Kinh Bồ Tát Xử Thai, phẩm thứ mười bốn: Hạnh định và bất định.
Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát (người tu hành đã phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài) tên là Thường Tiếu, có sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, đi lại tự tại, dứt sạch phiền não) soi xét sâu xa, đức và sức tự tại, tài biện luận không sợ hãi, đã dứt hết phần sinh tử, có bốn điều không chấp trước (?), lời nói ra được người tin dùng.
Ngài hiểu các pháp đều là không: như huyễn hóa, như giấc mộng, như ánh nắng dợn lúc trời nóng; như chiếc lá đỏ trong nước, con thú ngu tưởng là miếng thịt, tát cạn nước cũng không bắt được; như tiếng vang trong núi. Ngài hiểu rõ các pháp không khởi lên cũng không diệt đi.
Muốn dứt mọi hồ nghi của tất cả chúng sinh, ngài liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay, đến trước Phật thưa: “Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), con có chút nghi ngờ vướng mắc, nếu được cho phép thì con mới dám thưa.
Như Lai (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như) là bậc đại thánh, trí thần diệu không ngăn ngại, trước thì biết nhân duyên quá khứ, sự trói buộc, các hạnh tụ hợp; sau thì rõ chỗ thành bại đi đến trong vị lai, nhân duyên hợp tan; nghiệp lành dữ, sự phát tâm không giống nhau.
Nay nghe Như Lai giáo hóa chúng sinh khi ở trong thai, hạnh có sai khác: có đối đãi và không đối đãi, có quả báo và không có quả báo, có hạnh đen trắng (nghiệp ác và nghiệp thiện) và không có hạnh đen trắng. Lại có chúng sinh từ khi mới phát tâm trải qua bao nhiêu kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) mà không thành tựu; hoặc có chúng sinh sáng phát tâm đạo là liền được thành Phật. Con mong muốn được nghe, cúi xin Thế Tôn nói cho.”
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Thường Tiếu: “Nghĩa mà ông hỏi đều do oai thần của Như Lai cảm ứng, muốn thành tựu các pháp, không làm đứt đoạn tính chân thật của các vị Như Lai trước sau. Vì sao vậy? Vì tính pháp của Như Lai không thể nắm giữ, cũng không phải điều mà La-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não) hay Bích-chi-phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy) biết được.”
Bấy giờ Thế Tôn liền dùng thần lực hiện tướng lưỡi rộng dài (một trong các tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói chân thật). Ánh sáng từ tướng lưỡi chiếu đến vô cùng a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) cõi Phật ở phương đông, khiến chúng sinh trong năm đường (trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) ai thấy ánh sáng thì lần theo ánh sáng mà đến chỗ Như Lai. Bấy giờ Thế Tôn lại từ giữa hai đầu mày phóng ánh sáng của tướng bạch hào (sợi lông trắng xoắn giữa hai đầu mày của Phật), lên chiếu tám mươi bốn ức (ức: một con số rất lớn) cõi nhiều như cát sông Hằng, chúng sinh đều đến chỗ Như Lai. Bấy giờ Thế Tôn liền bảo Bồ-tát Thường Tiếu và nói bài tụng rằng:
Ba mươi mốt âm thanh (?), quả báo của nghiệp có trong có sạch;
Bốn mươi tám thứ cấu bẩn, hạnh của trời năm mươi lăm (?).
Bồ-tát phát ra bảy báu, khơi dậy tâm của chúng sinh;
Cây đạo quả có bốn loại, tâm thức định không rối loạn.
Người ít trí, không có phúc, nghiệp miệng chịu quả báo nhiều.
Biết dừng, biết đủ trong việc ăn uống, giữ phép oai nghi khi đi đứng;
Lòng bình đẳng thương xót tất cả, mới gọi là đạo Bồ-tát.
Trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) và đời ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục), điên đảo dính mắc vào cõi ma;
Phá hoại gốc rễ của nghiệp lành, như bóng theo hình không lìa nhau.
Căn tính có người lanh lợi, có người chậm lụt, tiến lui, ý niệm không nhất định;
Phát nguyện độ chúng sinh, công đức đầy đủ tràn trề.
Thân thành tựu mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), còn pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) của thế tục
Suy nghĩ thật khó đo lường, một cái diệt thì một cái lại sinh;
Như lửa thiêu rừng núi, tâm niệm là pháp bùng cháy.
Rộng khắp đến a-tăng-kỳ, thân mặc áo giáp tăng-na (áo giáp của đại thệ nguyện cứu độ chúng sinh);
Dũng mãnh hàng phục kẻ khó giáo hóa. Các lỗ chân lông trên thân người
Có sáu mươi bốn vạn, trí tuệ có thể biện rõ phân biệt;
Mỗi sợi lông là quả báo của nghiệp. Người lanh lợi ở Diêm-phù-đề (cõi đất loài người ta đang sống),
Thọ thân hình rất xấu xí, mỗi lỗ mỗi lông mọc ra
Thưa thớt không dày khít. Thân kim cương của Như Lai,
Lỗ chân lông ba mươi bảy (?), dày khít không thưa thớt;
Không bị lửa thiêu đốt. Ma và chư thiên cõi ma,
Sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ tế tự của Ấn Độ), Phạm thiên cùng các vị Đế Thích,
Quỷ thần có thần lực, muốn cắt đứt sợi lông tóc của Phật,
Việc ấy rốt cuộc không thể làm được. Dù hư không có biến thành đất,
Mặt trời mặt trăng có thể rơi rụng, mà muốn cắt đứt lông tóc của Phật,
Việc ấy rốt cuộc không thể có. Đây là nghiệp của pháp thế tục,
Không phải là tướng vô vi (không sinh không diệt); thọ nhận quả báo của hạnh nghiệp,
Các tướng mỗi người không giống nhau. Thân Phật là thể kim cương,
Hạnh của tướng bên ngoài do nghiệp báo, cũng là quả báo thế tục,
Còn cách xa vô vi. Tướng của Phật là pháp chân thật,
Rốt cuộc không lộ ra bên ngoài. Muốn biết tướng bên trong của Phật,
Thì chính là thần túc (thần thông) cảm động.
Bấy giờ Thế Tôn nói bài tụng này xong, bảo Bồ-tát Thường Tiếu: “Quả báo của duyên, quả báo của duyên của duyên, quả báo của đạo tột cùng không ngăn ngại, quả báo của tính chân thật nơi Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng), quả báo của hạnh hướng đến Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử), quả báo không chấp trước nơi thế tục, quả báo một mực đi đến rốt ráo. Đó gọi là đệ nhất nghĩa (chân lý cao nhất) của Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc đã tu lâu, công đức lớn): không nhiễm, không chấp, không thể nắm giữ; không chấp vào cõi dục (cõi chúng sinh còn ham muốn) cũng không lìa cõi dục; là quả báo của cái có trong quá khứ, cái có trong vị lai, cái có trong hiện tại, mà cũng chẳng phải quả báo của cái có trong quá khứ, vị lai, hiện tại; không sinh không diệt.
Bồ-tát ma-ha-tát từ trăm nghìn kiếp đã thông đạt không ngăn ngại, khiến chúng sinh ở mức trung bình hiểu được quả báo gốc là không; nghiệp miệng thành tựu, âm thanh thông suốt.
Có vị Bồ-tát ma-ha-tát trong khoảnh khắc có thể khiến tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới) liền biến thành cõi nước, như vị tỳ-kheo (người xuất gia thọ giới đầy đủ) được thiền định quán vô lượng cõi nước, các loài vật sống trong nước như ba ba, cá sấu, rùa, giải không bị quấy nhiễu; công đức chứa góp nhiều kiếp không hư không mục. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát vào thủy giới tam muội (trạng thái định tâm quán cõi nước; tam muội: tâm tập trung hoàn toàn, lắng yên một chỗ). Có chúng sinh thấy Bồ-tát vào định, cho đó là nước, có người cầm ngói đá cỏ cây ném vào nước, nhưng tâm vị Bồ-tát trong định như hư không, không biết có ai quấy nhiễu. Đó gọi là sức vào cõi nước của Bồ-tát ma-ha-tát.
Có vị Bồ-tát ma-ha-tát dùng thiền định thu nhiếp ý, vào hỏa giới tam muội (định quán cõi lửa), khiến tam thiên đại thiên thế giới này rực lên thành lửa. Chúng sinh ngu mê cho rằng Bồ-tát gặp kiếp lửa thiêu đốt, chạy tán loạn bốn phương, nhưng không ra khỏi ánh lửa, mà ánh lửa thì trong sạch không nóng. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát vào hỏa quang tam muội. Oai thần của tam muội khó lường được, cũng không phải La-hán hay Bích-chi-phật có thể tìm xét được.
Lại có vị Bồ-tát ma-ha-tát vào định ý khó lay động của ngũ phần pháp thân (thân pháp gồm năm phần: giới, định, tuệ, giải thoát, và cái biết về giải thoát), cũng khiến trong tam thiên đại thiên thế giới, các loài bay lượn, bò trườn, cho đến loài kiến, được oai thần tiếp độ, không gặp phiền não, bảy ngày an ổn, về sau khi chết đều được sinh lên trời. Như ta hôm nay, ở khắp nơi thuyết pháp, chỗ nào cũng hiện ra giáo hóa, ai được thấy thần đức của Như Lai thì các bụi bẩn đều hết, tùy nguyện mà thọ sinh, hoặc sinh vào các cõi Phật ở phương khác. Đó là do định ý ngũ phần pháp thân của Bồ-tát ma-ha-tát cảm ứng.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát vào bất động sư tử phấn tấn tam muội (định dũng mãnh như sư tử vươn mình, không gì lay động), có thể khiến tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu lần. Chúng sinh trong đó thảy đều quy về, tu hạnh thanh tịnh, khoác áo hổ thẹn, trừ bỏ kiêu mạn; Bồ-tát dẫn dắt chúng sinh đến bát chánh đạo (tám con đường chân chánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng), bỏ đi ý tưởng về ta, bảy mươi bảy thứ tâm cùng những ràng buộc nhiễm bẩn như bụi đều trừ sạch trong một lúc. Đó gọi là sự cảm động của định dũng mãnh không sợ hãi của Bồ-tát ma-ha-tát.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát vào định ý tán thân (định làm tan rã thân), phân biệt nhóm thức từ đâu đến, đi về đâu, phân biệt từng thứ đều trống rỗng vắng lặng, trước sau và khoảng giữa không có đầu mối. Đó gọi là sự cảm động của định ý tán thân của Bồ-tát ma-ha-tát.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát vào nhẫn đỉnh tam muội (định ở bậc nhẫn và bậc đỉnh, những bậc tu tập cao trước khi thấy đạo), có thể khiến thân mình hóa làm loài sâu không tay chân đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới. Chúng sinh thấy thì không gọi được tên, cho đó là đống thịt; ai lấy ăn thì vị như cam lồ (nước ngọt bất tử), đều làm no đủ cơn đói khát của chúng sinh. Đó gọi là sự cảm động của nhẫn đỉnh tam muội của Bồ-tát ma-ha-tát.
Hoặc có vị Bồ-tát ma-ha-tát dùng sức tam muội khiến núi sông vách đá trong tam thiên đại thiên thế giới này hóa thành cam lồ, hình như đường phèn, ăn không biết chán, khiến bệnh nặng tứ sử (bốn thứ phiền não sai khiến) (?) của chúng sinh dứt hẳn không sót; chúng sinh phát nguyện, mong muốn được sinh vào thế giới Vô Tận. Đó gọi là sự cảm động của thần lực Bồ-tát ma-ha-tát.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát vào độc bộ tam muội (định một mình bước đi không ai sánh), khiến tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới này thấy Bồ-tát đi, giơ chân đặt chân. Ai gặp Bồ-tát, thấy Bồ-tát đi bước, thì có thể ngăn cho người có tội không vào địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh. Đó đều do thân, miệng, ý của Bồ-tát trong sạch, phát nguyện cứu độ, quyết đến chỗ rốt ráo, không bao giờ lui lại. Đó gọi là sự cảm ứng của tâm nguyện vô lượng phúc lành của Bồ-tát ma-ha-tát.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát dùng định thần thông vào lạc pháp tam muội (định ưa thích chánh pháp), khiến các loài chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới này đều đến quy về chỗ Bồ-tát xin xuất gia, tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, lìa dục) vô thượng, phát tâm như nhau, cạo bỏ râu tóc, khoác mặc pháp phục, theo phép thường của chư Phật về oai nghi, giới cấm, cách dạy bảo, thì có thể trong một lúc ở vào Minh Tuệ địa. Minh Tuệ địa là pháp tu của Bồ-tát Bát trụ (bậc thứ tám trong các bậc tu của Bồ-tát), không phải điều mà hàng nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) có thể tu tập. Đó gọi là sự cảm ứng của thần lực Bồ-tát ma-ha-tát.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát dùng lòng đại từ của Phật vào định vô ngại (định không ngăn ngại), đối với các loài chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới này, làm cha mẹ, anh em, bạn bè, họ hàng, người quen của họ; ai không có của thì cho của, ban cho những gì cần dùng, cho đến tài sản cả nước, vợ con, voi ngựa, vàng bạc châu báu, xa cừ, mã não, ngọc trắng, hổ phách, thủy tinh, lưu ly, đá biếc, các thứ báu lạ; áo mặc, đồ ăn uống, giường đệm, đồ nằm, thuốc men chữa bệnh, hương hoa thơm ngát, đều khiến đầy đủ. Ở trong đó giáo hóa, khiến ai nấy đều được thỏa mãn, khơi dậy chúng sinh, đặt họ vào chỗ ưa thích chánh pháp.
Thế nào là chỗ ưa thích chánh pháp? Là dẫn dắt chúng ấy: ai hợp với đạo Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất: bắt đầu vào dòng thánh) thì nói cho pháp chân yếu dứt ba kiến (ba thứ thấy sai trói buộc: chấp thân là ta, nghi ngờ chánh pháp, chấp vào giới cấm sai lầm); ai hợp với Tư-đà-hàm (quả thứ hai) thì nói cho biết còn bảy lần sinh, lâu lâu mới thành đạo (?); ai hợp với A-na-hàm (quả thứ ba: không còn trở lại cõi dục) thì nói cho pháp lành không bị năm ấm (năm nhóm tạo nên con người: thân xác, cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, thức) che lấp; ai hợp với A-la-hán (quả thứ tư: dứt sạch phiền não) thì nói cho pháp Niết-bàn để chứng nhận không còn nghi ngờ; ai hợp với đạo Bồ-tát thì nói cho pháp sáu độ (sáu pháp tu đến bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) và bậc đỉnh, bậc nhẫn, để phát tâm tiến tới.
Ai hướng về đạo Phật thì nói cho pháp rốt ráo thanh tịnh, nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả), sửa sang cõi Phật, giáo hóa chúng sinh, từ một cõi Phật đến một cõi Phật khác, cúng dường lễ kính chư Phật Thế Tôn, được sáu thần thông: mắt có thể nhìn thấu suốt, tai có thể nghe thấu suốt, tự biết đời trước của mình, biết tâm người khác, thân có thể bay đi, các bụi bẩn đều hết, không còn hồ nghi đối với Phật, Pháp, Tăng. Đó gọi là sự cảm ứng của thần lực khi Bồ-tát ma-ha-tát vào lạc pháp tam muội.
Lại nữa, Bồ-tát ma-ha-tát vào kim cương tam muội (định vững chắc như kim cương, phá được mọi phiền não), có thể khiến tam thiên đại thiên thế giới biến thành bảy báu, cứu giúp kẻ cùng khốn thiếu thốn: ai xin nước thì cho nước, ai xin ăn thì cho ăn, rồi liền nói cho họ biết quả báo của keo kiệt tham lam. Người tham đắm thì chết vào đường ác: ngạ quỷ, súc sinh; nghèo khổ, trần truồng, chân đất, áo không che kín thân, bị người ghét bỏ; hoặc làm tôi tớ, bị người sai khiến chạy việc; hoặc đọa làm súc sinh, gánh vác vật nặng.
Có khi Bồ-tát vì họ nói hạnh không dâm dục để được sinh lên trời: dâm dục là điều nhơ bẩn xấu ác, chết thì vào đường ác: núi đao, cây kiếm, xe lửa, lò than, địa ngục mỏ sắt, địa ngục Hắc Thằng (địa ngục dây đen, nơi thân bị căng dây mà cưa xẻ), địa ngục phân sôi, núi băng, chày cối, chịu khổ vô lượng; hoặc vào ngục Liên Hoa, ngục Ưu-bát (những địa ngục lạnh, da thịt nứt nẻ như hoa sen), gió thổi lửa nướng, các khớp xương rời nhau.
Bồ-tát ở trong đó nói cho họ nghe về vô thường: thân không ở lâu được, như đập đá thấy lửa, như sấm chớp, như ngày trôi qua, huyễn hóa không phải chỉ một kiểu; cớ sao phải chịu khổ, tinh thần thối nát, cầu ra không có ngày? Bồ-tát nói pháp chân yếu như vậy, khiến những người chịu tội đều được cứu khỏi khổ, đến chỗ không còn khổ. Đó gọi là sự cảm động của định ý tam muội đại từ của Phật nơi Bồ-tát ma-ha-tát.”
Bấy giờ Thế Tôn liền nói bài tụng rằng:
Chúng sinh muốn thoát ra khỏi sự ngăn ngại của ba cõi và năm đường,
Thì phải tinh tấn không lười biếng, an trụ nơi đạo vô vi.
Như người dựng nhà cửa, không phải chỉ có gỗ là làm xong;
Cần phải sửa sang nền đất trước, rồi mới dựng tường vách, cột kèo.
Đạo Phật như khoảng không lớn, không phải nhờ một hạnh mà thành;
Giữ chí phải vững chắc, buông lòng không còn luyến tiếc.
Các vị Phật đã qua nhiều như cát sông Hằng, các vị sẽ đến cũng không thể kể hết;
Có vị thành theo thứ bậc, cũng có vị vượt bậc.
Nay ta giác ngộ cho người chưa giác ngộ, khiến họ đến bát chánh đạo;
Nghe rồi thì không còn thọ thân lại nữa, pháp này do ai tạo ra?
Xưa ta bỏ ý tưởng về thân, trải bao nhiêu kiếp cũng không cho là khó;
Không có thầy mà tự giác ngộ, được làm người dẫn đường cho tất cả.
Đấng dẫn đường xuất hiện ở đời, không có duyên thì không giáng thần;
Cốt để độ những người chưa được độ, chỉ bày thành trì vô vi.
Bấy giờ khi Thế Tôn nói bài tụng này, có năm mươi sáu ức chúng sinh nhiều như cát sông Hằng dứt hết vọng tưởng, không còn ưa thích sống trong nghiệp nhà thế tục, đồng thời phát nguyện cầu đạo vô thượng.
Kinh Bồ Tát Xử Thai, hết quyển thứ tư.
Kinh Bồ Tát Xử Thai, quyển thứ năm.
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Trúc Phật Niệm người Lương Châu, đời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập), dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video