06. Quẻ Tụng (quẻ thứ sáu trong Kinh Dịch; "tụng" nghĩa là kiện tụng, tranh cãi phải trái)
ⅰ (ký hiệu trong bản gốc, có lẽ là hình vẽ quẻ bị lỗi, không rõ nghĩa) (?)
ⅴ (?) (Khảm ở dưới, Càn ở trên. Quẻ này gồm hai quẻ đơn, mỗi quẻ đơn có ba vạch. Phía dưới là quẻ Khảm, tượng trưng cho nước và sự hiểm nguy. Phía trên là quẻ Càn, gồm ba vạch dương, tượng trưng cho trời và sự cứng mạnh.)
Quẻ Tụng: có lòng thành thật nhưng bị ngăn lấp, nên phải biết lo sợ, thận trọng. Dừng lại giữa chừng thì tốt, theo đuổi đến cùng thì xấu. Có lợi khi gặp bậc đại nhân (người có đức lớn, ở địa vị cao, đủ sức phân xử công bằng). Không có lợi khi vượt sông lớn (ví với việc làm liều lĩnh, mạo hiểm).
Lời Thoán (Thoán truyện: phần lời giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Quẻ Tụng có trên cứng mạnh, dưới hiểm nguy. Đã hiểm lại mạnh nên sinh ra kiện tụng. Câu "kiện tụng mà có lòng thành bị ngăn lấp, biết lo sợ, dừng giữa chừng thì tốt" là vì hào dương cứng mạnh đi đến và được ở vị trí trung. (Hào là mỗi vạch của quẻ. Hào dương là vạch liền. Trung là vị trí giữa của quẻ đơn ba vạch, tức hào thứ hai hoặc hào thứ năm, tượng trưng cho sự vừa phải, đúng mực. Ở đây chỉ hào thứ hai.) Câu "theo đến cùng thì xấu" là vì kiện tụng không nên để kéo tới cùng. Câu "có lợi khi gặp đại nhân" là vì coi trọng sự trung chính (vừa ở vị trí giữa, vừa ở đúng ngôi, ý nói công bằng và ngay thẳng). Câu "không có lợi khi vượt sông lớn" là vì sẽ rơi
xuống vực sâu.
Lời Tượng (Tượng truyện: phần lời giải thích dựa vào hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Trời và nước đi ngược chiều nhau, đó là hình tượng quẻ Tụng. (Trời ở trên và hướng lên, nước chảy xuống dưới.) Người quân tử (người có đức hạnh, sống theo đạo lý) theo đó mà làm việc gì cũng tính toán kỹ ngay từ lúc khởi đầu.
Hào Sơ Lục (hào thứ nhất, tức vạch dưới cùng của quẻ; "lục" chỉ hào âm, tức vạch đứt): không kéo dài việc tranh chấp mình đang theo đuổi, có bị chút lời qua tiếng lại, nhưng cuối cùng tốt.
Lời Tượng nói: "Không kéo dài việc mình theo đuổi" là vì kiện tụng không nên để lâu dài. Tuy "có chút lời qua tiếng lại", nhưng lẽ phải được phân giải rõ ràng.
Hào Cửu Nhị (hào thứ hai; "cửu" chỉ hào dương, tức vạch liền): kiện không thắng, quay về mà lánh đi. Ấp (vùng đất nhỏ được phong cho) của mình chỉ có ba trăm hộ, nên không gặp tai vạ.
Lời Tượng nói: "Kiện không thắng" thì quay về lánh đi. Kẻ dưới kiện người trên thì tai họa kéo đến chẳng khác nào tự mình nhặt lấy.
Hào Lục Tam (hào thứ ba, hào âm): sống nhờ vào phần lộc đã có từ trước, giữ vững chính đạo thì có nguy hiểm nhưng cuối cùng tốt. Nếu có theo phò việc của vua thì đừng nhận thành công về mình.
Lời Tượng nói: Sống nhờ vào phần lộc đã có từ trước, thuận theo người trên thì tốt.
Hào Cửu Tứ (hào thứ tư, hào dương): kiện không thắng, quay lại theo lẽ phải, đổi bỏ ý định kiện tụng. Yên lòng giữ vững chính đạo thì tốt.
Lời Tượng nói: Quay lại theo lẽ phải, đổi bỏ ý định kiện tụng, yên lòng giữ vững chính đạo thì không mất gì.
Hào Cửu Ngũ (hào thứ năm, hào dương, ở ngôi vua, tượng cho người đứng ra xử kiện): xử kiện tụng thì rất tốt.
Lời Tượng nói: "Xử kiện tụng thì rất tốt" là vì ở vị trí trung chính.
Hào Thượng Cửu (hào trên cùng, hào dương): có khi được vua ban cho chiếc đai lưng lớn bằng da (loại đai của quan lại, biểu thị chức tước), nhưng chỉ trong một buổi sáng đã bị tước mất ba lần.
Lời Tượng nói: Nhờ kiện tụng mà được ban áo mũ chức tước thì cũng chẳng đáng kính trọng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video