Thiên 20 — Phẩm 20: Vô minh

 Phẩm Vô Minh thứ hai mươi (vô minh: sự mê muội, không hiểu chân lý, là gốc của mọi khổ đau).

 Bấy giờ trong hội có vị Bồ Tát tên là Trí Thanh Tịnh, phân biệt được lý không, không có sinh, già, bệnh, chết; phân biệt người nhiều dâm dục, giận dữ, si mê và người ít dâm dục, giận dữ, si mê; phân biệt sự sai khác của ba hạng chúng sinh. Trong hạng đẳng phần (người có tham, giận, si ngang nhau), bệnh nào nặng nhất? Bệnh gọi là nặng, đó là tà kiến (cái thấy sai lệch, như không tin nhân quả).

 Bồ Tát Trí Thanh Tịnh liền từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, quỳ thẳng chắp tay, đến trước Phật thưa: "Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc theo đường như thật mà đến), Vô Sở Trước (bậc không dính mắc), Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn), không gì không biết, không gì không thấy. Quá khứ, vị lai và hiện tại, các loài bò bay, các loài có hơi thở, người và vật, những điều tâm nghĩ, những lời miệng nói, những việc thân làm lành hay ác, những giới cấm rất sâu, oai nghi (cử chỉ đoan trang đúng phép) và giới luật, Ngài đều biết nhiều hay ít, nặng hay nhẹ. Nay điều con hỏi: không phải không, không phải chẳng không; không phải có, không phải chẳng có; không phải có không, không phải có có. Ba nhóm chúng sinh (ba hạng: hạng chắc chắn theo đường chính, hạng chắc chắn theo đường tà, hạng chưa nhất định), nhóm nào nhẹ? Nhóm nào nặng? Thế nào là hiện báo (quả báo nhận ngay trong đời này)? Thế nào là sinh báo (quả báo nhận ở đời kế tiếp)? Thế nào là hậu báo (quả báo nhận ở các đời sau nữa)? Thế nào là diệt tưởng và thọ (trạng thái thiền định dứt hết nhận biết và cảm nhận)? Thế nào là niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết)? Thế nào là vô dư (niết-bàn không còn sót lại thân xác)?"

 Phật bảo Bồ Tát Trí Thanh Tịnh: "Hay thay, hay thay! Ông hỏi nghĩa này thật đúng lúc. Ông thương xót tất cả, đem lại nhiều lợi ích, nên mới hỏi pháp bình đẳng trước Phật. Ông hãy trở về chỗ ngồi, ta sẽ vì ông giải thích nghĩa của câu, cả phần đầu, phần giữa và phần cuối: nghiệp đen nhận quả báo đen, nghiệp trắng nhận quả báo trắng. Ta sẽ phân biệt từng điều để ông biết." Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) liền nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật):

 Như người trồng cây ăn quả, hạt đắng thì quả cũng đắng;

 Làm tội thì nhận quả báo đen, trải qua bao kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) chịu khổ.

 Trồng hạt ngọt thì được quả ngọt, lại nhận quả báo ngọt;

 Thơm sạch, rất thơm ngon, được nhận quả báo trong trắng.

 Như người ở trong ao nước, trong ngoài trong sạch thấu suốt,

 Không gió, không bụi nhơ, thơm ngon mà mát mẻ;

 Chúng sinh nào được thấy, vui sướng không rời đi được.

 Hạnh trong sạch của đạo Phật, cùng với ao ấy không khác.

 Những chúng sinh chịu quả báo đen, rơi vào nạn ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ — quỷ đói, súc sinh),

 Lên xuống theo dòng nước xiết, trôi dạt đến chỗ hiểm nạn.

 Lúc ấy khổ não, một mình chịu, không ai chịu thay;

 Đập xương, thấu vào tủy não, nấu đốt không sao kể xiết.

 Đã đến ngục Vô Cứu (ngục không ai cứu được), lòng mới tỉnh ngộ, cầu giải thoát;

 Bị vô minh che lấp, không thấy ánh sáng trí tuệ.

 Như người đi đường lạc lối, chỉ phương nam cho là phương bắc,

 Suốt ngày lòng không tỉnh ngộ, tuy có nghe cũng không tin.

 Chịu tội, khổ não nặng nề, đau đớn độc hại đổ dồn lên thân;

 Lâu về sau tuy hết tội, vẫn bị người đời ghét bỏ khinh rẻ,

 Thân hình hôi tanh xấu xí, như con heo nằm trong chuồng phân sâu,

 Lăn lộn vào vạc nước sôi, chết rồi lại sống lại.

 Đó vốn do ngu si tạo ra, nhận quả báo như bóng theo hình, như tiếng vang theo tiếng.

 Thiện và ác cả hai ngang nhau, là nghĩa của chúng sinh đẳng phần;

 Đạo không thiên vị bên nào, nhưng việc làm thì có cao thấp.

 Người giữ giới được sinh làm trời, người; nhưng không bố thí thì phúc ít nhất:

 Vo nắm thức ăn (đoàn thực: thức ăn vo thành nắm của chúng sinh cõi dục) mà sợ người thấy, xấu hổ không dám lộ ra;

 Tuy có đông thiên nữ, mà âm nhạc không hòa nhã;

 Thỉnh thoảng ra đi dạo chơi, lại sợ gặp các vị trời thần diệu.

 Nếu đủ cả giữ giới và bố thí, thì áo cơm cam lộ (thức ăn ngon ngọt của cõi trời) tự đến,

 Trước sau có nhạc kỹ vây quanh, như trăng sáng giữa các vì sao;

 Lâu lâu ra đi dạo chơi, đoàn tùy tùng tự trang nghiêm,

 Nhạc trời tự nhiên trỗi lên. Đó là do ở cõi người này,

 Đủ cả giữ giới và bố thí, nên phúc báo theo như bóng theo hình.

 Các vị trời tuy hưởng phúc, cũng có nạn hết số kiếp;

 Đến lúc sắp mạng chung, mới biết pháp suy tàn hao mòn,

 Ý niệm lành dần dần yếu đi, lại phải nhận thân khác,

 Xoay vòng trong năm đường (cõi trời, cõi người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), trải qua vô số kiếp.

 Khi nhận quả báo thiện ác, không tránh kẻ giàu sang hay hèn kém.

 Trong đó, người tự mình vượt thoát được, như ta, Thích Ca Văn (tức Phật Thích Ca Mâu Ni).

 Khi Thế Tôn nói xong bài kệ này, trong đại chúng có các vị trời và người, đến bảy vạn bảy nghìn ức na-do-tha (một số cực lớn, khoảng hàng trăm tỉ), đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (tâm cầu đạo cao nhất, chân chính, tức quả vị Phật).

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ Tát Trí Thanh Tịnh: "Bậc đại sĩ Bồ Tát nhất sinh bổ xứ (Bồ Tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật, nối ngôi Phật) dùng phương tiện khéo léo sinh vào nhà hèn kém, muốn hiện ra để trừ kết vô minh (sự mê muội trói buộc tâm). Ở trong thai mười tháng, đến ngày sinh thì hiện ra không có tay chân. Cha mẹ thấy, cho là quỷ, đem vứt ra đồng hoang không để người thấy. Vì sao vậy? Vì Bồ Tát biến hóa khéo léo muốn cho cha mẹ, quyến thuộc ngu si được thấy ánh sáng của đạo."

 "Mấy tháng sau, người mẹ lại có thai, đủ mười tháng sinh một bé trai đoan chính xinh đẹp, đời hiếm có, nhưng ban ngày sinh ra thì ban đêm chết. Cha mẹ gào khóc, đấm ngực, kêu trời: 'Thần núi, thần cây, sao không thương chúng tôi? Trước sinh một đứa không có tay chân, đã vứt ra đồng hoang. Nay sinh một đứa đoan chính không ai bằng, trông như thiên thần, mà lại ngày sinh đêm chết. Ruột gan đứt đoạn, biết làm sao đây!'"

 "Lại mấy tháng sau, người mẹ lại có thai, đủ mười tháng sinh một bé trai ba đầu, tám chân, bốn mắt, tám tay, ai thấy cũng dựng tóc gáy. Cha mẹ quyến thuộc bỏ đi, nhưng Bồ Tát dùng phương tiện khiến họ không đi được. Cha mẹ hỏi: 'Con là trời ư? Hay là rồng, quỷ thần, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ghen ghét, gây chiến với trời), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người hay không phải người?' Bấy giờ đứa con trai ấy liền dùng bài kệ đáp cha mẹ:

 "Con không phải trời, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, hung dữ), quỷ, tu-luân (tức a-tu-la), ca-lâu-la;

 Vì muốn trừ ngu tối cho mẹ, nên dùng phương tiện sinh vào nhà cha mẹ.

 Đứa con trước không tay chân, cũng chính là thân con;

 Đứa sáng sinh chiều chết, là bậc tôn quý vô thượng ở địa vị thứ tám (bát trụ: địa vị thứ tám trong mười địa vị tu hành của Bồ Tát, từ đó không còn lùi bước).

 Nay con nhận lấy thân hình, ba đầu, tám tay tám chân;

 Sao cha mẹ lại bỏ con mà đi, đi thẳng về phía cửa địa ngục?

 Địa ngục đủ mọi thứ khổ, mười tám vạc nước sôi sùng sục;

 Mỗi vạc nước sôi ấy, có mười sáu ngục nhỏ ngăn cách bao quanh.

 Chịu khổ vô lượng kiếp, cầu ra thật là khó.

 Cha mẹ là người ngu mê, không biết pháp tính chân thật (bản tính chân thật của mọi sự vật),

 Theo tà kiến cầu cúng đền thần, tưởng rằng sẽ thoát được khổ nạn;

 Như ngọn lửa đang cháy mạnh, lại thêm củi khô cỏ khô,

 Thiêu đốt gốc rễ lành, muốn dập tắt cũng khó.

 Nay con trở lại thân cũ, hiện hình đoan chính vốn có.

 Gốc đạo, tâm con vững chắc, tu tập trí tuệ ba thần thông (ba trí sáng: biết đời trước, thấy sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não);

 Từ a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được), đã thề độ những người chưa được độ.

 Giữ giới không trái lời nguyện, gửi thân sinh vào nhà cha mẹ.

 Trước sau đã bỏ thân mạng, nhiều như bụi nhỏ;

 Những nơi con đã đi qua, không đâu không được nhờ phúc.

 Chúng sinh có nhiều loại, hành vi mỗi loại khác nhau;

 Ai nên độ bằng niềm vui thì làm cho vui mà độ, cũng có khi dùng sự sợ hãi mà giáo hóa;

 Tùy theo ý nghĩ của chúng sinh, khiến họ được như lòng mong.

 Bệnh của chúng sinh không phải một, nên cho uống thuốc cam lộ (thuốc bất tử, ví giáo pháp),

 Đưa họ vào khuôn phép của đạo, không cho đi vào đường tà.

 Các vị trời hưởng niềm vui phúc báo; cam lộ trừ bệnh là niềm vui;

 Không trái lời dạy của bậc thánh là niềm vui; giải thoát niết-bàn là niềm vui."

 Khi Bồ Tát nói bài kệ này, cha mẹ, họ hàng và tất cả những người đến dự hội đều phát tâm cầu độ thoát bình đẳng vô thượng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video