Kinh Bồ Tát Xử Thai, phẩm thứ mười hai: Tìm thức trong năm đường.
Bấy giờ Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) sắp chỉ bày chỗ đi đến của thức (tâm thức, cái biết đi theo nghiệp mà dẫn dắt việc tái sinh): thức hướng về đạo và thức thế tục, thức hữu vi (thức còn vướng vào những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) và thức vô vi (thức hợp với cảnh giới không sinh không diệt), thức hữu lậu (thức còn rỉ chảy phiền não) và thức vô lậu (thức đã sạch phiền não), thức hoa và thức quả, thức có quả báo và thức không có quả báo;
thức của trời, của rồng, của quỷ thần, a-tu-la (loài thần hay ghen tức, thích đánh nhau), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca nhạc), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), thức của người và các loài chẳng phải người; trên thì đến thức của hai mươi tám tầng trời, dưới thì đến thức ở ngục Vô Cứu (địa ngục không ai cứu được, nơi khổ nhất).
Bấy giờ Thế Tôn liền ở trong thai hiện ra những bộ xương người nối nhau như móc xích, đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới, phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Phật bảo A-tư-đà (vị tiên nhân từng xem tướng cho Thái tử lúc mới sinh): “Ông có phân biệt được thức của những bộ hài cốt này không?” Thưa rằng: “Không phân biệt được. Vì sao vậy? Vì con chưa được thông suốt, sức tu hành chưa tới.”
Phật bảo Bồ-tát (người tu hành đã phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca): “Ở cõi trời của ông, có ai chưa được thần thông chăng?” Di-lặc bạch Phật: “Có người đã thành tựu, có người chưa thành tựu.” Phật bảo Di-lặc: “Ông hãy quán sát những bộ hài cốt móc xích này, khiến tất cả chúng sinh biết chỗ đi đến của thức, phân biệt quyết định rõ ràng để không còn nghi ngờ vướng mắc.”
Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, tay cầm cây gậy thiêng bằng kim cương và bảy báu, gõ vào bộ hài cốt móc xích, lắng nghe tiếng xương, rồi bạch Phật: “Người này khi chết, nút giận dữ kết lại nhiều nên thức đọa vào loài rồng.” Lại gõ bộ xương khác: “Người này đời trước đủ mười hạnh lành (?) nên được sinh lên trời.” Lại gõ bộ xương khác: “Người này đời trước phá giới, phạm luật, nên sinh vào địa ngục.”
Cứ gõ xương như vậy, ngài biết được thức hữu lậu, vô lậu, hữu vi, vô vi, trên từ hai mươi tám tầng trời, dưới đến ngục Vô Cứu, biết chỗ đi đến của thức, quả báo lành dữ, quả báo của nghiệp trắng nghiệp đen.
Có một bộ xá-lợi (di cốt thiêng) toàn thân không thiếu sót chút nào. Bấy giờ Di-lặc lấy gậy gõ vào, tìm xét thức này mà hoàn toàn không biết chỗ của thức. Gõ như thế ba lần, rồi đến trước bạch Phật: “Thần thức của người này hoàn toàn không thể biết được, phải chăng đây là Như Lai (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như) đã nhập Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử)?”
Phật bảo Di-lặc: “Ông sẽ nối ngôi Phật ở đời vị lai, sẽ được làm Phật, thành đạo vô thượng, cớ sao gõ xá-lợi mà không biết chỗ của thức?” Di-lặc bạch Phật: “Phật không thể nghĩ bàn, không thể hạn lượng, không phải cảnh giới của chúng con có thể suy lường được. Nay con có điều hồ nghi, cúi mong Thế Tôn giải thích cho. Thần thức trong năm đường (trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), con đều biết được chỗ lành dữ mà chúng đi đến, không dám nghi ngờ. Nhưng ở chỗ Như Lai, xá-lợi này không thiếu sót chút nào, xin Ngài nói về thức này để chúng con được biết.”
Phật bảo Di-lặc: “Xá-lợi của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại lưu truyền, không phải cảnh giới của các ông có thể phân biệt. Vì sao vậy? Xá-lợi này chính là xá-lợi của ta, làm sao có thể tìm xét thần thức của Như Lai? Nay ta sẽ phân biệt cho ông về thức bậc trên, bậc giữa, bậc dưới của Như Lai, cho đến tát-vân-nhiên (nhất thiết trí: trí tuệ biết tất cả), mỗi bậc đều khác nhau.
Bồ-tát Sơ trụ (bậc thứ nhất trong mười bậc tu của Bồ-tát) chưa lập được căn, đức, lực, tuy được thần thông. Bồ-tát Nhị trụ dùng thiên nhãn (mắt của trời, thấy được xa và thấy những gì mắt thường không thấy) quán sát, biết chỗ đi đến của thức, biết bậc thoái lui hay không thoái lui; cũng thấy được những ai ở cõi dục (cõi chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục tình), cõi sắc (cõi trời còn thân hình nhưng đã lìa dục), cõi vô sắc (cõi trời không còn thân hình, chỉ còn tâm thức); hoặc lại thấy những ai sinh về vô số cõi Phật ở phương đông nhiều như cát sông Hằng, cúng dường chư Phật, giữ luật không ngăn ngại; cũng lại biết được số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) mà họ được thụ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), từ một kiếp cho đến trăm nghìn ức kiếp.
Có vị Bồ-tát ở bậc Tam trụ, quán thấy xá-lợi, biết thức đi đến hữu dư Niết-bàn (Niết-bàn khi đã dứt phiền não nhưng vẫn còn thân) hay vô dư Niết-bàn (Niết-bàn khi thân cũng không còn, không sót lại gì), nhưng lại không thấy chỗ thức hướng đến trong hạnh của bậc Tứ trụ. Bồ-tát Tứ trụ thấy được pháp thức của bậc Nhất, Nhị, Tam trụ, nhưng lại không thấy chỗ đi đến của pháp thức nơi xá-lợi của bậc Ngũ trụ.”
Phật bảo Di-lặc: “Bồ-tát bậc Ngũ địa phân biệt được bậc dưới; đối với phần của bậc Lục trụ thì khi thấy khi không thấy chỗ đi đến của pháp thức. Bồ-tát bất thoái chuyển (bậc không còn thoái lui), lên đến bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật), cũng không thấy chỗ hướng đến của tâm thức khi Như Lai giơ chân đặt chân. Các Bồ-tát theo thứ bậc thấy được bậc tám, bảy, sáu, nhưng lại không thấy bậc nhất sinh bổ xứ giơ chân đặt chân, huống chi muốn gõ bộ hài cốt móc xích mà phân biệt thức của Như Lai. Việc ấy không thể được.”
Phật bảo Di-lặc: “Ông nên biết: Như Lai có mười danh hiệu là Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (bậc đến từ chân như; bậc đáng được cúng dường; bậc hiểu biết chân chánh khắp tất cả; bậc đầy đủ trí sáng và đức hạnh; bậc đã khéo đi đến giải thoát; bậc thấu hiểu thế gian; bậc cao tột không ai hơn; bậc khéo điều phục người; thầy của trời và người; bậc giác ngộ được đời tôn kính). Chỉ có Phật mới biết được điều thần thức của Phật nghĩ đến.”
Bấy giờ Thế Tôn vì đại chúng mà nói bài tụng rằng:
Xoay vần trong vực sâu năm đường, thức thần luống công khổ nhọc;
Cấu bẩn nơi tai, mũi, thân, tâm, không tự mình lìa bỏ được.
Vọng tưởng của thức kết thành cấu nặng, hãy dùng dao trí tuệ mà cạo đi;
Trí tuệ soi sáng chỗ ngu tối, đưa đến nơi không còn sợ hãi.
Thức của Phật thấy khắp tất cả, cả xá-lợi lẫn xương móc xích;
Dù cho vỡ vụn như bụi, nhỏ đến không thể thấy,
Như Lai vẫn phân biệt từng chút một, pháp báo ứng lành và dữ.
Thức của Phật rất vi diệu, chẳng phải làm cũng chẳng phải không làm;
Một lần thuyết pháp độ được muôn ức, a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) chúng sinh.
Di-lặc rồi cũng thành Phật, cũng sẽ để lại xá-lợi;
Ở trong thai người mẹ sinh ra mình, cách thức trong thai cũng như hôm nay.
Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc nghe Phật nói xong, đi quanh Phật bảy vòng, cúi đầu lễ dưới chân Phật, rồi trở về chỗ cũ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video