Thiên 48 — Quẻ 48: Tỉnh (Giếng)

 48. Quẻ Tỉnh (quẻ là một trong sáu mươi bốn hình tượng của Kinh Dịch; mỗi quẻ gồm sáu vạch xếp chồng, vạch liền hoặc vạch đứt. "Tỉnh" nghĩa là cái giếng) (quẻ thứ bốn mươi tám).

 [Ký hiệu hình quẻ] (?)

 [Ký hiệu hình quẻ] (?) (Tốn ở dưới, Khảm ở trên. Tốn và Khảm là hai quẻ đơn, mỗi quẻ đơn gồm ba vạch. Tốn tượng trưng cho gió, cho cây gỗ, cho sự thuận theo và len vào. Khảm tượng trưng cho nước, cho sự hiểm trở. Hai quẻ đơn chồng lên nhau thành quẻ Tỉnh sáu vạch).

 Quẻ Tỉnh: Dời làng đi nơi khác chứ không dời được giếng. Giếng không vơi đi mà cũng không đầy thêm. Người đi kẻ lại đều đến múc nước giếng. Gàu sắp kéo lên tới miệng giếng mà chưa kéo dây ra khỏi giếng, lại làm vỡ cái bình đựng nước, thì hung (điềm xấu, gặp tai hại).

 Lời Thoán (lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, là một phần lời truyện chú giải Kinh Dịch) nói: Thuận theo mà len vào trong nước rồi đưa nước lên, ấy là quẻ Tỉnh. Giếng nuôi người mà không bao giờ cạn. "Dời làng mà không dời giếng" là vì có hào cương ở giữa (cương trung: hào dương, mang tính cứng mạnh, nằm ở vị trí chính giữa của quẻ đơn; ở đây là hào thứ hai và hào thứ năm, tượng cho cái gốc bền vững không đổi). "Gàu sắp lên tới miệng mà chưa kéo dây ra khỏi giếng" là chưa làm nên công việc. "Làm vỡ bình" vì thế mà xấu.

 Lời Tượng (lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ) nói: Trên cây gỗ có nước (như cái gàu gỗ đưa nước lên), ấy là quẻ Tỉnh. Người quân tử (người có đức hạnh và địa vị) theo đó mà khó nhọc chăm lo cho dân, khuyên dân giúp đỡ lẫn nhau.

 Hào Sơ lục (hào thứ nhất, nằm dưới cùng quẻ; "lục" chỉ hào âm, tức vạch đứt): Giếng toàn bùn, không ai uống được. Giếng cũ bỏ hoang, đến chim chóc cũng không lui tới.

 Lời Tượng nói: "Giếng toàn bùn, không ai uống được" là vì ở chỗ thấp nhất. "Giếng cũ đến chim chóc cũng không lui tới" là vì đã bị thời thế bỏ đi.

 Hào Cửu nhị (hào thứ hai từ dưới lên; "cửu" chỉ hào dương, tức vạch liền): Nước ở lòng giếng chỉ rỉ ra đủ cho mấy con cá diếc nhỏ; cái vò múc nước thì đã thủng, rò hết nước.

 Lời Tượng nói: "Nước lòng giếng chỉ rỉ ra cho cá diếc nhỏ" là vì không có ai ở trên hưởng ứng, kéo mình lên (hào này không có hào tương ứng ở quẻ trên để giúp đỡ).

 Hào Cửu tam (hào thứ ba từ dưới lên, là hào dương): Giếng đã được khơi sạch mà không ai uống, khiến lòng ta xót xa. Nước ấy có thể múc lên dùng; nếu nhà vua sáng suốt thì mọi người đều cùng được hưởng phúc.

 Lời Tượng nói: "Giếng đã khơi sạch mà không ai uống" khiến người qua đường cũng phải xót xa. Mong có "nhà vua sáng suốt" là để được hưởng phúc.

 Hào Lục tứ (hào thứ tư từ dưới lên, là hào âm): Xây lát thành giếng bằng gạch, không có lỗi (không mắc sai lầm, không bị trách cứ).

 Lời Tượng nói: "Xây lát thành giếng, không có lỗi" là đang sửa sang lại giếng.

 Hào Cửu ngũ (hào thứ năm từ dưới lên, là hào dương): Nước giếng trong veo, nước mạch mát lạnh, người người được uống.

 Lời Tượng nói: "Nước mạch mát lạnh, người người được uống" là vì ở vị trí trung chính (hào nằm chính giữa quẻ đơn bên trên, lại là hào dương ở đúng vị trí dành cho hào dương, tượng cho sự ngay thẳng, đúng mực).

 Hào Thượng lục (hào thứ sáu, trên cùng quẻ, là hào âm): Nước giếng đã múc lên được, đừng đậy nắp giếng lại; có lòng thành tín thì nguyên cát (rất tốt lành, tốt lành từ gốc).

 Lời Tượng nói: "Rất tốt lành" ở hào trên cùng là công việc đã thành tựu lớn.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video