Thiên 13 — Quẻ 13: Đồng Nhân (Cùng người, hoà đồng)

 13. Quẻ Đồng Nhân (quẻ thứ mười ba trong 64 quẻ của Kinh Dịch; "quẻ" là hình gồm sáu vạch dùng để xem điềm và rút ra đạo lý; "Đồng Nhân" nghĩa là hòa đồng, cùng chung lòng với người)

 ⅰ (?) (ký hiệu hình quẻ trong bản gốc)

 ⅵ (?) (quẻ đơn Ly ở dưới, quẻ đơn Càn ở trên; Ly và Càn là hai trong tám quẻ đơn ba vạch: Ly tượng trưng cho lửa, ánh sáng, sự sáng tỏ; Càn tượng trưng cho trời, sự cứng mạnh)

 Quẻ Đồng Nhân: Hòa đồng với người ở chốn đồng nội rộng rãi thì hanh thông (mọi việc suôn sẻ, thông suốt). Lợi cho việc vượt qua sông lớn (ví với việc làm được những điều gian nan, nguy hiểm). Lợi cho người quân tử (người có đức hạnh, có tư cách cao đẹp) giữ sự trinh chính (bền vững theo lẽ ngay thẳng).

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa tổng quát của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: "Đồng Nhân" là vì hào nhu (vạch đứt, thuộc âm, tính mềm mỏng; "hào" là mỗi vạch trong sáu vạch của quẻ) được đúng ngôi (hào âm nằm ở vị trí dành cho âm), lại được ở giữa (nằm ở vị trí chính giữa của quẻ đơn dưới), và ứng hợp với quẻ Càn ở trên, nên gọi là Đồng Nhân. Đồng Nhân nói (?) (mấy chữ này có lẽ là chữ thừa): "Hòa đồng với người ở chốn đồng nội thì hanh thông. Lợi cho việc vượt qua sông lớn", đó là nhờ sức vận hành mạnh mẽ của Càn. Sáng suốt mà lại mạnh mẽ, giữ được sự trung chính (ở chỗ giữa và ngay thẳng, không lệch bên nào) mà lại ứng hợp với nhau, đó là sự ngay chính của người quân tử. Chỉ có người quân tử mới có thể thông suốt được

 ý chí của mọi người trong thiên hạ.

 Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ) nói: Trời ở trên, lửa ở dưới, đó là hình tượng quẻ Đồng Nhân. Người quân tử noi theo đó mà xếp loại các dòng họ, phân biệt các sự vật.

 Sơ Cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng của quẻ, là hào dương; "Cửu" chỉ hào dương, tức vạch liền; "Sơ" là vị trí đầu tiên, dưới cùng): Hòa đồng với người ngay từ ngoài cửa, không có lỗi.

 Lời Tượng nói: "Ra khỏi cửa mà hòa đồng với người", thì còn ai trách lỗi được nữa.

 Lục Nhị (hào thứ hai từ dưới lên, là hào âm; "Lục" chỉ hào âm, tức vạch đứt): Chỉ hòa đồng với người cùng họ hàng, phe cánh của mình, sẽ đáng hối tiếc, hổ thẹn.

 Lời Tượng nói: "Chỉ hòa đồng với người cùng họ hàng, phe cánh", đó là con đường đưa đến hối tiếc, hổ thẹn.

 Cửu Tam (hào thứ ba từ dưới lên, là hào dương): Giấu quân mai phục trong bụi rậm, leo lên gò cao để dò xét, suốt ba năm không dám dấy binh.

 Lời Tượng nói: "Giấu quân mai phục trong bụi rậm", là vì đối thủ cứng mạnh. "Suốt ba năm không dám dấy binh", thì làm sao mà tiến hành được?

 Cửu Tứ (hào thứ tư từ dưới lên, là hào dương): Đã trèo lên được tường thành của đối phương, nhưng không tiến đánh, thì tốt lành.

 Lời Tượng nói: "Đã trèo lên được tường thành", nhưng xét theo lẽ phải thì không nên đánh. Được "tốt lành" là vì khi lâm vào thế bế tắc thì biết quay trở về với khuôn phép.

 Cửu Ngũ (hào thứ năm từ dưới lên, là hào dương, ở ngôi tôn quý nhất, thường ví với ngôi vua): Hòa đồng với người, lúc đầu kêu gào khóc lóc, về sau thì vui cười; đại quân đánh thắng rồi mới gặp được nhau.

 Lời Tượng nói: Hòa đồng với người mà lúc đầu phải kêu gào khóc lóc, là vì lòng giữ được sự trung chính, ngay thẳng. Đại quân gặp được nhau, ý nói là đã đánh thắng được trở lực.

 Thượng Cửu (hào trên cùng của quẻ, là hào dương): Hòa đồng với người ở vùng ngoại ô xa xôi, không có điều gì phải hối hận.

 Lời Tượng nói: "Hòa đồng với người ở vùng ngoại ô xa xôi", là vì chí hướng chưa đạt được.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video