Thiên 40 — Quẻ 40: Giải (Cởi mở, giải thoát)

 40. Quẻ Giải (quẻ thứ bốn mươi trong Kinh Dịch; "Giải" nghĩa là cởi gỡ, tháo mở, thoát ra khỏi khó khăn, nguy nan).

 ⅲ (?) (ký hiệu hình vẽ của quẻ, bị hỏng trong bản gốc)

 ⅴ (?) (Khảm ở dưới, Chấn ở trên. Quẻ này ghép từ hai quẻ đơn ba vạch: quẻ Khảm ở dưới, tượng trưng cho nước, cho hiểm nạn; quẻ Chấn ở trên, tượng trưng cho sấm, cho sự chuyển động.)

 Quẻ Giải: lợi về phía tây nam. Nếu không có nơi nào phải đi tới thì quay về chốn cũ là tốt lành. Nếu có nơi cần đi thì đi sớm là tốt lành.

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa của toàn quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Giải là gặp hiểm nguy mà biết hành động, hành động mà thoát khỏi hiểm nguy, nên gọi là Giải. Câu "Giải, lợi về phía tây nam" là vì đi về đó thì được lòng số đông.

 Câu "quay về chốn cũ là tốt lành" là vì được đạo trung (đúng mức, không thái quá cũng không thiếu sót; ở đây còn chỉ hào nằm ở vị trí giữa của quẻ đơn). Câu "có nơi cần đi thì đi sớm là tốt lành" là vì đi thì lập được công. Trời đất cởi mở thì sấm mưa nổi lên; sấm mưa nổi lên thì mọi loài cây trái, cỏ cây đều nứt vỏ nảy mầm. Thời của quẻ Giải thật lớn lao thay!

 Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Sấm mưa cùng nổi lên là hình tượng của quẻ Giải. Người quân tử (người có đức hạnh và có trách nhiệm cai trị) theo đó mà tha thứ lỗi lầm, khoan giảm tội trạng.

 Sơ Lục (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng của quẻ, là hào âm; "Sơ" là đầu tiên, "Lục" là số dùng để chỉ hào âm): không có lỗi.

 Lời Tượng nói: Đây là chỗ cứng và mềm giao nhau (hào âm mềm này ứng hợp với hào dương cứng ở vị trí thứ tư), theo lẽ thì không có lỗi.

 Cửu Nhị (hào thứ hai, là hào dương; "Cửu" là số dùng để chỉ hào dương): đi săn bắt được ba con cáo, lại được mũi tên màu vàng. Giữ vững điều chính đáng thì tốt lành.

 Lời Tượng nói: Cửu Nhị giữ vững điều chính đáng mà tốt lành, là vì được đạo trung (hào này ở vị trí giữa của quẻ dưới).

 Lục Tam (hào thứ ba, là hào âm): vừa cõng đồ trên lưng lại vừa ngồi xe, tự chuốc lấy giặc cướp kéo đến. Dù có giữ chính đáng thì vẫn đáng hổ thẹn.

 Lời Tượng nói: "Vừa cõng đồ lại vừa ngồi xe", thật cũng đáng xấu hổ vậy. Tự mình chuốc lấy binh đao, còn trách ai được nữa?

 Cửu Tứ (hào thứ tư, là hào dương): hãy gỡ bỏ ngón chân cái của ngươi (ý nói dứt bỏ kẻ tiểu nhân đang bám víu ở bên dưới), thì bạn bè sẽ tìm đến và tin cậy nhau.

 Lời Tượng nói: "Gỡ bỏ ngón chân cái của ngươi" là vì hào này ở chưa đúng vị trí (hào dương lại nằm ở vị trí thứ tư là vị trí số chẵn, vốn hợp với hào âm).

 Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): người quân tử chỉ cần biết cởi gỡ, loại bỏ điều xấu thì tốt lành, và ngay cả kẻ tiểu nhân cũng phải tin phục.

 Lời Tượng nói: Người quân tử cởi gỡ được thì kẻ tiểu nhân phải lui đi.

 Thượng Lục (hào trên cùng của quẻ, là hào âm): bậc công hầu bắn con chim cắt đậu trên tường thành cao, bắn trúng, không việc gì là không thuận lợi.

 Lời Tượng nói: "Bậc công hầu bắn chim cắt" là để trừ bỏ kẻ ngang ngược làm loạn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video