Thiên 32 — Quẻ 32: Hằng (Lâu bền)

 32. Quẻ Hằng (quẻ thứ ba mươi hai. "Quẻ" là một trong sáu mươi bốn hình vẽ của Kinh Dịch. Mỗi quẻ gồm sáu vạch xếp chồng, mỗi vạch là liền hoặc đứt, dùng để bói và để suy xét lẽ biến đổi của sự vật. "Hằng" nghĩa là bền lâu, giữ mãi không đổi.)

 ⅲ (?)

 ⅳ (?) (quẻ Tốn ở dưới, quẻ Chấn ở trên. Mỗi quẻ sáu vạch do hai quẻ ba vạch ghép lại. Tốn tượng trưng cho gió, mang tính thuận theo, len lỏi vào. Chấn tượng trưng cho sấm, mang tính chuyển động, phấn chấn.)

 Hằng: hanh (hanh thông, mọi việc thông suốt), không có lỗi, lợi về trinh (giữ vững điều chính đáng một cách bền bỉ), lợi cho việc có chỗ để tiến tới (tức là nên ra tay làm việc).

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Hằng là lâu dài. Cương ở trên mà nhu ở dưới (cương là cứng mạnh, ứng với dương, ở đây chỉ quẻ Chấn; nhu là mềm thuận, ứng với âm, ở đây chỉ quẻ Tốn). Sấm và gió cùng nương nhau. Thuận theo mà hành động. Các hào cương và nhu đều ứng với nhau. Hào là từng vạch của quẻ. "Ứng" là hào ở quẻ dưới và hào ở vị trí tương ứng của quẻ trên (thứ nhất với thứ tư, thứ hai với thứ năm, thứ ba với thứ sáu), một âm một dương, hô ứng với nhau. Vì thế gọi là Hằng. "Hằng thì hanh thông, không lỗi, lợi về giữ vững điều chính" là vì bền lâu với đạo của mình. Đạo của trời đất là bền lâu mãi không ngừng. "Lợi cho việc có chỗ để tiến tới" là vì hết rồi lại bắt đầu.

 Mặt trời, mặt trăng nương theo trời nên chiếu sáng được lâu dài. Bốn mùa xoay vần biến đổi nên nuôi thành muôn vật được lâu dài. Bậc thánh nhân bền lâu với đạo của mình nên thiên hạ được dạy dỗ, cảm hóa mà nên tốt đẹp. Xem chỗ bền lâu ấy thì thấy được tình lý của trời đất và muôn vật.

 Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình ảnh tượng trưng của quẻ và của từng hào) nói: Sấm và gió đi cùng nhau, đó là quẻ Hằng. Người quân tử (người có đức hạnh, bậc làm gương cho người khác) theo đó mà đứng vững, không đổi phương hướng của mình.

 Sơ Lục (hào thứ nhất tính từ dưới lên, là hào âm. "Sơ" là vị trí đầu tiên, "Lục" là số sáu, dùng để gọi hào âm): đào sâu sự bền lâu (mới bắt đầu đã đòi hỏi sâu xa quá mức). Cứ khăng khăng như thế thì xấu, không có gì lợi.

 Lời Tượng nói: Cái "xấu" của "đào sâu sự bền lâu" là vì vừa mới bắt đầu đã đòi hỏi quá sâu.

 Cửu Nhị (hào thứ hai, là hào dương. "Cửu" là số chín, dùng để gọi hào dương): hối hận tiêu tan.

 Lời Tượng nói: Cửu Nhị "hối hận tiêu tan" là vì giữ được đạo trung lâu dài. "Trung" là vị trí ở giữa quẻ ba vạch, tượng trưng cho sự vừa phải, không thái quá cũng không thiếu.

 Cửu Tam (hào thứ ba, hào dương): không giữ bền đức hạnh của mình, có khi phải chuốc lấy nhục. Cứ giữ như thế thì đáng hối tiếc.

 Lời Tượng nói: "Không giữ bền đức hạnh của mình" thì không còn chỗ nào dung thân.

 Cửu Tứ (hào thứ tư, hào dương): đi săn ngoài đồng mà không được con thú nào.

 Lời Tượng nói: Ở lâu nơi không phải vị trí của mình thì làm sao bắt được thú. Ở đây là hào dương nằm ở vị trí thứ tư, vốn là vị trí chẵn thuộc âm, nên gọi là không đúng vị trí.

 Lục Ngũ (hào thứ năm, hào âm): giữ bền đức hạnh của mình, giữ vững điều chính. Với đàn bà thì tốt, với đàn ông thì xấu.

 Lời Tượng nói: Đàn bà giữ vững điều chính thì tốt, vì theo một người chồng cho đến trọn đời. Đàn ông phải tự mình định ra điều hợp lẽ phải, nếu lại theo đàn bà thì xấu.

 Thượng Lục (hào trên cùng, hào âm): lay động sự bền lâu (bồn chồn, không chịu yên giữ), xấu.

 Lời Tượng nói: Lay động sự bền lâu mà lại ở chỗ cao nhất thì hoàn toàn chẳng nên công trạng gì.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video