gốc mầm thì do đâu mà có tướng? Tướng là một, không hình, không thể thấy. Đó gọi là đạo vô thượng chân chính.

 Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát Sinh Quý ở trụ địa thứ tư làm sạch hạnh của mình, không rời trí tuệ thần thông của chư Phật. Điều gì làm cũng thích ứng với người trước mặt; điều gì nói ra cũng liền thành, không có gì không ứng nghiệm. Theo lời dạy của Phật pháp, không bỏ lời thề xưa; tâm bền chắc, trọn vẹn rất an ổn. Những gì làm đều thấu suốt sự không mong cầu; vì những người có nguyện cầu mà tạo nhân duyên tốt. Ở trong ba cõi (cõi Dục còn ham muốn, cõi Sắc còn thân hình vi tế, cõi Vô sắc chỉ còn tâm thức) không ai theo kịp. Nguyện cho công đức của mình lan khắp tất cả; sự nghiệp Bồ-tát, chí luôn an định; tâm nhất thiết trí không đâu không vào được. Vì lẽ ấy gọi là không tịch. Những việc bố thí đã làm vượt qua mọi ý tưởng đắm chấp; hàng phục các ma, khiến chúng không được tự tại.

 Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát Sinh Quý thường nghĩ đến việc tu bốn trí tuệ không ngăn ngại: đối với pháp chân đế (chân lý) thì không ngăn ngại; đối với nghĩa thiết yếu của bậc thánh thì trí tuệ không ngăn ngại; đối với trí biện tài thì không ngăn ngại; đối với sự giảng nói sáng tỏ thì trí tuệ không ngăn ngại. Đó gọi là Bồ-tát tu trí không ngăn ngại, vượt hẳn mọi người, quyết đoán mối nghi trong lòng mà đạt đến vô vi (cõi không tạo tác, không sinh diệt, tức niết-bàn), và khiến vô số không kể xiết các loài chúng sinh đều được cứu độ, mãi ở chỗ an ổn.

 Trừ ý tưởng chấp thường, suy nghĩ về vô thường, liền dứt dục ái, ái cõi có hình và ái cõi không hình; vô minh, kiêu mạn tiêu hết không sinh. Trước hết trừ lòng tham thân, không để sinh ý tưởng: thân năm ấm này có lậu, có kết, không trong sạch; mắt như bọt nước, cũng không bền chắc; huyễn hóa giả dối không thật, vậy mà kẻ ngu ở đời đắm nhiễm không biết mỏi. Các pháp mắt, tai, mũi, miệng, thân, ý này cũng là vô thường, không thể thấy được, không hình, không chủ, mãi không có tên gọi. Phải quán kỹ sắc: sắc không phải của ta, cũng không phải ta tạo ra; mà từ chỗ không có sinh ra cái có này. Vì có hình sắc nên có thức thần (tâm thức); vì có thức thần nên sinh năm ấm; vì sinh năm ấm nên nhiễm sáu tình (sáu giác quan và cảm thọ của chúng); vì nhiễm sáu tình nên có hành si mê, cho đến già, bệnh, chết, lo khổ muôn mối; đi lại xoay vần, lăn lộn trong ba cõi, trôi về năm nẻo (năm cảnh giới chúng sinh sinh ra: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, loài người, cõi trời) không có lúc cùng. Đó là do các nhân duyên hợp lại mà thành. Vì có cái này nên có cái kia, không có cái này thì không có cái kia; cái này khởi thì cái kia khởi, cái này diệt thì cái kia diệt. Các pháp mắt, tai, mũi, miệng, thân, ý cũng như vậy, đều hư không vắng lặng, không có hình chất. Người trí thấu rõ đầu đuôi đều là không, việc gì phải làm mệt nhọc khổ sở tâm thức?

 Như vậy, này Tối Thắng, Bồ-tát Sinh Quý lìa bỏ ý tưởng về sắc, tâm không nhiễm ô, hiểu biết đầu đuôi không có gì, cũng không thấy thành, lại không thấy hoại. Gốc của các pháp vắng lặng trống không, không gì có thể lay chuyển, vượt lên trên nó; huống chi có cái vượt qua nó, điều ấy không thể có. Học nhất thiết trí, truyền rộng nghĩa ấy, hiểu rõ các pháp đều là không, không thật. Vì thế, này Tối Thắng, phải siêng tu học, học mà không có gì để học; nên tu hành như vậy, tu mà không có gì để tu. Đó là Bồ-tát Sinh Quý ở trụ thứ tư mà làm sạch địa của mình."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video