Thiên 46 — Quẻ 46: Thăng (Đi lên)

 46. Quẻ Thăng (quẻ thứ bốn mươi sáu; "quẻ" là một trong 64 hình, mỗi hình gồm sáu vạch liền hoặc đứt, dùng trong Kinh Dịch để tượng trưng cho các tình thế và để bói đoán; "Thăng" nghĩa là đi lên)

 (Ký hiệu hình quẻ (?))

 (Quẻ đơn Tốn ở dưới, quẻ đơn Khôn ở trên — mỗi quẻ sáu vạch do hai quẻ đơn ba vạch chồng lên nhau; Tốn tượng trưng cho gió, cho cây, cho sự thuận theo và len lỏi đi vào; Khôn tượng trưng cho đất, cho sự nhu thuận)

 Quẻ Thăng: rất mực hanh thông (suôn sẻ, thông suốt). Nên ra gặp bậc đại nhân (người có đức lớn và có địa vị cao), chớ lo lắng. Tiến về phương nam thì tốt.

 Lời Thoán (phần lời bàn giải thích ý nghĩa của toàn quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Cái mềm yếu (tính âm, nhu thuận) theo đúng thời mà đi lên; bên dưới là Tốn tức thuận theo, bên trên là Khôn tức nhu thuận; hào cứng (hào dương, tức vạch liền thứ hai) ở chính giữa quẻ dưới và được hào thứ năm ở quẻ trên đáp ứng (hai hào ở vị trí tương xứng của quẻ trên và quẻ dưới, một âm một dương, thì gọi là "ứng", tức hô ứng, giúp đỡ nhau), vì thế mà rất mực hanh thông. "Nên ra gặp bậc đại nhân, chớ lo lắng" là vì sẽ có điều phúc mừng. "Tiến về phương nam thì tốt" là vì chí hướng được thực hiện.

 Lời Tượng (phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Trong lòng đất mọc lên cây, đó là hình tượng quẻ Thăng. Người quân tử noi theo đó mà thuận theo đạo đức, tích góp từ những điều nhỏ để trở nên cao lớn.

 Hào Sơ lục (hào thứ nhất, tính từ dưới lên, là hào âm; trong Kinh Dịch, "sơ" chỉ vị trí dưới cùng, "lục" chỉ hào âm tức vạch đứt): được tin cậy, chấp thuận mà đi lên, rất tốt.

 Lời Tượng nói: "Được tin cậy mà đi lên, rất tốt" là vì hợp được chí hướng với bên trên.

 Hào Cửu nhị (hào thứ hai, là hào dương; "cửu" chỉ hào dương tức vạch liền): có lòng thành tín thì dù dâng lễ tế Thược (lễ tế mùa xuân, đồ cúng đơn sơ, cốt ở lòng thành) cũng có lợi, không có lỗi lầm gì.

 Lời Tượng nói: Lòng thành tín của hào Cửu nhị sẽ đem lại điều vui mừng.

 Hào Cửu tam (hào thứ ba, là hào dương): đi lên một thành ấp bỏ trống, không người ngăn trở.

 Lời Tượng nói: "Đi lên một thành ấp bỏ trống" là vì không có gì phải nghi ngại.

 Hào Lục tứ (hào thứ tư, là hào âm): nhà vua dùng để dâng lễ tế ở núi Kỳ (Kỳ sơn, núi ở đất phát tích của nhà Chu), tốt, không có lỗi lầm gì.

 Lời Tượng nói: "Nhà vua dùng để dâng lễ tế ở núi Kỳ" là vì thuận theo mà làm việc.

 Hào Lục ngũ (hào thứ năm, là hào âm): giữ vững sự ngay chính thì tốt, đi lên từng bậc thềm.

 Lời Tượng nói: "Giữ vững sự ngay chính thì tốt, đi lên từng bậc thềm" là vì đạt được chí hướng lớn.

 Hào Thượng lục (hào trên cùng, tức hào thứ sáu, là hào âm): đi lên một cách mù quáng trong tối tăm, chỉ có lợi nếu giữ sự ngay chính bền bỉ không ngừng nghỉ.

 Lời Tượng nói: Đi lên một cách mù quáng mà đã ở chỗ cao nhất thì sẽ bị tiêu hao, không còn giàu đủ nữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video