58. Quẻ Đoài (quẻ thứ năm mươi tám). *Quẻ* là một hình gồm sáu vạch xếp chồng lên nhau trong Kinh Dịch, mỗi vạch là vạch liền hoặc vạch đứt, tượng trưng cho một tình thế hay một lẽ biến đổi. *Đoài* là tên quẻ, nghĩa là vui vẻ, đẹp lòng; hình tượng của nó là đầm nước.
(Ký hiệu hình vẽ của quẻ, trong bản gốc không hiển thị được) (?)
(Hình vẽ của quẻ) (?) (quẻ đơn Đoài ở dưới, quẻ đơn Đoài ở trên). *Quẻ đơn* là hình gồm ba vạch; sáu vạch của một quẻ là hai quẻ đơn chồng lên nhau. Quẻ đơn Đoài có hai vạch liền ở dưới, một vạch đứt ở trên, tượng trưng cho đầm nước.
Quẻ Đoài: hanh (mọi việc thông suốt, suôn sẻ). Lợi trinh (giữ vững sự ngay thẳng, chính đáng một cách bền bỉ thì có lợi).
Lời Thoán (phần lời giải thích ý nghĩa của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Đoài nghĩa là vui vẻ. Cương ở giữa mà nhu ở ngoài. *Cương* là hào dương, tức vạch liền, tượng trưng cho sự cứng mạnh; *nhu* là hào âm, tức vạch đứt, tượng trưng cho sự mềm mỏng. Ở đây, hào dương nằm ở chính giữa mỗi quẻ đơn, tức hào thứ hai và hào thứ năm; còn hào âm nằm phía ngoài, tức hào thứ ba và hào thứ sáu. Ý nói bên trong cứng cỏi, thành thật, bên ngoài mềm mỏng, hòa nhã. Vui vẻ mà giữ được sự chính đáng thì có lợi, vì thế thuận theo lẽ trời mà hợp với lòng người. Lấy niềm vui mà đi trước dẫn dắt dân thì dân quên nỗi nhọc nhằn. Lấy niềm vui mà đưa dân xông vào hiểm nạn thì dân quên cả cái chết. Niềm vui lớn lao đến mức dân tự khích lệ nhau mà hăng hái làm việc vậy!
Lời Tượng (phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Hai đầm nước nằm liền nhau, thấm nhuần cho nhau, đó là quẻ Đoài. Người quân tử (người có đức hạnh và học vấn) noi theo hình tượng ấy mà cùng bạn bè giảng giải, ôn luyện điều mình học.
Hào Sơ Cửu: vui vẻ hòa thuận, tốt lành. *Hào* là từng vạch của quẻ, đếm từ dưới lên. *Sơ* là vị trí thứ nhất, dưới cùng. *Cửu* chỉ hào dương, tức vạch liền.
Lời Tượng nói: "Vui vẻ hòa thuận mà tốt lành" là vì việc làm ngay thẳng, không có gì khiến người khác nghi ngờ.
Hào Cửu Nhị (hào thứ hai, là hào dương): vui vẻ bằng lòng thành tín, tốt lành, hối vong (những điều có thể khiến phải ân hận đều tiêu tan).
Lời Tượng nói: "Vui vẻ bằng lòng thành tín mà tốt lành" là vì chí hướng thành thật, đáng tin.
Hào Lục Tam (hào thứ ba, là hào âm; *Lục* chỉ hào âm, tức vạch đứt): tự tìm đến để cầu vui, tức chạy theo, chiều lòng người khác để mua lấy niềm vui, xấu.
Lời Tượng nói: "Tự tìm đến cầu vui mà xấu" là vì vị không đáng. Ý nói hào âm mềm yếu lại ở vị trí thứ ba, vốn là vị trí lẻ dành cho hào dương, nên không xứng chỗ.
Hào Cửu Tứ (hào thứ tư, là hào dương): còn đắn đo, cân nhắc nên vui theo bên nào nên lòng chưa yên. Nếu biết giữ mình xa lánh điều xấu như xa lánh bệnh tật thì sẽ có điều mừng.
Lời Tượng nói: "Điều mừng của hào Cửu Tứ" là có phúc lành.
Hào Cửu Ngũ (hào thứ năm, là hào dương): tin vào kẻ bác. *Bác* nghĩa là bóc mòn, làm hao mòn; ở đây chỉ kẻ tiểu nhân dùng lời ngọt ngào bào mòn sự chính đáng, tức hào âm ở trên cùng. Như vậy là có nguy hiểm.
Lời Tượng nói: "Tin vào kẻ làm hao mòn" là vì đang ở ngôi vị chính đáng, tức ngôi vị cao nhất ứng với bậc vua, nên dễ tự cậy mà lơ là cảnh giác.
Hào Thượng Lục (hào trên cùng, là hào âm): lôi kéo, dẫn dụ người khác để cùng vui.
Lời Tượng nói: Hào Thượng Lục "lôi kéo để cùng vui" là vì đạo vui ấy chưa sáng sủa, chưa ngay thẳng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video