17. Quẻ Tùy (quẻ thứ mười bảy. "Quẻ" là một hình gồm sáu vạch, mỗi vạch liền hoặc đứt, dùng trong Kinh Dịch để bói toán và suy xét đạo lý. "Tùy" nghĩa là đi theo, thuận theo.)
ⅷ (?) (ký hiệu hình vẽ của quẻ, bản gốc bị lỗi không đọc được)
ⅲ (?) (ký hiệu hình vẽ của quẻ bị lỗi). Chấn ở dưới, Đoài ở trên. (Quẻ sáu vạch này ghép từ hai quẻ đơn ba vạch. Phía dưới là quẻ Chấn, tượng trưng cho sấm và sự chuyển động. Phía trên là quẻ Đoài, tượng trưng cho đầm nước và sự vui vẻ.)
Quẻ Tùy: nguyên hanh (rất hanh thông, mọi việc thuận lợi lớn), lợi trinh (có lợi khi giữ vững điều chính đáng), vô cữu (không có lỗi lầm, không mắc tai họa).
Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Tùy là cái cương (hào dương, tức vạch liền, tượng trưng cho sự cứng mạnh) đến mà chịu đứng dưới cái nhu (hào âm, tức vạch đứt, tượng trưng cho sự mềm mỏng). Bên dưới động, bên trên vui (quẻ dưới là Chấn, tức động; quẻ trên là Đoài, tức vui), nên gọi là Tùy. Rất hanh thông, chính đáng, không lỗi lầm, nên thiên hạ đều thuận theo thời. Ý nghĩa của việc thuận theo thời thật lớn lao thay!
Lời Tượng (lời giải thích hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Trong đầm có sấm, đó là quẻ Tùy. Người quân tử (người có đức hạnh và học thức) noi theo hình tượng ấy: khi trời sắp tối thì vào nhà nghỉ ngơi yên ổn.
Sơ Cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng, là hào dương. "Sơ" là đầu tiên; "Cửu" là số chín, dùng để gọi hào dương): Người làm chủ (hoặc chủ kiến của mình) có sự thay đổi (?). Giữ được sự chính đáng thì tốt. Ra khỏi cửa mà giao thiệp với người thì có công.
Lời Tượng nói: "Người làm chủ có sự thay đổi" là vì theo điều chính đáng nên tốt. "Ra khỏi cửa mà giao thiệp thì có công" là vì không đánh mất điều chính đáng.
Lục Nhị (hào thứ hai, là hào âm. "Lục" là số sáu, dùng để gọi hào âm): Gắn bó với đứa trẻ nhỏ thì mất người đàn ông trưởng thành (ví việc theo kẻ nhỏ kém thì mất người tài đức).
Lời Tượng nói: "Gắn bó với đứa trẻ nhỏ" thì không thể theo cả hai bên cùng lúc.
Lục Tam (hào thứ ba, là hào âm): Gắn bó với người đàn ông trưởng thành thì mất đứa trẻ nhỏ. Đi theo người mà có điều cầu mong thì sẽ được. Có lợi khi giữ yên ở chỗ chính đáng.
Lời Tượng nói: "Gắn bó với người đàn ông trưởng thành" là vì trong lòng muốn bỏ kẻ ở dưới.
Cửu Tứ (hào thứ tư, là hào dương): Được người theo mình mà thu được lợi, thì dù giữ chính đáng cũng gặp điều xấu. Nếu có lòng thành tín, đi đúng đạo và xử sự sáng suốt, thì còn lỗi gì?
Lời Tượng nói: "Được người theo mình mà thu được lợi", xét về lẽ thì là xấu. "Có lòng thành tín, đi đúng đạo" là nhờ công của sự sáng suốt.
Cửu Ngũ (hào thứ năm, là hào dương): Thành tín với điều tốt đẹp, thì tốt.
Lời Tượng nói: "Thành tín với điều tốt đẹp thì tốt" là vì hào này ở vị trí chính và trung (hào dương ở vị trí lẻ là đúng chỗ, nên gọi là "chính"; hào thứ năm nằm giữa quẻ trên, nên gọi là "trung").
Thượng Lục (hào trên cùng, là hào âm): Bắt giữ, ràng buộc lại, rồi theo đó mà trói chặt. Nhà vua dùng điều này để làm lễ tế ở Tây Sơn (núi phía tây, thường được hiểu là núi Kỳ, vùng đất phát tích của nhà Chu).
Lời Tượng nói: "Bắt giữ, ràng buộc lại" là vì hào này ở trên cùng, đã đến chỗ cùng tận.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video