33. Quẻ Độn (quẻ thứ ba mươi ba; "quẻ" là một hình gồm sáu vạch liền hoặc đứt xếp chồng lên nhau trong Kinh Dịch, dùng để bói toán và suy xét lẽ biến đổi của sự việc; "Độn" nghĩa là lui đi, lánh đi, ẩn đi).
ⅰ (?)
ⅶ (?) (quẻ Cấn ở dưới, quẻ Càn ở trên. Cấn và Càn là hai trong tám quẻ đơn, mỗi quẻ đơn gồm ba vạch; Cấn tượng trưng cho núi, Càn tượng trưng cho trời; quẻ sáu vạch do hai quẻ đơn chồng lên nhau mà thành).
Quẻ Độn: hanh (hanh thông, tức mọi việc suôn sẻ, thông suốt). Việc nhỏ thì có lợi nếu giữ trinh (giữ vững điều chính đáng một cách bền bỉ).
Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: "Độn mà hanh thông", nghĩa là biết lui đi thì được hanh thông. Hào (mỗi vạch trong quẻ gọi là một hào) cương (hào dương, tức vạch liền, tượng trưng cho tính cứng rắn, mạnh mẽ; ở đây chỉ hào thứ năm) ở đúng ngôi (đúng vị trí hợp với tính chất của nó: hào dương nằm ở vị trí lẻ, lại ở chính giữa quẻ đơn phía trên) và có hào ứng với nó (hào thứ hai là hào âm, tương hợp và đáp lại hào thứ năm). Như thế là biết thuận theo thời thế mà hành động. "Việc nhỏ thì có lợi nếu giữ vững điều chính", là vì thế lực của phía âm, tức kẻ tiểu nhân (hai hào âm ở dưới cùng), đang dần dần lớn lên. Ý nghĩa của thời phải lui đi thật lớn lao thay!
Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của cả quẻ và của từng hào) nói: Dưới trời có núi, đó là hình tượng quẻ Độn. Người quân tử (người có đức hạnh, có phẩm cách cao quý) theo đó mà xa lánh kẻ tiểu nhân (kẻ kém đức, hèn kém), không tỏ vẻ ghét bỏ nhưng giữ thái độ nghiêm trang.
Hào Sơ lục (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng của quẻ, là hào âm; "sơ" là đầu tiên, "lục" là con số dùng để gọi hào âm, tức vạch đứt): lui đi mà ở tít phía sau đuôi, nguy hiểm, chớ nên đi đâu cả.
Lời Tượng nói: "Lui đi mà ở phía sau đuôi" thì "nguy hiểm", nhưng nếu không đi thì có tai họa gì đâu?
Hào Lục nhị (hào thứ hai, là hào âm): trói giữ bằng da bò vàng, không ai cởi ra được.
Lời Tượng nói: "Trói giữ bằng da bò vàng", ý là giữ vững chí hướng của mình.
Hào Cửu tam (hào thứ ba, là hào dương; "cửu" là con số dùng để gọi hào dương, tức vạch liền): muốn lui đi mà còn vướng bận, sẽ có bệnh tật, nguy hiểm; nuôi dưỡng tôi tớ, nàng hầu thì tốt lành.
Lời Tượng nói: "Lui đi mà còn vướng bận" thì "nguy hiểm", là vì có bệnh tật, mệt mỏi. "Nuôi dưỡng tôi tớ, nàng hầu thì tốt lành", nhưng không thể làm được việc lớn.
Hào Cửu tứ (hào thứ tư, là hào dương): dù còn yêu thích vẫn dứt bỏ mà lui đi; người quân tử làm vậy thì tốt lành, kẻ tiểu nhân thì không làm được như thế.
Lời Tượng nói: "Người quân tử dù còn yêu thích vẫn lui đi được, kẻ tiểu nhân thì không làm được".
Hào Cửu ngũ (hào thứ năm, là hào dương): lui đi một cách tốt đẹp, đúng lúc, đúng lẽ; giữ vững điều chính đáng thì tốt lành.
Lời Tượng nói: "Lui đi tốt đẹp, giữ vững điều chính đáng thì tốt lành", là vì giữ cho chí hướng được ngay thẳng.
Hào Thượng cửu (hào trên cùng, là hào dương; "thượng" là trên cùng): lui đi một cách ung dung, thong thả, không có gì là không lợi.
Lời Tượng nói: "Lui đi ung dung thong thả, không có gì là không lợi", là vì không còn điều gì phải ngờ vực, vướng bận.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video