16. Dự (quẻ thứ mười sáu; "quẻ" là một hình gồm sáu vạch xếp chồng lên nhau trong Kinh Dịch, mỗi quẻ tượng trưng cho một tình thế; "Dự" nghĩa là vui vẻ, an vui, hòa thuận)
(Ký hiệu hình vẽ của quẻ; chữ trong bản gốc bị hỏng) (?)
(Ký hiệu hình vẽ của quẻ, bị hỏng) (?) (Khôn ở dưới, Chấn ở trên. "Khôn" là quẻ đơn ba vạch tượng trưng cho Đất, có tính thuận theo; "Chấn" là quẻ đơn ba vạch tượng trưng cho Sấm, có tính chuyển động. Quẻ Dự do hai quẻ đơn này chồng lên nhau mà thành.)
Quẻ Dự: lợi cho việc kiến hầu (lập các nước chư hầu, tức phong đất cho người có công để giúp giữ thiên hạ) và hành sư (ra quân đánh dẹp).
Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa chung của toàn quẻ) nói: Dự là hào cương (hào dương, tức vạch liền; ở đây chỉ hào thứ tư, hào dương duy nhất trong quẻ) được các hào khác hưởng ứng, nên chí hướng được thực hiện. Thuận theo lẽ phải mà hành động, thế là Dự. Dự là thuận theo lẽ phải mà hành động, cho nên trời đất cũng đều như vậy, huống chi việc lập chư hầu, ra quân đánh dẹp! Trời đất thuận theo lẽ tự nhiên mà vận động, cho nên mặt trời, mặt trăng đi không sai lệch, bốn mùa không trái thời. Bậc thánh nhân thuận theo lẽ phải mà hành động, thì hình phạt trong sạch, công bằng, và dân
phục tùng. Ý nghĩa của thời Dự thật là lớn lao thay!
Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ) nói: Sấm từ trong lòng đất vụt nổ lên, vang động mạnh mẽ, đó là hình tượng quẻ Dự. Các bậc vua đời trước nhân đó mà soạn nhạc, đề cao đức độ, long trọng dâng lên Thượng đế (vị thần tối cao làm chủ trời đất), và tế cùng với tổ tiên, cha ông đã khuất.
Sơ lục (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng của quẻ, là hào âm; "lục" chỉ hào âm, tức vạch đứt): vui mà kêu khoe ra ngoài, xấu.
Lời Tượng nói: "Hào Sơ lục vui mà kêu khoe", là chí hướng đã cùng quẫn nên gặp điều xấu.
Lục nhị (hào thứ hai, hào âm): vững vàng như đá, không đợi hết ngày (thấy dấu hiệu là biết ngay mà tránh, không ham vui kéo dài), giữ trinh (giữ đạo chính một cách bền vững) thì tốt.
Lời Tượng nói: "Không đợi hết ngày, giữ đạo chính thì tốt", là vì hào này trung chính (ở vị trí giữa của quẻ đơn bên dưới, lại là hào âm ở đúng vị trí dành cho âm, nên vừa chừng mực vừa ngay thẳng).
Lục tam (hào thứ ba, hào âm): ngước mắt nhìn lên người trên mà tìm vui (dựa dẫm, xu nịnh người trên để được vui), sẽ phải hối hận; chậm tỉnh ngộ thì lại càng hối hận.
Lời Tượng nói: "Ngước mắt nhìn lên mà tìm vui, chẳng hối hận" (?), là vì vị trí không thích đáng (hào âm mà ở vị trí dành cho dương, vị trí không xứng hợp).
Cửu tứ (hào thứ tư, là hào dương; "cửu" chỉ hào dương, tức vạch liền): mọi niềm vui đều do mình mà có, được nhiều lớn lao, chớ nghi ngờ. Bạn bè sẽ tụ họp về, như tóc được gom lại bằng cây trâm cài.
Lời Tượng nói: "Niềm vui do mình mà có, được nhiều lớn lao", là chí hướng được thực hiện rộng lớn.
Lục ngũ (hào thứ năm, hào âm): thường mắc bệnh dai dẳng, nhưng lâu dài vẫn không chết.
Lời Tượng nói: "Hào Lục ngũ thường mắc bệnh", là vì cưỡi lên trên hào cương (hào âm yếu mềm lại nằm ngay trên hào dương cứng mạnh, bị áp lực bức bách). "Lâu dài vẫn không chết", là vì vẫn ở vị trí giữa (vị trí giữa của quẻ đơn bên trên), đạo giữ mức vừa phải chưa mất.
Thượng lục (hào trên cùng, hào âm): vui chơi mê muội; nhưng việc đã thành rồi mà biết thay đổi thì không có lỗi.
Lời Tượng nói: "Vui chơi mê muội" mà ở chỗ cao nhất, thì làm sao giữ được lâu dài?
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video