28. Quẻ Đại Quá (quẻ thứ hai mươi tám). Quẻ là một hình gồm sáu vạch xếp chồng lên nhau trong Kinh Dịch. Mỗi vạch là vạch liền (dương) hoặc vạch đứt (âm). Người xưa dùng quẻ để bói và để suy xét lẽ biến đổi của sự việc. "Đại Quá" nghĩa là "cái lớn vượt quá mức".
ⅷ (ký hiệu hình quẻ, chữ hỏng không đọc được (?))
ⅳ (?) (quẻ Tốn ở dưới, quẻ Đoài ở trên. Tốn và Đoài đều là quẻ đơn gồm ba vạch; hai quẻ đơn chồng lên nhau thành một quẻ sáu vạch. Tốn tượng trưng cho gió, cho cây gỗ, có tính thuận theo. Đoài tượng trưng cho đầm nước, có tính vui vẻ.)
Quẻ Đại Quá: cây xà nóc cong oằn xuống. Có lợi khi có nơi để tiến tới, hanh (thông suốt, mọi việc thuận lợi).
Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: "Đại Quá" là cái lớn vượt quá mức. "Xà nóc cong oằn" là vì gốc và ngọn đều yếu: vạch dưới cùng và vạch trên cùng đều là vạch âm, mềm yếu. Cương (tính cứng mạnh, ở đây chỉ các vạch dương) vượt quá mức nhưng vẫn ở vị trí trung (vị trí giữa của quẻ dưới và quẻ trên, tượng trưng cho sự đúng mực). Lại thuận theo (theo tính của quẻ Tốn) mà vui vẻ (theo tính của quẻ Đoài), nên việc làm được. Có lợi khi có nơi để tiến tới, nhờ vậy mới thông suốt. Thời của "Đại Quá" thật lớn lao thay!
Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình ảnh tượng trưng của quẻ và của từng vạch) nói: Nước đầm dâng ngập cây, đó là quẻ Đại Quá. Người quân tử (người có đức hạnh) noi theo đó mà đứng một mình không sợ hãi, lánh đời mà không buồn bực.
Sơ Lục: lót đồ bằng cỏ tranh trắng, vô cữu (không mắc lỗi, không bị chê trách). (Hào là từng vạch trong quẻ, đếm từ dưới lên. "Sơ Lục" là hào thứ nhất, và đó là hào âm: "sơ" là đầu tiên, "lục" là số sáu, dùng để chỉ hào âm. Lót đồ cúng bằng cỏ tranh trắng là cách tỏ ra hết sức thận trọng.)
Lời Tượng nói: "Lót đồ bằng cỏ tranh trắng" là vì tính mềm (hào âm) nằm ở dưới cùng.
Cửu Nhị (hào thứ hai, là hào dương; "cửu" là số chín, dùng để chỉ hào dương): cây dương khô nảy chồi non, ông già lấy được vợ trẻ, không việc gì là không có lợi.
Lời Tượng nói: "Ông già vợ trẻ" là vượt quá lẽ thường mà vẫn kết hợp được với nhau.
Cửu Tam (hào thứ ba, hào dương): xà nóc cong oằn, hung (xấu, có tai hoạ).
Lời Tượng nói: Xà nóc cong oằn mà "xấu" là vì không thể có gì đỡ cho nó.
Cửu Tứ (hào thứ tư, hào dương): xà nóc vồng cao lên, cát (tốt lành). Nếu còn đem lòng theo hướng khác thì lận (có điều đáng tiếc, đáng hổ thẹn).
Lời Tượng nói: "Xà nóc vồng lên mà tốt lành" là vì nó không cong oằn xuống phía dưới.
Cửu Ngũ (hào thứ năm, hào dương): cây dương khô trổ hoa, bà già lấy được chồng trai trẻ, không có lỗi mà cũng không được khen.
Lời Tượng nói: "Cây dương khô trổ hoa" thì sao lâu bền được. "Bà già lấy chồng trẻ" cũng là điều đáng hổ thẹn.
Thượng Lục (hào trên cùng, hào âm): lội qua chỗ nước sâu, nước ngập quá đỉnh đầu, xấu. Nhưng không có lỗi.
Lời Tượng nói: "Lội qua nước sâu mà gặp điều xấu" thì không thể trách lỗi được.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video