62. Quẻ Tiểu Quá (quẻ thứ sáu mươi hai trong 64 quẻ của Kinh Dịch; "Tiểu Quá" nghĩa là cái nhỏ vượt lên, hơi quá mức một chút).
(Ký hiệu hình vẽ của quẻ; chữ trong bản gốc bị hỏng) (?)
(Ký hiệu bị hỏng (?)) (Quẻ này gồm quẻ đơn Cấn ở dưới và quẻ đơn Chấn ở trên. Quẻ đơn là quẻ ba vạch, hai quẻ đơn chồng lên nhau thành một quẻ sáu vạch. Cấn tượng trưng cho núi, Chấn tượng trưng cho sấm.)
Quẻ Tiểu Quá: hanh (hanh thông, mọi việc thông suốt, suôn sẻ). Lợi trinh (có lợi nếu giữ vững điều chính đáng). Có thể làm việc nhỏ, không thể làm việc lớn. Chim bay để lại tiếng kêu: không nên bay lên cao, nên hạ xuống thấp, thì rất tốt.
Lời Thoán (phần giải thích ý nghĩa chung của cả quẻ, tương truyền do Khổng Tử soạn) nói: Tiểu Quá là cái nhỏ vượt lên mà được hanh thông. Vượt quá mà vẫn có lợi khi giữ điều chính đáng, là vì biết thuận theo thời thế mà hành động. Hào nhu (hào âm, vẽ bằng vạch đứt, tượng trưng cho tính mềm mỏng) đắc trung (ở vị trí chính giữa của quẻ đơn, tức hào thứ hai và hào thứ năm), nên làm việc nhỏ thì tốt. Hào cương (hào dương, vẽ bằng vạch liền, tượng trưng cho tính cứng mạnh) thì thất vị (ở vị trí không hợp với tính chất của mình) và không ở chính giữa, nên không thể làm việc lớn. Quẻ có hình tượng con chim đang bay: "Chim bay để lại tiếng kêu, không nên bay lên cao,
nên hạ xuống thấp, thì rất tốt", là vì đi lên thì trái nghịch, đi xuống thì thuận.
Lời Tượng (phần giải thích hình tượng của quẻ và của từng hào) nói: Trên núi có sấm, đó là hình tượng quẻ Tiểu Quá. Người quân tử (người có đức hạnh) noi theo đó: cư xử thì thà hơi quá về cung kính, việc tang thì thà hơi quá về thương xót, chi tiêu thì thà hơi quá về tiết kiệm.
Hào Sơ Lục (hào thứ nhất, tính từ dưới lên, là hào âm; "Sơ" là đầu tiên, "Lục" là số dùng để gọi hào âm): chim cứ bay lên cao nên gặp hung (điều xấu, tai họa).
Lời Tượng nói: "Chim cứ bay lên cao nên gặp hung", là tự chuốc lấy, không biết làm sao cứu được.
Hào Lục Nhị (hào thứ hai, là hào âm): vượt qua ông nội, gặp được bà nội. Không vươn tới vua, chỉ gặp được bề tôi. Vô cữu (không có lỗi, không bị trách cứ).
Lời Tượng nói: "Không vươn tới vua", là vì bề tôi không được vượt quá vua.
Hào Cửu Tam (hào thứ ba, là hào dương; "Cửu" là số dùng để gọi hào dương): chưa vượt quá thì phải đề phòng trước; nếu cứ buông theo thì có khi bị kẻ khác hãm hại, như thế là hung.
Lời Tượng nói: "Nếu cứ buông theo thì có khi bị hãm hại", tai họa ấy biết làm sao tránh được?
Hào Cửu Tứ (hào thứ tư, là hào dương): không có lỗi. Không vượt quá mà gặp được chỗ vừa phải. Cứ tiến tới thì nguy, ắt phải răn giữ. Đừng mãi khư khư giữ một mực.
Lời Tượng nói: "Không vượt quá mà gặp được chỗ vừa phải", là vì vị trí không thỏa đáng (hào dương lại ở vị trí dành cho hào âm). "Cứ tiến tới thì nguy, ắt phải răn giữ", là vì rốt cuộc không thể kéo dài lâu được.
Hào Lục Ngũ (hào thứ năm, là hào âm): mây dày mà không mưa, kéo đến từ cánh đồng phía tây của ta. Bậc công (người có địa vị cao) bắn mũi tên có buộc dây để bắt lấy con vật đang nằm trong hang.
Lời Tượng nói: "Mây dày mà không mưa", là vì khí âm đã bốc lên quá cao.
Hào Thượng Lục (hào trên cùng, là hào âm): không gặp được chỗ vừa phải mà vượt quá, như chim bay sa vào lưới, là hung. Đó gọi là tai sảnh (tai họa từ trời giáng xuống cộng với lỗi lầm do chính mình gây ra).
Lời Tượng nói: "Không gặp được chỗ vừa phải mà vượt quá", là vì đã lên đến chỗ cực cao, quá mức rồi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video