Thiên 59 — Quẻ 59: Hoán (Tan rã)

 59. Quẻ Hoán (quẻ thứ năm mươi chín; "quẻ" là một trong 64 hình gồm sáu vạch liền hoặc đứt của Kinh Dịch, dùng để xem việc lành dữ và bàn lẽ biến đổi của sự vật; "Hoán" nghĩa là tan ra, tỏa ra, ly tán)

 (Hình vẽ quẻ (?))

 (Hình quẻ: quẻ Khảm ở dưới, quẻ Tốn ở trên. Khảm và Tốn là hai trong tám quẻ đơn ba vạch: Khảm tượng trưng cho nước và sự hiểm trở; Tốn tượng trưng cho gió và cây gỗ.)

 Quẻ Hoán: hanh (thông suốt, việc làm suôn sẻ). Vua đến nhà tông miếu (nơi thờ tổ tiên của dòng vua) để tế lễ. Lợi cho việc vượt sông lớn (ví với việc vượt qua gian nan lớn), lợi về trinh (giữ vững điều chính đáng một cách bền bỉ).

 Lời Thoán (phần lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ) nói: "Hoán, hanh thông", vì hào cương (vạch liền, tức vạch dương, mang tính cứng mạnh; "hào" là mỗi vạch trong sáu vạch của quẻ) đi đến ở giữa quẻ dưới mà không bị bế tắc, còn hào nhu (vạch đứt, tức vạch âm, mang tính mềm thuận) được đắc vị (ở đúng vị trí hợp với tính chất của nó) ở quẻ ngoài, và cùng một lòng với hào ở trên nó. "Vua đến nhà tông miếu", là vì vua ở vào chỗ trung (vị trí chính giữa của quẻ trên, tượng cho sự đúng mực, không lệch). "Lợi cho việc vượt sông lớn", là vì cưỡi lên gỗ mà đi trên nước (gỗ ở trên nước như con thuyền) nên làm nên công việc.

 Lời Tượng (phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ) nói: Gió thổi trên mặt nước, ấy là hình ảnh quẻ Hoán. Các vua đời trước theo đó mà dâng lễ tế Thượng đế (vị thần tối cao trên trời), lập nhà tông miếu (để gom lòng người đang tan tác về một mối).

 Sơ lục (hào thứ nhất, ở dưới cùng, là hào âm; "sơ" là đầu tiên, "lục" là số dùng để gọi hào âm): dùng ngựa khỏe để cứu giúp, tốt lành.

 Lời Tượng nói: Sự tốt lành của hào sơ lục là do biết thuận theo (người cứng mạnh ở trên mình).

 Cửu nhị (hào thứ hai, là hào dương; "cửu" là số dùng để gọi hào dương): lúc ly tán thì chạy đến chỗ dựa vững chắc của mình (như chạy đến bên chiếc ghế tựa), nỗi ân hận sẽ mất đi.

 Lời Tượng nói: "Lúc ly tán chạy đến chỗ dựa", là được như điều mình mong muốn.

 Lục tam (hào thứ ba, là hào âm): làm tan đi cái riêng tư của bản thân mình, không có gì phải ân hận.

 Lời Tượng nói: "Làm tan đi cái riêng tư của bản thân", là vì chí hướng đặt ở bên ngoài (hướng về người khác, không chỉ lo cho mình).

 Lục tứ (hào thứ tư, là hào âm): làm tan bè nhóm riêng, rất tốt lành. Tan ra rồi lại tụ lại cao lớn như gò đống, đó không phải là điều người thường có thể nghĩ tới.

 Lời Tượng nói: "Làm tan bè nhóm riêng, rất tốt lành", vì đức ấy sáng rỡ, rộng lớn.

 Cửu ngũ (hào thứ năm, là hào dương, ở ngôi vị của bậc vua): ban ra mệnh lệnh lớn như mồ hôi đã toát ra thì không thu lại được; đem của cải tích chứa nơi vua ở mà phân phát ra cho dân, không có lỗi gì.

 Lời Tượng nói: "Nơi vua ở, không có lỗi", vì ở đúng ngôi vị chính đáng.

 Thượng cửu (hào thứ sáu, ở trên cùng, là hào dương): làm tan đi nỗi thương tổn đổ máu, rời bỏ, lánh ra thật xa (khỏi chỗ đáng lo sợ), không có lỗi gì.

 Lời Tượng nói: "Làm tan đi nỗi thương tổn đổ máu", là biết tránh xa tai hại.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video