27. Quẻ Di (quẻ thứ hai mươi bảy; "quẻ" là một trong 64 hình trong Kinh Dịch, mỗi hình gồm sáu vạch xếp chồng từ dưới lên, mỗi vạch gọi là một "hào", có hai loại là hào dương (vạch liền) và hào âm (vạch đứt); "Di" nghĩa gốc là quai hàm, hai má, từ đó suy ra nghĩa là ăn uống và nuôi dưỡng).
(Ký hiệu hình vẽ của quẻ; bản gốc bị lỗi, không đọc được) (?)
(Ký hiệu hình vẽ quẻ bị lỗi) (?) (Quẻ Chấn ở dưới, quẻ Cấn ở trên; mỗi quẻ lớn sáu vạch do hai quẻ nhỏ ba vạch ghép lại: Chấn tượng trưng cho sấm, cho sự động; Cấn tượng trưng cho núi, cho sự dừng lại).
Quẻ Di: giữ trinh (giữ vững điều chính đáng, đúng lẽ phải) thì cát (tốt lành). Hãy quan sát cách nuôi dưỡng, và xem người ta tự tìm cái ăn cho miệng mình ra sao.
Lời Thoán (Thoán truyện: phần giải thích ý nghĩa chung của toàn quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Quẻ Di, "giữ chính đáng thì tốt lành", nghĩa là nuôi dưỡng theo lẽ chính thì tốt lành. "Quan sát cách nuôi dưỡng", là xem người ấy nuôi dưỡng cái gì. "Tự tìm cái ăn cho miệng", là xem người ấy tự nuôi mình bằng cách nào. Trời đất nuôi dưỡng muôn vật, bậc thánh nhân nuôi dưỡng người hiền tài để từ đó lan tới muôn dân. Ý nghĩa của thời nuôi dưỡng trong quẻ Di thật lớn lao thay!
Lời Tượng (Tượng truyện: phần giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Dưới núi có sấm, đó là hình tượng quẻ Di. Người quân tử (người có đức hạnh) theo đó mà thận trọng trong lời nói, tiết chế trong ăn uống.
Sơ cửu (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng, là hào dương; "sơ" là vị trí đầu tiên, "cửu" là tên gọi hào dương): Bỏ con rùa thiêng của ngươi (ví với việc tự có sẵn khả năng nuôi mình, vì người xưa tin rùa thiêng có thể nhịn ăn mà vẫn sống lâu), lại ngó ta nhai phồng cả má mà thèm thuồng, hung (xấu, gặp điều dữ).
Lời Tượng nói: "Ngó ta nhai phồng má mà thèm thuồng", như thế thật chẳng đáng quý.
Lục nhị (hào thứ hai từ dưới lên, là hào âm; "lục" là tên gọi hào âm): Lộn ngược đạo nuôi dưỡng (người lẽ ra nuôi kẻ dưới lại đi trông cậy kẻ dưới nuôi mình), trái với lẽ thường; còn đi cầu nuôi ở nơi gò cao (chỉ người ở bậc trên, vốn không thuộc về mình), cứ thế mà đi tới thì hung.
Lời Tượng nói: "Lục nhị đi tới thì hung", vì đi như vậy là rời bỏ đồng loại, không có ai cùng phe hưởng ứng.
Lục tam (hào thứ ba, là hào âm): Làm trái đạo nuôi dưỡng, dù cố giữ bền cũng hung; mười năm chớ dùng đến, chẳng có lợi gì.
Lời Tượng nói: "Mười năm chớ dùng đến", vì đã đi trái đạo quá nhiều.
Lục tứ (hào thứ tư, là hào âm): Lộn ngược đạo nuôi dưỡng (người ở trên quay xuống nhờ người dưới giúp mình nuôi dân), vẫn tốt lành. Như hổ nhìn chằm chằm, lòng mong cầu liên tiếp không dứt, vẫn vô cữu (không có lỗi lầm).
Lời Tượng nói: "Cái tốt lành của việc lộn ngược đạo nuôi dưỡng", là vì người ở trên ban phát ân đức rạng rỡ.
Lục ngũ (hào thứ năm, là hào âm): Trái với lẽ thường, nhưng ở yên mà giữ chính đáng thì tốt lành; không thể lội qua sông lớn (ví với việc làm chuyện lớn, đầy mạo hiểm).
Lời Tượng nói: "Cái tốt lành của việc ở yên giữ chính đáng", là vì biết thuận theo mà nghe theo người ở trên.
Thượng cửu (hào trên cùng, là hào dương): Mọi người nhờ vào mình mà được nuôi dưỡng, tuy có lệ (nguy hiểm, cần lo sợ đề phòng) nhưng tốt lành. Có lợi cho việc lội qua sông lớn.
Lời Tượng nói: "Mọi người nhờ mình mà được nuôi dưỡng, tuy nguy nhưng tốt lành", là sẽ có nhiều phúc lành lớn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video